RPZ-10/2007

1 Pozna ń , dnia 6 lutego 2007 r. RPZ – 61/05/06/KCh DECYZJA nr RPZ 10 /2007 I. Na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23 a ust 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r . o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r., nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę stosowanie przez Paw ł a Karnowskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export z siedzib ą w Poznaniu postanowie ń „Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych” o tre ś ci: 1. „Abonent zobowi ą zany jest do: terminowego i bez uprzedniego wezwania, op ł acania nale ż no ś ci wynikaj ą cych z Umowy i aktualnie obowi ą zuj ą cego Cennika. Dniem uregulowania nale ż no ś ci jest dzie ń uznania rachunku bankowego Dostawcy us ł ug pe ł n ą kwot ą danej nale ż no ś ci. Obowi ą zek p ł acenia ww. nale ż no ś ci realizuje si ę nawet w przypadku nieotrzymania faktury lub ksi ąż eczki op ł at abonamentowych” (pkt 19 Regulaminu), 2. „W przypadku opó ź nienia w zap ł acie op ł at abonamentowych okre ś lonych w aktualnym Cenniku o ponad 30 dni, Dostawca us ł ug uprawniony jest do zawieszenia ś wiadczenia us ł ug do czasu uregulowania wszystkich zaleg ł ych nale ż no ś ci przez Abonenta. Ponowne rozpocz ę cie ś wiadczenia us ł ug wymaga wniesienia przez Abonenta op ł aty aktywacyjnej w wysoko ś ci wskazanej w aktualnym Cenniku” (pkt 20 Regulaminu), PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKiK W POZNANIU ul. Zielona 8, 61-851 Pozna ń Tel. (0-61) 852-15-17, 852-77-50, Fax (0-61) 851-86-44 E-mail: poznan@uokik.gov.pl 2 3. „Dostawca us ł ug zastrzega sobie prawo do zmiany oferty programowej tzn. zmiany uk ł adu programów, podzia ł u programów na pakiety, zmiany liczby programów, zmiany rodzaju programów oraz zmiany pasm nadawania bez konieczno ś ci wypowiedzenia Umowy” (pkt 45 Regulaminu), 4. „Zmniejszenie liczby programów mo ż e nast ą pi ć z przyczyn prawnych, technicznych lub organizacyjnych, które mog ą by ć niezale ż ne od Dostawcy us ł ug” (pkt 46 Regulaminu), - za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lon ą w art. 23 a ust. 2, polegaj ą c ą na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego i stwierdza si ę zaniechania jej stosowania z dniem 1 grudnia 2006 r. II. Na podstawie art. 23 d ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172; Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdza si ę , ż e praktyka polegaj ą ca na stosowaniu przez Paw ł a Karnowskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export z siedzib ą w Poznaniu postanowie ń „Regulaminu ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych” o tre ś ci: 1. „Dostawca us ł ug zastrzega sobie prawo do przerw w dostawie us ł ugi telekomunikacyjnej, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 12 godzin dziennie i nie wi ę cej ni ż 36 godzin w miesi ą cu, spowodowanych konieczno ś ci ą prowadzenia prac konserwacyjnych sieci telekomunikacyjnej i Urz ą dze ń . W przypadku przekroczenia wskazanego okresu Dostawca us ł ug obni ż y o 1/15 wysoko ść op ł aty abonamentowej nale ż nej za kolejny miesi ą c rozliczeniowy, za ka ż dy kolejny dzie ń , w którym wyst ą pi ł brak sygna ł u. Odszkodowanie uznane zostanie na podstawie pisemnego wniosku Abonenta i odpowiedzi na pi ś mie uprawniaj ą cej do zni ż ki” (pkt 18 Regulaminu) 2. „Dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia sygna ł u telekomunikacyjnego wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej. Dotyczy to równie ż zak ł óce ń przekazu satelitarnego, zmiany satelity, zmiany systemu nadawania, zaprzestania nadawania przez nadawc ę programu, konserwacji urz ą dze ń nadawczych, przerw w dostawie pr ą du oraz innych zdarze ń , które pozostaj ą poza kontrol ą Dostawcy us ł ug. Dostawca nie ponosi równie ż odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w emisji sygna ł u telekomunikacyjnego spowodowane nadajnikami pracuj ą cymi w pobli ż u sieci Dostawcy us ł ug” (pkt 44 Regulaminu) - nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. 3 Uzasadnienie Dnia 10 sierpnia 2006 r., do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Obornikach (uzupe ł niony pismem z dnia 14 wrze ś nia 2006 r.) o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk operatora telewizji kablowej Paw ł a Karnowskiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą EAST & WEST Import – Export z siedzib ą w Poznaniu (zwanego dalej Przedsi ę biorc ą ). Wnioskodawca zarzuci ł Przedsi ę biorcy, który w Obornikach ś wiadczy us ł ugi w zakresie telewizji kablowej, i ż w „Regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych” zawar ł postanowienia, stanowi ą ce klauzule wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone o tre ś ci: 1. „Op ł aty pobierane s ą w terminie do 15 – go dnia ka ż dego miesi ą ca za miesi ą c bie żą cy, na podstawie aktualnego Cennika” (pkt 4 Regulaminu), 2. „Dostawca us ł ug zastrzega sobie prawo do przerw w dostawie us ł ugi telekomunikacyjnej, nie d ł u ż szych jednorazowo ni ż 12 godzin dziennie i nie wi ę cej ni ż 36 godzin w miesi ą cu, spowodowanych konieczno ś ci ą prowadzenia prac konserwacyjnych sieci i Urz ą dze ń . W przypadku przekroczenia wskazanego okresu Dostawca obni ż y o 1/15 wysoko ść op ł aty abonamentowej nale ż nej za kolejny miesi ą c rozliczeniowy, za ka ż dy kolejny dzie ń , w którym wyst ą pi ł brak sygna ł u. Odszkodowanie uznane zostanie na podstawie pisemnego wniosku Abonenta i odpowiedzi na pi ś mie uprawniaj ą cej do zni ż ki” (pkt 18 Regulaminu), 3. „Abonent zobowi ą zany jest do: • uiszczenia gotówk ą op ł aty instalacyjnej przed dokonaniem monta ż u Urz ą dze ń , w wysoko ś ci i na zasadach okre ś lonych w aktualnie obowi ą zuj ą cym Cenniku, • terminowego i bez uprzedniego wezwania, op ł acania nale ż no ś ci wynikaj ą cych z Umowy i aktualnie obowi ą zuj ą cego Cennika. Dniem uregulowania nale ż no ś ci jest dzie ń uznania rachunku bankowego Dostawcy us ł ug pe ł n ą kwot ą danej nale ż no ś ci. Obowi ą zek op ł acenia ww. nale ż no ś ci realizuje si ę nawet w przypadku nieotrzymania faktury lub ksi ąż eczki op ł at abonamentowych” (pkt 19 Regulaminu), 4. „W przypadku opó ź nienia w zap ł acie op ł at abonamentowych okre ś lonych w aktualnym Cenniku o ponad 30 dni, Dostawca us ł ug uprawniony jest do zawieszenia ś wiadczenia us ł ug do czasu uregulowania wszystkich zaleg ł ych nale ż no ś ci przez Abonenta. Ponowne rozpocz ę cie ś wiadczenia us ł ug wymaga wniesienia przez Abonenta op ł aty aktywacyjnej w wysoko ś ci wskazanej w aktualnym Cenniku” (pkt 20 Regulaminu), 5. „W przypadku nieuzasadnionego wezwania serwisu Dostawcy us ł ug, w tym w szczególno ś ci w przypadkach zg ł aszania Usterek lub braku sygna ł u telekomunikacyjnego b ę d ą cych nast ę pstwem ingerencji Abonenta lub osób niepowo ł anych w sie ć telekomunikacyjn ą lub Urz ą dzenia, pobiera si ę op ł at ę zgodn ą z aktualnym Cennikiem” (pkt 41 Regulaminu), 6. „Dostawca us ł ug nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia sygna ł u telekomunikacyjnego wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej. Dotyczy to równie ż zak ł óce ń przekazu satelitarnego, zmiany satelity, zmiany systemu nadawania, 4 zaprzestania nadawania przez nadawc ę programu, konserwacji urz ą dze ń nadawczych, przerw w dostawie pr ą du oraz innych zdarze ń , które pozostaj ą poza kontrol ą Dostawcy us ł ug. Dostawca nie ponosi równie ż odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w emisji sygna ł u telekomunikacyjnego spowodowane nadajnikami pracuj ą cymi w pobli ż u sieci Dostawcy us ł ug” (pkt 44 Regulaminu), 7. „Dostawca us ł ug zastrzega sobie prawo do zmiany oferty programowej tzn. zmiany uk ł adu programów, podzia ł u programów na pakiety, zmiany liczby programów, zmiany rodzaju programów oraz zmiany pasma nadawania bez konieczno ś ci wypowiedzenia Umowy” (pkt 45 Regulaminu), 8. „Zmniejszenie liczby programów mo ż e nast ą pi ć z przyczyn prawnych, technicznych lub organizacyjnych, które mog ą by ć niezale ż ne od Dostawcy us ł ug” (pkt 46 Regulaminu), 9. „Abonent przyjmuje do wiadomo ś ci, ż e podczas wy ł adowa ń atmosferycznych sprz ę t u ż ywany przez Abonenta winien by ć od łą czony od zasilania energetycznego oraz od gniazdka sieci telekomunikacyjnej Dostawcy us ł ug” (pkt 49 Regulaminu). W oparciu o art. 100 b ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dnia 17 pa ź dziernika 2006 r., Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyda ł decyzj ę o odmowie wszcz ę cia post ę powania w zakresie pkt 4, 41 i 49 Regulaminu (decyzja nr RPZ – 30/2006). Natomiast na podstawie art. 44 ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, dnia 16 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cych na stosowaniu w Regulaminie ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych postanowie ń umownych wpisanych do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone w zakresie pkt 18, 19, 20, 44, 45 i 46 Regulaminu. W pi ś mie z dnia 31 pa ź dziernika 2006 r., które wp ł yn ęł o do Urz ę du 3 listopada 2006 r., Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż jego zamiarem nie by ł o skonstruowanie wzorca umowy, którego postanowienia pozostaj ą w sprzeczno ś ci z normami prawnymi wyznaczaj ą cymi granice swobody stron w kszta ł towaniu umów zawieranych w obrocie konsumenckim. W zwi ą zku z powy ż szym poinformowa ł , i ż podj ął dzia ł ania zmierzaj ą ce do zweryfikowania tre ś ci Regulaminu i ewentualnego usuni ę cia wadliwych postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone. W pi ś mie z dnia 20 listopada 2006 r., które do Urz ę du wp ł yn ęł o 23 listopada 2006 r., Przedsi ę biorca przed ł o ż y ł nowy „Regulamin Ś wiadczenia Us ł ug Telekomunikacyjnych”, w którym zmodyfikowane zosta ł y wszystkie postanowienia wskazane przez Prezesa Urz ę du w postanowieniu z dnia 16 pa ź dziernika 2006 r. W szczególno ś ci, w punkcie 19 Regulaminu wykre ś lone zosta ł o zdanie nak ł adaj ą ce na abonenta obowi ą zek uiszczenia nale ż no ś ci równie ż w przypadku nieotrzymania faktury lub ksi ąż eczki op ł at abonamentowych, za ś w punkcie 20 mo ż liwo ść wstrzymania ś wiadczenia us ł ug przez Dostawc ę uzale ż niono od wyznaczenia dodatkowego terminu do zap ł aty i jednocze ś nie usuni ę to postanowienie nak ł adaj ą ce obowi ą zek uiszczenia op ł aty aktywacyjnej w przypadku wznowienia ś wiadczenia us ł ug. Z kolei w ś wietle zmodyfikowanego punktu 23 Regulaminu, w przypadku zmian w zakresie oferty programowej (zmiany uk ł adu programów, podzia ł u programów na pakiety, zmiany liczby programów, zmiany rodzaju programów oraz zmiany pasm nadawania) abonentowi przys ł uguje prawo do odst ą pienia od umowy. W pi ś mie z dnia 17 stycznia 2007 r. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , i ż zmieniony Regulamin od dnia 1 grudnia 2006 r. ma zastosowanie do umów podpisywanych z nowymi 5 abonentami, jak równie ż do umów, podpisywanych z dotychczasowymi abonentami, którzy wyrazili wol ę zmiany dostarczanego im pakietu programowego. Jednocze ś nie poinformowa ł , i ż wdro ż ona zosta ł a procedura powiadamiania aktualnych abonentów, którzy korzystaj ą ze ś wiadczonych przez East & West us ł ug o nowej tre ś ci Regulaminu. W zwi ą zku ze znaczn ą liczb ą us ł ugobiorców i konieczno ś ci ą dor ę czenia im informacji o zmianie Regulaminu co najmniej na 30 dni przed jego wej ś ciem w ż ycie, termin wej ś cia w ż ycie „nowego” Regulaminu okre ś lono na dzie ń 1 kwietnia 2007 r. Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł równie ż , i ż do tego czasu postanowienia dotychczasowego Regulaminu nie b ę d ą wi ą za ć abonentów w zakresie wskazanym w postanowieniu Prezesa Urz ę du z dnia 16 pa ź dziernika 2006 r. i uznanym za budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami dotycz ą cymi ochrony interesów konsumentów. Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Stwierdzenie istnienia przedmiotowej praktyki wymaga spe ł nienia dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania i naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. „Zbiorowe interesy konsumentów” to prawa nieograniczonej liczby konsumentów, nie stanowi ą przy tym sumy indywidualnych interesów daj ą cych si ę okre ś li ć , nawet licznej, grupy konsumentów. W art. 23a ust. 2 ww. ustawy zamieszczono przyk ł adowe wyliczenia praktyk zakazanych przez ustawodawc ę . Katalog ten wymienia mi ę dzy innymi stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (dalej: Rejestr), o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Rejestr, zgodnie z art. 479 45 § 2 k.p.c., jest prowadzony przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie przekazywanych mu prawomocnych wyroków s ą dowych uznaj ą cych postanowienie wzorca umowy za niedozwolone i zakazuj ą cych ich stosowania w obrocie z konsumentami. Zgodnie z art. 479 43 k.p.c., prawomocny wyrok uznaj ą cy postanowienie umowne za niedozwolone ma, od chwili wpisania do Rejestru, skutek wobec osób trzecich. Przes ł anka bezprawno ś ci przejawia si ę , w przypadku praktyki stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru, na naruszeniu zakazu stosowania tych postanowie ń w umowach zawieranych z konsumentami. W chwili obecnej ż adnych w ą tpliwo ś ci nie budzi fakt, i ż stosowanie klauzul wpisanych do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przez innych przedsi ę biorców ani ż eli ten, którego wpis bezpo ś rednio dotyczy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie ze stanowiskiem wyra ż onym przez S ą d Apelacyjny w wyroku z dnia 29 wrze ś nia 2005 r., rozszerzona prawomocno ść materialna wyroku ma zastosowanie w stosunku do klauzul niedozwolonych o takiej samej tre ś ci (sygn. akt VI ACa 381/05). Z uzasadnienia tego wyroku mo ż na wywie ść , i ż rozszerzona prawomocno ść materialna z art. 479 43 k.p.c., stanowi ą ca podstaw ę do przypisania cech bezprawno ś ci w przypadku pos ł ugiwania si ę klauzulami wpisanymi do Rejestru, obejmuje niedozwolone klauzule umowne zawieraj ą ce „jednakowe tre ś ci”, zawarte w takich samych wzorcach umowy. Jest to uzasadnione charakterem wpisów do Rejestru, który nie odzwierciedla z jakiej umowy (wzorca umowy) zaczerpni ę to postanowienie uznane przez s ą d za niedozwolone, co nie zawsze pozwala odczyta ć jasn ą i nie budz ą ca w ą tpliwo ś ci norm ę zakazuj ą c ą innym podmiotom pos ł ugiwania si ę takimi postanowieniami. 6 Najpe ł niejsz ą analiz ę problematyki rozszerzonej prawomocno ś ci wyroku uznaj ą cego klauzule umowne za niedozwolone zawiera uchwa ł a S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt. III SZP 3/06). W ś wietle tej uchwa ł y, niedozwolonym postanowieniem umownym jest ka ż de, które dotyczy takiego samego zachowania, jak zawarte w postanowieniu wpisanym do rejestru. Niedozwolone s ą postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, nawet je ż eli ró ż ni ą si ę tre ś ci ą , ale wywo ł uj ą ten sam skutek. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę nale ż y stwierdzi ć , i ż pkt 19 (b) Regulaminu odpowiada tre ś ci klauzuli nr 597 wpisanej do Rejestru na podstawie wyroku SOKiK z dnia 17 pa ź dziernika 2005 r. (sygn. Amc 75/04) o brzmieniu: „Op ł ata za korzystanie z us ł ug jest pobierana z góry za dany okres rozliczeniowy i nale ż y j ą ui ś ci ć w terminie wskazanym na fakturze/ksi ąż eczce op ł at. Operator zastrzega, ż e nie dor ę czenie faktury lub ksi ąż eczki op ł at do Abonenta nie zwalania Abonenta z obowi ą zku uiszczenia op ł aty abonamentowej”. Tre ść powy ż szych klauzul nale ż y uzna ć za niedozwolon ą na podstawie art. 385 1 k.c., zgodnie z którym postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy, poniewa ż Abonent powinien zna ć wysoko ść kwoty, któr ą jest zobowi ą zany ui ś ci ć . Tre ść pkt 20 odpowiada tre ś ci klauzuli nr 498 wpisanej do Rejestru na podstawie wyroku SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 52/04): „Operator mo ż e dezaktywowa ć gniazdo abonenckie i zaprzesta ć ś wiadczenia us ł ug konserwacji i TV je ż eli Abonent: a) zalega z uiszczeniem op ł aty miesi ę cznej co najmniej 15 dni po terminie wskazanym w par 7” i klauzuli wpisanej pod nr 499 o brzmieniu: „Ponowne ś wiadczenie przez Operatora us ł ugi konserwacji i TV mo ż e nast ą pi ć po: 1) uregulowaniu zaleg ł o ś ci z tytu ł u op ł at za wykonanie przez Operatora us ł ugi wraz z ustawowymi odsetkami za zw ł ok ę , 2) uregulowaniu op ł aty przy łą czeniowej w wysoko ś ci okre ś lonej w cenniku”. Odpowiada równie ż tre ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 599: „W przypadku przeterminowania p ł atno ś ci na rzecz Operatora powy ż ej 5 dni, nast ą pi automatycznie wy łą czenie us ł ug. Ponowne w łą czenie nast ą pi po rozliczeniu wszystkich nale ż no ś ci oraz uiszczeniu op ł aty manipulacyjnej zgodnie z cennikiem” (wyrok SOKiK z dnia 17 pa ź dziernika 2005 r. – sygn. XVII Amc 75/04), a tak ż e klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 635 na podstawie wyroku z dnia 19 kwietnia 2005 r. (sygn. XVII Amc 23/05) o tre ś ci: „W przypadku zw ł oki w op ł acie abonenckiej Us ł ugodawca zastrzega sobie prawo zawieszenia ś wiadczenia us ł ug wymienionych w § 1 bez dodatkowego powiadomienia Abonenta i uaktywni ć us ł ug ę po uregulowaniu przez Abonenta zaleg ł ej nale ż no ś ci wraz z naliczonymi umownymi odsetkami oraz op ł at ą za ponown ą aktywacj ę w kwocie 60 z ł brutto”. Pkt 20 Regulaminu oraz ww. klauzule dotycz ą takiej samej sytuacji faktycznej. We wszystkich przypadkach po up ł ywie okre ś lonego terminu opó ź nienia abonenta w zap ł acie nale ż no ś ci operator telewizji kablowej uzyskuje prawo zawieszenia lub zaprzestania ś wiadczenia us ł ug przy jednoczesnym prawie pobierania op ł aty aktywacyjnej (przy łą czeniowej) w przypadku wznowienia us ł ug. Takie klauzule nale ż y uzna ć za niedozwolone ze wzgl ę du na przepis art. 385 3 pkt 17, wed ł ug którego niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. 7 Tre ść zawarta zarówno w pkt 45 i 46 Regulaminu odpowiada tre ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 571, na podstawie wyroku SOKiK z dnia 7 kwietnia 2004 r. (sygn. XVII Amc 15/03) o brzmieniu: „Operator Cyfry+ z wa ż nych przyczyn prawnych, technicznych, organizacyjnych lub ekonomicznych mo ż e wprowadzi ć zmiany liczby i rodzaju Programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów wymienionych, odpowiednio w Za łą cznikach nr 2, 3, 4 i 5 do umowy. Wy ż ej wymienione zmiany, wynikaj ą ce z faktu zaistnienia okoliczno ś ci le żą cych poza kontrol ą Operatora Cyfry+, uznane za si łę wy ż sz ą , zast ą pienia danego Programu Programem o porównywalnej tematyce, rezygnacji z danego Programu z uwagi na jego nisk ą ogl ą dalno ść , zaprzestania nadawania Programu z przyczyn obci ąż aj ą cych jego nadawc ę nie wymagaj ą zmiany Umowy”. Na podstawie wspomnianego postanowienia Regulaminu oraz ww. klauzuli wpisanej do Rejestru wnioskowa ć mo ż na, i ż operator mo ż e jednostronnie zmienia ć programy w pakietach, nie zmieniaj ą c umowy z abonentem. W konsekwencji abonent zmuszony jest dokonywa ć op ł aty za ś wiadczenie, które nie stanowi ł o przedmiotu umowy. Brak mo ż liwo ś ci wypowiedzenia umowy w takiej sytuacji uzna ć nale ż y za postanowienie niedozwolone w rozumieniu art. 385 3 k.c., zgodnie z którym niedozwolonymi postanowieniami s ą te, które w szczególno ś ci: „uzale ż niaj ą spe ł nienie ś wiadczenia od okoliczno ś ci zale ż nych tylko od woli kontrahenta konsumenta” (pkt 8), „uprawniaj ą kontrahenta konsumenta do jednostronnej zmiany umowy bez wa ż nej przyczyny wskazanej w umowie” (pkt 10), jak równie ż „przewiduj ą wy łą cznie dla kontrahenta konsumenta jednostronne uprawnienia do zmiany, bez wa ż nych przyczyn, istotnych cech ś wiadczenia” (pkt 19). Wprawdzie zgodzi ć si ę nale ż y, ż e ś cis ł e okre ś lenie zawarto ś ci pakietu na okres minimalny jest praktycznie niemo ż liwe, ze wzgl ę du na okoliczno ś ci niezale ż ne od operatora, jednak w tej sytuacji niedopuszczalne jest pozbawienie abonenta prawa do wypowiedzenia umowy. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów tj. nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów jako zjawisko o charakterze instytucjonalnym. Przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spe ł niona, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w ich interesy jako zbiorowo ś ci. W opinii Prezesa Urz ę du zebrany w sprawie materia ł dowodowy wskazuje w sposób jednoznaczny, ż e dzia ł ania przedsi ę biorcy wyczerpuj ą przes ł anki praktyki okre ś lonej w art. 23 a ust. 2 ustawy. Umieszczenie w Regulaminie postanowie ń to ż samych z postanowieniami wpisanymi do Rejestru, które w istotnym stopniu ograniczaj ą uprawnienia wszystkich obecnych, jak równie ż potencjalnych abonentów – kontrahentów Przedsi ę biorcy musi by ć uznane za naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Na podstawie o ś wiadczenia Przedsi ę biorcy zawartego w pi ś mie z dnia 17 stycznia 2007 r. zmieniony „Regulamin ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych” jest od dnia 1 grudnia 2006 r. stosowany w umowach podpisywanych z nowymi abonentami, jak równie ż w nowych umowach, podpisywanych z aktualnymi abonentami, którzy wyrazili wol ę zmiany pakietu. Przewidywany termin obowi ą zywania nowego Regulaminu dla wszystkich abonentów to dzie ń 1 kwietnia 2007 r. z uwagi na konieczno ść poinformowania ich o zmienionych postanowieniach z co najmniej trzydziestodniowym wyprzedzeniem, przy czym procedura rozsy ł ania pism do abonentów zosta ł a ju ż wdro ż ona. Powy ż sze okoliczno ś ci daj ą podstawy do stwierdzenia, i ż Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej mu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów i to od dnia 1 grudnia 2006 r., tj. dnia wprowadzenia do obrotu zmienionego Regulaminu i jednoczesnego zaprzestania stosowania Regulaminu w dotychczasowym brzmieniu. Uzasadnia to wydanie decyzji na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 8 Bior ą c powy ż sze pod uwag ę orzeczono jak w pkt I sentencji. Wed ł ug Wnioskodawcy pkt 18 Regulaminu odpowiada tre ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 207 o brzmieniu: „Prawo do obni ż enia op ł aty abonamentowej przys ł uguje Abonentowi wtedy, gdy brak sygna ł u spowodowany awari ą by ł d ł u ż szy ni ż trzy dni robocze. Od tego momentu, za ka ż dy kolejny dzie ń braku sygna ł u, od abonamentu odliczana jest 1/30 jego warto ś ci (wyrok SOKiK z dnia 19 pa ź dziernika 2004 r., sygn. XVII Amc 123/03). Tre ś ci pkt 18 Regulaminu nie mo ż na jednak traktowa ć jako to ż samej z ww. klauzul ą . Pomi ę dzy porównywanymi postanowieniami wyst ę puje istotna ró ż nica dotycz ą ca okresu wy łą czenia odpowiedzialno ś ci – w pierwszym przypadku wynosi on jednorazowo 12 godzin dziennie, nie d ł u ż ej ni ż 36 godzin w miesi ą cu, w drugim – ponad 3 dni. Ponadto, nie mo ż e uj ść uwadze, ż e postanowienie Regulaminu stanowi powielenie przepisów dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci z tytu ł u niew ł a ś ciwego ś wiadczenia us ł ugi powszechnej, zawartych w art. 105 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r. Nr 171, poz. 1800 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem, za ka ż dy dzie ń przerwy w ś wiadczeniu us ł ugi powszechniej p ł atnej okresowo abonentowi przys ł uguje odszkodowanie w wysoko ś ci 1/15 ś redniej op ł aty miesi ę cznej liczonej wed ł ug rachunków z ostatnich trzech okresów rozliczeniowych, jednak za okres nie d ł u ż szy ni ż ostatnie 12 miesi ę cy. Odszkodowanie nie przys ł uguje, je ż eli w okresie rozliczeniowym łą czny czas przerw by ł krótszy od 36 godzin. Niezale ż nie od odszkodowania, za ka ż dy dzie ń , w którym nast ą pi ł a przerwa w ś wiadczeniu us ł ugi telefonicznej p ł atnej okresowo trwaj ą ca d ł u ż ej ni ż 12 godzin, abonentowi przys ł uguje zwrot 1/30 miesi ę cznej op ł aty abonamentowej (pkt 1, 2 i 3). Je ż eli dla us ł ugi, któr ą ustawodawca uzna ł za szczególnie istotn ą z punktu widzenia abonentów przewidziane zosta ł o ograniczenie odpowiedzialno ś ci, nie mo ż na, w ocenie Prezesa Urz ę du, kwestionowa ć wprowadzania takich rozwi ą za ń przez innych operatorów. Pkt 44 Regulaminu, wed ł ug Wnioskodawcy odpowiada tre ś ci klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 636, na podstawie wyroku SOKiK z dnia 19 kwietnia 2005 r. (sygn. XVII Amc 23/05), o brzmieniu: „Us ł ugodawca nie bierze odpowiedzialno ś ci za dzia ł anie sieci swego dostawcy (…)”, klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 680 na podstawie wyroku z dnia 23 lutego 2005 r. (sygn. XVII Amc 3/04) o brzmieniu: „PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a w szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ”, jak równie ż klauzuli wpisanej do Rejestru pod nr 797 na podstawie wyroku z dnia 14 marca 2005 r. (sygn. XVII Amc 21/04) o brzmieniu: „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niewykonywanie lub nienale ż yte wykonywanie us ł ug wynik ł e z faktu niew ł a ś ciwego funkcjonowania sieci telekomunikacyjnych innych operatorów telekomunikacyjnych”. Nie mo ż na jednak si ę z tym zgodzi ć . Rejestr przede wszystkim nie zawiera postanowie ń , zgodnie z którymi operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za okoliczno ś ci zwi ą zane z si łą wy ż sz ą , co dotyczy zdania pierwszego kwestionowanego punktu Regulaminu. Ponadto, przes ł anki wskazane w pozosta ł ych postanowienia pkt 44 Regulaminu ró ż ni ą si ę od tych, które znajduj ą si ę w klauzulach wpisanych do Rejestru pod nr 636, 680 i 797. Jedyn ą cech ą wspóln ą tych postanowie ń jest to, ż e wy łą czaj ą odpowiedzialno ść dostawcy w przedmiotowym zakresie. Jest to jednak podobie ń stwo niewystarczaj ą ce do stwierdzenia praktyki, gdy ż ró ż ne s ą przyczyny i okoliczno ś ci, za które dostawca nie odpowiada. W tym stanie rzeczy Prezes Urz ę du orzek ł , jak w pkt II sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du 9 Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Poznaniu. Otrzymuj ą : - EAST & WEST Import – Export Pawe ł Karnowski ul. Raczy ń skiego 60 Pozna ń - Powiatowy Rzecznik Konsumentów ul. 11 Listopada 2a 64 – 600 Oborniki Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Poznaniu Edward Stawicki