RLU-9/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 05 lutego 2004 r. RLU – 61 – 88/03/EW Decyzja RLU Nr 9/2004 Na podstawie art. 100b ust. 1 w zwi ą zku z art. 43 ust. 1 i 2 pkt 1a i art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz. U. nr 18 poz. 172) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – odmawia si ę wszcz ę cia post ę powania administracyjnego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w H. w sprawie stwierdzenia stosowania przez Pa ń stwowy Zak ł ad Ubezpiecze ń S.A. Oddzia ł w H. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji przy zawieraniu umowy obowi ą zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej tj. naruszenia art. 23a ust. 2 cytowanej wy ż ej ustawy. Uzasadnienie Do Delegatury UOK i K w L. wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w H. o wszcz ę cie post ę powania w sprawie uznania dzia ł a ń stosowanych przez PZU S.A. Inspektorat w H. za praktyk ę naruszaj ą c ą 2 osiadaj ą go tak ż e do wgl ą du pracownicy ne wzory umów s ą takie same dla wszystkich ce o przes ł anie informacji dotycz ą cych przedsi ę biorstwie funkcjonuj ą takie same zasady 4 obnie jak przepisy rozporz ą dzenia, zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach. Zdaniem Rzecznika umowa obowi ą zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej ( OC ) odsy ł a konsumenta w swoich zapisach do ogólnych warunków ubezpieczenia, a Inspektorat w H. nie posiada takiego rozporz ą dzenia, nie jest ono wywieszone w widocznym miejscu dla konsumentów, nie p tego Inspektoratu. Z tych wzgl ę dów, co wy ż ej, konsumenci nie maj ą mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z istotnymi warunkami umowy np. terminem i trybem wypowiedzenia umowy. W tym celu postanowiono wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce, celem ustalenia czy stosowa Inspektoratów PZU S.A. w Polsce i czy konsumenci maj ą mo ż liwo ść zapoznania si ę z istotnymi warunkami dotycz ą cymi zawieranej przez nich umowy ubezpieczenia. Przeprowadzono badanie rynku w tym zakresie, wyst ę puj ą c do wszystkich Oddzia ł ów PZU S.A. w Pols stosowanych wzorów umów i wskazania mo ż liwo ś ci zapoznania si ę konsumentów z istotnymi ich warunkami, które nie zosta ł y zawarte w zawieranej umowie z PZU S.A. W odpowiedzi na to badanie Oddzia ł y PZU S.A. poinformowa ł y, ż e Centrala PZU S.A. w Warszawie udzieli odpowiedzi na zapytania Prezesa UOK i K, gdy ż w ca ł ym post ę powania odno ś nie tre ś ci i formy zawieranych umów z konsumentami. W pi ś mie z dnia 23 stycznia 2004 r. Centrala PZU S.A. w Warszawie wyja ś ni ł a, co nast ę puje: 1. Wzory umów ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, opracowywane s ą przez Central ę PZU S.A. i jako ustalony standard stosowane s ą przez wszystkie inspektoraty PZU. 2. Zasady zawierania i wykonywania umów obowi ą zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych okre ś la ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( Dz. U. Nr 124 poz. 1152), która wesz ł a w ż ycie z dniem 1 stycznia 2004 r., zast ę puj ą c w tym przedmiocie obowi ą zuj ą ce do ko ń ca 2003 r. rozporz ą dzenie Ministra Finansów z dnia 2 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrz ą dzone w zwi ą zku z ruchem tych pojazdów ( Dz. U. Nr 26 poz. 310). 3. Przepisy powo ł anej ustawy, pod szczegó ł owo reguluj ą zakres i warunki umowy ubezpieczenia, termin jej zawarcia i rozwi ą zania i w zwi ą zku z tym wydawanie ogólnych warunków ubezpieczenia by ł o bezprzedmiotowe. 3 nie stanowi ą ogólnych warunków rzeciw oczekiwaniom konsumentów nowe druki 4- ak ł adaj ą na PZU .A. takiego obowi ą zku. .A. w H. wynika, ż e tekst .w.u. jest do wgl ą du u osoby bezpo ś rednio za ł atwiaj ą cej t ę spraw ę , jego j i unków umowy ubezpieczenia zak ł ad ubezpiecze ń mo ż e si ę 4. Zasady i warunki ubezpieczenia OC pojazdów mechanicznych, okre ś lone w ustawie wskazanej wy ż ej, ubezpieczenia w rozumieniu zapisu art. 812 § 1 kodeksu cywilnego, zak ł ad ubezpiecze ń nie ma zatem obowi ą zku dor ę czania klientom przed zawarciem umowy ubezpieczenia tekstu aktu prawnego. Obowi ą zek taki nie istnia ł tak ż e pod rz ą dami rozporz ą dzenia. 5. Wychodz ą c jednak nap 31-PZU S.A. – 4223 zosta ł y zaopatrzone w informacje o skutkach nie powiadomienia przez ubezpieczaj ą cego zak ł adu ubezpiecze ń o wypowiedzeniu umowy, pomimo, ż e przepisy prawa nie n S Z wyja ś nie ń jakie z ł o ż y ł Inspektorat PZU S o bezpo ś redniego zwierzchnika lub Dyrektora Inspektoratu. Prezes UOK i K ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Artyku ł 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804) stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwe pe ł nej informacji. Naruszenie, o którym mowa musi stanowi ć „ naruszenie okre ś lonego obowi ą zku”, czyli obowi ą zek taki musia ł by ć na ł o ż ony na przedsi ę biorc ę , któremu zarzuca si ę stosowanie tej praktyki, albo poprzez okre ś lony przepis prawa albo w inny daj ą cy si ę udokumentowa ć sposób. PZU S.A. stwierdzaj ą c w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego, ż e nie mia ł o obowi ą zku do łą czania ogólnych warunków ubezpieczenia do umów zawieranych z konsumentami, gdy ż warunki te by ł y og ł aszane wskaza ł o art. 812 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z brzmieniem paragrafu 2 tego artyku ł u – Je ż eli ogólne warunki ubezpieczenia by ł y og ł aszane lub wy ł o ż one do publicznej wiadomo ś ci, zak ł ad ubezpiecze ń spo ł ecznych mo ż e w dokumencie ubezpieczenia b ą d ź tylko powo ł a ć si ę na ogólne warunki, b ą d ź te ż zamie ś ci ć w umowie wyci ą g z tych warunków zawieraj ą cy najbardziej istotne postanowienia, podaj ą c, gdzie warunki te zosta ł y og ł oszone lub wy ł o ż one do publicznej wiadomo ś ci. Zatem w odniesieniu do tego rodzaju ogólnych war ograniczy ć albo do powo ł ania si ę na ogólne warunki albo do zamieszczenia w dokumencie ubezpieczenia wyci ą gu z tych warunków oraz powinien poda ć , gdzie warunki te zosta ł y og ł oszone lub wy ł o ż one do publicznej wiadomo ś ci. Obecnie zasady zawierania i wykonywania umów obowi ą zkowego ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych okre ś la ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowi ą zkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim 4 apoznania si ę z ich tre ś ci ą , s ą one owy. Konsument zapoznaj ą c si ę z a w umie zapisów stanowi ą cych ogólne warunki ubezpieczenia stycznia 2004 r. nowy wzór decyzji, odmówi ć ś rednio. Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ( Dz. U. Nr 124,poz. 1152), która wesz ł a w ż ycie z dniem 01 stycznia 2004 r., zast ę puj ą c dotychczas obowi ą zuj ą ce w tym zakresie rozporz ą dzenie Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków ubezpieczenia odpowiedzialno ś ci cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrz ą dzone w zwi ą zku z ruchem tych pojazdów ( Dz. U. Nr 26 poz. 310). Przepisy powo ł anej wy ż ej ustawy, jak i przepisy wcze ś niej obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia, szczegó ł owo reguluj ą zakres i warunki umowy ubezpieczenia, termin jej zawarcia i rozwi ą zania i w zwi ą zku z tym wydawanie ogólnych warunków ubezpieczenia jest bezprzedmiotowe, gdy ż w praktyce rol ę takich warunków spe ł niaj ą przepisy ustawy, a wcze ś niej rozporz ą dzenia, jako akty powszechnie obowi ą zuj ą ce. Skoro s ą to akty powszechnie obowi ą zuj ą ce, og ł aszane w Dzienniku Ustaw, ustawodawca przyjmuje, ż e istnieje mo ż liwo ść z powszechnie dost ę pne. Dodatkowo potwierdza ten fakt zapis paragrafu 2 artyku ł u 812 Kodeksu cywilnego, gdzie przewidziano fakultatywny obowi ą zek dla zak ł adu na zawarcie w umowie ubezpieczenia zapisów ogólnych warunków ubezpieczenia. Z dokumentów sprawy wynika, ż e akty prawne zawieraj ą ce zapisy b ę d ą ce przedmiotem wniosku Powiatowego Rzecznika Konsumentów by ł y do wgl ą du w siedzibie Inspektoratu w H. i mog ł y by ć udost ę pnione konsumentowi, przed podpisaniem um proponowan ą mu przez PZU S.A. umow ą ubezpieczenia tak ż e powinien do ł o ż y ć staranno ś ci i je ż eli uwa ż a ł , ż e umowa nie zawiera istotnych dla niego zapisów móg ł zawróci ć si ę do ubezpieczyciela o wyja ś nienie i okazanie stosownych dokumentów. Tym samym skoro przepisy prawa nie nak ł adaj ą na PZU S.A. obowi ą zku umieszczani nie podstaw do czynienia temu przedsi ę biorcy zarzutu naruszenia art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów … , gdy ż postawiony zarzut musia ł by dotyczy ć naruszenia obowi ą zku, a taki na ubezpieczycielu nie ci ąż y ł . Istotne w tej sprawie jest tak ż e to, ż e PZU S.A. chc ą c zapewni ć lepsz ą ochron ę konsumentom wprowadzi ł o od dnia 01 umowy ubezpieczenia, który wzbogacony zosta ł o informacje o skutkach nie powiadomienia przez ubezpieczaj ą cego zak ł adu ubezpiecze ń o wypowiedzeniu umowy. Tym samym konsumenci zostali dodatkowo poinformowani o przys ł uguj ą cych im prawach. Art. 101b stanowi, ż e Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika w sposób oczywisty, ż e zbiorowe interesy konsumentów nie uleg ł y naruszeniu. W tym przypadku przepis art. 85 ust. 1 ustawy o ochronie… stosuje si ę bezpo 5 wnie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie… w zwi ą zku z art.. 79 § 2 kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, onsumentów terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura ZU S.A. 2. PZU S.A. Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie – Ew ę Wiszniowsk ą Skoro przeprowadzone w tej sprawie post ę powanie wyja ś niaj ą ce nie potwierdzi ł o, ż e PZU S.A. naruszy ł o obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pe ł nych informacji o ś wiadczonych us ł ugach nale ż a ł o orzec jak sentencji niniejszej decyzji. Stoso 28 4 Okr ę gowego K rednictwem U w L. Otrzymuj ą : 1. P Inspektorat w H. 3. Powiatowy Rzecznik Konsumentów w H.