RWA-3/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61/9/2003/JS Warszawa, dn. 2 lutego 2004 r. DECYZJA nr RWA-3/2004 Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn.: Dz. U. z 2003 r. Nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę , i ż zamieszczanie przez STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie na odwrocie rachunków za dostaw ę energii elektrycznej informacji o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Nieop ł acenie nale ż no ś ci w wyznaczonym terminie (...) mo ż e równie ż spowodowa ć wstrzymanie dop ł ywu energii elektrycznej bez uprzedzenia ”, wskazuj ą cej tryb wstrzymywania dostarczania energii elektrycznej naruszaj ą cy dyspozycj ę art. 6 ust. 3a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 z pó ź n. zm.) – i w ten sposób wprowadzanie konsumentów b ę d ą cych odbiorcami energii elektrycznej dostarczanej przez STOEN S.A. w Warszawie w b łą d co do uprawnie ń STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie w tym zakresie – stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów , o której mowa w art. 23a ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji – i nakazuje si ę jej zaniechania . UZASADNIENIE Do Prezesa UOKiK dotar ł y sygna ł y, i ż zak ł ad energetyczny ś wiadcz ą cy us ł ugi dostarczania energii elektrycznej odbiorcom z terenu Warszawy – spó ł ka STOEN S.A. w Warszawie – na odwrocie rachunków (faktur) za dostaw ę energii elektrycznej, po ś ród ogólnych informacji dotycz ą cych m.in. sposobu dokonywania rozlicze ń oraz uiszczania p ł atno ś ci, zamieszcza równie ż informacj ę dotycz ą c ą mo ż liwo ś ci wstrzymania bez uprzedzenia przez zak ł ad energetyczny dostaw energii elektrycznej z powodu zad ł u ż enia odbiorcy. Analiza tre ś ci ww. zapisu dokonana przez Prezesa UOKIK wykaza ł a, i ż zawarta w nim informacja jest niezgodna z przepisami Prawa energetycznego okre ś laj ą cymi tryb i przes ł anki wstrzymywania dostaw z przyczyn le żą cych po stronie odbiorcy, co mo ż e wprowadza ć odbiorców w b łą d co do praw i obowi ą zków zak ł adu energetycznego w zakresie wstrzymywania dostarczania energii elektrycznej. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, postanowieniem z dnia 3 pa ź dziernika 2003 r. Prezes UOKiK wszcz ął z urz ę du post ę powanie w zwi ą zku z podejrzeniem, i ż zamieszczanie przez STOEN S.A. na odwrocie rachunków za dostaw ę energii elektrycznej informacji o tre ś ci: „ Nieop ł acenie nale ż no ś ci w wyznaczonym terminie (...) mo ż e równie ż spowodowa ć wstrzymanie dop ł ywu energii elektrycznej bez uprzedzenia” – i w ten sposób wprowadzanie konsumentów w b łą d co do uprawnie ń zak ł adu energetycznego w zakresie wstrzymywania dostaw energii elektrycznej, przys ł uguj ą cych mu na podstawie art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego – stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. W przedmiotowym postanowieniu Prezes UOKiK podniós ł , i ż zamieszczanie przez STOEN S.A. na odwrocie rachunków za dostarczanie energii elektrycznej informacji o wskazanej powy ż ej tre ś ci – niezgodnej z przepisami ustawy Prawo energetyczne – ma charakter bezprawny, a ponadto godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jednocze ś nie postanowieniem z dnia 3 pa ź dziernika 2003 r. Prezes UOKiK zaliczy ł w poczet dowodów w przedmiotowym post ę powaniu kopi ę przyk ł adowego rachunku za energi ę elektryczn ą , dostarczanego przez STOEN S.A. odbiorcom indywidualnym, jak równie ż pismo STOEN S.A. z dnia 17 czerwca 2003 r. (znak: HT/AK/4726/2003), przes ł ane Prezesowi UOKiK w toku zako ń czonego post ę powania wyja ś niaj ą cego maj ą cego na celu ustalenie, czy mia ł o miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów poprzez zawarcie niedozwolonych postanowie ń umownych we wzorcach umów z zakresu obrotu i dystrybucji energii elektrycznej, przedstawianych konsumentom przez przedsi ę biorstwa energetyczne dzia ł aj ą ce na terenie obj ę tym w ł a ś ciwo ś ci ą miejscow ą Delegatury UOKiK w Warszawie, co uzasadnia ł oby podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w odr ę bnych ustawach (znak: RWA-62/2/2002/JS) . W odpowiedzi na zawiadomienie Prezesa UOKiK o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, pismem z dnia 22 pa ź dziernika 2003 r. (znak: ZH/7401/2003) STOEN S.A. ustosunkowa ł si ę do zarzutów postawionych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – deklaruj ą c jednocze ś nie zamiar zmiany tre ś ci informacji zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK. W toku post ę powania, pismami z dnia 5 listopada 2003 r. (znak: ZH/151/2003) oraz z dnia 5 grudnia 2003 r. (znak: ZH/8090/2003), STOEN S.A. z ł o ż y ł dalsze wyja ś nienia w sprawie. Potwierdzi ł ponadto przedstawion ą uprzednio zapowied ź zmiany kwestionowanej informacji, przesy ł aj ą c Prezesowi UOKiK nowy szablon rachunku za dostaw ę energii elektrycznej, na odwrocie którego zamieszczona zosta ł a informacja o tre ś ci dostosowanej do przepisów Prawa energetycznego. Pismem z dnia 12 grudnia 2003 r. Prezes UOKiK zawiadomi ł STOEN S.A. o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony termin na zapoznanie si ę strony z aktami niniejszej sprawy. Mimo stosownego zawiadomienia STOEN S.A. nie skorzysta ł z uprawnienia do zapoznania si ę z ca ł o ś ci ą akt sprawy. 2 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Spó ł ka STOEN S.A. z siedzib ą w Warszawie jest przedsi ę biorstwem energetycznym ś wiadcz ą cym us ł ugi dostarczania energii elektrycznej na rzecz odbiorców z terenu Warszawy. Dzia ł alno ść w zakresie przesy ł ania i dystrybucji energii elektrycznej prowadzona jest przez STOEN S.A. w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 54, poz. 348 z pó ź n. zm.) oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, w tym m.in.: rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 25 wrze ś nia 2000 r. w sprawie szczegó ł owych warunków przy łą czenia podmiotów do sieci elektroenergetycznych, obrotu energi ą elektryczn ą , ś wiadczenia us ł ug przesy ł owych, ruchu sieciowego i eksploatacji sieci oraz standardów jako ś ciowych obs ł ugi odbiorców (Dz. U. Nr 85, poz. 957) oraz rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki z dnia 14 grudnia 2000 r. w sprawie szczegó ł owych zasad kszta ł towania i kalkulacji taryf oraz zasad rozlicze ń w obrocie energi ą elektryczn ą (Dz. U. z 2001 r. Nr 1, poz. 7). Stosownie do tre ś ci art. 1 ust. 1 Prawa energetycznego, ustawa ta okre ś la zasady kszta ł towania polityki energetycznej pa ń stwa, zasady i warunki zaopatrzenia i u ż ytkowania paliw i energii, w tym ciep ł a, oraz dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw energetycznych, a tak ż e okre ś la organy w ł a ś ciwe w sprawach gospodarki paliwami i energi ą . Nale ż y podkre ś li ć , i ż jednym z celów ww. ustawy wskazanych w art. 1 ust. 2 jest tworzenie warunków dla ochrony interesów konsumentów. Realizuj ą c ten postulat ustawodawca zamie ś ci ł w ustawie Prawo energetyczne szereg przepisów szczegó ł owo reguluj ą cych kwesti ę praw i obowi ą zków przedsi ę biorstw energetycznych oraz odbiorców w zakresie dostarczania paliw gazowych, energii elektrycznej i ciep ł a. Jednym z przepisów maj ą cych zapewni ć odbiorcom ochron ę przed arbitralnym wstrzymywaniem przez przedsi ę biorstwo energetyczne dostaw energii i paliw jest art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego, okre ś laj ą cy tryb i przes ł anki wstrzymywania dostaw paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a z powodu zw ł oki odbiorcy w zap ł acie za pobrane paliwo lub energi ę . Przepis ten zosta ł wprowadzony ustaw ą z dnia 24 lipca 2003 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne (Dz. U. Nr 135, poz. 1144) i obowi ą zuje od dnia 1 stycznia 2003 r. Do czasu wprowadzenia przedmiotowej nowelizacji kwestia dopuszczalno ś ci wstrzymywania dostarczania paliw lub energii nie by ł a uregulowana w przepisach prawa. W my ś l art. 6 ust. 3a ustawy Prawo energetyczne, przedsi ę biorstwo energetyczne mo ż e wstrzyma ć dostarczanie paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciep ł a w przypadku, gdy odbiorca zwleka z zap ł at ą za pobrane paliwo gazowe, energie elektryczn ą lub ciep ł o albo ś wiadczone us ł ugi co najmniej miesi ą c po up ł ywie terminu p ł atno ś ci, pomimo uprzedniego powiadomienia na pi ś mie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zap ł aty zaleg ł ych i bie żą cych nale ż no ś ci. Tym samym ustawodawca jednoznacznie okre ś li ł tryb, w jakim mo ż e nast ą pi ć wstrzymanie przez zak ł ad energetyczny dostarczania energii elektrycznej z powodu zad ł u ż enia odbiorcy, nie przewiduj ą c od tak sformu ł owanej zasady ż adnych wyj ą tków. Tymczasem, jak ustali ł Prezes UOKiK, na odwrocie przesy ł anych odbiorcom indywidualnym rachunków za dostaw ę energii elektrycznej STOEN S.A. zamieszcza ł informacj ę o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Nieop ł acenie nale ż no ś ci w wyznaczonym terminie (...) mo ż e równie ż spowodowa ć wstrzymanie dop ł ywu energii elektrycznej bez uprzedzenia ”. Powo ł ana powy ż ej informacja przewiduje zatem mo ż liwo ść wstrzymania dop ł ywu energii bez uprzedzenia – w sposób niezgodny z dyspozycj ą art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego. 3 W toku post ę powania STOEN S.A. wyja ś nia ł , i ż informacje zamieszczone na odwrocie rachunków za dostaw ę energii elektrycznej maj ą charakter tzw. informacji dodatkowych skierowanych do klientów. Intencj ą ich zamieszczenia na rachunku by ł o zaznajomienie odbiorców z zasadami zawierania umów sprzeda ż y energii elektrycznej oraz rozlicze ń za dostarczan ą energi ę , a tak ż e poinformowanie ich o konsekwencjach ewentualnego opó ź nienia w uiszczaniu p ł atno ś ci. STOEN S.A. podkre ś li ł , i ż informacje takie z uwagi na swój charakter mog ą stanowi ć jedynie powtórzenie lub skrótowe przedstawienie praw i obowi ą zków klientów wynikaj ą cych z przepisów Prawa energetycznego oraz aktów wykonawczych do tej ustawy, a tak ż e z postanowie ń zawartych w stosowanym przez zak ł ad energetyczny wzorze umowy sprzeda ż y energii elektrycznej. STOEN S.A. zapewni ł ponadto Prezesa UOKiK, i ż tryb wstrzymywania energii elektrycznej wynikaj ą cy z tre ś ci art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego jest przeze ń respektowany od dnia wej ś cia w ż ycie powo ł anego przepisu. Co wi ę cej, procedury stosowane przez zak ł ad energetyczny w zakresie wstrzymywania dostaw energii elektrycznej z powodu zad ł u ż enia odbiorcy s ą dla konsumentów korzystniejsze ni ż tryb okre ś lony w przepisach Prawa elektrycznego. Zgodnie bowiem z procedurami stosowanymi przez STOEN S.A., w przypadku, gdy odbiorca nie dokona zap ł aty za dostarczon ą energi ę elektryczn ą w terminie wskazanym w fakturze, zak ł ad energetyczny wysy ł a do niego listowne przypomnienie o terminie p ł atno ś ci. Je ż eli nie odniesie ono skutku, do klienta kierowane jest listem poleconym drugie przypomnienie – wraz z wyznaczeniem dodatkowego terminu do zap ł aty powsta ł ego zad ł u ż enia, wynosz ą cego 14 dni od dnia otrzymania przypomnienia, a tak ż e ze wskazaniem uprawnie ń zak ł adu wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego. Wed ł ug wyja ś nie ń przedstawionych przez STOEN S.A., tre ść zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK informacji na odwrocie rachunku wynika ł a z tego, i ż po bezskutecznym up ł ywie terminu wyznaczonego w drugim przypomnieniu mo ż e doj ść do wstrzymania dostaw energii elektrycznej bez dodatkowego uprzedzenia. Jednocze ś nie zak ł ad energetyczny przyzna ł , i ż sposób sformu ł owania informacji mo ż e wprowadza ć odbiorców w b łą d co do obowi ą zuj ą cych w tym zakresie procedur. W toku przedmiotowego post ę powania STOEN S.A. zapowiedzia ł zamiar zaniechania dzia ł a ń b ę d ą cym przedmiotem prowadzonego przez Prezesa UOKiK post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy, poprzez zmian ę tre ś ci zakwestionowanej informacji dotycz ą cej mo ż liwo ś ci wstrzymania przez zak ł ad energetyczny dostarczania energii elektrycznej bez uprzedzenia z powodu zad ł u ż enia odbiorcy, zamieszczanej na odwrocie rachunków za dostaw ę energii. Prezes UOKiK otrzyma ł nowy szablon rachunku, na odwrocie którego zamiast kwestionowanego zapisu zamieszczona zosta ł a informacja o tre ś ci: „ Wstrzymanie dostarczania energii elektrycznej mo ż e nast ą pi ć w przypadku zw ł oki w zap ł acie za pobran ą energi ę co najmniej miesi ą c po up ł ywie terminu p ł atno ś ci, pomimo uprzedniego powiadomienia na pi ś mie o zamiarze wypowiedzenia umowy i wyznaczenia dodatkowego, dwutygodniowego terminu do zap ł aty zaleg ł ych i bie żą cych nale ż no ś ci ”. Jednocze ś nie STOEN S.A. wyja ś ni ł , i ż z uwagi na konieczno ść przeprowadzenia dodatkowych prac (w tym w szczególno ś ci wykonania nowej matrycy) nie jest mo ż liwe natychmiastowe wprowadzenie druków faktur zawieraj ą cych na odwrocie przytoczon ą informacj ę , nast ą pi to jednak w „mo ż liwie najszybszym terminie” – nie pó ź niej ni ż do ko ń ca 2003 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. W my ś l art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, „ przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie 4 przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów”. Zgodnie za ś z art. 23a ust. 2 powo ł anej ustawy, „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci (...) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji (...).” Na mocy powo ł anego przepisu zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na bezprawnych dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy, za ś zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów brak jest odwo ł ania do konkretnych ustaw, z uwagi na to, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji – ale tak ż e niepotrzebnie ogranicza ł oby Prezesa UOKiK w jego decyzjach w sprawie niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych interesy konsumentów. Bezprawno ść , do której odwo ł uje si ę ustawodawca, oznacza sprzeczno ść z prawem (z przepisami innych ustaw), a tak ż e z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrymi obyczajami. Stanowisko takie znajduje oparcie w uzasadnieniu projektu rz ą dowego ustawy nowelizacyjnej, która wprowadzi ł a do ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przepisy reguluj ą ce post ę powanie w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ustawy - Kodeks post ę powania cywilnego i ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji; Dz. U. Nr 129, poz. 1102), zgodnie z którym „ same przepisy art. 23a – 23d [ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów] nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy . Dzia ł ania te mog ą okaza ć si ę bezprawne w razie ustalenia, ż e dosz ł o do naruszenia przepisów innych ustaw, ale tak ż e zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów” (druk sejmowy nr 366, s. 20). Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów reguluj ą ce post ę powanie w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w przewa ż aj ą cej mierze maj ą charakter procesowy. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia stwierdzenia praktyki znajduj ą si ę natomiast w przepisach innych ustaw. Prezes UOKiK, wydaj ą c decyzje, o których mowa w art. 23c i 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, winien zatem stosowa ć przepisy innych ustaw i na ich podstawie ocenia ć , czy dzia ł ania przedsi ę biorcy mia ł y charakter bezprawny. W celu zastosowania normy wyinterpretowanej z tre ś ci 23a ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes UOKiK winien wykaza ć , i ż dzia ł ania przedsi ę biorcy polegaj ą ce na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji spe ł niaj ą łą cznie trzy przes ł anki: a/ s ą bezprawne, b/ godz ą w interesy konsumentów, c/ interesy konsumentów, w które godz ą kwestionowane dzia ł ania przedsi ę biorcy, maj ą charakter zbiorowy. W odniesieniu do dzia ł a ń podejmowanych przez STOEN S.A., polegaj ą cych na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, ich bezprawno ść mo ż na wywie ść zarówno z przepisów Kodeksu cywilnego, jak i z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz z dobrych obyczajów obowi ą zuj ą cych przedsi ę biorc ę w obrocie konsumenckim. 5 Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, stanowi jedn ą z generalnych zasad prawa umów. Zasada ta wynika z obowi ą zku lojalnego kontraktowania, który mo ż na wyprowadzi ć m.in. z tre ś ci art. 354 Kodeksu cywilnego, nakazuj ą cego wykonanie zobowi ą zania zgodnie z jego tre ś ci ą i w sposób odpowiadaj ą cy jego celowi spo ł eczno-gospodarczemu oraz zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego, a je ś li istniej ą w tym zakresie ustalone zwyczaje – tak ż e w sposób odpowiadaj ą cy tym zwyczajom 1 . Wymaga podkre ś lenia, i ż kryteria s ł uszno ś ci kontraktowej doznaj ą szczególnego zaostrzenia w przypadku obrotu konsumenckiego, uwzgl ę dniaj ą c postulat ochrony s ł abszej strony umowy. Niew ą tpliwie za sprzeczne z zasadami uczciwo ś ci kupieckiej, jak równie ż z zasadami wzajemnej lojalno ś ci stron umowy, nale ż y uzna ć informowanie przez jedn ą ze stron (profesjonalist ę ) o tym, ż e w okre ś lonych okoliczno ś ciach mo ż e wzgl ę dem drugiej strony (konsumenta) zastosowa ć sankcj ę , która w ś wietle obowi ą zuj ą cych przepisów prawnych – na warunkach wskazanych w przekazywanej konsumentowi informacji – jest niedopuszczalna. Dzia ł anie takie stanowi szczególnie ra żą ce nadu ż ycie przez przedsi ę biorc ę pozycji zajmowanej wobec s ł abszej strony umowy, która w wyniku dzia ł a ń podmiotu profesjonalnego nie dysponuje wiedz ą pozwalaj ą c ą na dochodzenie przys ł uguj ą cych jej praw w przypadku ich naruszenia przez profesjonalist ę . Jednocze ś nie, dzia ł ania podejmowane przez STOEN S.A. mo ż na potraktowa ć jako prób ę zastraszenia konsumentów, czy wr ę cz zastosowanie wobec nich gro ź by bezprawnej, której celem jest wywo ł anie w konsumentach b łę dnego prze ś wiadczenia, i ż w przypadku nawet niewielkiej zw ł oki w regulowaniu nale ż no ś ci mo ż e spotka ć ich dotkliwa sankcja w postaci natychmiastowego wstrzymania dostaw energii elektrycznej. Tym samym za bezprawne nale ż y uzna ć zakwestionowane przez Prezesa UOKiK dzia ł ania podejmowane przez STOEN S.A., polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Ponadto, w ś wietle przedstawionych powy ż ej okoliczno ś ci nie ulega w ą tpliwo ś ci, i ż kwestionowane dzia ł ania STOEN S.A. godz ą w interesy konsumentów b ę d ą cych odbiorcami energii elektrycznej dostarczanej przez ten zak ł ad energetyczny. B ę d ą ca przedmiotem post ę powania informacja zamieszczana przez STOEN S.A. na odwrocie rachunków za dostaw ę energii elektrycznej ewidentnie wprowadza odbiorców w b łą d co do warunków, na jakich mo ż e nast ą pi ć wstrzymanie dostaw energii elektrycznej przez zak ł ad energetyczny. Po zapoznaniu si ę z tre ś ci ą ww. informacji odbiorca mo ż e bowiem powzi ąć b łę dne przekonanie, i ż w przypadku nieop ł acenia nale ż no ś ci za dostaw ę energii elektrycznej w terminie powinien liczy ć si ę z mo ż liwo ś ci ą natychmiastowego wstrzymania dostarczania energii elektrycznej – nawet po up ł ywie jednego-dwóch dni od terminu wskazanego na rachunku – gdy tymczasem takie dzia ł anie zak ł adu energetycznego by ł oby w oczywisty sposób bezprawne. Prezes UOKiK analizuj ą c okoliczno ś ci sprawy wzi ął pod uwag ę wyja ś nienia przekazane przez STOEN S.A., dotycz ą ce procedur stosowanych przy wstrzymywaniu dostaw energii elektrycznej, dostosowanych do tre ś ci art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego. Zwróci ł jednak uwag ę , i ż rozwi ą zania przyj ę te przez zak ł ad energetyczny maj ą charakter wy łą cznie faktyczny i nie wynikaj ą z tre ś ci umów zawartych z odbiorcami. Sam fakt deklarowanego przyj ę cia przez STOEN S.A. trybu wynikaj ą cego z art. 6 ust. 3a Prawa energetycznego i niestosowania trybu wskazanego w tre ś ci zakwestionowanego zapisu nie mo ż e stanowi ć usprawiedliwienia dla udzielania konsumentom nieprawdziwej informacji 1 E. Łę towska, Prawo umów konsumenckich , Wydawnictwo C.H. Beck 2002, s. 216. 6 odno ś nie stosowanych procedur. Z tego wzgl ę du nale ż y uzna ć , i ż dzia ł ania podejmowane przez STOEN S.A. w zakresie dostosowania prowadzonej dzia ł alno ś ci do wymogów Prawa energetycznego nie zabezpieczaj ą w wystarczaj ą cym stopniu interesów konsumentów. Jak zosta ł o wykazane powy ż ej, dzia ł ania podejmowane przez STOEN S.A. godz ą w interesy konsumentów. Dzia ł ania te dotycz ą ogó ł u odbiorców korzystaj ą cych z us ł ug ś wiadczonych przez STOEN S.A. w zakresie dostarczania energii elektrycznej – a zatem nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , a których prawo do rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji naruszane jest przez zak ł ad energetyczny na szerok ą skal ę . Z tego wzgl ę du, w ocenie Prezesa UOKiK, interes konsumentów naruszony w wyniku dzia ł a ń podejmowanych przez STOEN S.A. nie stanowi sumy indywidualnych interesów poszczególnych odbiorców, lecz ma charakter zbiorowy, co przes ą dza o mo ż liwo ś ci uznania, i ż godz ą ce w interes konsumentów bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy stanowi ą praktyk ę , o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ś wietle powy ż szych ustale ń faktycznych oraz analizy obowi ą zuj ą cego stanu prawnego nale ż y stwierdzi ć , i ż w przedmiotowej sprawie poprzez bezprawne dzia ł ania STOEN S.A., polegaj ą ce na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, naruszone zosta ł y zbiorowe interesy konsumentów. Tym samym za udowodnione nale ż y uzna ć stosowanie przez STOEN S.A. praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonej w art. 23a ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, elementem koniecznym decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest nakaz zaniechania stosowania takiej praktyki. Zaprzestanie stosowania praktyk przez przedsi ę biorc ę przed wszcz ę ciem post ę powania nie uzasadnia odmowy wszcz ę cia post ę powania. Zgodnie z art. 100g ww. ustawy, nie wszczyna si ę post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli od ko ń ca roku, w którym zaprzestano ich stosowania up ł yn ął rok. Na tej podstawie za zgodne z intencj ą ustawodawcy nale ż y uzna ć prowadzenie post ę powa ń w sprawach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów nawet w przypadku zaprzestania ich stosowania. Dotyczy to równie ż sytuacji, w których przedsi ę biorca dopuszczaj ą cy si ę przedmiotowych praktyk zadeklarowa ł zamiar zaniechania ich stosowania, wskazuj ą c termin, w którym to nast ą pi. Zgodnie z powy ż szym, nawet je ż eli zaprzestano praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, Prezes UOKiK mo ż e na podstawie art. 23c ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wyda ć decyzj ę , w której uzna praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów oraz naka ż e przedsi ę biorcy zaniechania ich stosowania. St ą d nie mo ż na uzna ć , ż e zaprzestanie przez STOEN S.A. stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów powodowa ł oby bezprzedmiotowo ść post ę powania w sprawie, skutkuj ą c ą jego umorzeniem. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w sentencji. 7 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Delegatury UOKiK w Warszawie Otrzymuje : STOEN S.A. ul. Wybrze ż e Ko ś ciuszkowskie 41 00-347 Warszawa 8