RPZ-11/2004

PREZES URZ Ę D OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl Pozna ń , dnia 25 maja 2004r. RPZ – 402/6/04/MK DECYZJA nr RPZ 11/2004 Na podstawie art. 100b ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity - Dz. U. z 2003r., nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm. ) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Koninie, w sprawie uznania za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł a ń P.H.U. Konimpex – Auto sp. z o.o. z siedzib ą w Koninie, przy ulicy Pozna ń skiej 2A polegaj ą cych na odmowie spe ł nienia roszcze ń konsumenta z tytu ł u niezgodno ś ci towaru z umow ą , polegaj ą cej na wydaniu towaru niekompletnego, tj. samochodu bez zadeklarowanego w ulotce informacyjnej wyposa ż enia standardowego i nakazania jej zaniechania. Uzasadnienie W dniu 19 marca 2004r. do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Koninie o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko P.H.U. Konimpex - Auto sp. z o.o. z siedzib ą w Koninie (zwana dalej Sprzedawc ą ) pod zarzutem naruszania zbiorowych interesów konsumentów, poprzez nieuzasadnion ą odmow ę spe ł nienia roszcze ń konsumenta z tytu ł u niezgodno ś ci zakupionego samochodu z umow ą . Zasadnicz ą cz ęść materia ł u za łą czonego do wniosku o wszcz ę cie post ę powania stanowi korespondencja prowadzona przez konsumenta ze Sprzedawc ą . Przedmiotem wyst ą pie ń konsumenta, a nast ę pnie wnioskodawcy jest zarzut wydania nabywcy towaru niezgodnego z umow ą – niekompletnego. Powo ł uj ą c si ę na ulotk ę informuj ą c ą o standardowym i dodatkowym wyposa ż eniu poszczególnych modeli samochodów, dost ę pn ą w salonie sprzeda ż y, konsument domaga si ę usuni ę cia niezgodno ś ci, jak ą jest brak obrotomierza, komputera pok ł adowego i nowej grafiki zegarów. Odmow ę uczynienia zado ść żą daniom konsumenta Sprzedawca argumentuje przede wszystkim pe ł n ą ś wiadomo ś ci ą klienta, co do w ł a ś ciwo ś ci pojazdu (klient sam podejmuje decyzj ę o kupnie konkretnego egzemplarza znajduj ą cego si ę w salonie). Dodatkowo Sprzedawca podnosi, i ż informacje zmieszczone w ulotce nie s ą integraln ą cz ęś ci ą umowy i maj ą jedynie orientacyjny charakter. Korzystaj ą c z uprawnienia przyznanego w art. 100b w zw. z art. 85 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów , Urz ą d wszcz ął w dniu 22 marca 2004r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu uzyskania dodatkowych informacji niezb ę dnych do rozstrzygni ę cia o wszcz ę ciu lub odmowie wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W oparciu o zebrany w powy ż szym trybie materia ł dowodowy, Urz ą d ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny : 16 pa ź dziernika 2003r. Konsument wybra ł w salonie Sprzedawcy samochód i dokona ł wp ł aty zadatku. Do popisania umowy i odbioru samochodu dosz ł o dnia nast ę pnego. Po kilku dniach eksploatacji Konsument stwierdzi ł wad ę lampki sufitowej i oraz brak standardowego wyposa ż enia deklarowanego w ulotce informacyjnej. Ulotka opracowywana jest przez producenta, który zajmuje si ę tak ż e ich dystrybucj ą w ś ród dealerów. Przedmiotowa ulotka dost ę pna jest tak ż e na stronie internetowej producenta, aktualizowanej w ci ą gu kilku godzin od czasu zatwierdzenia jakichkolwiek zmian w specyfikacji samochodu, cenach, danych technicznych czy promocjach. Niestety nie jest pewne, z jakiego okresu pochodzi informacja, na któr ą powo ł uje si ę konsument. W ulotce zawarto jedynie dat ę produkcji wybranego modelu samochodu oraz klauzul ę , przyznaj ą c ą producentowi prawo zmian wyposa ż enia modeli z powodów uzasadnionych wymogami rynkowymi lub prawnymi. O zauwa ż onej niezgodno ś ci Konsument poinformowa ł a Sprzedawc ę . Sprzedawca przyj ął reklamacj ę lampki o ś wietlenia wn ę trza pojazdu, nie uzna ł jednak zarzutu dotycz ą cego rozbie ż no ś ci pomi ę dzy faktycznym wyposa ż eniem pojazdu a danymi zamieszczonymi w ulotce. Zdaniem Sprzedawcy, na Konsumencie ci ąż y obowi ą zek zachowania nale ż ytej staranno ś ci przy sprawdzaniu, czy kupowana przez niego rzecz wykazuje okre ś lone w ł a ś ciwo ś ci. Sprzedawca nie mo ż e zatem ponosi ć odpowiedzialno ś ci za stan wyposa ż enia, który by ł znany i zaakceptowany przez Konsumenta. W ś wietle wyja ś nie ń Sprzedawcy, równie ż powo ł ywanie si ę na te ść ulotki, jako integraln ą cz ęść umowy stanowi nadu ż ycie ze strony klienta. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny oraz bior ą c pod uwag ę wymagane prawem przes ł anki stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy Urz ą d zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ww. ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Bezprawno ść dzia ł ania polega zarówno na naruszeniu obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, jak i zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz dobrych obyczajów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten nawi ą zuje mi ę dzy innymi do czynów nieuczciwej konkurencji, stosowania klauzul wpisanych do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oraz szeroko ujmowanego przys ł uguj ą cego konsumentowi prawa do informacji. Systemowe dzia ł anie przedsi ę biorcy - sprzedawcy wyra ż aj ą ce si ę w nagminnym naruszaniu regulacji normuj ą cych obrót konsumencki stanowi, zatem przejaw praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Bezprawno ść dzia ł ania w analizowanym stanie faktycznym polega ć mog ł aby na naruszeniu przepisów ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U., nr 141, poz. 1176). Zgodnie z t ą ustaw ą podstaw ę odpowiedzialno ś ci sprzedawcy za niezgodno ść towaru z umow ą stanowi ą przepisy art. 4 ww. ustawy oraz ewentualnie gwarancja okre ś laj ą ca obowi ą zki gwaranta, gdy cechy i jako ść sprzedanego towaru nie odpowiadaj ą wskazanej przez niego w ł a ś ciwo ś ci. 1 Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej domniemywa si ę , ż e towar konsumpcyjny jest zgodny z umow ą , je ż eli nadaje si ę do celu, do jakiego tego rodzaju towar jest zwykle u ż ywany, oraz gdy jego w ł a ś ciwo ś ci odpowiadaj ą w ł a ś ciwo ś ciom cechuj ą cym towar tego rodzaju. Takie samo domniemanie przyjmuje si ę , gdy towar odpowiada oczekiwaniom dotycz ą cym towaru tego rodzaju, opartym na sk ł adanych publicznie zapewnieniach sprzedawcy, producenta lub jego przedstawiciela; w szczególno ś ci uwzgl ę dnia si ę zapewnienia wyra ż one w oznakowaniu towaru lub reklamie, odnosz ą ce si ę do w ł a ś ciwo ś ci towaru. Z przepisu tego wynika, i ż wbrew temu co twierdzi Sprzedawca, zapewnienia producenta w kwestii wyposa ż enia standardowego b ą d ź dodatkowego oferowanego pojazdu wyznacza ć mog ą granice odpowiedzialno ś ci sprzedawcy. 2 O tym czy sprzedawca rzeczywi ś cie ponosi odpowiedzialno ść w konkretnym przypadku decyduj ą okoliczno ś ci towarzysz ą ce nawi ą zywaniu danego stosunku prawnego. Sprzedawca mo ż e, bowiem zwolni ć si ę od odpowiedzialno ś ci, je ż eli wyka ż e na przyk ł ad, ż e zapewnienie producenta nie mog ł o mie ć wp ł ywu na decyzj ę kupuj ą cego o zawarciu umowy, albo te ż , ż e jego tre ść sprostowano przed zawarciem umowy (art. 5 ww. ustawy). Odpowiedzialno ść sprzedawcy zostaje tak ż e wy łą czona w sytuacji, gdy kupuj ą cy o tej niezgodno ś ci wiedzia ł lub, oceniaj ą c rozs ą dnie, powinien by ł wiedzie ć (art. 7 ww. ustawy). Dotyczy to przede wszystkim sytuacji, w której mamy do czynienia z niezgodno ś ci ą jawn ą , czyli tak ą , która jest ł atwo zauwa ż alna dla konsumenta przy odbiorze rzeczy. Wreszcie domniemywa si ę , ż e towar, którego w ł a ś ciwo ś ci uzgadnianie s ą indywidualnie, jest zgodny z umow ą , je ż eli ma cechy okazanej próbki lub wzoru (art. 4 ust. 2 ww. umowy). W tym miejscu ustosunkowa ć si ę nale ż y do drugiej, istotniejszej dla rozstrzygni ę cia Urz ę du przes ł anki, mianowicie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Nawet, je ś li w ocenianym stanie faktycznym uda ł oby si ę wykaza ć Sprzedawcy bezprawno ść dzia ł ania, celowe wprowadzenie w b łą d, to nie wystarczy by sformu ł owa ć zarzut stosowania praktyk okre ś lonych w art. 23 a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wnioskodawca opisuje jednostkowy spór konsumenta ze Sprzedawc ą . W wyja ś nieniach z ł o ż onych w toku 1 Na gruncie obowi ą zuj ą cych przepisów za udzielenie gwarancji uwa ż a si ę nie tylko osobno i wyra ź nie sformu ł owane o ś wiadczenie gwarancyjne, ale równie ż o ś wiadczenia wyra ż one na przyk ł ad w reklamie. 2 W obrocie profesjonalnym w dalszym ci ą gu obowi ą zuje art. 71 kodeksu cywilnego, zgodnie z którym og ł oszenia, reklamy, cenniki i inne informacje, skierowane do ogó ł u lub do poszczególnych osób, poczytuje si ę w razie w ą tpliwo ś ci nie za ofert ę , lecz za zaproszenie do zawarcia umowy. Sens tego przepisu sprowadza si ę do tego, ż e w ą tpliwo ś ci, co do ich znaczenia prawnego nale ż y t ł umaczy ć na korzy ść stanowiska, ż e maj ą charakter i znaczenie zaproszenia do rozpocz ę cia rokowa ń , a nie oferty do zawarcia okre ś lonej umowy post ę powania wyja ś niaj ą cego Sprzedawca utrzymywa ł , ż e nie odnotowa ł skarg konsumenckich dotycz ą cych niezgodno ś ci towaru z umow ą polegaj ą cej na wydaniu kupuj ą cemu samochodu bez deklarowanego w materia ł ach informacyjnych wyposa ż enia poszczególnych modeli samochodów. Zgodnie z tym, co napisano powy ż ej zbiorowy interes konsumentów to prawo przys ł uguj ą ce ogó ł owi konsumentów. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów uprawnienie b ą d ź roszczenia pojedynczego konsumenta, wynikaj ą ce z konkretnego stosunku umownego. Stosownie do tre ś ci art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów – znajduje ona zastosowanie w przypadku ochrony interesów konsumentów podejmowanej w interesie zbiorowym. Wobec powy ż szego - warunkiem niezb ę dnym do uruchomienia instrumentów w ustawie przewidzianych, jest wymóg, aby dzia ł ania przedsi ę biorców, którym zarzucono naruszenie jej przepisów stanowi ł y potencjalne zagro ż enie interesu zbiorowego, nie za ś jednostki lub daj ą cej si ę zindywidualizowa ć grupy. Tymczasem w sprawie b ę d ą cej przedmiotem wniosku o wszcz ę cie post ę powania antymonopolowego nie sposób dopatrzy ć si ę naruszenia interesu zbiorowego, gdy ż skutki umowy zawartej pomi ę dzy Konsumentem i P.H.U. Konimpex – Auto sp. z o.o. nie dotykaj ą szerszego kr ę gu uczestników rynku. Dotykaj ą jedynie interesów pojedynczego konsumenta. Przes ą dza to o braku mo ż liwo ś ci domagania si ę ochrony prawnej na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów . Art. 100 b ww. ustawy stanowi, ż e Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika, ż e zbiorowe interesy nie uleg ł y naruszeniu. Wobec powy ż szego orzeczono, jak na wst ę pie. Niemniej, Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Poznaniu rozwa ż a mo ż liwo ść wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów stosowanych przez Auto Fiat Poland S.A. Aktualnie trwa post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem jest ustalenie, czy rozpowszechniane przez producenta informacje dotycz ą ce wyposa ż enia poszczególnych modeli samochodów odzwierciedlaj ą ofert ę faktycznie udost ę pnian ą konsumentom Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ww. ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki Otrzymuje : Powiatowy Rzecznik Konsumentów ul. 1 – go Maja 9 62 – 510 Konin