RPZ-3/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 27 lutego 2004 r. RPZ-61/22/03/MK DECYZJA Nr RPZ 3/04 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zw. z art. 23a ust. 2 oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko przedsi ę biorcy Januszowi Stankiewiczowi prowadz ą cemu dzia ł alno ść pod firm ą Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” z siedzib ą w Nowej Rudzie przy ul. K ł odzkiej 35 - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. na podstawie art. 23 c ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę , polegaj ą c ą na prowadzeniu reklamy prasowej w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d poprzez: - pomijanie informacji o tym, ż e prowadzona przez przedsi ę biorc ę Janusza Stankiewicza dzia ł alno ść pod firm ą Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” polega na organizowaniu konsorcjum kapita ł owego, - tak ą redakcj ę tekstu (gwarantowanie kosztów obs ł ugi na poziomie kredytów z Unii Europejskiej i sp ł aty zad ł u ż e ń oraz stosowanie wyt ł uszczonej czcionki dla wyrazu pieni ą dze), która mo ż e wywo ł ywa ć u czytelnika mylne przekonanie, i ż przedmiotem ewentualnej umowy b ę dzie udost ę pnienie ś rodków finansowych przez Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” i nakazuje zaniechanie jej stosowania. 2. na podstawie art. 23 c ust. 1 wymienionej na wst ę pie ustawy uznaje si ę stosowanie nast ę puj ą cych postanowie ń umowy zamieszczonych w Ogólnych Warunków Umowy: a) art. 15 ust. 2 „W przypadku rezygnacji PRIG „Hossa” zwraca Inwestorowi wniesione przez niego sk ł adki inwestycyjne podstawowe po potr ą ceniu nale ż nych, a nie wp ł aconych przez Inwestora do dnia rezygnacji: op ł aty za zarz ą dzanie, prowizji przygotowawczej oraz kary umownej w wysoko ś ci 10% warto ś ci sk ł adek inwestycyjnych podstawowych obowi ą zuj ą cych dla danego 2 Zestawu kwotowego, okre ś lonego na pierwszej stronie umowy. Op ł aty za zarz ą dzanie i prowizja przygotowawcza w ż adnym przypadku nie podlega zwrotowi”. b) art. 15 ust. 2 zd. 3 „ W sytuacji gdyby Inwestor zawar ł umow ę i zrezygnowa ł z uczestnictwa w Programie przed otrzymaniem informacji o przynale ż no ś ci do Zgromadzenie Inwestorów przed wp ł aceniem pierwszej sk ł adki inwestycyjnej, PRIG „Hossa” przyjmie pisemn ą rezygnacj ę Inwestora, zatrzymuj ą c prowizj ę przygotowawcz ą , która w ż adnym przypadku nie podlega zwrotowi”. c) art. 18 „ 1. W okresie trzech miesi ę cy po terminie zako ń czenia harmonogramu sp ł at PRIG „Hossa” dokona ostatecznej likwidacji danego Zgromadzenia Inwestorów poprzez obliczenia posiadanych przez ni ą ś rodków finansowych oraz dokonanie ich rozliczenia i zwrotu. 2. Ś rodki finansowe, jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji Zgromadzenia Inwestorów, zostan ą przeznaczone w nast ę puj ą cej kolejno ś ci na: a)pokrycie strat powsta ł ych w danym Zgromadzeniu Inwestorów z powodów niezawinionych przez PRIG „Hossa” (np. niemo ż no ść wyegzekwowania zaleg ł o ś ci p ł atniczych od Inwestorów lub por ę czycieli itp.), b)wyp ł at ę sk ł adek inwestycyjnych podstawowych Inwestorom, którzy nie otrzymali Prawa Realizacji Przedmiotu Inwestycyjnego, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni z Programu. 3. Ś rodki funduszu gwarantowanego zostan ą proporcjonalnie rozdzielone pomi ę dzy Inwestorów uczestnicz ą cych w Programie na dzie ń likwidacji Zgromadzenia Inwestorów. 4. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce do ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci wp ł acane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Inwestora”. za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu w Ogólnych Warunkach Umowy postanowie ń umownych wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych prowadzonego przez Prezesa Urz ę du i nakazuje zaniechanie jej stosowania. 3. na podstawie art. 23 d wymienionej na wst ę pie ustawy stwierdza si ę , ż e praktyka polegaj ą ca na stosowaniu w Ogólnych Warunkach Umowy w art. 8 ust. 8 postanowienia o tre ś ci: „ W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych okresów miesi ę cznych nie zostanie zebrany kapita ł Zgromadzenia Inwestorów pozwalaj ą cy na zakup jednego Przedmiotu Inwestycyjnego, PRIG „Hossa” zobowi ą zany jest do podj ę cia wszelkich dzia ł a ń maj ą cych na celu, umo ż liwienie dalszego funkcjonowania w Programie Inwestorom, którzy wype ł nili swoje zobowi ą zania wynikaj ą ce z niniejszej umowy” nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. 4. na podstawie art. 23 c ust. 2 wymienionej we wst ę pie ustawy zobowi ą zuje si ę przedsi ę biorc ę Janusza Stankiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść pod firm ą Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” do dwukrotnej, w tygodniowych odst ę pach czasu publikacji sentencji decyzji , na w ł asny koszt, w 3 terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę decyzji, w Gazecie Pozna ń skiej, G ł osie Wielkopolskim oraz w Bezp ł atnym Tygodniku Pozna ń skim, na jednej z pierwszych czterech stron, w rozmiarze czcionki 9. 5. na podstawie art. 23 c ust. 2 wymienionej na wst ę pie ustawy zobowi ą zuje si ę przedsi ę biorc ę Janusza Stankiewicza prowadz ą cego dzia ł alno ść pod firm ą Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” do przes ł ania, za potwierdzeniem odbioru, wszystkim swoim klientom, w terminie miesi ą ca od uprawomocnienia si ę decyzji, sentencji decyzji oraz o ś wiadczenia w formie przynajmniej A5, drukowanego rozmiarze czcionki 14, o tre ś ci: „Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” z siedzib ą w Nowej Rudzie organizuj ą cy grupy konsumentów, którzy wzajemnie finansuj ą swe zakupy, przyznaje, ż e w stosowanych przez ni ą Ogólnych Warunkach Umowy, w art. 15 ust. 2, art. 18 znajduj ą si ę niedozwolone postanowienie umowne, które ustanawiaj ą obowi ą zek zap ł acenia kary umownej wy łą cznie po stronie konsumenta, ograniczaj ą odpowiedzialno ść Spó ł ki za niewykonanie zobowi ą zania oraz uprawniaj ą do podejmowania arbitralnych decyzji. Wszystkie te postanowienia nie wi ążą konsumentów. Stosowanie tych postanowie ń zosta ł o uznane przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ” 6. na podstawie art. 100 e wymienionej na wst ę pie ustawy decyzji, w cz ęś ci obj ę tej punktem 1 i 2 sentencji nadaje si ę rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. Uzasadnienie W zwi ą zku z ukazuj ą c ą si ę w lokalnej prasie (np. Bezp ł atny Tygodnik Pozna ń ski z 27 pa ź dziernika 2003r.) reklam ą dzia ł alno ś ci Programu Rozwoju Inwestycji Gospodarczej ”Hossa” (zwanego dalej Hossa) Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wszcz ęł a post ę powanie wyja ś niaj ą ce. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie czy reklama prowadzona przez Hossa jest zgodna z prawem i nie narusza dobrych obyczajów. W ramach tego post ę powania, na podstawie przepisów art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. nr, 86, poz. 804 ze zm.) za żą dano do przedsi ę biorcy wzorca proponowanej konsumentom umowy, ogólnych warunków umowy, aktualnego wypisu z KRS b ą d ź ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Materia ł y uzyskane w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego potwierdzi ł y podejrzenia Urz ę du, i ż reklama prasowa stosowana przez Hossa dotyczy uczestnictwa w konsorcjum kapita ł owym. Wobec powy ż szego, na podstawie upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 24 listopada 2003r., udzielonego na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów, w zw. z par. 3a ust. 3 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), wszcz ę to w dniu 28 listopada 2003r. post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o czym powiadomiono przedsi ę biorc ę . Przedsi ę biorcy zarzucono stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na prowadzeniu w Bezp ł atnym Tygodniku Pozna ń skim reklamy oferty Hossy w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d (np. reklama prasowa z dnia 27 pa ź dziernika 4 2003r.) oraz na stosowaniu w Ogólnych Warunkach Umowy postanowie ń umownych wpisanych do rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Istot ą praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W ust ę pie 2 tego artyku ł u ogólna definicja praktyki zosta ł a wzbogacona o przyk ł adowe wskazanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W przepisie tym do praktyk zaliczono w szczególno ś ci wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę oraz stosowanie postanowie ń umownych wpisanych do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której dopu ś ci ł a si ę Hossa jest, prowadzenie reklamy w sposób wprowadzaj ą cy w b łą d. Reklama po ś wi ę cona jest ofercie finansowej z podaniem przyk ł adowego planu ratalnego. Informacja reklamowa skierowana jest do osób, które chc ą podpisa ć umow ę , na podstawie której udost ę pnione zostan ą im ś rodki finansowe. Zgodnie z art. 16 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 47, poz.211 ze zm.) reklama wprowadzaj ą ca w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na decyzj ę konsumenta co do nabycia towaru lub us ł ugi jest zakazana. Dla okre ś lenia, kiedy reklama jest reklama wprowadzaj ą c ą w b łą d musz ą by ć brane pod uwag ę wszystkie jej w ł a ś ciwo ś ci. Implementuj ą c dyrektyw ę 84/450/EWG dotycz ą c ą reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i porównawczej, w ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji za kryterium oceny reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d przyj ę to w szczególno ś ci przydatno ść i mo ż liwo ść zastosowania reklamowanego towaru u us ł ugi. Wprowadzanie w b łą d przez Hossa przybiera dwojak ą form ę . Po pierwsze, tworzenie mylnego wyobra ż enia u adresata reklamy polega na pomini ę ciu istotnych dla niego informacji. Pierwszy, po ś redni kontakt z produktem Hossy nawi ą zuje si ę w ł a ś nie poprzez reklam ę . W fazie percepcji hase ł reklamowych kszta ł towane s ą wst ę pne wyobra ż enia o produkcie. B łą d na tym etapie postrzegania informacji reklamowej rodzi ć mo ż e dla odbiorcy negatywne skutki. Wykorzystanie niedoboru informacji przez osoby bezpo ś rednio nak ł aniaj ą ce do podpisania umowy (oferowanie produktu innego ni ż stanowi ą cy przedmiot umowy) stanowi najcz ę stszy zarzut – przedmiot 80% skarg konsumentów na dzia ł alno ść konsorcjów kapita ł owych. W kwestionowanej reklamie nie zamieszczono ż adnej wzmianki o tym, ż e ś rodki finansowe przydzielane s ą ze wspólnego funduszu utworzonego z comiesi ę cznych wp ł at wszystkich uczestników Programu. W tek ś cie licz ą cym ponad 30 wyrazów, wystarczy ł oby zasygnalizowa ć , ż e przedmiotem umowy jest uczestnictwo w konsorcjum kapita ł owym, systemie konsorcyjnym albo w grupie samofinansuj ą cej si ę . Brak rzetelnej prezentacji podstawowej dla konsumenta informacji, jakim jest cz ł onkostwo klienta ( Inwestora) w Programie Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa” (art. 1 Ogólnych Warunków Umowy), którego celem jest umo ż liwienie nabycia Inwestorowi Przedmiotu Inwestycyjnego opisanego w umowie czyni te reklam ę niepe ł n ą . Reklama niepe ł na uwa ż ana jest w doktrynie za informacj ę reklamow ą wprowadzaj ą c ą w b łą d (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz, pod red. J Szwai, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 460). 5 Po drugie, ca ł o ść og ł oszenia reklamowego – uk ł ad graficzny oraz sformu ł owania charakterystyczne dla oferty kredytowej wskazuj ą na podobie ń stwo przedmiotu umowy Hossy do kredytów bankowych b ą d ź po ż yczek udzielanych przez inne instytucje finansowe. Wyró ż niaj ą cy si ę czcionk ą napis „pieni ą dze” przywo ł uje czytelników, poszukuj ą cych wsparcia finansowego. Hossa wyra ź nie kieruje sw ą ofert ę do osób zad ł u ż onych, rolników, emerytów i rencistów. Reklamodawca gwarantuje koszty obs ł ugi na poziomie kredytów w Unii Europejskiej i przedstawia przyk ł adowe zestawienia kwotowe z ratami wyliczonymi dla konkretnych sum pieni ęż nych przyznawanych konsumentom. Szansa na zwolnienie si ę z finansowych zobowi ą za ń stwarza u konsumenta przekonanie, ż e w niedalekiej przysz ł o ś ci udost ę pnione zostan ą mu ś rodki finansowe wystarczaj ą ce na pokrycie d ł ugu. Ca ł okszta ł t reklamy podkre ś la gotowo ść Hossy do rozdysponowania b ę d ą cych w jej posiadaniu pieni ę dzy. Analizuj ą c og ł oszenie reklamowe odnosi si ę wra ż enie, ż e oferta Spó ł ki zbli ż ona jest do oferty bankowej, jednak bez konieczno ś ci spe ł nienia szeregu warunków wymaganych przez instytucje bankowe. Tymczasem propozycja dotyczy przyst ą pienia do Zgromadzenia Inwestorów (W ramach wykonywania obowi ą zków administratora programu wynikaj ą cych z niniejszej umowy PRIG Hossa utworzy oznaczone stosownym numerem Zgromadzenia Inwestorów - art. 6 ust. 1 OWU) i pozyskiwania ś rodków pieni ęż nych w drodze wzajemnego finansowania „kredytobiorców” ( „Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej „Hossa”: forma inwestycyjna oparta w szczególno ś ci na w ł asnych ś rodkach finansowych Inwestorów, tworzona na bazie samofinansuj ą cych si ę wzajemnie Inwestorów, funkcjonuj ą ca na zasadach wynikaj ą cych niniejszej umowy – art. 2 pkt 1 OWU ). Przydzia ł towaru nast ę puje metod ą deklarowanego, terminowego wykupu sk ł adek inwestycyjnych (przydzia ł otrzymuje Inwestor oferuj ą cy najwi ę ksz ą ilo ść sk ł adek inwestycyjnych kompletnych - art. 9 OWU) . W przypadku gdy dwóch lub wi ę cej Inwestorów zaoferuje tak ą sam ą ilo ść sk ł adek o prawie do uzyskania przydzia ł u decyduje kolejno ść wynikaj ą ca z daty podpisania umowy, a w przypadku jednakowej daty podpisania umowy kolejno ść wynikaj ą ca z przyznania Indywidualnego Kodu Inwestora . Termin uzyskania oczekiwanych ś rodków finansowych nie jest wi ę c dla konsumenta znany. Co prawda Hossa nie pos ł uguje si ę w reklamach poj ę ciem „kredyt” (chocia ż gwarantuje koszty obs ł ugi na poziomie kredytów z Unii Europejskiej), jednak „Wprowadzenie w b łą d cz ę sto wyst ę puje równie ż w przypadku u ż ywania w reklamie obiektywnie prawdziwych informacji, je ż eli wywo ł uj ą one u odbiorców mylne wra ż enie (por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Komentarz pod red. J. Szwaji, wyd. C.H. Beck, Warszawa 2000, str. 460). Decyduj ą ce znaczenie maj ą przy tym wyobra ż enia adresatów reklamy a nie opinie reklamuj ą cych (por. Polskie Prawo Reklamy, I. Wiszniewska, Warszawa 1998, str. 32). Oczekiwania konsumentów co do rezultatów podpisanej umowy odbiegaj ą od zobowi ą za ń umownych, które faktycznie podejmuje przedsi ę biorca organizuj ą cy Program Rozwoju Inwestycji Gospodarczej Hossa.. Zbiorowy interes konsumentów naruszony przez wskazan ą praktyk ę to interes ekonomiczny ogó ł u konsumentów, bli ż ej nieokre ś lonej liczby konsumentów. Reklama prasowa jest adresowana do ka ż dego, kto si ę ga po tygodnik, do wszystkich czytelników danego wydania tygodnika. Zakazuj ą c stosowania wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy Urz ą d ma na celu ochron ę konsumenta, rozumianego jako zbiorowo ść , przed niekorzystnym dla niego rozporz ą dzeniem w ł asnym mieniem. Ekonomiczne skutki podpisania umowy o uczestnictwo w konsorcjum kapita ł owym, jak wskazano, s ą diametralnie inne od tych, które wynikaj ą z umowy o kredyt. Ostatni cz ł onkowie systemu, którzy otrzymaj ą po ż yczk ę w ł a ś ciwie sami j ą 6 sobie finansuj ą . Najmniejsze koszty zwi ą zane z uzyskaniem po ż yczki ponosz ą najbardziej zamo ż ni Inwestorzy, którzy zaoferuj ą najwi ę ksz ą ilo ść sk ł adek. Inwestorzy gorzej sytuowani p ł ac ą sk ł adki nie otrzymuj ą c wynagrodzenia za korzystanie z ich ś rodków pieni ęż nych - odsetek. Brak ś ci ś le okre ś lonego terminu, w którym zrealizowany zostanie przydzia ł , w zasadzie parali ż uje dzia ł alno ść konsumentów. Niejednokrotnie te ż konsument nara ż ony zostaje na dodatkowe koszty zwi ą zane podpisaniem umowy. Konieczno ść uiszczenia op ł aty przygotowawczej przed uzyskaniem zestawu kwotowego od Spó ł ki skutkuje czasami konieczno ś ci ą zapo ż yczenia si ę u innych podmiotów. Realizacja potrzeby, dla której zaspokojenia zawarto umow ę ze Spó ł k ą zostaje opó ź niona, a dokonywanie comiesi ę cznych wp ł at generuje kolejne koszty dla konsumenta. Nie mo ż na równie ż wykluczy ć sytuacji, w której po ż yczka w ogóle nie zostanie udzielona uczestnikowi. Zebrany kapita ł Zgromadzenia Inwestorów mo ż e si ę bowiem okaza ć niewystarczaj ą cy, na skutek braku b ą d ź nie terminowych wp ł at pozosta ł ych uczestników programu. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł zachowanie przedsi ę biorcy wskazane w punkcie pierwszym sentencji za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Druga praktyk ą naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów, której dopu ś ci ł a si ę Hossa jest zamieszczanie w Ogólnych Warunkach Umowy postanowie ń wpisanych do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy w zakresie obj ę tym punktem 2 sentencji przes ą dza stosowanie postanowie ń uznanych wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Niedozwolonym postanowieniem umownym jest to, które kszta ł tuje prawa i obowi ą zki stron umowy w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c interesy konsumenta (art. 385 1 par. 1 k.c.). Stwierdzenie przez S ą d ra żą cego naruszenia interesu konsumenta w wyniku stosowania konkretnej klauzuli umownej skutkuje wpisaniem takiego postanowienia do rejestru. Na mocy przepisu art. 479 45 k.p.c. wyrok uznaj ą cy dane postanowienie za niedozwolone obowi ą zuje równie ż osoby trzecie (jest skuteczny erga omnes). Wpisanym do rejestru postanowieniem nie mog ą by ć od tej chwili pos ł ugiwa ć si ę inny przedsi ę biorcy. Chroniony zostaje interes konsumenta rozumianego jako zbiorowo ść . Ustawodawca nie przyzna ł S ą dowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów uprawnienia do modyfikowania wpisywanego do rejestru postanowienia, w celu nadania mu brzmienia abstrakcyjnego. Z uwagi jednak na rozszerzon ą skuteczno ść niedozwolonych postanowie ń umownych spe ł niaj ą one funkcj ę przepisów prawnych. Do ich interpretacji wi ę c stosowa ć nale ż y regu ł y wypracowane w nauce prawa i orzecznictwie. Drobne ró ż nice w tek ś cie porównywanych postanowie ń nie stanowi ą przeszkody dla uznania kontrolowanego unormowania umownego za niedozwolone. Niedozwolonym postanowieniem jest równie ż postanowienie, które mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru. Kwestionowane przez Urz ą d postanowienia to unormowania art. 15 ust. 2, art. 18 Ogólnych Warunków Umowy . Pierwsze postanowienie przewiduje, ż e „ W przypadku rezygnacji PRIG „Hossa” zwraca Inwestorowi wniesione przez niego sk ł adki inwestycyjne podstawowe po potr ą ceniu nale ż nych, a nie wp ł aconych przez Inwestora do dnia rezygnacji: op ł aty za zarz ą dzanie, prowizji przygotowawczej oraz kary umownej w wysoko ś ci 10% warto ś ci sk ł adek inwestycyjnych podstawowych obowi ą zuj ą cych dla danego Zestawu kwotowego, okre ś lonego 7 na pierwszej stronie umowy. Op ł aty za zarz ą dzanie i prowizja przygotowawcza w ż adnym przypadku nie podlega zwrotowi”. Odpowiada ono, na przyk ł ad, postanowieniu o liczbie porz ą dkowej 21 w rejestrze niedozwolonych klauzul umownych. Postanowienie to, stosowane przez Polsk ą Grup ę Kapita ł ow ą „Kredyt” Sp. z o.o. z siedzib ą we Krakowie, zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Antymonopolowego w dniu 6 maja 2002r. (Sygn. akt XVII Amc 44/01). Hossa ś wiadcz ą c us ł ugi na rzecz Inwestorów ma oczywi ś cie prawo pokrywa ć zwi ą zane z tym koszty i czerpa ć uzasadnione zyski. Ś wiadczenia stron musz ą jednak pozosta ć ekwiwalentne. W uzasadnieniu wyroku z dnia 27 czerwca 2003r., sygn. akt I ACa 1412/02 S ą d Apelacyjny przyrówna ł dzia ł alno ść organizatorów konsorcjów kapita ł owych do umów o ś wiadczenie us ł ug, do której nale ż y odpowiednio stosowa ć przepisy o umowie zlecenia. Zgodnie z art. 746 par. 1 k.c. daj ą cy zlecenie mo ż e je wypowiedzie ć w ka ż dym czasie, powinien jednak zwróci ć przyjmuj ą cemu zlecenie wydatki, które ten poczyni ł w celu nale ż ytego wykonania zlecenia; w razie odp ł atnego zlecenia obowi ą zany jest ui ś ci ć cz ęść wynagrodzenia odpowiadaj ą c ą jego dotychczasowym czynno ś ciom. W tej sytuacji potr ą canie op ł aty za zarz ą dzenie w pe ł nej wysoko ś ci, prowizji przygotowawczej oraz kary umownej sprzeczne jest z art. 385 3 pkt 12 k.c. Przepis ten stanowi, i ż w razie w ą tpliwo ś ci za niedozwolone uwa ż a si ę postanowienia, które wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument rezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Tre ść zakwestionowanego przez Urz ą d postanowienia nie jest identyczna z klauzul ą wpisan ą do rejestru. W wyroku uznano za niedozwolone potr ą canie, w przypadku rezygnacji konsumenta, op ł aty wst ę pnej, kosztów administracyjnych, kosztów ubezpieczenia i jednej raty podstawowej. Bior ą c pod uwag ę art. 15 ust. 2 Ogólnych Warunków Umowy stosowanej przez Hossa, mo ż na jednak stwierdzi ć , ze skutki jakie wywo ł uje przywo ł any, umowny zapis s ą to ż same albo nawet mniej korzystne dla konsumenta od tych, które wynikaj ą z postanowienia uznanego przez S ą d Antymonopolowy za niedozwolone. Drugie zakwestionowane przez Urz ą d postanowienie, o tre ś ci: „W sytuacji gdyby Inwestor zawar ł umow ę i zrezygnowa ł z uczestnictwa w Programie przed otrzymaniem informacji o przynale ż no ś ci do Zgromadzenie Inwestorów przed wp ł aceniem pierwszej sk ł adki inwestycyjnej, PRIG „Hossa” przyjmie pisemn ą rezygnacj ę Inwestora, zatrzymuj ą c prowizj ę przygotowawcz ą , która w ż adnym przypadku nie podlega zwrotowi” zawiera si ę w hipotezie klauzuli zapisanej w rejestrze pod nr 38. Drobne ró ż nice w tek ś cie np. „zawar ł ” zamiast „podpisa ł ”, „prowizj ę przygotowawcz ą ” zamiast „op ł at ę wst ę pn ą ” nie zmieniaj ą w najmniejszym stopniu rzeczywistego, jednakowego znaczenia obu zapisów umownych. Trzecie postanowienie uznane wyrokiem s ą du za niedozwolone to zapisy artyku ł u 18: ”1. W okresie trzech miesi ę cy po terminie zako ń czenia harmonogramu sp ł at PRIG „Hossa” dokona ostatecznej likwidacji danego Zgromadzenia Inwestorów poprzez obliczenia posiadanych przez ni ą ś rodków finansowych oraz dokonanie ich rozliczenia i zwrotu. 2. Ś rodki finansowe, jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji Zgromadzenia Inwestorów, zostan ą przeznaczone w nast ę puj ą cej kolejno ś ci na: a) pokrycie strat powsta ł ych w danym Zgromadzeniu Inwestorów z powodów niezawinionych przez PROG „Hossa” (np. niemo ż no ść wyegzekwowania zaleg ł o ś ci p ł atniczych od Inwestorów lub por ę czycieli itp.), b) wyp ł at ę sk ł adek inwestycyjnych podstawowych Inwestorom, którzy nie otrzymali Prawa Realizacji Przedmiotu Inwestycyjnego, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni z Programu. 3. Ś rodki funduszu gwarantowanego zostan ą proporcjonalnie rozdzielone pomi ę dzy Inwestorów uczestnicz ą cych w Programie na dzie ń likwidacji Zgromadzenia Inwestorów. 4. J e ż eli b ę d ą ce w dyspozycji ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce do ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci wp ł acane b ę d ą 8 proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Inwestora ”. W rejestrze odnale źć je mo ż na np. pod liczb ą 34 oraz łą cznie pod nr 72 i 73. Postanowienie nr 34 umieszczono w rejestrze na podstawie wyroku s ą du z dnia 27 listopada 2002 o sygn. akt XVII Amc 56/01 w sprawie przeciwko Towarzystwu Finansowemu Prestige sp. z o.o., z siedzib ą w Katowicach. Postanowienie to wyczerpuje tre ść niedozwolonego postanowienie zapisanego jako przyk ł ad w art. 385 3 pkt 12 k.c.,wy łą czaj ą cego obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci albo cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. W art. 18 Ogólnych Warunków Umowy brak jest dla odst ę puj ą cego gwarancji, ż e po likwidacji Zgromadzenia Inwestorów otrzyma zwrot wp ł aconych rat pieni ęż nych. Zgodnie z tym zapisem Hossa zwróci konsumentowi ś wiadczenie tylko w sytuacji, gdy po dokonaniu likwidacji pozostan ą wystarczaj ą ce ś rodki pieni ęż ne. Je ż eli fundusze pozosta ł e po likwidacji Zgromadzenia i pokryciu strat Hossy oka żą si ę niewystarczaj ą ce do ca ł kowitego zaspokojenia Inwestorów, konsument otrzyma jedynie zwrot gotówki proporcjonalnie do wp ł aty ka ż dego Inwestora z likwidowanego Zgromadzenia. Poj ę cia „wyp ł ata sk ł adek inwestycyjnych” oraz „wyp ł ata rat podstawowych”, „nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą ” oraz „nale ż no ś ci wp ł acane b ę d ą ” itd. nie zmieniaj ą hipotezy klauzuli umownej, która jest taka sama jak hipoteza postanowienia niedozwolonego wpisanego do rejestru. Wzgl ę dy celowo ś ci oraz fakt, ż e klauzule wpisane do rejestru s ą zawsze cz ęś ci ą pewnej umowy, wp ł ywaj ą na to, ż e tak ż e ró ż nice podmiotowe nie stanowi ą przeszkody w uznaniu obu klauzul za to ż same. W ramach prowadzonego post ę powania Hossa zadeklarowa ł a wol ę modyfikacji zakwestionowanej reklamy. Do dnia wydania decyzji nie przedstawiono Urz ę dowi propozycji nowej reklamy. Og ł osze ń reklamowych nie odnaleziono tak ż e w ostatnich wydaniach Bezp ł atnego Tygodnika Pozna ń skiego. Przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nie przewiduj ą , analogicznego do art. 10 ustawy, przepisu zezwalaj ą cego na uznanie danej praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i jednocze ś nie stwierdzenia zaniechanie jej stosowania. Decyzje w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wydaje si ę wi ę c tak ż e wtedy, gdy przedsi ę biorca zaniecha ich stosowania. Decyzja wydana w takiej sytuacji pe ł ni funkcje zapobiegawcze, chroni konsumentów przed ponownym bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy godz ą cym w ich interesy. Na podstawie art. 23 d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Urz ą d stwierdzi ł , ż e regulacje art. 8 ust. 8. „ W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych okresów miesi ę cznych nie zostanie zebrany kapita ł Zgromadzenia Inwestorów pozwalaj ą cy na zakup jednego Przedmiotu Inwestycyjnego, PRIG „Hossa” zobowi ą zany jest do podj ę cia wszelkich dzia ł a ń maj ą cych na celu, umo ż liwienie dalszego funkcjonowania w Programie Inwestorom, którzy wype ł nili swoje zobowi ą zania wynikaj ą ce z niniejszej umowy.” nie naruszaj ą zbiorowych interesów konsumentów. W rejestrze niedozwolonych postanowie ń umownych nie odnaleziono zapisu wywo ł uj ą cego skutki identyczne z postanowieniem, którym pos ł uguje si ę Hossa. Postanowienie zamieszczone w rejestrze pod liczb ą porz ą dkow ą 4 (postanowienie uznane za niedozwolone orzeczeniem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydanym w dniu 27 lutego 2003r. w sprawie wzorców stosowanych przez Biuro Po ś rednictwa Handlowo-Finansowego MeCom Sp. z o.o. z siedzib ą w Szczecinie - sygn. akt XVII Amc 27/01), pierwotnie uznane za to ż same co do wywo ł ywanego skutku, ró ż ni si ę jednak znacznie od zawartego w Ogólnych Warunkach Umowy Hossy. Czym innym jest bowiem upowa ż nienie (tak w rejestrze), a czym innym zobowi ą zanie (OWU Hossy). Hossa nie przewidzia ł a te ż wprost uprawnienia organizatora konsorcjum do przedterminowej likwidacji danej grupy. W zakwestionowanym pocz ą tkowo postanowieniu uprawniono jedynie 9 przedsi ę biorc ę do podj ę cia wszelkich dzia ł a ń maj ą cych na celu umo ż liwienie Inwestorom dalszego funkcjonowania w Programie. Skoro unormowanie art. 8 OWU nie odpowiada znaczeniem postanowieniom znajduj ą cym si ę w rejestrze, nie zostaj ą te ż spe ł nione przes ł anki uznania stosowania przedmiotowego postanowienia za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwa ł ych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. W szczególno ś ci mo ż e zobowi ą za ć przedsi ę biorc ę do z ł o ż enia wielokrotnego o ś wiadczenia o okre ś lonej w decyzji tre ś ci i formie. Poinformowanie konsumentów o rzeczywistym charakterze dzia ł alno ś ci prowadzonej przez przedsi ę biorc ę Urz ą d uwa ż a za niezb ę dne. Jedynie w oparciu o prawdziwe informacje zamieszczone w reklamie konsument mo ż e dokona ć rzeczowo uzasadnionego wyboru a jego decyzja mo ż e zosta ć oceniona jako racjonalna b ą d ź te ż nierozs ą dna. Stosownie do art. 101e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e nada ć decyzji rygor natychmiastowej wykonalno ś ci w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. Niewykonanie niezw ł oczne decyzji spowodowa ć mog ł oby nieodwracalne, negatywne skutki dla chronionych ustaw ą interesów konsumentów. Postanowienia przytoczone w niniejszej decyzji uznane zosta ł y przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za ra żą co naruszaj ą ce interesy konsumentów. Konsument, który jest ju ż kontrahentem Hossy powinien mo ż liwie szybko zosta ć zwolniony z obowi ą zku przestrzegania tych postanowie ń . Z kolei ewentualnego, przysz ł ego uczestnika systemu organizowanego przez Hoss ę nale ż y chroni ć przed przyst ą pieniem do umowy, której wykonanie jest sprzeczne z dobrym obyczajem i narusza jego interes maj ą tkowy. Najlepsz ą ochron ą b ę dzie uczciwa reklama stanowi ą ca ź ród ł o wst ę pnej informacji o ofercie przedsi ę biorcy. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 par.2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu . Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki