DDK-7/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI L.dz. DDK1-61-55/03/HW Warszawa, dnia 24 maja 2004 r. DECYZJA nr 7/2004 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652), zwanej dalej „ustaw ą ”, po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du, uznaje, ż e: a) dzia ł ania Biotonic Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6 c, polegaj ą ce na: • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 6 oraz art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271, z 2002 r. Nr 144, poz. 1204, z 2003 r. Nr 84, poz. 774), zwanej dalej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o prawie odst ą pienia od umowy zawartej na odleg ł o ść w terminie dziesi ę ciu dni, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o terminie w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o terminie dostawy zamówionego produktu, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o sposobie sk ł adania reklamacji zamówionego produktu, stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, b) dzia ł ania Biotonic Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6 c, polegaj ą ce na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy tabletek Extra Fit, stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy oraz na dopuszczeniu si ę godz ą cego w zbiorowe interesy konsumentów czynu nieuczciwej konkurencji, zdefiniowanego w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z 2002 r. Nr 197, poz. 1661), zwanej dalej „u.z.n.k.”, i nakazuje zaniechanie ich stosowania. II. Prezes Urz ę du na podstawie art. 23 d ustawy uznaje, ż e praktyka stosowana przez Biotonic Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c, polegaj ą ca na organizowaniu loterii promocyjnych, nie nosi znamion czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 17b u.z.n.k., i nie narusza zbiorowych interesów konsumentów . UZASADNIENIE Biotonic Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Sonaty 6c, zwana dalej „Stron ą post ę powania”, prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą polegaj ą c ą mi ę dzy innymi na wysy ł kowej sprzeda ż y artyku ł ów wspomagaj ą cych proces odchudzania. Spó ł ka zosta ł a wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego – Rejestru Przedsi ę biorców pod numerem KRS 0000121567. Dnia 27 czerwca 2003 r., Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du, na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 2 ustawy, post ę powanie w sprawie stosowania przez Stron ę post ę powania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na: • organizowaniu loterii promocyjnych, nosz ą cych znamiona czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 17b u.z.n.k. (Dz.U. Nr 47, poz. 211, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, 2 z 2000 r. Nr 29, poz. 356 i Nr 93, poz. 1027 oraz z 2002 r. Nr 126, poz. 1068 i 1071, i Nr 129, poz.1102), • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 6 oraz art. 9 ust. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o prawie odst ą pienia od umowy zawartej na odleg ł o ść w terminie dziesi ę ciu dni, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o terminie w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o kosztach dostawy zamówionego produktu, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o terminie dostawy zamówionego produktu, • naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, wynikaj ą cego z art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, polegaj ą cego na niepoinformowaniu konsumenta o sposobie sk ł adania reklamacji zamówionego produktu. Dnia 26 listopada 2003 r., postanowieniem o zmianie postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r. (sygn. DDK1-61-55/03/HW), na podstawie art. 123 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), w zwi ą zku z art. 80 ustawy, Prezes Urz ę du postanowi ł o zmianie postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r. (sygn. DDK1-61-55/03/HW), w zakresie dotycz ą cym rozszerzenia przedmiotu post ę powania wobec Strony post ę powania, o stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W postanowieniu z dnia 27 czerwca 2003 r. dodano kolejny punkt, obejmuj ą cy zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na: • prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k.. Podstaw ę wszcz ę cia post ę powania w zakresie wynikaj ą cym z postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r., stanowi ł y ustalenia dokonane w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Warszawie, w siedzibie Strony post ę powania przy ul Sonaty 6c w Warszawie, w trakcie której sprawdzono, czy Strona post ę powania przestrzega przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Z ustale ń tych wynika, i ż : 3 • w kontrolowanych ofertach brak by ł o jednoznacznej informacji o prawie do bezwarunkowego odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni, wymaganego przepisem art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w ż adnej z kontrolowanych ofert – kuponów nie widnia ł a informacja o terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy, co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w dwóch przypadkach nie podano kosztów dostawy przesy ł ki do konsumenta, co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w badanych umowach nie okre ś lono terminu realizacji, co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (ponadto, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów przedsi ę biorca zobowi ą zany jest do wykonania umowy zawartej na odleg ł o ść , najpó ź niej w terminie trzydziestu dni po z ł o ż eniu przez konsumenta o ś wiadczenia woli o zawarciu umowy. W toku kontroli Inspektorzy zbadali czas realizacji 49 umów, z czego 9 wykonano po up ł ywie ustawowego terminu trzydziestodniowego), • w potwierdzeniach warunków sprzeda ż y zamieszczonych w blankiecie zwrotu widniej ą zapisy (pkt 5 – reklamacje pisemne pod adresem spó ł ki. Art. 556 – 576 KC; pkt 7 – Odpowiedzialno ść sprzedawcy z tytu ł u r ę kojmi za wady wygasa z up ł ywem roku od daty wydania towaru), dotycz ą ce stanu prawnego sprzed dnia 1 stycznia 2003 r., co stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w jednej z ofert reklamowych wysy ł anych imiennie do konsumentów w ramach akcji sprzeda ż y promocyjnej „Elektryczny sprz ę t AGD Komfort”, sprzeda ż towarów po łą czona jest z przyznaniem niektórym klientom nagród w postaci towarów odmiennych od stanowi ą cych przedmiot sprzeda ż y oraz o znacznej warto ś ci (m.in. telewizor marki Philips o warto ś ci 3999 z ł ). Oferty tej tre ś ci mog ł y spe ł nia ć przes ł anki czynu nieuczciwej konkurencji zdefiniowanego w art. 17b u.z.n.k., jako formu ł owanie ofert w sposób stwarzaj ą cy konsumentowi – niezale ż nie od wyników losowania czy wiedzy konsumenta – pewno ść wygranej, je ż eli konsument z ł o ż y zamówienie na towar obj ę ty promocj ą albo zap ł aci oferentowi z góry jak ą kolwiek kwot ę . Podstaw ę wszcz ę cia post ę powania w zakresie wynikaj ą cym z postanowienia z dnia 26 listopada 2003 r. o zmianie postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r. (sygn. DDK1-61- 55/03/HW), stanowi ł y ustalenia poczynione w trakcie prowadzonego z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatur ę w Poznaniu, post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie ustalenia, czy publikowana w prasie reklama pastylek Extra Fit, oferowanych przez Stron ę post ę powania, wype ł nia znamiona reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k. (sygn. RPZ-61/15/03/MK). Postanowienie z dnia 27 czerwca 2003 r. o wszcz ę ciu post ę powania, wraz z zawiadomieniem, dor ę czono Stronie post ę powania dnia 14 lipca 2003 r., natomiast postanowienie z dnia 26 listopada 2003 r. o zmianie postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r. (sygn. DDK1-61-55/03/HW), dor ę czono stronie post ę powania 1 grudnia 2003 r.. W pismach z dnia 17 lipca 2003 r. (L.dz. 1063/2003), 9 wrze ś nia 2003 r. (L.dz. 1092) oraz 21 kwietnia 2004 r. Strona postepowania przedstawi ł a swoje stanowisko odno ś nie zarzutów zawartych w postanowieniu z dnia 27 czerwca 2003 r. o wszcz ę ciu post ę powania. Strona post ę powania podnios ł a, ż e w ofertach zamieszczanych przez ni ą w prasie i 4 kierowanych do konsumentów zawarta jest jednoznaczna informacja o prawie do bezwarunkowego odst ą pienia od umowy w terminie 90 dni, b ą d ź w ka ż dym czasie – w zale ż no ś ci od oferty. Zdaniem Strony post ę powania gwarantuje to korzystniejsze dla klienta warunki realizacji uprawnie ń . Strona post ę powania zobowi ą za ł a si ę jednak do zamieszczenia w bie żą cych ofertach klauzuli, ż e klient ma prawo do bezwarunkowego odst ą pienia na pi ś mie od umowy w terminie 10 dni od daty otrzymania towaru. Strona post ę powania podnios ł a równie ż , ż e brak informacji o terminie, w jakim przesy ł ana oferta ma charakter wi ążą cy oznacza, ż e wi ąż e ona sprzedaj ą cego w ka ż dym czasie. Zobowi ą za ł a si ę jednak do zamieszczenia w bie żą cej ofercie postanowienia, ż e oferta obowi ą zuje przez 1 rok od daty jej publikacji. W odniesieniu do zarzutu braku w ofertach informacji o kosztach dostawy przesy ł ki do konsumenta Strona post ę powania stwierdzi ł a, ż e by ł on wynikiem niedopatrzenia. Bie żą ca oferta zostanie równie ż uzupe ł niona o informacj ę dotycz ą c ą terminu dostawy zamówionego towaru. Strona post ę powania poinformowa ł a równie ż , ż e w bie żą cej ofercie zamieszczono tak ż e zgodne z obowi ą zuj ą cym stanem prawnym informacje o sposobie sk ł adania reklamacji. Odnosz ą c si ę do zarzutu organizowania loterii promocyjnych, nosz ą cych znamiona czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 17b u.z.n.k., Strona post ę powania o ś wiadczy ł a, ż e nie organizuje loterii promocyjnych, natomiast oferta handlowa kierowana do klienta zawiera informacje o nagrodach, które faktycznie s ą mu wydawane. W ramach przedmiotowej sprzeda ż y promocyjnej nagrody nie s ą losowane, a przyznawane przy zachowaniu okre ś lonych klientów. Z analizy „Regulaminu Akcji Promocyjnej pn. Elektryczny Sprz ę t AGD Komfort” oraz „Regulaminu Akcji Promocyjnych organizowanych przez Biotonic Sp. z o.o. z przyznaniem nagród dla najlepszych klientów” wynika, ż e pi ęć pierwszych kategorii elektrycznego sprz ę tu AGD, zostanie przekazanych najlepszym klientom firmy (klientom, którzy dokonali zakupów w akcji promocyjnej o najwy ż szej warto ś ci zrealizowanego zamówienia). Szósta kategoria w liczbie równej zarejestrowanych zamówie ń , zostanie rozdzielona pomi ę dzy wszystkich klientów. W pi ś mie z dnia 15 grudnia 2003 r. (L.dz. 1085/03), Strona post ę powania, przedstawi ł a swoje stanowisko odno ś nie zarzutów postawionych w postanowieniu z dnia 26 listopada 2003 r. o zmianie postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r. (sygn. DDK1-61-55/03/HW). Strona post ę powania o ś wiadczy ł a, ż e w swej ofercie dotycz ą cej pastylek odchudzaj ą cych Extra Fit, nie powo ł uje si ę na naukowe badania, a jedynie na relacj ę Pani Joanny Kurowskiej, która opisuje swój konkretny przypadek – swoje do ś wiadczenia z nadwag ą i skutkami spo ż ywania tabletek Extra Fit. Zdaniem Strony post ę powania, celem ka ż dej reklamy jest zach ę ta do zakupu konkretnego towaru, poprzez zwrócenie uwagi na jego atrakcyjno ść . Strona post ę powania podnios ł a, ż e przed rozpocz ę ciem sprzeda ż y pastylek zasi ę ga ł a informacji co do ich skuteczno ś ci. Skuteczno ść przedmiotowego ś rodka ma rzekomo potwierdza ć stanowisko doktora nauk medycznych, dietetyka Pani Alexandry Valowej, by ł ego kierownika departamentu w Krajowym Instytucie Ż ywno ś ci w Sofii oraz listy zadowolonych konsumentów stosuj ą cych pastylki Extra Fit. Strona post ę powania nie przekaza ł a jednak stosownych, uwierzytelnionych dokumentów, które umo ż liwi ł yby weryfikacj ę tego twierdzenia. Strona post ę powania wyja ś ni ł a równie ż , ż e Mi ę dzynarodowy Instytut Odchudzania to dzia ł spó ł ki zajmuj ą cy si ę jedynie kontaktami z zagranicznymi firmami rozprowadzaj ą cymi preparaty podobne do Extra Fit w celu wymiany do ś wiadcze ń , w tym oceny ich skuteczno ś ci. 5 Ponadto Strona post ę powania podnios ł a szereg okoliczno ś ci, które nie maj ą dla rozstrzygni ę cia przedmiotowego post ę powania ż adnego znaczenia. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), pismem z dnia 6 kwietnia 2004 r. S trona post ę powania zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: I. W ofertach Strony post ę powania, zamieszczanych w prasie i kierowanych do konsumentów stwierdzono brak jednoznacznej informacji o prawie do bezwarunkowego odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni. Zawarte w ofertach zapisy dopuszcza ł y mo ż liwo ść zwrotu towaru w d ł u ż szym ni ż dziesi ę ciodniowy terminie, lecz jednocze ś nie z zapisów tych wynika ł o, i ż mo ż e to nast ą pi ć w przypadku niespe ł nienia oczekiwa ń nabywcy (np. nieosi ą gni ę ciu efektu rzucenia palenia, schudni ę cia itp.). Stan ten stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, zgodnie z którego tre ś ci ą konsument winien by ć poinformowany, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść , najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy, o prawie odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni, bez podania przyczyn tego odst ą pienia. W ą tpliwo ś ci wzbudza równie ż brak jasnego okre ś lenia momentu, od którego rozpoczyna bieg dziesi ę ciodniowy termin, a tak ż e zdefiniowania formy zawiadomienia o rezygnacji. Stanowi to naruszenie art. 9 ust.2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, zgodnie z którego tre ś ci ą informacje, których przedsi ę biorca ma obowi ą zek (zgodnie z art. 9 ust.1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów), udzieli ć konsumentowi najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy, powinny by ć sformu ł owane jednoznacznie, w sposób zrozumia ł y i ł atwy do odczytania. Prezes Urz ę du stoi na stanowisku, ż e powy ż sze dzia ł ania nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (art. 23a ust. 2 ustawy). Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów jest w tym wypadku oczywiste, gdy ż nie s ą oni w sposób nale ż yty informowani o zasadach realizacji zagwarantowanego im przez prawo, uprawnienia do odst ą pienia od umowy, której przedmiotem jest towar, którego cech oraz faktycznej jako ś ci nie mieli mo ż liwo ś ci oceni ć w momencie jej zawierania. Konsumenci mog ą odnie ść mylne wra ż enie, ż e odst ą pienie od umowy mo ż liwe jest wy łą cznie w przypadku nieosi ą gni ę cia oczekiwanego rezultatu. Bezprawno ść dzia ł ania Strony post ę powania polega w niniejszym przypadku na naruszeniu art. 9 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w ż adnej z kontrolowanych ofert – kuponów stosowanych w swej dzia ł alno ś ci przez Stron ę post ę powania, nie widnia ł a informacja o terminie, w jakim oferta ma charakter wi ążą cy. Stanowi to naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, zgodnie z którym konsument winien by ć poinformowany, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść , najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy, o terminie, w jakim oferta lub informacja o cenie maj ą charakter wi ążą cy. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł ania nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (art. 23a 6 ust. 2 ustawy). Równie ż w tym przypadku naruszenie zbiorowych interesów konsumentów zdaje si ę oczywiste, gdy ż nie s ą oni w sposób nale ż yty informowani o okresie, w którym oferta oraz tre ść materia ł ów informacyjnych w zakresie ceny utrzymuj ą wi ążą cy charakter, co utrudnia im podj ę cie racjonalnej decyzji co do dokonania zakupu. Bezprawno ść dzia ł ania Strony post ę powania polega w niniejszym przypadku na naruszeniu art. 9 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w badanych umowach nie okre ś lono terminu dostawy zamówionych towarów do konsumenta. Stan ten stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, zgodnie z którym konsument winien by ć poinformowany, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść , najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy, o terminie dostawy zamówionego produktu. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł ania nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (art. 23a ust. 2 ustawy). Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wydaje si ę w tym przypadku oczywiste, poniewa ż nie s ą oni w sposób nale ż yty informowani o terminie, w którym zamówiony towar zostanie im dostarczony, co utrudnia im podj ę cie racjonalnej decyzji co do dokonania zakupu. Bezprawno ść dzia ł ania Strony post ę powania polega w niniejszym przypadku na naruszeniu art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w potwierdzeniach warunków sprzeda ż y zamieszczonych w stosowanym w roku 2003 blankiecie zwrotu widniej ą zapisy (pkt. 5 – „Reklamacje pisemne pod adresem spó ł ki art. 556-576 KC”, pkt. 7 – Odpowiedzialno ść sprzedawcy z tytu ł u r ę kojmi za wady wygasa z up ł ywem roku od daty wydania towaru”), dotycz ą ce stanu prawnego sprzed 1 stycznia 2003 r.. Obecnie w tym zakresie obowi ą zuj ą stosowne przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176). Powy ż szy stan stanowi naruszenie art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, zgodnie z którym konsument winien by ć poinformowany, przy u ż yciu ś rodka porozumiewania si ę na odleg ł o ść , najpó ź niej w chwili z ł o ż enia mu propozycji zawarcia umowy, o sposobie sk ł adania reklamacji zamówionego produktu. Powy ż sze dzia ł ania nale ż y kwalifikowa ć jako praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (art. 23a ust. 2 ustawy). Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów polega w tym wypadku na nienale ż ytym poinformowaniu klientów o sposobie sk ł adania reklamacji w przypadku niezgodno ś ci zamówionego towaru z umow ą . Mo ż e to doprowadzi ć do sytuacji, w której klient powo ł ywa ć si ę b ę dzie na nieobowi ą zuj ą ce ju ż przepisy, co spowoduje nieskuteczno ść prowadzonej przez niego procedury reklamacyjnej. Bezprawno ść dzia ł ania Strony post ę powania polega w niniejszym przypadku na naruszeniu art. 9 ust. 1 pkt 10 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, • w odniesieniu do zarzutów obj ę tych zakresem postanowienia z dnia 26 listopada 2003 r. o zmianie postanowienia z dnia 27 czerwca 2003 r. (sygn. DDK1-61-55/03/HW), na podstawie materia ł u dowodowego zgromadzonego w trakcie prowadzonego z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du, przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatur ę w Poznaniu, post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Strona post ę powania dopuszcza si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy 7 konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy, polegaj ą cych na bezprawnym prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k.. Podstaw ą do wszcz ę cia przez Prezesa Urz ę du post ę powania w tym zakresie, by ł a tre ść og ł oszenia reklamowego opublikowanego mi ę dzy innymi w numerze 19 z dnia 6 maja 2003 r. tygodnika „Takie jest ż ycie”. W reklamie tej zach ę ca si ę do zakupu pastylek Extra Fit, które rzekomo posiadaj ą cudown ą zdolno ść redukcji masy t ł uszczowej o 1 kg w ci ą gu 24 godzin. Efekt taki osi ą galny jest bez zmiany dotychczasowych przyzwyczaje ń ż ywieniowych ( „mog ł am tak szybko schudn ąć , nie stosuj ą c ż adnej diety”, „mo ż esz je ść tyle, ile chcesz”, „raz na zawsze stracisz zb ę dne kilogramy nie zmieniaj ą c przyzwyczaje ń ż ywieniowych, bez uczucia g ł odu i bez wysi ł ku (nie trzeba stosowa ć ż adnej diety)”, „schud ł a ponad 16 kilogramów bez ż adnej diety i gimnastyki”, „dzisiaj wszyscy mog ą schudn ąć 16 kilogramów w ci ą gu 3 tygodni nie stosuj ą c ż adnej diety”) , ani bez konieczno ś ci wzmo ż onej aktywno ś ci fizycznej („bez wysi ł ku”, schud ł a ponad 16 kilogramów bez ż adnej diety i gimnastyki”) . Reklama powo ł uje si ę na dzia ł alno ść bli ż ej niezdefiniowanego Mi ę dzynarodowego Instytutu Odchudzania, który rzekomo „rozprowadza pastylki Extra Fit w ca ł ej Europie”. Ponadto reklama zawiera informacj ę , ż e „to sposób powszechnie dzi ś stosowany w Kanadzie i USA, by schudn ąć . Robi niesamowit ą karier ę ”. Og ł oszenia tej tre ś ci publikowane by ł y wielokrotnie na ł amach czasopism wysokonak ł adowych, równie ż w trakcie prowadzonego post ę powania (np. dodatek „Tele” do dziennika „Rzeczpospolita” z 16 - 22 stycznia 2004 r, „Metropol - Warszawa” z 5 – 7 marca 2004 r.). Skutkiem intensywnej kampanii, musia ł o by ć dotarcie przekazu reklamowego do szerokiego grona konsumentów. Poniewa ż niniejsza sprawa wymaga ł a wiadomo ś ci specjalnych, Prezes – na podstawie art. 49 ustawy - skorzysta ł z mo ż liwo ś ci zwrócenia si ę do bieg ł ego o wydanie opinii. W celu wyja ś nienia kwestii, czy przedmiotowa reklama zawiera tre ś ci mog ą ce wprowadza ć klientów w b łą d, Prezes Urz ę du, pismem z dnia 9 wrze ś nia 2003 r., zwróci ł si ę z pro ś b ą o przedstawienie stosownej opinii do Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczyg ł a w Warszawie. Jest to specjalistyczna jednostka naukowa akredytowana przez Ministerstwo Zdrowia w zakresie badania i kontroli nad jako ś ci ą zdrowotn ą ż ywno ś ci, prowadz ą ca w tym zakresie dzia ł alno ść opiniodawcz ą i ekspertyzow ą na rzecz Ministerstwa Zdrowia, G ł ównego Inspektoratu Sanitarnego oraz innych instytucji. W pi ś mie z dnia 5 listopada 2003 r. (L.dz PD-2736/KO/03), Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia poinformowa ł , ż e ww. produkt: • jest s ł odzikiem, który mo ż e jedynie u ł atwi ć obni ż enie warto ś ci energetycznej spo ż ywanych napojów osobom preferuj ą cym s ł odki smak, które nie mog ą zrezygnowa ć ze s ł odzenia - wskazuje to na fakt, i ż samo spo ż ywanie s ł odzika Extra Fit nie jest warunkiem wystarczaj ą cym do uzyskania efektów opisanych w kwestionowanej reklamie, • jest przeznaczony dla osób stosuj ą cych diety niskoenergetyczne - informacja ta znajduje si ę równie ż na etykiecie produktu, zatwierdzonej przez ten ż e Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia, oraz w jego opinii z dnia 31 marca 2003 r. wydanej w zwi ą zku z wnioskiem w sprawie wprowadzenia do obrotu w kraju dietetycznego ś rodka spo ż ywczego pn. Extra Fit – fakt ten jednoznacznie wskazuje, i ż - podobnie jak w powy ż szym przypadku - samo spo ż ywanie s ł odzika Extra Fit nie jest warunkiem wystarczaj ą cym do uzyskania efektów opisanych w kwestionowanej reklamie, 8 Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia zaznaczy ł , ż e mimo zastosowania w sk ł adzie przedmiotowych pastylek chromu, który hamuje apetyt, nie ma gwarancji, ż e skutek ten b ę dzie obserwowany u wszystkich osób przyjmuj ą cych chrom - wskazuje to na nieprzewidywalno ść skutków spo ż ywania tego pierwiastka, i na fakt, ż e ogólne wra ż enie wywo ł ane lektur ą og ł oszenia reklamowego (nie bierze si ę w ł a ś ciwie pod uwag ę braku jakichkolwiek efektów dzia ł ania ś rodka, a tylko mo ż liwo ść uzyskania efektów niezadowalaj ą cych), mo ż e wprowadza ć klientów w b łą d. Zdaniem Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia, zawarto ść substancji maj ą cych wp ł ywa ć na proces odchudzania (m.in. ekstrakt z ro ś liny Garcinia cambogia oraz chrom) w omawianych tabletkach jest niewielka, a w zwi ą zku z tym równie ż dzia ł anie tych sk ł adników na organizm jest stosunkowo niewielkie, Ustosunkowuj ą c si ę do pytania Prezesa Urz ę du o ewentualny wprowadzaj ą cy w b łą d skutek lektury przedmiotowego og ł oszenia reklamowego, Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia o ś wiadczy ł , ż e tekst ten mo ż e wprowadza ć konsumentów w b łą d i wp ł yn ąć na ich decyzj ę co do nabycia towaru, poniewa ż przedstawione w nim tre ś ci nie s ą zgodne z prawd ą – Instytut podnosi, ż e jeden kilogram t ł uszczu traci si ę w wyniku deficytu energetycznego wynosz ą cego od 6000 do 7000 kcal. Wbrew temu, co sugeruje reklama, dotychczas nie opracowano ani leku, ani te ż preparatu, który pozwoli ł by bez ż adnej diety i gimnastyki schudn ąć „16 kilogramów w ci ą gu trzech tygodni”. W dalszej cz ęś ci swego pisma Instytut stwierdza, ż e obecne na rynku leki (dost ę pne wy łą cznie na recept ę ) wspomagaj ą dzia ł anie diety, albo poprzez hamowanie apetytu, albo poprzez hamowanie wch ł aniania t ł uszczu. Obecne na rynku dost ę pne bez recepty preparaty wspomagaj ą ce odchudzanie (na przyk ł ad pastylki Extra Fit), stanowi ą wy łą cznie element uzupe ł niaj ą cy diet ę odchudzaj ą c ą . Jedynym sposobem na prawid ł owe odchudzanie jest deficyt energetyczny, który osi ą ga si ę przede wszystkim poprzez po łą czenie diety ubogoenergetycznej ze wzmo ż on ą aktywno ś ci ą fizyczn ą , Odpowiadaj ą c na pytanie Prezesa Urz ę du, czy znana mu jest dzia ł alno ść Mi ę dzynarodowego Instytutu Odchudzania (MIO), Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia stwierdzi ł , ż e nie posiada informacji na temat powo ł ania takiej instytucji – fakt, i ż tak renomowana jednostka nie dysponuje ż adnymi informacjami na temat MIO, którego rzekome kompetencje stanowi ą gwarancj ę wysokiej skuteczno ś ci oferowanego produktu, dowodzi, ż e szumnie brzmi ą ca nazwa wykorzystana zosta ł a wy łą cznie w celu zwi ę kszenia zaufania potencjalnych klientów do przekazu reklamowego poprzez wprowadzenie ich w b łą d. Podobny skutek wywiera zawarta w reklamie informacja, z której wynika „Mi ę dzynarodowy Instytut Odchudzania rozprowadza pastylki Extra Fit w ca ł ej Europie ”. To, ż e dzia ł alno ść Mi ę dzynarodowego Instytutu Odchudzania nie dotyczy ca ł ej Europy, przyzna ł a sama Strona post ę powania w pi ś mie z dnia 14 lipca 2003 r., skierowanym do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu: „Mi ę dzynarodowy Instytut Odchudzania to dzia ł spó ł ki, który wspó ł pracuje z firmami rozprowadzaj ą cymi metody i ś rodki wspomagaj ą ce odchudzanie za granic ą – w Czechach, Chorwacji, Francji, S ł owacji” , Podobnie w odpowiedzi na pytanie, czy dysponuje on jakimikolwiek informacjami na temat „niesamowitej kariery” jak ą robi ten „SPOSÓB powszechnie dzi ś stosowany w Kanadzie i USA” (cytat z og ł oszenia reklamowego pastylek Extra Fit), Instytut Ż ywno ś ci i Ż ywienia stwierdzi ł , ż e nic mu na ten temat nie wiadomo, jednak oceniaj ą c sk ł ad preparatu Extra Fit nie ma powodów, aby rokowa ć mu „zrobienie niesamowitej kariery”. Powy ż sza opinia Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia im. prof. dra med. Aleksandra Szczyg ł a w Warszawie, ze wzgl ę du na status i renom ę opiniodawcy, pos ł u ż y ł a Prezesowi Urz ę du za podstaw ę dokonania rozstrzygni ę cia w niniejszej sprawie. Jej tre ść nie by ł a kwestionowana przez Stron ę w trakcie post ę powania. Strona nie skorzysta ł a równie ż z 9 mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materia ł ów. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zm.), Strona post ę powania, pismem z dnia 6 kwietnia 2004 r., zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów i materia ł ów oraz zg ł oszonych żą da ń przed wydaniem decyzji. W celu wyja ś nienia kwestii, czy przedmiotowa reklama zawiera tre ś ci mog ą ce wprowadza ć klientów w b łą d, Prezes Urz ę du, pismem z dnia 19 stycznia 2004, zwróci ł si ę tak ż e do Ministerstwa Zdrowia. W pi ś mie z dnia 27 lutego 2004 r. (ZP-073-4/04/IJ), Departament Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia poinformowa ł , ż e podziela powy ż sze stanowisko ekspertów Instytutu Ż ywno ś ci i Ż ywienia dotycz ą ce oceny preparatu Extra Fit. Ta opinia urz ę dowa jest równie ż istotna dla dokonania kwalifikacji przedmiotowego stanu faktycznego. W ocenie Prezesa Urz ę du, powy ż sze dzia ł ania stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy w rozumieniu art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k, który definiuje czyn nieuczciwej konkurencji polegaj ą cy na reklamie wprowadzaj ą cej w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Prezes Urz ę du zwraca uwag ę , ż e faktu wprowadzania w b łą d nie zmienia to, ż e reklama pastylek Extra Fit „oparta jest na o ś wiadczeniu Pani Joanny Kurowskiej, która dzieli si ę z potencjalnymi klientami swoimi do ś wiadczeniami z nadwag ą i skutkami spo ż ywania tabletek Extra Fit, w tym w jakim okresie i ile kilogramów schud ł a” (cytat z pisma z dnia 14 lipca 2003 r. skierowanego do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Poznaniu). To reklamodawca bowiem – jako osoba czerpi ą ca ewentualne korzy ś ci z efektów dzia ł alno ś ci reklamowej - ponosi ca ł kowit ą odpowiedzialno ść za tre ść publikowanej reklamy. W zwi ą zku z tym ma on obowi ą zek wcze ś niejszego zweryfikowania wiarygodno ś ci i prawdziwo ś ci danych, które zamierza zamie ś ci ć w og ł oszeniu reklamowym. Jak wykazano wy ż ej, dane te nie s ą zgodne z prawd ą , czym w oczywisty sposób wprowadzaj ą potencjalnych nabywców w b łą d. Dzia ł ania takie zmierzaj ą tym samym do ograniczenia swobody wyboru najodpowiedniejszego dost ę pnego na rynku towaru. Jednocze ś nie oddzia ł uj ą c na niekorzy ść innych przedsi ę biorców wprowadzaj ą cych na rynek tego typu produkty, maj ą one równie ż charakter antykonkurencyjny. Wymienione wy ż ej praktyki stosowane przez przedsi ę biorc ę jednocze ś nie zagra ż aj ą i naruszaj ą interes klienta, mog ą bowiem wp ł ywa ć na decyzj ę klienta w zakresie nabycia danego wyrobu. Zmierzaj ą do ograniczenia prawa konsumenta do wyboru i zakupu produktu stosownie do indywidualnych preferencji. Maj ą zatem negatywny wp ł yw na jego interes. Dzia ł ania te godz ą równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Wobec tego naruszaj ą dobre obyczaje. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, dzia ł ania te maj ą charakter bezprawny i stanowi ą czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k. i jednocze ś nie stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy.. 10 Odnosz ą c si ę do argumentów podniesionych przez Stron ę post ę powania w pi ś mie z dnia 17 lipca 2003 r. (l.dz. 1063/2003), nale ż y stwierdzi ć , ż e: • argumenty te nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie, poniewa ż nie maj ą ż adnego wp ł ywu na stwierdzenie, ż e w przedmiotowej sytuacji mamy do czynienia z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Natomiast podj ę cie, w trakcie prowadzonego przez Prezesa Urz ę du post ę powania, dzia ł a ń maj ą cych na celu wyeliminowanie stwierdzonych w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Inspekcj ę Handlow ą uchybie ń , nie ma znaczenia dla stwierdzenia stosowania przez ww. przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. • Prezes Urz ę du uznaje za wiarygodne informacje, z których wynika, ż e Strona post ę powania w swej dzia ł alno ś ci nie organizuje loterii promocyjnych i w ś wietle nades ł anych materia ł ów dowodowych stwierdza, ż e nie dosz ł o do pope ł nienia czynu nieuczciwej konkurencji w rozumieniu art. 3 ust. 1 w zw. z art. 17b u.z.n.k.. Odnosz ą c si ę do argumentów podniesionych przez Stron ę post ę powania w pi ś mie z dnia 15 grudnia 2003 r. (L.dz. 1085/03), nale ż y stwierdzi ć , ż e argumenty te nie zas ł uguj ą na uwzgl ę dnienie. Strona post ę powania nie przedstawi ł a ż adnych dowodów potwierdzaj ą cych skuteczno ść pastylek Extra Fit, jakiej mo ż na by oczekiwa ć po lekturze tre ś ci og ł osze ń reklamowych. Strona post ę powania potwierdzi ł a jednocze ś nie, ż e Mi ę dzynarodowy Instytut Odchudzania to wy łą cznie jej marketingowy dzia ł , zajmuj ą cy si ę rozprowadzaniem produktów zbli ż onych do pastylek Extra Fit. Uzasadnia to tez ę , ż e u ż ycie szumnie brzmi ą cej nazwy ma na celu wy łą cznie zwi ę kszenie zaufania potencjalnych klientów do przekazu reklamowego poprzez wprowadzenie ich w b łą d. Przedmiotowe dzia ł anie przedsi ę biorcy jednocze ś nie zagra ż a i narusza interes klienta, bowiem przez wprowadzenie w b łą d tre ś ci ą przekazu reklamowego, mo ż e wp ł ywa ć na decyzj ę klienta w zakresie nabycia danego wyrobu. Dzia ł anie to zmierza do ograniczenia prawa konsumenta do wyboru i zakupu produktu stosownie do indywidualnych preferencji. Ma zatem negatywny wp ł yw na jego interes. Godzi ono równie ż w zasady uczciwej konkurencji, ze szkod ą dla innych przedsi ę biorców. Wobec tego narusza dobre obyczaje. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, dzia ł anie to ma charakter bezprawny i stanowi czyn nieuczciwej konkurencji, o którym mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 u.z.n.k. oraz praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23 a ust. 2 ustawy, polegaj ą c ą na prowadzeniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804, z 2003 r. Nr 60, poz. 535 i Nr 170, poz. 1652) w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 1 i art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.), od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 11 Otrzymuje : Biotonic Sp. z o.o. ul. Sonaty 6c 02-743 Warszawa Do wiadomo ś ci: G ł ówny Inspektorat Inspekcji Handlowej Decyzj ę podpisa ł : z up. Prezesa UOKiK Dyrektor Departamentu Jacek Herde 12