RLU-7/2004

Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 03 lutego 2004 r. RLU – 61 – 91/03/EW Decyzja RLU - Nr 7/2004 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy i par. 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego wszcz ę tego z wniosku Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Z., dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania Zamojskiej Korporacji Energetycznej S.A. w Z. polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach poprzez zamieszczanie w ksi ąż eczkach op ł at za energi ę elektryczn ą dostarczonych indywidualnym odbiorcom – konsumentom, informacji sprzecznych z zapisami Prawa energetycznego odno ś nie konsekwencji za nieterminowe realizowanie wyznaczonych op ł at, o której mowa w art. 23a ust. 2 ww. ustawy, oraz nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. zobowi ą zuje si ę Zamojsk ą Korporacj ę Energetyczn ą S.A. z siedzib ą w Z. do z ł o ż enia w terminie 30 dni od daty uprawomocnienie si ę niniejszej decyzji w lokalnych dziennikach ukazuj ą cych si ę na terenie dzia ł ania Spó ł ki, w wydaniu pi ą tkowym, jednokrotnego o ś wiadczenia o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Zamojska Korporacja Energetyczna S.A. w Z. o ś wiadcza, ż e stosowa ł a praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach poprzez stosowanie na blankietach ksi ąż eczek op ł at informacji sprzecznych z zapisami Prawa energetycznego odno ś nie konsekwencji za nieterminowe realizowanie op ł at za energi ę elektryczn ą . Dzia ł anie takie, jako naruszaj ą ce art. 23a ust 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804) jest prawem zakazane. Zamojska Korporacja Energetyczna S.A. o ś wiadcza, ż e opisane wy ż ej dzia ł ania, jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów zgodnie z nakazem wynikaj ą cym z decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zosta ł y wyeliminowane z dzia ł a ń ZKE S.A. i nie b ę d ą w przysz ł o ś ci podejmowane ”. / Zarz ą d Spó ł ki / Uzasadnienie Miejski Rzecznik Konsumentów z Z. pismem z dnia 10 grudnia 2003 r. wniós ł o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach, co stanowi praktyk ę z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804), której dopuszcza si ę Zamojska Korporacja Energetyczna S.A. z Z. W uzasadnieniu wniosku Rzecznik wskaza ł , ż e w ksi ąż eczkach op ł at za energi ę elektryczn ą , w które zostali wyposa ż eniu indywidualni odbiorcy energii elektrycznej na terenie dzia ł ania ZKE S.A. znajduje si ę zapis o tre ś ci: „Niewp ł acenie nale ż no ś ci w wyznaczonym terminie powoduje naliczenie op ł at za zw ł ok ę , mo ż e równie ż spowodowa ć wstrzymanie dop ł ywu energii elektrycznej bez uprzedzenia”. Informacja ta stoi w sprzeczno ś ci z normami Prawa energetycznego, które szczegó ł owo reguluje zasady wstrzymywania dostarczania energii elektrycznej w przypadku zw ł oki odbiorcy z zap ł at ą za zu ż yt ą energi ę elektryczn ą . Informacja stosowana przez ZKE S.A. dociera do szerokiej grupy odbiorców i wprowadza w b łą d konsumentów, co do konsekwencji opó ź nie ń w zap ł acie w terminie rachunku za pobran ą energi ę elektryczn ą . Analiza wniosku z ł o ż onego do Delegatury UOK i K w L. da ł a podstawy do wszcz ę cia post ę powania administracyjnego przeciwko Zamojskiej Korporacji Energetycznej S.A. w Z. w sprawie stosowania przez tego przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach tj. zamieszczenie w ksi ąż eczkach op ł at za energi ę elektryczn ą informacji sprzecznych z zapisami Prawa energetycznego, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 ust. 2 cytowanej wy ż ej ustawy o ochronie... . W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego Zamojska Korporacja Energetyczna S.A. z Z., (zwana dalej ZKE S.A. ) przyzna ł a, ż e faktycznie w ksi ąż eczkach op ł at za energi ę elektryczn ą znajdowa ł si ę zapis niezgodny z Prawem energetycznym. Dzia ł anie takie spowodowane by ł o wzgl ę dami oszcz ę dno ś ciowymi. Maj ą c jednak na uwadze dostosowanie tego fragmentu informacji dla odbiorcy, do zapisów znowelizowanej wersji ustawy Prawo energetyczne, dokonano w jego tek ś cie zmian w postaci: 1. wykre ś lenia pkt 9 po s ł owie za zw ł ok ę , 2. dodano dodatkowo punkt 10 o tre ś ci : Dostawca mo ż e wstrzyma ć dostaw ę energii gdy Odbiorca zwleka z p ł atno ś ci ą za zu ż yt ą energi ę b ą d ź ś wiadczone us ł ugi co najmniej miesi ą c po up ł ywie terminu p ł atno ś ci, pomimo uprzedniego powiadomienia na pi ś mie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zap ł aty zaleg ł ych i bie żą cych nale ż no ś ci – zgodnie z art. 6 ust. 3a ustawy Prawo energetyczne. Koszty zwi ą zane ze wznowieniem dop ł ywu energii elektrycznej ponosi Odbiorca w/g zasad okre ś lonych w „ Taryfie dla energii elektrycznej ”, zatwierdzonej przez Prezesa Urz ę du Regulacji Energetyki. Po zapoznaniu si ę z materia ł em dowodowym zebranym w niniejszym post ę powaniu administracyjnym ZKE S.A. pismem z dnia 02.02.2004 r. z ł o ż y ł a tytu ł em jego uzupe ł nienia przyk ł adowy wydruk z listy zad ł u ż e ń wprowadzonych do rejestru upomnie ń oraz wzór upomnienia wysy ł anego odbiorcy od miesi ą ca stycznia 2003 r. Zdaniem Spó ł ki w powszechnej praktyce stosowanej na terenie dzia ł ania ZKE S.A. ewentualne przerwanie dop ł ywu energii do odbiorcy z uwagi na istniej ą ce zad ł u ż enie zawsze jest poprzedzone wezwaniem do zap ł aty w przed ł u ż onym terminie p ł atno ś ci. Prezes UOK i K ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: W stosowanych przez ZKE S.A. blankietach – ksi ąż eczkach op ł at za energi ę elektryczn ą , blankiety o dacie 07.07.2002 r., w punkcie 9 znajduje si ę zapis o tre ś ci: Niewp ł acenie nale ż no ś ci w wyznaczonym terminie powoduje naliczanie odsetek za zw ł ok ę , mo ż e równie ż spowodowa ć wstrzymanie dop ł ywu energii bez uprzedzenia. Koszty zwi ą zane ze wstrzymaniem i wznowieniem dop ł ywu energii ponosi odbiorca. Art. 6 ust. 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1504) stanowi, ż e „ Przedsi ę biorstwa energetyczne, o których mowa w ust. 1, mog ą wstrzyma ć dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a w przypadku, gdy odbiorca zwleka z zap ł at ą za pobrane paliwo gazowe, energi ę elektryczn ą lub ciep ł o albo ś wiadczone us ł ugi co najmniej miesi ą c po up ł ywie terminu p ł atno ś ci, pomimo uprzedniego powiadomienia na pi ś mie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zap ł aty zaleg ł ych i bie żą cych nale ż no ś ci”. Tym samym zapis na blankietach ksi ąż eczek op ł at jest niezgodny z zapisami art. 6 ust. 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne ( Dz. U. z 2003 r. Nr 153 poz. 1504), a tym samym przekazuje odbiorcy b łę dne informacje, co do zakresu i skutków odpowiedzialno ś ci za uchybienie wskazanym terminom p ł atno ś ci, a z drugiej strony przyznaje dostawcy – ZKE S.A. uprawnienia, które s ą niezgodne z uprawnieniami, jakie przyznaje mu ustawodawca. Art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Nale ż y wskaza ć , ż e zamieszczenie na drugiej stronie blankietów – ksi ąż eczek op ł at za energi ę elektryczn ą Informacji dla Odbiorcy, która jest sprzeczna z przepisami Prawa energetycznego, energetycznego jest informacj ą nieprawdziw ą i nierzeteln ą . Nierzetelno ść tej informacji sprowadza si ę do przekazu, który wskazuje konsumentowi konsekwencje opó ź nienia si ę z terminow ą zap ł at ą za pobran ą energi ę elektryczn ą , gdy zgodnie z przepisami obowi ą zuj ą cego prawa przewidziany jest zupe ł nie inny tryb post ę powania dla ZKE S.A. Zmiana do Prawa energetycznego, która wesz ł a w ż ycie z dniem 01 stycznia 2003 r. na ł o ż y ł a na zak ł ady energetyczne konkretny sposób post ę powania poprzedzaj ą cy mo ż liwo ść wy łą czenia pr ą du u osoby, która opó ź nia si ę z zap ł at ą rachunku za pobran ą energi ę elektryczn ą . Regulacja prawna obowi ą zuj ą ca w tym przedmiocie obecnie jest pro konsumencka i daje konsumentom mo ż liwo ść spe ł nienia ś wiadczenia nawet, je ż eli nast ą pi opó ź nienie w regulowaniu rachunków bez gro ź by wy łą czenia dostawy pr ą du. Skoro, jak twierdzi ZKE S.A. nie wymieniono ksi ąż eczek op ł at, bo rozliczenie obowi ą zuje w cyklu rocznym, to zgodnie z dat ą na blankiecie ( 7.07.2002 r. ), który zawiera zakwestionowane zapisy obowi ą zywa ł on do ko ń ca 07.2003 r. Z tego wynika, ż e blankiety – ksi ąż eczki zawieraj ą ce zakwestionowany zapis powinny zosta ć wyeliminowane z u ż ycia od sierpnia 2003 r., tymczasem dopiero w miesi ą cu grudniu 2003 r. ZKE S.A. zmieni ł a zapis na blankietach. Natomiast dla osób, które mia ł y ksi ąż eczki z datami wcze ś niejszymi, czyli wydanymi przed lipcem 2002 r., nowe blankiety ju ż od stycznia 2003 r. powinny zawiera ć zapisy zgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Tymczasem ZKE S.A. dopiero w miesi ą cu grudniu 2003 r., czyli ju ż w trakcie trwania post ę powania przed Prezesem UOK i K zmieni ł a wzory blankietów – ksi ąż eczek op ł at. Na blankietach tych widnieje data 09.12.2003 r. Tym samym, gdyby nie wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów i prowadzone w imieniu Prezesa UOK i K post ę powania administracyjne, zapisy niezgodne z prawem by ł yby nadal w u ż yciu w stosunku do konsumentów – odbiorców energii z ZKE S.A. Zgodnie z doktryn ą na profesjonali ś cie – przedsi ę biorcy zawieraj ą cym umow ę z konsumentem spoczywa obowi ą zek informowania go o istotnych (istotnych z punktu widzenia konsumenta) okoliczno ś ciach dotycz ą cych zawartego kontraktu. Od znawcy, profesjonalisty wymaga si ę wi ę cej ni ż od laika. Znawca musi by ć kompetentny tzn. reprezentowa ć odpowiedni poziom wiedzy, aby móg ł udziela ć informacji na poziomie wymaganym od fachowca i udzielaj ą c informacji musi zachowa ć si ę odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji udzielonej konsumentowi odpowiada ł tej wiedzy, odniesionej do konkretnej informacji. Udzielana informacja powinna ś wiadczy ć o istniej ą cym stanie rzeczy, powinna by ć wiedz ą neutraln ą i obiektywn ą , oddaj ą c ą w prawdziwy i rzetelny sposób obraz istniej ą cy w rzeczywisto ś ci. Udzielona zatem informacja nie mo ż e wprowadza ć w b łą d ( Ewa Łę towska – Prawo umów konsumenckich, Wydawnictwo C.H. Beck W-wa 1999 r. ). Z materia ł ów zebranych w niniejszym post ę powaniu wynika, ż e ZKE S.A. naruszy ł a obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej i prawdziwej informacji o mo ż liwo ś ci zaprzestania dostaw energii elektrycznej. Nie dokonanie na blankietach – ksi ąż eczkach op ł at zmiany nieobowi ą zuj ą cych ju ż zapisów prawa i nie zast ą pienie ich bardzo wa ż n ą dla konsumenta informacj ą o nowym trybie post ę powania w stosunku do niego w przypadku, gdyby zalega ł z zap ł at ą rachunku za pobran ą energi ę elektryczn ą jest naganne i stanowi naruszenie prawa. Ze wzgl ę du na fakt, ż e dzia ł anie to skierowane jest do szerokiego kr ę gu odbiorców ( konsumenci, którzy pobieraj ą energi ę od ZKE S.A.) stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i zosta ł o zakwalifikowane, jako naruszenie art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie… . Odno ś nie z ł o ż onych po zamkni ę ciu post ę powania administracyjnego wyja ś nie ń , ż e w praktyce nie stosowano zakwestionowanych zapisów, to zdaniem organu antymonopolowego, przedstawiony wzór upomnienia dotyczy bie żą cego okresu tj. 2004 r.. Po drugie zakwestionowano zapis na blankietach ksi ąż eczek op ł at, gdy ż zawiera ł on elementy gro ź by skierowane do konsumenta i tak by ł przez niego odbierany, wys ł anie upomnienia jest natomiast kolejn ą czynno ś ci ą , do której dochodzi ju ż w momencie, gdy konsument staje si ę d ł u ż nikiem Spó ł ki. Natomiast zapis na blankietach skierowany jest do wszystkich konsumentów – odbiorców tj. tak ż e do osób, które znaj ą c jego tre ść i nie wiedz ą c, ż e jest sprzeczna z prawem, podejmuj ą decyzj ę o spe ł nieniu ś wiadczenia wiedz ą c równocze ś nie o gro ź bie wy łą czenie energii elektrycznej, gdyby spó ź nili si ę ze spe ł nieniem swojego obowi ą zku. Zatem przekazana im przez ZKE S.A. informacja jest odbierana w pierwszej kolejno ś ci jako zasadnicza konsekwencja ich ewentualnego zaniechania, natomiast informacja na blankietach upomnienia, stosowanych tak ż e w 2003 r. , jak twierdzi Spó ł ka, jest ju ż dalszym krokiem i ma na celu egzekucj ę nale ż nych Spó ł ce ś wiadcze ń . Ten tryb post ę powania nie jest zatem bezpo ś rednio zwi ą zany z tre ś ci ą zapisu w ksi ąż eczce op ł at, a w ka ż dym razie dochodzi do adresata o wiele pó ź niej, ani ż eli tre ść zakwestionowanego zapisu. Stwierdzaj ą c w niniejszej decyzji stosowanie przez ZKE S.A. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów zdefiniowano j ą , jako naruszenie obowi ą zku udzielania rzetelnej, prawdziwej informacji o ś wiadczonych us ł ugach. Ze zgromadzonego materia ł u dowodowego wynika, ż e ZKE S.A. taki obowi ą zek posiada ł a, jako profesjonalista i wype ł ni ł a go nienale ż ycie zwlekaj ą c z udzieleniem konsumentom rzetelnej i prawdziwej informacji, która w sposób zdecydowanie odmienny od stosowanego przez Spó ł k ę regulowa ł a mo ż liwo ść skorzystania przez dostawc ę z wstrzymania dostawy energii elektrycznej do odbiorcy. Skoro przedsi ę biorca dobrowolnie przyj ął na siebie obowi ą zek w postaci dodatkowych informacji o zakresie ś wiadczenia swoich us ł ug powinien robi ć to rzetelnie i zgodnie z prawd ą . Jednak w przypadku ZKE S.A. dopiero prowadzone post ę powanie administracyjne sk ł oni ł o przedsi ę biorc ę do przes ł ania konsumentom prawdziwych i rzetelnych informacji. Zatem nale ż y stwierdzi ć , ż e naruszenie, którego dopu ś ci ł a si ę ZKE S.A., wyczerpuje znamiona dzia ł ania zakazanego prawem i stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej i prawdziwej informacji o ś wiadczonych us ł ugach. Tym samym nale ż a ł o orzec jak w pkt I sentencji niniejszej decyzji. W pkt II decyzji zobowi ą zano ZKE S.A. do z ł o ż enia jednokrotnego o ś wiadczenia w lokalnych dziennikach ukazuj ą cych si ę na terenie dzia ł ania Spó ł ki, o tre ś ci wskazanej w sentencji tj. o stosowaniu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Dzia ł anie to podyktowane jest dobrem konsumentów, którzy powinni wiedzie ć , ż e stosowane w stosunku do nich zapisy przez przedsi ę biorc ę by ł y nierzetelne i nieprawdziwe. Jest to tym bardziej istotne, ż e ju ż na etapie wst ę pnego badania tej sprawy przez Miejskiego Rzecznika Konsumentów z Z. zwróci ł si ę on do ZKE S.A. z propozycj ą opublikowania rzetelnej informacji o obowi ą zuj ą cych zasadach wstrzymania energii elektrycznej w lokalnej prasie, tak aby dotar ł a ona do konsumentów wprowadzonych w b łą d. Spó ł ka jednak tylko poinformowa ł a, ż e rozwa ż y tak ą mo ż liwo ść , jednak z takiej formy nie skorzysta ł a. Podobne zobowi ą zanie rozwa ż enia takiej ewentualno ś ci Spó ł ka z ł o ż y ł a w trakcie post ę powania administracyjnego, jednak sko ń czy ł o si ę tylko na wst ę pnych deklaracjach. Tym samym w ocenie Prezesa UOK i K wskazany w pkt II sentencji decyzji obowi ą zek publikacji jest jak najbardziej wskazany i potrzebny. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w L., w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Otrzymuje: 1. Zamojska Korporacja Energetyczna Spó ł ka Akcyjna 2. Miejski Rzecznik Konsumentów Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie – Ew ę Wiszniowsk ą