RLU-6/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-MAIL: LUBLIN@UOKIK.GOV.PL LUBLIN , DNIA LUTEGO 2007 R. RLU – 61-35/05/MW Decyzja RLU - 06/07 Projekt (wersja nie zawiera informacji obj ę tych klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”) I. Na podstawie art. 23 e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust.1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, ze zmianami ) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18 poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów opisane w art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, ze zmianami ), bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie E. Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w W. polegaj ą c ą na : - stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, „Raty 0% bez ż adnych kosztów” poprzez zawarcie w niej b łę dnej informacji, ż e dotyczy ca ł ego asortymentu towarów, co narusza art.16 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503, z pó ż n. zm.), stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 30 listopada 2005r. II. Na podstawie art. 23 c ust.1 w zwi ą zku z art. 23a ust.1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, ze zmianami ) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie 2 okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18 poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów opisane w art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, ze zmianami ), bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie E. Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w W. polegaj ą c ą na : - naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pe ł nych informacji, poprzez nieinformowanie konsumentów o mo ż liwo ś ci wyboru opcji zawarcia umowy kredytowej z ubezpieczeniem lub bez ubezpieczenia kredytu, co narusza art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz.U. 2002 Nr 141 poz. 1176 ze zm). i nakazuje zaniechania jej stosowania. Uzasadnienie Do Delegatury UOKiK w L. w okresie czerwiec – sierpie ń 2005r. wp ł ywa ł y skargi, w których konsumenci skar ż yli si ę na E. Sp. z o.o. z siedzib ą w W., (zwanej dalej E. lub Spó ł ka) na fakt, ż e dokonuj ą c zakupu sprz ę tu AGD na kredyt w sklepach E. nie byli poinformowani o istnieniu opcji ubezpieczenia kredytu, a po podpisaniu umowy okazywa ł o si ę , ż e kredyt powi ę kszony jest o koszt ubezpieczenia w wysoko ś ci 5-7 % warto ś ci kredytu. Konsumenci podkre ś lali, ż e nie kwestionuj ą zasad kredytowania przez banki, a jedynie dzia ł ania E., polegaj ą ce na stosowaniu reklamy w odniesieniu do ca ł ego asortymentu sprz ę tu ”Raty 0 % bez ż adnych kosztów” odebran ą przez nich jako bardzo korzystn ą ofert ę zakupu ca ł ego asortymentu towarów na raty po cenie detalicznej nie powi ę kszonej o koszty kredytu, co przy zawarciu umowy nie okazywa ł o si ę prawd ą , bowiem do ceny detalicznej towaru doliczano koszty ubezpieczenia kredytu. W ocenie skar żą cych konsumentów, dzia ł ania Spó ł ki wprowadza ł y ich w b łą d i prowadzi ł y do niekorzystnych dla nich decyzji finansowych. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: Prezes Urz ę du) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy dzia ł ania w/w przedsi ę biorcy polegaj ą ce na reklamowaniu sprzeda ż y ratalnej ca ł ego asortymentu produktów reklam ą o tre ś ci „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” przy jednoczesnym zawieraniu umów sprzeda ż y na raty z opcj ą ubezpieczenia kredytu w wysoko ś ci uzale ż nionej od warto ś ci kredytu mog ą stanowi ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów tj. naruszenie z art. 23 a ust.1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( tekst jedn. Dz.U. 2005 Nr 244 poz.2080, ze zm) – zwanej dalej ustaw ą o ochronie (…). W zwi ą zku z tym, ż e wyniki kontroli przeprowadzonej u przedsi ę biorcy w sklepie w L. potwierdzi ł y zasadno ść skarg konsumentów co do faktu stosowania 3 przez E. reklamy „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” w odniesieniu do ca ł ego asortymentu sprzedawanych produktów oraz fakt jednoczesnego obci ąż ania nabywców towarów kosztami ubezpieczenia kredytu w przypadku zakupu na kredyt, Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie administracyjne przeciwko E. Sp. z o.o. w W. pod zarzutem naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą i wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę dotycz ą c ą zasad sprzeda ż y ratalnej sprz ę tu AGD- w promocji „Raty 0% , bez ż adnych kosztów”, co stanowi ć mo ż e naruszenie przez przedsi ę biorc ę zbiorowych interesów konsumentów okre ś lonych w art. 23 a ust.1 i 2 ustawy o ochronie (…). E. pismem z dnia 26 lipca 2005r. wyja ś ni ł , ż e promocja „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” prowadzona jest w 109 placówkach handlowych Spó ł ki na terenie ca ł ego kraju, w tym równie ż w sklepie w L. Dalej E. wyja ś ni ł , ż e w zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą handlow ą jest równie ż po ś rednikiem kredytowym. Wspó ł pracuje w tym zakresie z bankami na podstawie odpowiednich umów. Charakter wspó ł pracy Spó ł ki z bankami jest tego rodzaju, i ż Spó ł ka jako agent bankowy jedynie uczestniczy w czynno ś ciach bankowych (technicznych) dotycz ą cych umów kredytowych pomi ę dzy bankiem a konsumentem. W imieniu kredytodawcy umow ę kredytow ą zawiera odpowiednio umocowany pe ł nomocnik - pracownik banku lub inna upowa ż niona osoba. W okresie od 26 kwietnia 2005r. tj. od dnia otwarcia sklepu w L. do dnia 22 lipca 2006r w promocji „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” zosta ł o zawartych xxx umów na zakup sprz ę tu AGD, przy czym xxx (93 %) umów zawarto z opcj ą ubezpieczenia kredytu (informacje obj ę te klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”). W ofercie Spó ł ki poza w/w ofert ą znajduj ą si ę równie ż inne produkty: „ Raty 0%” , ”Raty 0% z opcj ą ”, „Niskie Raty”, „P ł ac ę pó ź niej”. Ż aden z wymienionych produktów, wyja ś ni ł E., nie zawiera obligatoryjnego ubezpieczenia kredytu. Jest to opcja dobrowolna i ka ż dy kredyt mo ż e by ć na wyra ź ne ż yczenie klienta dodatkowo ubezpieczony. Ubezpieczenie w tym zakresie dotyczy ubezpieczenia osoby, a nie samego produktu finansowego. W w/w ofercie ratalnej ka ż dy proponowany kredyt, w tym w ramach promocji „Raty 0 %, bez ż adnych kosztów”, zawiera mo ż liwo ść ubezpieczenia si ę kredytobiorcy. Jest to uprawnienie konsumenta, a nie jego zobowi ą zanie. To konsument przy zawarciu umowy decyduje i wyra ż a wol ę ubezpieczenia si ę , sk ą d wynika obci ąż enie go z tego tytu ł u sk ł adk ą ubezpieczeniow ą , której wysoko ść zale ż na jest od warto ś ci udzielonego kredytu. Ponadto klient w ka ż dej chwili mo ż e zrezygnowa ć z wykupionego ubezpieczenia. Pismem z dnia 28 wrze ś nia 2005r. E. stwierdzi ł , ż e nie zgadza si ę z zarzutami postawionymi jej w Postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego. Zdaniem przedsi ę biorcy zarzuty zosta ł y oparte na b łę dnych ustaleniach i przekonaniu UOKiK co do zasad reklamy i organizacji akcji promocyjnej „Raty 0% bez ż adnych kosztów”. Dodatkowo, ustalenia te zapad ł y na podstawie niew ł a ś ciwie ocenionego materia ł u dowodowego przedstawionego przez przedsi ę biorc ę w toku korespondencji z UOKiK. E. potwierdzi ł , ż e w jego ofercie znajduj ą si ę równie ż inne produkty: „Raty 0%” , „Raty 0% z opcj ą ”, „Niskie Raty”, ”P ł ac ę pó ź niej”. W ramach ka ż dego z tych produktów, jak równie ż w odniesieniu do „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” klient mo ż e (nie jest zobowi ą zany, nie musi) dobrowolnie si ę ubezpieczy ć . Informacja przedstawiona w reklamie „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” jest informacj ą prawdziw ą , bowiem dotyczy ca ł ego asortymentu produktów 4 sprzedawanych w sklepie E. za ś kredyt nie zawiera ż adnych kosztów. Spó ł ka oferuje produkt finansowy wolny od jakichkolwiek zobowi ą za ń z tytu ł u op ł at dodatkowych np. kosztów ubezpieczenia. Jedynie takie produkty reklamuje przedsi ę biorca i w tym zakresie tre ść reklam zgodna jest ze stanem faktycznym. Spó ł ka nie podaje informacji o kosztach ubezpieczenia kredytobiorcy, bo wybierane dodatkowo przez klienta koszty ubezpieczenia nie s ą udzia ł em produktów finansowych reklamowanych przez Spó ł k ę . Jest to ubezpieczenie osobowe i nie dotyczy produktu. Je ż eli natomiast klient wyra ź nie za ż yczy sobie (za żą da), ż e chce ubezpieczy ć kredyt to ubezpieczenie takie otrzymuje. Jedynie w takim wypadku powstaj ą dodatkowe koszty. W ocenie E. jest to ju ż produkt inny od reklamowanego, albowiem sam klient zdecydowa ł si ę uzupe ł ni ć go dodatkowym ubezpieczeniem. Trudno z tego powodu czyni ć przedsi ę biorcy zarzuty, i ż nie reklamuje wszystkich kombinacji produktów jakie mo ż e zapewni ć klientom. Naturalnym jest bowiem, ż e reklamowym jest produkt dla klienta najatrakcyjniejszy. Reklamowany jest produkt podstawowy, niezale ż nie od gustów i upodoba ń klientów. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , ż e jego zdaniem, nie ma uzasadnienia porównywanie ilo ś ci zawieranych umów z opcj ą ubezpieczenia i bez, bowiem ś wiadczy ć to mo ż e jedynie o pewnej tendencji rynkowej czy o atrakcyjno ś ci oferty. Równie ż nieuzasadniony jest zarzut stosowania przez Spó ł k ę reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d poprzez stosowanie wzorów umów umo ż liwiaj ą cych zawieranie umów kredytowych z opcj ą kredytu. Wzory te s ą dokumentami bankowymi i nie pochodz ą od Spó ł ki. Przedstawione wzory umów maj ą zastosowanie w relacjach banków z innymi kontrahentami, nie tylko ze Spó ł k ą i prawdopodobnie z tego powodu zawieraj ą te ż inne opcje. W relacji ze Spó ł k ą opcje te nie s ą wykorzystywane- ka ż da pozycja zawiera warto ść „0” lub jest wykre ś lona - albowiem oferta promocyjna ”Raty 0 % bez ż adnych kosztów” jest akcj ą obejmuj ą c ą kredyt bez ż adnych kosztów. Jedynym od tego odst ę pstwem jest wyra ź na decyzja klienta o skorzystaniu z opcji dodatkowych np., ubezpieczenia. Zdaniem Spó ł ki, fakt, ż e umowy bez ubezpieczenia kredytu zawierane s ą na takich samych blankietach jak w sytuacji korzystania przez klienta z ubezpieczenia kredytu jest przejawem oszcz ę dno ś ci banków, które drukuj ą wy łą cznie jeden wzór umowy. Nie jest prawd ą , ż e pracownik Spó ł ki jest jednocze ś nie przedstawicielem banku udzielaj ą cego kredytu. Spó ł ka dzia ł a wy łą cznie jako po ś rednik kredytowy. Wspó ł pracuje w tym zakresie z bankami na podstawie odpowiednich umów, Charakter wspó ł pracy Spó ł ki z bankami jest tego rodzaju, ż e Spó ł ka jako agent bankowy jedynie uczestniczy w czynno ś ciach bankowych dotycz ą cych umów kredytowych pomi ę dzy bankiem a konsumentem. W imieniu kredytodawcy umow ę kredytow ą zawiera odpowiednio umocowany pe ł nomocnik- pracownik banku lub inna upowa ż niona osoba- bywa ni ą pracownik Spó ł ki, lecz nie jest to regu ł a. Pismem z dnia 17.10.2005r. E. poda ł , ż e w zakresie sprzeda ż y ratalnej sprz ę tu AGD w promocji „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” wspó ł pracuje od pocz ą tku 2005r. z GE M. B. S.A. z siedzib ą w G., L. B. S.A. z siedzib ą we W. oraz z K. B. S.A z siedzib ą w W. Pismem z dnia 31 marca 2006r. Spó ł ka uzupe ł ni ł a wyja ś nienia podaj ą c, ż e w okresie od 1 stycznia 2005r. do 31 sierpnia 2005r. na terenie ca ł ego kraju, (tj. w okresie od pocz ą tku stosowania promocji reklamowanej w ulotkach jako „Raty 0%, bez ż adnych kosztów”) zawar ł a xxx umów. W ś ród liczby xxx umów xxxx umów zawarto z dodatkow ą opcj ą zabezpieczenia kredytu w formie ubezpieczenia na ż ycie, xxxx 5 umów zawarto z dodatkow ą opcj ą zabezpieczenia kredytu w formie ubezpieczenia na wypadek utraty pracy. Bez jakiejkolwiek opcji zabezpieczenia kredytu zawarto xxxx umów (informacje obj ę te klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”). Pismem z dnia 2 czerwca 2006r. Spó ł ka dodatkowo poda ł a, ż e w omawianym okresie mia ł a w swojej ofercie ok.10 000 produktów towarowych i 40 ró ż nego rodzaju produktów bankowych, natomiast prezentowa ł a w reklamie 30 produktów towarowych i 3 produkty bankowe: Raty 0%- kredyt ratalny na rzecz G. E. C. B., Raty 0 % - kredyt ratalny na rzecz L. B., Raty 0%- kredyt ratalny na rzecz K. B. S.A., pod jednym has ł em „Raty 0% , bez ż adnych kosztów”. Ż aden z reklamowanych produktów bankowych nie posiada ł w swoim zakresie opcji ubezpieczenia. Tym samym reklama dotycz ą ca tych produktów bankowych (umów bankowych) nie mog ł a zawiera ć kosztów ubezpieczenia. W badanym okresie xxx klientów zawar ł o jedn ą z trzech rodzajów reklamowanych umów. Pozosta ł a, znaczna cz ęść klientów zawar ł a innego rodzaju umowy ( tak ż e z ratami 0 %, ale z dodatkow ą , nieobowi ą zkow ą opcj ą ubezpieczenia) – wybierali z 37 ró ż nych rodzajów umów. Umowy z opcj ą ubezpieczenia klienci – w ocenie Spó ł ki – podpisywali nie dlatego, ż e zostali wprowadzenie w b łą d, ale z tego powodu, ż e jest to oferta korzystna dla klientów, którzy w wypadku utraty pracy, nieszcz ęś liwego wypadku, ci ęż kiego zachorowania lub ś mierci klienta maj ą pewno ść , ż e ubezpieczyciel b ę dzie sp ł aca ł za nich raty zaci ą gni ę tego kredytu. E. przedstawi ł Regulamin dla Klientów bior ą cych udzia ł w akcji promocyjnej „Raty 0%” i wyja ś ni ł , ż e regulamin ten dotyczy promocji reklamowanej ulotkami „Raty 0% bez ż adnych kosztów” . Pismem z dnia 20 pa ź dziernika 2006r. E. uzupe ł ni ł wyja ś nienia, wskazuj ą c, ż e zaprzesta ł stosowania reklamy „Raty O %, bez ż adnych kosztów” w listopadzie 2005r. W ci ą gu ca ł ego okresu stosowania reklamy wydrukowa ł ulotki w nak ł adzie 35 000 egzemplarzy. Z kolei w okresie od 1 wrze ś nia 2005 do listopada 2005 E. zawar ł na terenie ca ł ego kraju za pomoc ą umów kredytowych oferowanych w promocji „Raty 0% , bez ż adnych kosztów” ogó ł em xxxx umów sprzeda ż y w opcji z ubezpieczeniem kredytu oraz w opcji bez ubezpieczenia kredytu xxxx umów sprzeda ż y (informacje obj ę te klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”). W toku prowadzonego post ę powania Spó ł ka zwróci ł a si ę do Prezesa UOKiK o obj ę cie klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy” informacji przekazanych Prezesowi pismem z dnia 26 lipca 2005r. w zakresie dotycz ą cym: - informacji o ilo ś ci sklepów ze sprz ę tem AGD na terenie Polski b ę d ą cych w posiadaniu przedsi ę biorcy, - ilo ś ci umów na zakup sprz ę tu agd w opcji ratalnej zawartych na podstawie przedmiotowej promocji od pocz ą tku obowi ą zywania promocji do dnia udzielenia odpowiedzi w sklepie w L. ; - ilo ś ci umów na zakup sprz ę tu agd w opcji ratalnej z ubezpieczeniem kredytu zawartych na podstawie przedmiotowej promocji od pocz ą tku obowi ą zywania promocji do dnia udzielenia odpowiedzi w sklepie w L. ; W odpowiedzi Prezes Urz ę du Postanowieniem z dnia 09.09.2005r. ograniczy ł prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego b ę d ą cego w aktach sprawy w odniesieniu do informacji dotycz ą cych ilo ś ci umów na zakup sprz ę tu agd w opcji ratalnej zawartych z ubezpieczeniem kredytu oraz bez ubezpieczenia w sklepie w L. , odmówi ł natomiast 6 uwzgl ę dnienia wniosku Spó ł ki co ilo ś ci sklepów ze sprz ę tem AGD na terenie Polski b ę d ą cych w posiadaniu przedsi ę biorcy. Prezes UOKIK z urz ę du ograniczy ł prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego za łą czonego do akt sprawy w zakresie danych osobowych i adresów klientów, z którymi: - K. B. S.A. z siedzib ą w W. zawar ł umowy kredytowe w oparciu o promocj ę Raty 0% - bez ż adnych kosztów – dane przekazane na dyskietce - dyskietce oznaczonej nazw ą E. OOO- stanowi ą cej za łą cznik Nr 2 do – pisma K. B. z dnia 02.12.2005r.- Postanowieniem nr 14/06 z dnia 11 stycznia 2006; - L. B. S.A. w W. zawar ł umowy kredytowe w oparciu o promocj ę „Raty 0% - bez ż adnych kosztów” – dane stanowi ą ce za łą cznik Nr 2 do pisma L. B. z dnia 12.12.2005r. - Postanowieniem nr 15/06 z dnia 11 stycznia 2006; -GE M. B. S.A. w W. zawar ł umowy kredytowe w oparciu o promocj ę „Raty 0% - bez ż adnych kosztów” - stanowi ą ce za łą cznik Nr 1 w formie elektronicznej (CD) do – pisma GE M. B. z dnia 06.01.2006- Postanowieniem nr 22/06z dnia 30 stycznia 2006; Prezes Urz ę du Ochrony konkurencji i Konsumentów ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: E. sp. z o.o. z siedzib ą w W. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru Spó ł ek pod nr xxx. Przedsi ę biorca posiada sie ć 110 sklepów na terenie Polski ze sprz ę tem AGD-RTV, w tym równie ż sklep w L. Dowód: odpis z KRS – karta 70-80 Prezes Urz ę du przyj ął wyja ś nienia E., ż e przedsi ę biorca mia ł w swojej ofercie ok.10 000 produktów towarowych i 40 ró ż nego rodzaju produktów bankowych, natomiast w okresie od grudnia 2004r. do ko ń ca listopada 2005r. prezentowa ł w reklamie 30 produktów towarowych i 3 produkty bankowe: pod jednym has ł em „Raty 0%, bez ż adnych kosztów”. Ju ż z podanego wy ż ej zestawienia wynika, ż e promocja „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” dotyczy ł a 0,3 % asortymentu produktów sprzedawanych w sklepach E. Promocja reklamowana kwestionowanymi w niniejszym post ę powaniu ulotkami oparta by ł a o Regulamin akcji promocyjnej „Raty 0%”, który wg wyja ś nie ń E. jest regulaminem akcji promocyjnej „Raty 0% , bez ż adnych kosztów”. Zasady te by ł y nast ę puj ą ce: - akcja promocyjna obowi ą zuje we wszystkich sklepach E. w Polsce od 27.09.2004r. do odwo ł ania; - organizatorem akcji promocyjnej jest E. Sp. z.o.o. i GE C. B. oraz L. B. S.A. - warunki kredytowania i ocena zdolno ś ci kredytowej kredytobiorcy s ą okre ś lane w oparciu o regulamin banku. - promocja obejmuje ca ł y asortyment z wy łą czeniem sprz ę tów znajduj ą cych si ę na li ś cie stanowi ą cej za łą cznik do niniejszego Regulaminu. Promocj ą nie s ą obj ę te równie ż towary zastrze ż one regulaminem banku. Za łą cznik obejmuje list ę produktów wykluczonych z promocji „Raty O %” : 1.Lista produktów oznaczona jako „1” zawiera 43 pozycje produktów AGD wykluczonych z promocji „Raty O %” z dniem 27.09.2004r. 2. Lista produktów oznaczona jako „2” zawiera 394 pozycje produktów RTV wykluczonych z promocji „Raty O %” z dniem 27.09.2004r. 7 3. Lista produktów oznaczona jako „3” zawiera 161 pozycje produktów AD wykluczonych z promocji „Raty O %” z dniem 27.09.2004r. 4. Lista produktów oznaczona jako „4” zawiera 236 pozycje produktów TELE wykluczonych z promocji „Raty O %” z dniem 27.09.2004r. 5. Lista produktów oznaczona jako „5” zawiera 13 pozycji produktów wykluczonych z promocji „Raty O %” z dniem 27.09.2004r. 6. Lista produktów oznaczona jako „6” zawiera 307 pozycji produktów RTV i Foto wykluczonych z promocji „Raty O %” . 7. Lista produktów oznaczona jako „7” zawiera 134 pozycje produktów AD wykluczonych z promocji „Raty O %” z dniem 29.09.2004r. Ka ż da z w/w list zawiera symbol, mark ę produktu, kod cyfrowy PLU, nazw ę asortymentu oraz cen ę detaliczn ą . Na podstawie wyja ś nie ń z ł o ż onych przez banki wspó ł pracuj ą ce z E. w zakresie kredytowania umów Prezes Urz ę du ustali ł , ż e ż aden z banków (L. S.A. GE M. B.) nie jest autorem promocji produktu, którego dotyczy ulotka o tre ś ci „Raty 0%, bez ż adnych kosztów”. Zwa ż ywszy, ż e bankami, które kredytowa ł y zakup sprz ę tów sprzedawanych w promocji „Raty 0% bez ż adnych kosztów” by ł y L. B. S.A. oraz GE M. B. organ antymonopolowy na podstawie pism z ł o ż onych przez w/w banki ustali ł , ż e: - L. B. (wyja ś nienia z 12.12.2005r.) umo ż liwia ł jedynie E. zawieranie umów kredytowych w promocji „Kredyt 0%”. B. nie posiada regulaminu w/w promocji poniewa ż nie jest jej autorem, natomiast posiada wzór umowy kredytowej oraz szczegó ł ow ą procedur ę zawierania umów na kredyt, w tym umów zawieranych w oparciu o promocj ę „Raty 0% , bez ż adnych kosztów” . Z przedstawionego przez L. B. wzoru umowy kredytowej wynika, ż e : - bank udziela ł kredytów w opcji obejmuj ą cej oprocentowanie kredytu, op ł at ę przygotowawcz ą , prowizj ę , ubezpieczenie oraz w opcji bez oprocentowania, prowizji i bez ubezpieczenia ; - zgoda konsumenta na obj ę cie ochron ą ubezpieczeniow ą znajdowa ł a si ę bezpo ś rednio w tre ś ci umowy i nie wymaga ł a podpisu odr ę bnego jak jedynie podpisu pod tre ś ci ą umowy ; - z zapisów § 8 Zasad udzielania kredytów ratalnych dotycz ą cych sposobów zabezpieczenia sp ł aty kredytów ratalnych udzielanych przez Bank Kredytuj ą cy na zakup towarów w placówkach E. – stanowi ą cych za łą cznik nr 4 do umowy z L. B. wynika, ż e jako jeden ze sposobów prawnego zabezpieczenia kredytu wskazano „ubezpieczenie Kredytobiorcy” wraz z zapisem „ w zale ż no ś ci od zakwalifikowana Kredytobiorcy, mo ż e zosta ć podj ę ta decyzja o ustanowieniu dodatkowego prawnego zabezpieczenia”. Zapis taki wskazuje, ż e bank kredytuj ą cy móg ł uzale ż ni ć przyznanie kredytu od ustanowienia zabezpieczenia kredytu poprzez ubezpieczenie kredytobiorcy. - z zapisów § 9 reguluj ą cego zasady zawierania umowy kredytu wynika, ż e obowi ą zkiem Pe ł nomocnika Banku Kredytuj ą cego jest poinformowanie o soby ubiegaj ą cej si ę o kredyt o podstawowych zasadach sprzeda ż y finansowanej kredytem bankowym, a w szczególno ś ci o mo ż liwo ś ci ubezpieczenia Kredytobiorcy, - z zapisów § 9 pkt.4.4) wynika, „ je ż eli Klient wyrazi ł ch ęć skorzystania z ubezpieczenia, pe ł nomocnik Banku /Kredytuj ą cego zobowi ą zany jest udost ę pni ć mu warunki ubezpieczenia osób fizycznych L. B. S.A. i dokona ć niezb ę dnych czynno ś ci zmierzaj ą cych do przyj ę cia od niego deklaracji przyst ą pienia do ubezpieczenia ”. 8 W przypadku GE M. B. S.A. oferowa ł on konsumentom za po ś rednictwem E. produkt bankowy „Formu ł a10” (kredyt bez odsetek i innych kosztów, sp ł acony w 10 równych, miesi ę cznych ratach, z mo ż liwo ś ci ą przyst ą pienia do Umów Grupowego Ubezpieczenia Kredytobiorców). GE M. B. S.A. przedstawi ł ponadto Regulamin udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez GE M. B.; Wyci ą g z Umów Grupowego Ubezpieczenia Kredytobiorców-m Polisa -1 i Polisa -3 dla kredytów ratalnych, wzór wniosku o udzielenie kredytu, Procedur ę obs ł ugi sprzeda ż y ratalnej w placówkach handlowych i us ł ugowych. Analiza wzoru umowy kredytowej GE M. B. S.A. wskazuje, ż e przewiduje on mo ż liwo ść zawarcia umowy o kredyt z opcj ą z: op ł ata przygotowawcza, prowizja od udzielonego kredytu, op ł ata za czynno ś ci zwi ą zane z ustanowieniem prawnego zabezpieczenia kredytu, kosztami ustanowienia prawnego zabezpieczenia, kosztami ubezpieczenia z tytu ł u obj ę cia ochron ą ubezpieczeniow ą Kredytobiorcy w ramach umów Ubezpieczenia Grupowego Kredytobiorców lub z opcj ą bez pobierania takich op ł at, - o ś wiadczenie Kredytobiorcy o wyra ż eniu zgody na obj ę cie go ochron ą ubezpieczeniow ą w ramach Umowy Ubezpieczenia Grupowego Kredytobiorców – Polisa -1 i - 3 zawarte jest w tre ś ci umowy kredytowej, jako kolejny punkt umowy. O ś wiadczenie to zawiera opcj ę i zakres ubezpieczenia tj.: zgon, trwa ł a i ca ł kowita niezdolno ść do pracy Ubezpieczonego oraz utrata pracy/powa ż ne zachorowanie oraz o ś wiadczenie Kredytobiorcy o tre ś ci : „O ś wiadczam, ż e otrzyma ł em i zapozna ł em si ę z tre ś ci ą wyci ą gu z umów ubezpieczenia Grupowego Kredytobiorców – Polisa -1i Polisa -3 ”, - pod wzorem wniosku o udzielenie kredytu przez GE M. B. S.A. znajduje si ę zapis; ”Rezygnacja z ochrony ubezpieczeniowe j„ o tre ś ci :” O ś wiadczam, ż e w razie udzielenia mi wnioskowanego kredytu, rezygnuj ę z obj ę cia mnie ochron ą ubezpieczeniow ą w ramach Umowy Ubezpieczenia Grupowego Kredytobiorców GE M. B. S.A. zawartej z T. U. na Ż . C. P. S.A., której przedmiotem ubezpieczenia jest ż ycie i zdrowie Kredytobiorcy w opcji obejmuj ą cej swym zakresem zgon ubezpieczonego lub jego trwa łą niezdolno ść do pracy gwarantuj ą cej sp ł at ę zad ł u ż enia z tytu ł u zaci ą gni ę tego przeze mnie kredytu do kwoty ś wiadczenia wynikaj ą cej w w/w Umowy Ubezpieczenia” . Wa ż no ść rezygnacji wymaga z ł o ż enia pod ni ą odr ę bnego podpisu. - z za łą cznika Nr 11 do Procedury obs ł ugi sprzeda ż y ratalnej w placówkach handlowych i us ł ugowych GE M. B. S.A.– przeznaczonej do u ż ytku s ł u ż bowego i okre ś laj ą cej zasady post ę powania przy zawieraniu umów kredytowych na zakup towarów i us ł ug wynika, ż e obowi ą zkiem osoby wspó ł pracuj ą cej z bankiem j est poinformowanie wnioskodawc ę o warunkach i zasadach udzielonego kredytu okre ś lonych w „zasadach udzielania kredytów za zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug” , a w szczególno ś ci o (c) mo ż liwo ś ci ubezpieczenia Kredytobiorcy na ż ycie (je ż eli oferowany Kredyt zawiera tak ą opcj ę ) ” . - z zapisu § 11 Regulaminu udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez GE M. B. S.A. dotycz ą cych prawnego zabezpieczenia kredytu wynika, ż e: „ Prawne zabezpieczenie sp ł aty kredytu mo ż e stanowi ć w szczególno ś ci ubezpieczenie sp ł aty kredytu, przy czym bank zastrzega sobie prawo wyboru formy zabezpieczenia kredytu oraz mo ż e zadecydowa ć o wyborze wi ę cej jak jednego sposobu zabezpieczenia” . 9 Na karcie razem z w/w Regulaminem umieszczony jest Wyci ą g z Umów Grupowego Ubezpieczenia Kredytobiorców – Polisa -1 i Polisa -3 dla kredytów ratalnych. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez Prezesa Urz ę du w sklepie E. w L. w dniu 06.07.2005r. ustalono, ż e w ofercie sklepu by ł a sprzeda ż towarów rtv, agd na kredyt. Jedyn ą wizualn ą reklam ą oferty E. by ł y 2 ulotki – pierwsza z nich o tre ś ci - strona 1: ”Na ca ł y asortyment Raty 0% bez ż adnych kosztów ”, w prawym dolnym rogu napis :” pierwsza rata po miesi ą cu”, u góry ulotki napis „RTV E. AGD” , na odwrotnej stronie: ”Na ca ł y asortyment Raty 0% bez ż adnych kosztów” i informacja dodatkowa mniejszymi literami: „Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosi 0 %. Sp ł ata kredytu nast ę puje w 10 ratach po 10 % warto ś ci towaru. Pierwsza rata jest p ł atna po miesi ą cu od daty zawarcia umowy. Promocja – Raty 0% -obejmuje ca ł y asortyment. Szczegó ł y promocji dost ę pne s ą w regulaminie znajduj ą cym si ę w Stoisku Obs ł ugi Ratalnej. W prawym dolnym rogu ulotki znajduje si ę napis EURORATY. Druga ulotka reklamowa o takim samym formacie, kolorze i szacie graficznej jak poprzednia z napisem: „Jak kupowa ć z E.”. Pod spodem napis „ Dokumenty: - dowód osobisty i drugi dokument potwierdzaj ą cy to ż samo ść , - dokumenty potwierdzaj ą ce ź ród ł o i wysoko ść dochodu: - m ęż czy ź ni o nieuregulowanym stosunku do s ł u ż by wojskowej zobowi ą zani s ą przedstawi ć ksi ąż eczk ę wojskow ą zatrudnienie na podstawie umowy o prace: - aktualnie za ś wiadczenie o zatrudnieniu, zawieraj ą ce wynagrodzenie netto- ś rednio z ostatnich trzech miesi ę cy emeryci: - ostatni odcinek emerytury renci ś ci : - ostatni odcinek renty - legitymacja, decyzja lub inny dokument potwierdzaj ą cy na jaki okres renta jest przyznana rolnicy: - za ś wiadczenie z Urz ę du Gminy potwierdzaj ą ce dochodowo ść i nie zaleganie z p ł aceniem podatku rolnego prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą : -za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, -dowody wp ł at do Urz ę du Skarbowego podatku z ostatnich trzech miesi ę cy - dowody wp ł at do ZUS sk ł adki z ostatnich 3 miesi ę cy - kopia Pit-5 z ostatniego miesi ą ca potwierdzona przez Urz ą d Skarbowy (ogólne zasady rozliczania -decyzja o ustaleniu wysoko ś ci stawki podatkowej Wymagany minimalny miesi ę czny dochód netto kredytobiorcy: 414 z ł osoby pracuj ą ce i renci ś ci, 370 z ł emeryci. Bank zastrzega sobie prawo do postawienia dodatkowych warunków lub odmówienia udzielenia kredytu.” Druga strona ulotki zawiera formularz „Za ś wiadczenia o zarobkach kredytobiorcy”. Ulotki o w/w tre ś ci roz ł o ż one by ł y w ca ł ym sklepie E., przyklejone do wystawionych towarów, za ś w formie powi ę kszonej ponaklejane na ś cianach i na szklanych 10 elementach sta ł ych w sklepie. Innych ulotek o tre ś ciach i reklamowych w widocznym miejscu w sklepie nie by ł o poza widocznym logo przedsi ę biorcy . Ustalono, ż e konsument chc ą cy zakupi ć towar na kredyt w sklepie E., w tym równie ż w ofercie reklamowanej jako „Raty 0 %, bez ż adnych kosztów” zg ł asza ch ęć zakupu wybranego towaru na kredyt sprzedawcy w punkcie obs ł ugi klienta i przedstawia dokumenty wg zestawienia zawartego w w/w ulotce. Z ł o ż one dokumenty podlegaj ą weryfikacji przez pe ł nomocnika banku, który zwykle jest pracownik sklepu. Nadto, w przypadku GE M. B., konsument sk ł ada wniosek kredytowy, pod którym znajduj ę si ę wzór deklaracji o odst ą pieniu przez konsumenta od ubezpieczenia Kredytobiorcy na wypadek udzielenia kredytu. Zatem rezygnacja z ubezpieczenia wymaga ł a z ł o ż enia poza wnioskiem kredytowym odr ę bnego podpisu. Pozytywna weryfikacja dokumentów skutkuje zawarciem umowy kredytowej z bankiem kredytuj ą cym, który reprezentuje w sklepie pe ł nomocnik banku. Konsument nie dokonuje wyboru banku kredytuj ą cego, bowiem sprzedawca – pe ł nomocnik sklepu przedk ł ada potencjalnemu nabywcy gotowy formularz umowy kredytowej. W przypadku L. B. podpisanie umowy kredytowej jest równoznaczne z obj ę ciem ochron ą ubezpieczeniow ą Kredytobiorcy. W przypadku GE M. B. nie podpisanie we wniosku odr ę bnej rezygnacji z ubezpieczenia skutkuje przedstawieniem konsumentowi do podpisania wzoru umowy w tre ś ci której zawarta jest deklaracja o przyst ą pieniu do ubezpieczenia, bez konieczno ś ci sk ł adania pod ni ą odr ę bnego podpisu. Umowa ubezpieczenia jest produktem handlowym wyst ę puj ą cym wy łą cznie razem z umow ą kredytow ą . Umowa ubezpieczenia jest jedn ą z form zabezpieczenia kredytu, której tre ść i zakres wynika z ogólnych warunków ubezpieczenia. Generalnie tre ś ci ą ubezpieczenia jest przej ę cie przez Ubezpieczyciela obowi ą zku sp ł aty rat kredytu w sytuacjach okre ś lonych w umowie ubezpieczenia tj. np. zgon, trwa ł a i ca ł kowita niezdolno ść do pracy Ubezpieczonego oraz utrata pracy/powa ż ne zachorowanie. Ubezpieczenie, jako jedna z form zabezpieczenia kredytu, jest stosowana obligatoryjnie przy zawieraniu umowy kredytowej z konsumentami - w zale ż no ś ci od zakwalifikowania kredytobiorcy przez pe ł nomocnika banku. Wynika to z faktu, ż e bank kredytuj ą cy mo ż e uzale ż ni ć przyznanie kredytu na zakup towaru w okre ś lonej wysoko ś ci – po dokonaniu oceny zdolno ś ci kredytowej potencjalnego nabywcy od zastosowania dodatkowego zabezpieczenia – równie ż poprzez ubezpieczenie kredytobiorcy. Wynika to z zapisów § 8 Zasad udzielania kredytów ratalnych dotycz ą cych sposobów zabezpieczenia sp ł aty kredytów ratalnych udzielanych przez Bank Kredytuj ą cy na zakup towarów w placówkach E. – stanowi ą cych za łą cznik nr 4 do umowy z L. B. oraz z § 11 Regulaminu udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez GE M. B. S.A. Mo ż liwa jest równie ż sytuacja, ż e decyzja o obj ę ciu ochron ą ubezpieczeniow ą lub rezygnacja z takiej ochrony zale ż y od woli konsumenta, który mo ż e zgodzi ć si ę na obj ę cie go ochron ą ubezpieczeniow ą na podstawie zawartej umowy. W przypadku umów kredytowych zawieranych z L. B. S.A. oraz GE C. B. S.A. zgoda konsumenta na obj ę cie go ochron ą ubezpieczeniow ą lub rezygnacja z takiej ochrony znajdowa ł a si ę bezpo ś rednio w tre ś ci umowy i nie wymaga ł a podpisu odr ę bnego jak jedynie podpisu pod tre ś ci ą umowy. 11 W ka ż dym przypadku zawarcie umowy ubezpieczenia zwi ą zane jest z konieczno ś ci ą uiszczenia dodatkowej op ł aty w wysoko ś ci 5-7 % warto ś ci towaru nabytego na kredyt. Op ł at ę ta ponosi Ubezpieczony – Kredytobiorca i powi ę ksza ona koszt kredytu o jej warto ść . Zwykle koszt ubezpieczenia wliczony jest w wysoko ść kredytu udzielonego konsumentowi, a zatem powi ę ksza kredyt o t ę op ł at ę . Ustalono równie ż , ż e Zasady udzielania kredytów ratalnych dotycz ą cych sposobów zabezpieczenia sp ł aty kredytów ratalnych udzielanych przez Bank Kredytuj ą cy na zakup towarów w placówkach E. – stanowi ą cych za łą cznik nr 4 do umowy z L. B. oraz Procedury obs ł ugi sprzeda ż y ratalnej w placówkach handlowych i us ł ugowych GE M. B. zobowi ą zywa ł y „osoby wspó ł pracuj ą ce z bankiem” do powiadomienie potencjalnego nabywcy o wszystkich warunkach udzielanego kredytu, w tym o obowi ą zku lub mo ż liwo ś ci ubezpieczenia kredytu oraz przedstawienie mu wyci ą gu z umów ubezpieczenia. Dodatkowo analizie poddany zosta ł wzór „Umowy na zakup towarów i us ł ug” K. B. S.A., jakkolwiek bowiem z Regulaminu promocji „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” wynika, ż e nie wspó ł pracowa ł on z E. w ramach w/w promocji, to jednak E. deklarowa ł , ż e K. B. udziela kredytów w ramach promocji „Raty 0% , bez ż adnych kosztów”. Przedstawiony wzór umowy zawiera opcjonalnie mo ż liwo ść ubezpieczenia kredytu. Ubezpieczenie nie jest natomiast przewidziane jako prawna forma zabezpieczenia kredytu. Tre ść deklaracji konsumenta o przyst ą pieniu do umowy ubezpieczenia znajduje si ę w tre ś ci umowy kredytowej i nie wymaga odr ę bnego (poza umow ą ) podpisu nabywcy. Natomiast wg wyja ś nie ń banku (pismo z dnia 02.12.2005r) nie bra ł on udzia ł u w akcji promocyjnej reklamowanej ulotk ą „Raty 0%, bez ż adnych kosztów”. K. B. wspó ł pracowa ł z E. w sprzeda ż y towarów na kredyt oferuj ą c konsumentom umowy kredytowe w wersji z ubezpieczeniem i bez ubezpieczenia. Tre ść „Deklaracji uczestnictwa w umowie ubezpieczenia” drukowana jest w umowie opcjonalnie w zale ż no ś ci od zaistnia ł ej konkretnej sytuacji lub wyboru Kredytobiorcy. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e w sklepie E. w L. na żą danie konsumenta dost ę pne by ł y nast ę puj ą ce dokumenty : 1. ”Regulamin dla klientów bior ą cych udzia ł w akcji promocyjnej „Raty bez kitu 0%” – plik pobrany ze strony:xxx–za łą cznik nr 1 do protoko ł u kontroli ; 2. Wyci ą g z ogólnych warunków ubezpiecze ń dla kredytów ratalnych – plik pobrany ze strony: xxx- za łą cznik Nr 2 do protoko ł u kontroli; 3. Warunki Ubezpieczenia Kredytobiorców L. B. S.A. plik pobrany ze strony:xxx– za łą cznik nr 3 do protoko ł u kontroli; 4.Regulamin udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez GE M. B. S.A.- za łą cznik nr 4 do protoko ł u kontroli; 5. Wzór Umowy na zakup Towarów Nr.- wzór L. B. S.A. –za łą cznik nr 5 do protoko ł u kontroli; 6. Umow ę kredytu na zakup towarów Nr 01A5040443 – za łą cznik nr 6 do protoko ł u kontroli. Analiza w/w dokumentów wykaza ł a, ż e: - Regulamin dla klientów bior ą cych udzia ł w akcji promocyjnej „Raty bez kitu 0%” jest regulaminem akcji promocyjnej organizowanej przez E. ,GE C. B. S.A., L. B. S.A. oraz Ż . S.A. Zasady promocji stanowi ą , ż e sp ł ata kredytu nast ę puje w 10 ratach, 12 których wysoko ść odpowiada 10 % warto ś ci udzielonego kredytu. Sp ł ata kredytu nast ę puje w ratach miesi ę cznych. Termin sp ł aty pierwszej raty przypada po up ł ywie miesi ą ca od daty podpisania umowy. Zgodnie z § 7 promocja obejmuje ca ł y asortyment dost ę pny w sklepach sieci R.E.A. z zastrze ż eniem warunków regulaminów bankowych. § 8 zawiera wy łą czenia kwotowe minimalne i maksymalne kredytów udzielnych przez banki kredytuj ą ce. Regulamin ten nie zawiera ż adnych informacji o mo ż liwo ś ci ubezpieczenia kredytu. - Wyci ą g z ogólnych warunków ubezpiecze ń T. U. i R. W. S.A. dla kredytów ratalnych udzielanych przez K. B. za po ś rednictwem Ż . S.A. zawiera warunki ubezpieczenia na ż ycie kredytobiorców na wypadek zgonu ubezpieczonego, trwa ł ej i ca ł kowitej niezdolno ś ci do pracy ubezpieczonego powsta ł ej na skutek wypadku jak i z innych przyczyn oraz od ryzyka z tytu ł u utraty pracy. Wyci ą g zawiera zapis §4 pkt.4, ż e obj ę cie ochron ą ubezpieczeniow ą poszczególnych ubezpieczonych nast ę puje na podstawie podpisanej przez ubezpieczonego deklaracji uczestnictwa w umowie ubezpieczenia. Ubezpieczeniem na ż ycie nie mog ą by ć obj ę ci osoby, które uko ń czy ł y 65 lat. Warunki ubezpieczenia Kredytobiorców L. B. S.A. zawieraj ą zasady ubezpieczenia kredytobiorców na ż ycie oraz zdrowie oraz utrat ę pracy przez T. U. na Ż . E. S.A. Zapis Rozdzia ł u 4 pkt.2 stanowi, ż e ochrona ubezpieczeniowa mog ą by ć obj ę te osoby fizyczne, które podpisa ł y Deklaracj ę zgody, b ę d ą ca cz ęś ci ą umowy kredytowej albo stanowi ą c ą osobny formularz. Regulamin udzielenia kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez GE M. B. S.A. zawiera równie ż Wyci ą g z Umów Ubezpieczenia Grupowego Kredytobiorców Polisa -1 i Polisa -3 dla umów kredytu udzielanych za po ś rednictwem E. Sp. z o.o. Regulamin stanowi, ż e kredyt mo ż e by ć udzielany na sfinansowanie ca ł o ś ci lub cz ęś ci zakupu jak równie ż na pokrycie kosztów zwi ą zanych z udzieleniem kredytu, w szczególno ś ci prowizji, op ł at oraz kosztów ubezpieczenia. Zgodnie z § 4 Bank udziela kredytu na wniosek z ł o ż ony przez Wnioskodawc ę w formie pisemnej na formularzu opracowanym przez Bank. Zgodnie z § 6 kredyty udzielane przez GE M. B. s ą oprocentowane, a Bank ma prawo do pobierania prowizji i op ł at zgodnie z Taryf ą . Z zapisu § 11 Regulaminu udzielania kredytów dotycz ą cego prawnego zabezpieczenia kredytu wynika, ż e „ Bank mo ż e uzale ż ni ć udzielenie kredytu od ustanowienia prawnego zabezpieczenia kredytu, w szczególno ś ci poprzez (…) ubezpieczenie sp ł aty kredytu, przy czym bank zastrzega sobie prawo wyboru formy zabezpieczenia kredytu oraz mo ż e zadecydowa ć o wyborze wi ę cej jak jednego sposobu zabezpieczenia”. Na karcie razem z w/w Regulaminem umieszczony jest Wyci ą g z Umów Grupowego Ubezpieczenia Kredytobiorców – Polisa -1 i Polisa -3 dla kredytów ratalnych. Na podstawie analizy tre ś ci w/w dokumentów dokonanej przez organ antymonopolowy ustalono, ż e w sklepie E. w L. nie by ł o regulaminu promocji „Raty 0%, bez ż adnych kosztów”, natomiast warunki ubezpieczenia kredytobiorców L. B. i K. B. mog ł y mie ć zastosowanie przy sprzeda ż y towarów na kredyt lecz nie w odniesieniu do ca ł ego asortymentu towarów (ograniczenia dotycz ą ce minimalnej warto ś ci towarów) oraz nie w odniesieniu do ka ż dego klienta (ograniczenia dotycz ą ce maksymalnego wieku nabywców- 65 lat. ). 13 Natomiast Regulamin udzielenia kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug przez GE M. B. S.A. uzale ż nia ł udzielenie kredytu w indywidualnych przypadkach od zabezpieczenia kredytu w formie ubezpieczenia na ż ycie nabywcy towaru, a zatem decyzja o ubezpieczeniu kredytu nie by ł a wy łą cznie uzale ż niona od woli nabywcy towaru. Ustalono na podstawie wyja ś nie ń pracownika sklepu, ż e przedstawiony wzór Umowy Kredytu na zakup Towarów Nr zawieranej z L. B. S.A. stanowi jeden ze stosowanych w obrocie. We wzorze oprócz zapisów standartowych, w punkcie 2 umieszczony jest zapis: „Na wniosek Kredytobiorcy bank udziela kredytu w kwocie …., na okres od…do….w łą cznie, na sfinansowanie zakupu towaru okre ś lonego w § 1 ust.1 umowy, oraz pokrycie: a) op ł aty przygotowawczej w kwocie ………nie podlegaj ą cej zwrotowi, b) op ł aty za ochron ę ubezpieczeniow ą w kwocie…………………………, c) prowizji od udzielonego kredytu w kwocie………………………………. przy czym Kredytobiorca upowa ż nia bank do przelania ś rodków nale ż nych Sprzedawcy na jego rachunek bankowy”. Pracownik sklepu udost ę pni ł równie ż kserokopi ę jednej podpisanej z konsumentem umowy na blankiecie pobranym ze strony: xxx Umowa ta w zapisach dotycz ą cych op ł aty przygotowawczej, op ł aty za ochron ę ubezpieczeniow ą , prowizji od udzielonego kredytu mia ł a wpisane „0”. W pkt.5 umowy istnieje zapis, ż e umowa nie podlega przepisom Ustawy o Kredycie konsumenckim z dnia 20.07.2001 r. (Dz.U. Nr 100, poz.1081 ze zm. ). Dowód – kary 5-33 Ustalono, ż e umowy kredytowe w w/w sklepie podpisywane by ł y z konsumentami w imieniu banków: L. B. S.A., GE M. B. S.A. i K. B. S.A. W sklepie w L. w okresie od 26 kwietnia 2005r. do dnia przeprowadzenia kontroli na ogó ł em xxx zawartych umów, xxx zawarte by ł y z opcj ą ubezpieczenia. Wynika z tego, ż e xxx umowy zawarto z opcj ą bez ubezpieczenia, co stanowi 6,6% w stosunku do wszystkich zawartych umów. Natomiast na terenie ca ł ego kraju, w okresie od 1 stycznia 2005r. do 31 sierpnia 2005r. (w oparciu o umowy kredytowe oferowane w promocji reklamowanej w ulotkach jako „Raty 0%, bez ż adnych kosztów”) zawar ł a xxx umów. W ś ród liczby xxx umów xxx umów zawarto z dodatkow ą opcj ą zabezpieczenia kredytu w formie ubezpieczenia na ż ycie, xxxx umów zawarto z dodatkow ą opcj ą zabezpieczenia kredytu w formie ubezpieczenia na wypadek utraty pracy. Bez jakiejkolwiek opcji zabezpieczenia kredytu zawarto xxxx umów. Oznacza to, ż e w okresie od 1 stycznia 2005r. do 30 listopada 2005r. we wszystkich placówkach E. na terenie kraju ogó ł em zawarto xxx umów kredytowych, z czego bez jakiegokolwiek ubezpieczenia kredytu zawarto xxxx umów, co stanowi 14,8% w stosunku do ogó ł u umów. (informacje obj ę te klauzul ą „tajemnica przedsi ę biorcy”). Prezes Urz ę du ustali ł , wobec wskazania przez E., ż e wycofa ł ze sklepów przedmiotow ą reklam ę w listopadzie 2005r., ż e z dat ą 30 listopada 2005r. E. zaprzesta ł zawierania umów sprzeda ż y na podstawie przedmiotowej reklamy. . Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł co nast ę puje: 14 Art. 23a. ust.1 ustawy o ochronie (...) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 [45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów ( ust. 2 ). Aby dosz ł o do naruszenia art. 23 a ust 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć , zgodnie z tre ś ci ą art. 23 a ust.1, ż e dzia ł ania te s ą bezprawne i godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania jest spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi, czyny zabronione o charakterze cywilnym lub administracyjnym. Jako sprzeczne z prawem nale ż y zakwalifikowa ć dzia ł ania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą , maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych, zawart ą umow ą lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego lub nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku zawartego w tych normach. Dla ustalenia przeto bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Art. 23 a ust.2 ustawy o ochronie (…) precyzuje przes ł ank ę bezprawno ś ci zawart ą w ust.1 stanowi ą c, ż e praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest równie ż naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciwa lub wprowadzaj ą ca w b łą d reklama. W ocenie Prezesa Urz ę du, w okoliczno ś ciach sprawy spe ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci bowiem kwestionowane w niniejszym post ę powaniu dzia ł ania E. w zakresie zarzutu stosowania nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy naruszaj ą norm ę art.16 ust.1 pkt.2 ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003r. Nr 153, poz. 1503, z pó ż n. zm.), zwanej dalej ustaw ą o.z.n.k., za ś w zakresie obowi ą zku przekazywania konsumentom rzetelnej, jasnej i prawdziwej informacji – art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego ( Dz.U. 2002 Nr 141 poz. 1176 ze zm. ). Dokonuj ą c merytorycznej oceny dzia ł a ń E. pod k ą tem naruszenia w/w przepisów stwierdzi ć nale ż y, ż e nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e zarzuty przedstawione zosta ł y w ł a ś ciwemu przedsi ę biorcy. Zgodnie z przepisami prawa za jako ść obs ł ugi klienta w sklepie przedsi ę biorcy odpowiada sam przedsi ę biorca. Dodatkowo wykazano w toku post ę powania, ż e ulotki reklamowe „Raty 0% bez ż adnych kosztów” by ł y wykonane na zlecenie E. i przez Spó ł k ę wykorzystywane w jej dzia ł alno ś ci. Banki wspó ł pracuj ą ce ze Spó ł k ą w zakresie kredytowania przez nie sprzeda ż y produktów w ramach przedmiotowej promocji nie bra ł y udzia ł u w tworzeniu ani dystrybucji akcji promocyjnej reklamowanej ulotkami „ Raty 0%, bez ż adnych kosztów”. Równie ż bezspornie, to na sprzedawcy ci ążą obowi ą zki w 15 zakresie przekazywania konsumentom rzetelnej, pe ł nej i prawdziwej informacji. Bez w ą tpienia zatem, to E. odpowiada za reklam ę swojego autorstwa i stosowan ą w swoich sklepach. Prezes Urz ę du nie podziela argumentacji E., ż e kredyt za zakup towarów by ł wy łą cznie produktem bankowym, z czego nale ż y wnioskowa ć , ż e Spó ł ka czuje si ę zwolniona z obowi ą zków informacyjnych dotycz ą cych szczegó ł ów umowy kredytowej. Spó ł ka, dzia ł a ł a jako sprzedawca i jednocze ś nie (zgodnie ze swoimi wyja ś nieniami) jako agent bankowy oferowa ł a umowy zakupu na kredyt, uczestnicz ą c przy tym w czynno ś ciach bankowych – technicznych pomi ę dzy bankiem a konsumentem. W tej sytuacji okoliczno ść , ż e w sklepach E. oprócz produktów towarowych dost ę pne by ł y równie ż dla konsumentów produkty bankowe oferowane przez przedstawicieli banków, którym mogli by ć równie ż pracownicy sklepu, nie wp ł ywa na ocen ę , ż e to E. odpowiada równie ż za jako ść informacji przekazanej konsumentowi. W ocenie Prezesa, powi ą zanie oferty E. ( towar) z ofert ą banku (kredyt) jest tego rodzaju, ż e niezale ż nie od odmienno ś ci ka ż dego z tych produktów stanowi ą one subiektywnie dla konsumenta jedn ą ca ł o ść . Ca ł o ś ciowe potraktowanie oferty podkre ś lone jest poprzez stosowanie (przez E. ) jednakowych ulotek, które reklamuj ą produkty bankowe ró ż nych banków przy braku jakiejkolwiek identyfikacji banku kredytuj ą cego w sklepie E. – w formie wyodr ę bnionego stoiska b ą d ź stanowiska, a w ko ń cu nawet ulotek, czy logo tych banków. Obs ł uga kredytowa konsumenta by ł a dokonywana w sklepie na stanowisku „obs ł uga klienta”, a osoby podpisuj ą ce w imieniu banku umowy kredytowe mog ł y by ć jednocze ś nie i by ł y pracownikami Spó ł ki. St ą d odpowiedzialno ść E. za kompleksow ą , jasn ą i pe ł n ą informacj ę , jak równie ż za stosowan ą reklam ę w zwi ą zku z ofert ą z ł o ż on ą wobec konsumentów jest oczywista. I. Zgodnie z art. 16 ust.1 pkt.2 ustawy o z.n.k. czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Stosownie do tre ś ci art. 16 ust.2 ustawy o z.n.k. przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci, sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowania si ę klienta. Celem ochrony konsumenta przed reklam ą wprowadzaj ą c ą w b łą d jest ochrona jego dóbr ekonomicznych. Ustawodawca w art. 16 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zawar ł postulat nie stosowania wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Z kolei ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada na sprzedawc ę obowi ą zek stosowania reklamy uczciwej i nie wprowadzaj ą cej konsumenta w b łą d. Je ż eli reklama jest nieuczciwa lub wprowadza konsumenta w b łą d naruszona zostaje zarówno zasada zaufania jak i inne regu ł y uczciwego obrotu, nawet je ż eli za ł o ż ymy, i ż klient - konsument – jest cz ł owiekiem racjonalnym. Doda ć nale ż y, ż e ochrona przed reklam ą nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d dotyczy etapu poprzedzaj ą cego zawarcie umowy: „W walce konkurencyjnej czas poprzedzaj ą cy wyra ż enie przez klienta woli jest dogodnym dla przedsi ę biorcy momentem dla u ż ycia ś rodków zmierzaj ą cych do sterowania jego wyborem. Reklama jest w tym zakresie instrumentem podstawowym. Zwykle przeci ę tny jej adresat, po zapoznaniu si ę z 16 tre ś ci ą kierowanej do niego reklamy (tym bardziej gdy jest to jedyna reklama kierowana do klienta w sklepie) odbiera j ą bezpo ś rednio jako ofert ę dokonania okre ś lonego zakupu na warunkach okre ś lonych w reklamie. Sk ą d okre ś lony w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów oraz w art.16 ustawy o z.n.k wymóg stosowania reklamy uczciwej i nie wprowadzaj ą cej w b łą d. Dla oceny przedmiotowego stanu faktycznego, pod k ą tem zarzutu stosowania reklamy nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d, pomocna mo ż e by ć równie ż tre ść Dyrektywy 2005/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 maja 2005r. dotycz ą cej nieuczciwych praktyk handlowych stosowanych przez przedsi ę biorstwa wobec konsumentów na rynku wewn ę trznym oraz zmieniaj ą ca dyrektyw ę Rady 84/450/EWG z dnia 10.09.1984r. dyrektywa 97/7/WE 98/27/WE i 2002/65/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz rozporz ą dzenie (WE) nr 2006/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady. I tak, w art.6 Dyrektywa 2005/29/WE za praktyki handlowe wprowadzaj ą ce w b łą d uznaje dzia ł anie przedsi ę biorcy, je ż eli zawiera ono fa ł szywe informacje i w zwi ą zku z tym jest niezgodne z prawd ą lub w jakikolwiek sposób, w tym poprzez wszystkie okoliczno ś ci jego prezentacji, wprowadza lub mo ż e wprowadzi ć w b łą d przeci ę tnego konsumenta, nawet je ż eli informacje te w odniesieniu do jednego lub wi ę kszej liczby wymienionych ni ż ej elementów s ą zgodne z rzeczywisto ś ci ą i która w ka ż dym przypadku powoduje lub mo ż e powodowa ć podj ę cie przez konsumenta decyzji dotycz ą cej transakcji, której inaczej by nie podj ął . W szczególno ś ci dotyczy to ceny, sposobu jej obliczania lub istnienia szczególnej korzy ś ci cenowej ( art.6 ust.1 lit.d) . W przypadku reklamy posi ł kowa ć si ę nale ż y równie ż regulacj ą zawart ą w Dyrektywie Rady z dnia 10 wrze ś nia 1984r. w sprawie zbli ż ania przepisów ustawowych, wykonawczych i administracyjnych w Pa ń stwach Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d (84/450/EWG) OJ L 250 z dnia 19.09.1984r. w ś wietle której reklam ą wprowadzaj ą ca w b łą d jest ka ż da reklama, która w jakikolwiek sposób, w tym poprzez swoj ą form ę , wprowadza, lub mo ż e wprowadza ć w b łą d osoby, do których jest skierowana lub dociera, i która z powodu swojej zwodniczej natury, mo ż e wp ł yn ąć na ich post ę powanie gospodarcze lub która, z tych powodów szkodzi lub mo ż e szkodzi ć konkurentowi( art. 2 pkt.2 ) Stosownie do tre ś ci art.3 lit. b dyrektywy, przy okre ś laniu czy reklama jest wprowadzaj ą ca w b łą d nale ż y wzi ąć pod uwag ę wszystkie jej cechy, w szczególno ś ci zawarte w niej informacje, sposób prezentacji. Z powy ż szego wynika, ż e reklama wprowadzaj ą ca w b łą d to nie tylko reklama, która zawiera informacje fa ł szywe. Równie ż reklama, która co do zasady nie zawiera informacji fa ł szywych mo ż e by ć reklam ą wprowadzaj ą c ą konsumenta w b łą d. Wprowadzenie w b łą d mas przy tym charakter „abstrakcyjny” , co oznacza, ż e nie wymaga si ę realnie dokonanej dezinformacji, lecz tylko posiadania przez reklam ę cech stwarzaj ą cych – abstrakcyjnie – taki stan zagro ż enia. W ocenie Prezesa Urz ę du, ocena, ż e przedmiotowa reklama nie by ł a prawdziwa, a przez to wprowadza ł a konsumentów w b łą d nie budzi w ą tpliwo ś ci. Przekaz reklamowy informowa ł konsumentów, ż e w sklepach E. ca ł y asortyment towarów mo ż na naby ć na kredyt, przy czym oprocentowanie kredytu wynosi 0% i konsument nie ponosi ż adnych dodatkowych kosztów kredytu. W tym zakresie przekaz informacyjny zawarty w reklamie jest jasny i czytelny dla konsumenta. Uzasadnione zatem tre ś ci ą reklamy by ł o przekonanie konsumentów, ż e ca ł y asortyment towarów w sklepach E. mog ą naby ć na kredyt, a koszt towaru nabytego 17 na kredyt jest równy cenie detalicznej uwidocznionej na towarze, bowiem koszt kredytu wynosi 0. Analiza tre ś ci materia ł u dowodowego zebranego w sprawie wskazuje jednak niezbicie, ż e tre ść reklamy nie by ł a prawdziwa, bowiem oferta E. „Raty 0% , bez ż adnych kosztów” dotyczy ł a zaledwie 0,3% ca ł ego asortymentu towaru oferowanego w sklepach E. Z tre ś ci regulaminu promocji, który w § 7 stanowi ł , ż e „Promocja obejmuje ca ł y asortyment z wy łą czeniem sprz ę tów znajduj ą cych si ę na li ś cie stanowi ą cej za łą cznik do niniejszego Regulaminu niezbicie wynika, ż e promocja nie obejmowa ł a rozleg ł ego asortymentu towarów wymienionych w 7 za łą cznikach do Regulaminu. Promocj ą nie s ą zatem obj ę te towary zastrze ż one regulaminem banku a poza tym towary, które ze wzgl ę du np. na warto ść - ni ż ej 100z ł , powy ż ej 30.000z ł by ł y na podstawie regulaminów bankowych wy łą czone z promocji. Fakt wprowadzenia konsumentów w b łą d, na skutek nieprawdziwej tre ś ci reklamy potwierdzaj ą skargi konsumentów, którzy zach ę ceni tre ś ci ą kwestionowanej reklamy zakupili w sklepach E. wybrany towar na kredyt, po czym okazywa ł o si ę , ż e towar nie mo ż e by ć zakupiony na promowanych warunkach, gdy ż np. raty kredytowe powi ę kszone zosta ł y o koszt ubezpieczenia. Równie ż wyja ś nienia banków potwierdzaj ą , ż e nie ca ł y asortyment towarów dost ę pny w sklepie E. mo ż na by ł o naby ć na kredyt 0%, bez ż adnych kosztów kredytu, skoro banki kredytuj ą ce mog ł y uzale ż ni ć zawarcie ka ż dej umowy kredytowej od zastosowania zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia Kredytobiorcy. Zatem konsument przekonany o prawdziwo ś ci tre ś ci zawartych w reklamie decydowa ł si ę na zakup towaru na kredyt, b ę d ą c w b łę dzie co do faktu, ż e ka ż dy towar mo ż e by ć nabyty na kredyt i nie poniesie on przy tym ż adnych kosztów kredytu. Z powy ż szego wynika, ż e ocena Prezesa Urz ę du, ż e tre ść reklamy nie by ł a prawdziwa jest uzasadniona, a skoro nie by ł a prawdziwa to wprowadza ł a konsumentów w b łą d co do warunków zakupu. W ocenie Prezesa fakt, ż e na podstawie tej reklamy zosta ł o zawartych 94,4% w L. i 85,2 % - na terenie ca ł ej Polski umów kredytowych z dodatkowym kosztem kredytu w postaci jego ubezpieczenia (a wi ę c nie na zasadach reklamowanych w ulotkach) jest dowodem na to, ż e w wi ę kszo ś ci umowy te zawierane by ł y pod wp ł ywem b łę dnego przekonania konsumentów, ż e nabywaj ą towar na kredyt bez oprocentowania i przy zerowych kosztach kredytu. Prezes Urz ę du nie da ł wiary wyja ś nieniem E., ż e wykazany wy ż ej fakt wynika ze ś wiadomego wyboru konsumenta, który „dokupi ł ” do oferty reklamowanej przez E. produkt ubezpieczenia Kredytobiorcy, traktuj ą c go jako bardzo atrakcyjny, gdy ż co innego wynika z okoliczno ś ci sprawy. Przede wszystkich przedsi ę biorca twierdzi, ż e nie ci ąż y ł na nim obowi ą zek informacyjny w zakresie mo ż liwo ś ci ubezpieczenia, zatem brak informacji tym zakresie wyklucza ś wiadomy wybór konsumenta co do warunków zakupu. Dla wykazania, ż e dzia ł ania E. wyczerpuj ą przes ł anki art.16 ust. ust.1 pkt.2 ustawy z dnia z dnia 16 kwietnia 1993r. o z.n.k. konieczne jest równie ż udowodnienie, ż e reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d mog ł a wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. 18 W ocenie Prezesa przes ł anka ta równie ż zosta ł a spe ł niona. Przekonanie konsumenta co do atrakcyjno ś ci warunków reklamowanej oferty wynika ł o bezpo ś rednio z tre ś ci reklamy. Kwestia atrakcyjno ś ci oferty nie podlega dyskusji – konsument móg ł kupi ć towar na kredyt po cenie detalicznej, gdy inne oferty kredytowe zwykle doliczaj ą do ceny detalicznej towaru koszty kredytu. Analizuj ą c ofert ę innego sklepu w odniesieniu do takiego samego towaru, konsument zawsze wybierze ofert ę , gdzie cena towaru jest ni ż sza. Potwierdzeniem powy ż szego jest tre ść skarg konsumentów, które zainicjowa ł y niniejsze post ę powanie. Wszyscy konsumenci skar ż yli si ę , ż e podj ę li decyzj ę o zakupie towaru w E. w ł a ś nie z uwagi na tre ść reklamy. W konfrontacji z rzeczywisto ś ci ą okazywa ł o si ę , ż e do ceny towaru roz ł o ż onego na raty doliczono im koszt ubezpieczenia Kredytobiorcy, jakkolwiek nikt z obs ł ugi sklepu tego z nimi nie uzgadnia ł . Subiektywne odczucie konsumentów, ż e zostali oszukani, w ka ż dym z analizowanych przypadków skarg mia ł o odniesienie do tre ś ci reklamy, a nie do warunków kredytu udzielonego przez bank. W ocenie Prezesa, przekonanie konsumenta co do warunków zakupu uzasadnione by ł o równie ż faktem, ż e konsument nie otrzymywa ł od pracowników sklepu ż adnej informacji koryguj ą cej lub uzupe ł niaj ą cej tre ść reklamy, a o ś wiadczenie woli o przyst ą pieniu do umowy ubezpieczenia by ł o najcz ęś ciej nie ś wiadome, ze wzgl ę du na ukrycie tre ś ci o ś wiadczenia w umowie kredytowej lub te ż uzale ż nienia wa ż no ś ci o ś wiadczenia o rezygnacji od z ł o ż enia odr ę bnego podpisu. Z uwagi na to , Prezes Urz ę du wykaza ł równie ż , ż e reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d mog ł a wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. St ą d te ż wniosek, ż e przedmiotowa reklama by ł a reklam ą wprowadzaj ą c ą w b łą d, a zatem stanowi czyn bezprawny w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy jest uzasadniony. Art. 23e ust. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechania jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23 a. W przypadku okre ś lonym w ust.1 Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Skoro zatem E. wycofa ł z rynku z dniem 30 listopada 2005 r. produkt handlowy w postaci sprzeda ż y ratalnej towarów reklamowanej jako „Raty O %, bez ż adnych kosztów” tre ść sentencji decyzji w punkcie I jest uzasadniona. II . Pierwotnym wobec prawa do uczciwej i nie wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy jest prawo konsumenta do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Jest to zasadnicze prawo konsumenta, polegaj ą ce na „uzyskaniu wiedzy o przedmiocie i warunkach transakcji (o warunkach uczestnictwa w rynku), do uzyskania w ten sposób podstaw oceny sytuacji rynkowej i swobodnego podj ę cia decyzji, a wi ę c ś wiadomego odgrywania na nim roli „ biernego podmiotu ekonomicznego”” – Prawo umów konsumenckich Ewa Łę towska , Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 1999 r. Brak informacji pe ł nej, prawdziwej i rzetelnej wprowadza konsumenta w b łą d, bowiem powoduje, ż e konsument podejmuje fa ł szywe, nie chciane decyzje o uczestnictwie w transakcjach. Informacja handlowa kierowana do nabywcy powinna zatem : 19 - przekazywa ć ca ł okszta ł t informacji o warunkach uczestnictwa w transakcji ( informacja pe ł na) ; - by ć zgodna z obiektywnym stanem rzeczy (informacja prawdziwa); - by ć jednoznaczna ( informacja rzetelna ). W ocenie Prezesa Urz ę du, konsument w sklepach E. nie otrzymywa ł informacji w wy ż ej wymienionych cechach w odniesieniu do towarów sprzedawanych na kredyt reklamowanych jako „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” ani w formie ustnej ani te ż pisemnej. Przede wszystkim, konsumenci w ogóle nie otrzymywali informacji w sklepie co do produktu zwanego „ubezpieczeniem Kredytobiorcy”. Jak wykaza ł o przeprowadzone post ę powanie ubezpieczenie Kredytobiorcy mog ł o by ć stosowane przez banki kredytuj ą ce jako jedna z form zabezpieczenia kredytu, wtedy te ż decyzja o obj ę ciu kredytu takim zabezpieczeniem nale ż a ł a do banku. Z drugiej strony ubezpieczenie kredytobiorcy w innych sytuacjach mog ł o by ć dobrowolnym, odp ł atnym zabezpieczeniem interesów kredytobiorcy. Informacja o ubezpieczeniu w ka ż dym z mo ż liwych przypadków jest informacj ą wa ż n ą , gdy ż podwy ż sza koszt kredytu o wysoko ść sk ł adki ubezpieczeniowej. Generalnie wi ę c decyduje o koszcie zakupionego towaru. Okoliczno ść , ż e pracownicy E. mieli obowi ą zek informowania konsumentów o mo ż liwo ś ci ubezpieczenia Kredytobiorcy jest bezsporna. Wynika ona nie tylko z tre ś ci przytoczonych wy ż ej zapisów regulaminów bankowych, które nak ł adaj ą na osob ę wspó ł pracuj ą c ą z bankiem obowi ą zek poinformowania wnioskodawcy o warunkach i zasadach udzielonego kredytu okre ś lonych w „zasadach udzielania kredytów za zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug”, a w szczególno ś ci o mo ż liwo ś ci ubezpieczenia Kredytobiorcy na ż ycie (je ż eli oferowany Kredyt zawiera tak ą opcj ę ) ” ale równie ż z przepisów prawa. Z tre ś ci art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2002r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego ( Dz.U. 2002 Nr 141 poz. 1176 ze zm. ) wynika, ż e sprzedawca jest obowi ą zany poda ć do wiadomo ś ci kupuj ą cego cen ę oferowanego towaru konsumpcyjnego oraz jego cen ę jednostkow ą , chyba, ż e wyra ż aj ą si ę one tak ą sam ą kwot ą . Jakkolwiek przepis ten nie dotyczy bezpo ś rednio sprzeda ż y na kredyt, to jasne jest, ż e intencj ą ustawodawcy by ł o obj ę cie obowi ą zkami w nim okre ś lonymi ka ż dego rodzaju sprzeda ż y, przy czym w braku regulacji odmiennych w zakresie obowi ą zku informacyjnego, brak jest podstaw do wy łą czenia z tych obowi ą zków sprzeda ż y na kredyt. Zatem, równie ż w ka ż dym przypadku sprzeda ż y na kredyt, sprzedawca powinien przed podj ę ciem przez konsumenta decyzji o zakupie poinformowa ć go o wszystkich okoliczno ś ciach decyduj ą cych o cenie towaru nabytego na kredyt, szczególnie je ż eli nie wynika to z informacji wizualnej. W szczególno ś ci powinien poinformowa ć konsumenta o wszystkich elementach cenowych sk ł adaj ą cych si ę na ca ł kowity koszt kredytu, w tym o kosztach ubezpieczenia kredytu, które to koszta - stosownie do tre ś ci art. 7 ust.1 pkt.4 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. Nr 100 poz. 1081 ze zm.)- sk ł adaj ą si ę na ca ł kowity koszt kredytu. W sytuacji, gdy zawarcie umowy ubezpieczenia, zale ż a ł o od woli konsumenta, pracownicy E. powinni poinformowa ć o tym konsumenta przed podj ę ciem decyzji o zakupie towaru. W ocenie Prezesa Urz ę du pracownicy E. generalnie nie dope ł niali obowi ą zku w zakresie informowania konsumentów - na etapie przed zawarciem umowy kredytowej – o mo ż liwo ś ci zawarcia umowy kredytowej w opcji z ubezpieczeniem Kredytobiorcy lub o konieczno ś ci zastosowania ubezpieczenia jako zabezpieczenie kredytu. 20 Ocena powy ż sza wynika z wykazanego braku jakiejkolwiek informacji pisemnej dost ę pnej dla konsumenta w sklepach przedsi ę biorcy na etapie przed zawarciem umowy– czego E. nie kwestionuje oraz z oceny materia ł u dowodowego potwierdzaj ą cego tez ę , ż e pracownicy sklepu nie przekazywali konsumentom równie ż informacji ustnej w tym zakresie. O tym, ż e pracownicy Spó ł ki- pe ł nomocnicy banku-nie przekazywali konsumentom w ż aden sposób informacji o ubezpieczeniu Kredytobiorcy ś wiadcz ą wyja ś nienia E. – który przerzuca na konsumentów obowi ą zki w zakresie pozyskania takiej informacji. Wyja ś nienia E., ż e klient otrzymuje ubezpieczenie kredytu je ż eli „… wyra ź nie sobie za ż yczy (za żą da), za ś Spó ł ka nie podaje informacji o kosztach ubezpieczenia kredytobiorcy, bo wybierane dodatkowo przez klienta koszty ubezpieczenia nie s ą udzia ł em produktów finansowych reklamowanych przez Spó ł k ę jako, ż e jest to ubezpieczenie osobowe i nie dotyczy produktu” - dobitnie dowodz ą o prawdziwo ś ci zarzutu niedope ł niania przez E. obowi ą zku w zakresie przekazywania konsumentom informacji rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej. Konsument, gdyby nawet chcia ł zapozna ć si ę z regulaminem promocji „Raty 0% bez ż adnych kosztów” w sklepie w L., nie móg ł by togo dokona ć , gdy ż regulaminu takiego nie by ł o. Dost ę pny by ł wy łą cznie Regulamin promocji „Raty bez kitu 0%”, wg deklaracji E. oferowany w opcji z ubezpieczeniem lub bez ubezpieczenia, ale informacji o ubezpieczeniu w tym Regulaminie równie ż nie by ł o, zgodnie z deklaracj ą E., ż e ubezpieczenie stanowi zupe ł nie odr ę bny produkt. Z dost ę pnych w sklepie w L. by ł y jedynie: wyci ą g z ogólnych warunków ubezpieczenia dla kredytów ratalnych Ż . S.A., Regulamin udzielania kredytów na zakup towarów trwa ł ego u ż ytku i us ł ug GE M. B. S.A wraz z wyci ą giem z umów ubezpieczenia dotycz ą cy kredytów oprocentowanych oraz Warunki ubezpieczenia kredytobiorców L. B. S.A. Ż adna z tych regulacji nie informuje konsumenta, ż e ubezpieczenie Kredytobiorcy jako produkt mo ż e by ć dobrowolne i jako takie nie ma wp ł ywu na decyzj ę o przyznaniu kredytu. ` Na ocen ę , ż e konsument nie otrzyma ł ze strony E. jasnej i wyczerpuj ą cej informacji wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci dotycz ą cych zawarcia umowy kredytowej, w tym sposób prezentacji reklamy (jedyna wizualna reklama dost ę pna w sklepie, pomimo deklaracji E., ż e prezentuje w reklamie 30 produktów towarowych i 3 produkty bankowe) jak równie ż wykazany fakt, ż e w ż adnym przypadku, bank nie przedstawia ł konsumentowi odr ę bnej umowy ubezpieczenia, a tre ść deklaracji ubezpieczeniowej zawarta by ł a w umowie kredytowej. Ponadto, w ocenie Prezesa Urz ę du, okoliczno ść , ż e w sklepie E. zosta ł o zawartych - z opcj ą z ubezpieczeniem kredytu 94,4% w L. i 85,2 % - na terenie ca ł ej Polski umów kredytowych równie ż ś wiadczy o tym, ż e wi ę kszo ść konsumentów nie uzyska ł a ż adnej informacji od przedsi ę biorcy o ubezpieczeniu, w szczególno ś ci o tym, ż e ubezpieczenie kredytobiorcy wyst ę puje jako opcja dobrowolna, w konsekwencji wi ę c podpisywali umow ę kredytow ą w opcji z ubezpieczeniem, nie b ę d ą c ś wiadomi tego faktu. Tym samym, Prezes Urz ę du nie podziela argumentacji Spó ł ki, ż e tak wysoki procent umów zawartych z opcj ą ubezpieczenia kredytu ś wiadczy wy łą cznie o pewnej tendencji rynkowej czy o atrakcyjno ś ci oferty umowy kredytowej z ubezpieczeniem Kredytobiorcy. Analiza akt sprawy - w szczególno ś ci z ł o ż onych skarg - nie 21 potwierdza, ż e konsumenci traktowali ofert ę kredytow ą z opcj ą ubezpieczenia jako atrakcyjn ą – wszak podnosi ł a ona koszt produktu. Wniosek taki jest tym bardziej nieuzasadniony w ś wietle wyja ś nie ń Spó ł ki, która w innym miejscu swoich wyja ś nie ń wywodzi, ż e nie mo ż na od niej wymaga ć , aby reklamowa ł a wszystkie kombinacje oferowanych produktów: „naturalnym jest bowiem, ż e reklamowym jest produkt dla klienta najatrakcyjniejszy” – z pisma Spó ł ki z dnia 28 wrze ś nia 2005r. Skoro zatem E. traktuj ą c jako najatrakcyjniejszy dla konsumenta kredyt Raty 0% bez ż adnych kosztów ( czyli kredyt bez ubezpieczenia) reklamowa ł tylko taki produkt , to w konsekwencji wynik sprzeda ż y 94,4% w L. i 85,2 % - na terenie ca ł ej Polski umów kredytowych w opcji z ubezpieczeniem – przy braku jakiejkolwiek reklamy takiego produktu potwierdza, ż e konsumenci nie mieli ś wiadomo ś ci, ż e podpisali umow ę kredytow ą z ubezpieczeniem, co wynika z faktu, ż e nie uzyskali od E. ż adnej informacji tym zakresie. W okoliczno ś ciach sprawy, w ocenie Prezesa UOKiK, niew ą tpliwie dzia ł ania E., kwestionowane w toku post ę powania naruszaj ą zbiorowy interes konsumentów. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Skutkami dzia ł a ń Spó ł ki prowadz ą cej dzia ł alno ść handlow ą na terenie ca ł ego kraju, (jak deklaruje Spó ł ka w 110 placówkach handlowych), dotkni ę ci s ą potencjalnie wszyscy konsumenci, bowiem zarówno oferta E. jak i Reklama „0% bez ż adnych kosztów” skierowana by ł a do nieograniczonej liczby nabywców. Prezes Urz ę du wykaza ł , ż e reklama „Raty 0%, bez ż adnych kosztów” mog ł a wprowadzi ć konsumentów w b łą d co do asortymenty sprz ę tu obj ę tego reklam ą oraz ż e konsumenci nie otrzymywali rzetelnej, jasnej i prawdziwej informacji co do warunków zakupu towaru, w szczególno ś ci informacji o zasadach ubezpieczenia. W wyniku tego cz ęść konsumentów zach ę cona tre ś ci ą reklamy, ż e dotyczy ca ł ego asortymentu sprz ę tu dokonywa ł a wyboru towaru i podpisywa ł a umowy o kredyt bez ś wiadomo ś ci, ż e wybrany towar nie mo ż e by ć sprzedany na reklamowanych warunkach tj. raty 0 %, bez ż adnych kosztów, w tym ż e ubezpieczenie powi ę kszy ł o koszt kredytu. Tym samym dzia ł ania Spó ł ki narusza ł y bezpiecze ń stwo ekonomiczne konsumentów, czyli godzi ł y w warto ś ci najsilniej chronione przez ustawodawstwo konsumenckie. W ocenie Prezesa Urz ę du jednym z podstawowych praw konsumentów jest prawo do bezpiecze ń stwa ekonomicznego, co oznacza, ż e konsumenci powinni mie ć zapewnion ą mo ż liwo ść ś wiadomego podejmowania decyzji w zakresie dokonywania wyboru towaru i us ł ug. Na tym etapie decyzje mog ą by ć ś wiadome tylko wtedy, gdy konsument otrzyma wszystkie informacje dotycz ą ce produktu. Tylko wtedy ma mo ż liwo ść porównania oferty z ofertami konkurencyjnymi i wybrania oferty dla siebie korzystniejszej. Dlatego w ł a ś nie w trybie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewidziano narz ę dzia w celu zapobie ż enia sprzecznym z prawem dzia ł aniom przedsi ę biorców oraz na ł o ż ono na przedsi ę biorców obowi ą zek przekazywania konsumentom informacji rzetelnej, prawdziwej oraz pe ł nej oraz zakazano stosowania reklamy nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d. 22 W konkluzji stwierdzi ć zatem nale ż y, ż e w niniejszej sprawie naruszony zosta ł zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych przepisami ustawy o ochronie (…). Reasumuj ą c, w opinii Prezesa UOKiK zebrany w sprawie materia ł dowodowy wskazuje w sposób jednoznaczny, ż e dzia ł ania przedsi ę biorcy wyczerpuj ą przes ł anki praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a. ust.2 ustawy o ochronie (...) poprzez naruszenie obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej oraz pe ł nej informacji oraz stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23 c ust. 1 ustawy o ochronie (…) , Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechania jej stosowania . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie XVII Wydzia ł Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie.