RŁO-5/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61-15/06/MD Ł ód ź , dnia 31 stycznia 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 5/2007 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna, Aleje Jerozolimskie 162, 02-342 Warszawa – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł anie Towarzystwa Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna polegaj ą ce na: 1. stosowaniu w nast ę puj ą cych wzorcach umów pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 32/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., „Ogólne warunki ubezpieczenia Perfect Rodzina”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 33/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., „Ogólne warunki ubezpieczenia Dom i Rodzina”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 34/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r. postanowienia umownego, w zakresie w jakim dotyczy ubezpieczenia mienia, o tre ś ci: „Ochron ą ubezpieczeniow ą nie s ą obj ę te szkody powsta ł e z winy umy ś lnej lub na skutek ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” , co jest sprzeczne z art. 827 § 1 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), 2. stosowaniu w nast ę puj ą cych wzorcach umów pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r. postanowienia umownego o tre ś ci: 2 „Zakres ochrony ubezpieczeniowej nie obejmuje szkód powsta ł ych z winy umy ś lnej lub ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” , co jest sprzeczne z art. 827 § 1 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.) i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zm. Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna, Aleje Jerozolimskie 162, 02-342 Warszawa – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł anie Towarzystwa Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna polegaj ą ce na: 1. stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 16 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , 2. stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 17 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , 3. stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 15 ust. 2.-3. oraz w § 16, COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. 3 Uzasadnienie W dniach od 16 marca 2006 r. do 11 maja 2006 r. zosta ł o przeprowadzone post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy mia ł o miejsce naruszenie chronionych prawem interesów konsumentów na krajowym rynku us ł ug ubezpieczeniowych (sygn. akt R Ł O-402-2/06/MD). W ramach post ę powania dokonano oceny ogólnych warunków ubezpieczenia stosowanych w umowach zawieranych z konsumentami mi ę dzy innymi, przez Towarzystwo Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna (zwana dalej: „TU Compensa S.A.” lub ,,Spó ł ka”). Przedmiotowa kontrola ogólnych warunków ubezpieczenia dotyczy ł a tre ś ci mog ą cych stanowi ć niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 §1 i 3 oraz art. 385 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (zwana dalej: „Kodeks cywilny” lub ,,k.c.”) oraz tre ś ci, których wykorzystanie stanowi ć mog ł o praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217) – zwana dalej: „ustawa o okik”. W celu wyeliminowania stwierdzonych nieprawid ł owo ś ci, o których mowa wy ż ej Prezes Urz ę du podj ął czynno ś ci w trybie art. 26 pkt 12 ustawy o okik maj ą ce na celu doprowadzenie do zgodno ś ci kwestionowanych postanowie ń z przepisami prawa (sygn. akt R Ł O-62-1/06/MD). Odno ś nie do postanowie ń , których TU Compensa S.A. nie zgodzi ł a si ę dostosowa ć , konieczne i uzasadnione by ł o podj ę cie dzia ł a ń administracyjnych w celu ochrony s ł abszych uczestników rynku ubezpieczeniowego – konsumentów. W dniu 25 pa ź dziernika 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61-15/06 (dowód: karty Nr 1 – 2) post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Towarzystwo Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna, Aleje Jerozolimskie 162, 02-342 Warszawa, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1. bezprawnym, godz ą cym w interesy konsumentów dzia ł aniu przedsi ę biorcy poprzez: a. stosowanie w nast ę puj ą cych wzorcach umów pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 32/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., „Ogólne warunki ubezpieczenia Perfect Rodzina”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 33/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., „Ogólne warunki ubezpieczenia Dom i Rodzina” , zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 34/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r ., postanowienia umownego, w zakresie w jakim dotyczy ubezpieczenia mienia, sprzecznego z art. 827 § 1 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), o tre ś ci: „Ochron ą ubezpieczeniow ą nie s ą obj ę te szkody powsta ł e z winy umy ś lnej lub na skutek ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” , b. stosowanie w nast ę puj ą cych wzorcach umów pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku” , zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych” , zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r. , postanowienia umownego, sprzecznego z art. 827 § 1 ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm.), o tre ś ci: „Zakres ochrony ubezpieczeniowej nie obejmuje szkód powsta ł ych z winy umy ś lnej lub ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” , 4 co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o okik; 2. stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego poprzez: a. stosowanie we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku” , zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r ., postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane w dniu 5 stycznia 2004 r. pod numerem 86 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 pa ź dziernika 2003 r., sygn. akt XVII Amc 45/02), o tre ś ci: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 16 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , b. stosowanie we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych” , zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r ., postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane w dniu 5 stycznia 2004 r. pod numerem 86 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 pa ź dziernika 2003 r., sygn. akt XVII Amc 45/02), o tre ś ci: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 17 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , c. stosowanie we wzorcu umowy pn.: „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk” , zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane w dniu 5 stycznia 2004 r. pod numerem 86 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (na mocy wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 pa ź dziernika 2003 r., sygn. akt XVII Amc 45/02), o tre ś ci: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 15 ust. 2.-3. oraz w § 16, COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania (dowód: karta Nr 3 – 4), TU Compensa S.A. ustosunkowa ł a si ę do przedstawionych zarzutów w pi ś mie z dnia 27 listopada 2006 r. (dowód: karty Nr 46 – 48). Spó ł ka zaj ęł a nast ę puj ą ce stanowisko: „TU Compensa SA, zwa ż ywszy na w ą tpliwo ś ci Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów co do zgodno ś ci z prawem tre ś ci ww. wzorców umownych oraz maj ą c na uwadze interes osób przeze ń ubezpieczonych, postanowi ł a zmieni ć tre ść kwestionowanych postanowie ń ww. wzorców umownych. Dostosowanie tre ś ci kwestionowanych przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wzorców umownych nast ą pi do dnia 31 grudnia 2006 r. Jednocze ś nie TU Compensa SA postanowi ł a, do czasu zmiany tre ś ci ww. wzorców umownych, nie b ę dzie powo ł ywa ć si ę na kwestionowane postanowienia wzorców umownych przy rozpatrywaniu roszcze ń zg ł oszonych z umów ubezpieczenia.” (dowód: karta Nr 48). Spó ł ka nie przedstawi ł a ż adnych dowodów na zmian ę tre ś ci kwestionowanych postanowie ń w stosowanych przez ni ą ogólnych warunkach ubezpieczenia, wskazanych w sentencji decyzji. 5 W dniu 8 stycznia 2007 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł TU Compensa S.A. o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy (dowód: karty Nr 92 - 94). Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: TU Compensa S.A. jest przedsi ę biorc ą wpisanym do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000006691, prowadzonym przez S ą d Rejonowy dla Miasta Warszawy w Warszawie, XII Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego. Zgodnie z przedstawionym aktualnym odpisem z rejestru przedsi ę biorców przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest dzia ł alno ść ubezpieczeniowa bezpo ś rednia i reasekuracyjna w zakresie ubezpiecze ń osobowych i ubezpiecze ń maj ą tkowych, a tak ż e inna dzia ł alno ść zwi ą zana z dzia ł alno ś ci ą ubezpieczeniow ą oraz dzia ł alno ść akwizycyjna na rzecz Otwartych Funduszy Emerytalnych (dowód: karty Nr 49 – 53). W swojej dzia ł alno ś ci Spó ł ka stosuje przy zawieraniu umów ubezpieczenia z konsumentami, ogólne warunki ubezpieczenia, które stanowi ą wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. Przepis art. 812 § 2 k.c. okre ś la, co w szczególno ś ci powinny zawiera ć ogólne warunki ubezpieczenia. Ponadto, przed zawarciem umowy ubezpieczenia zak ł ad ubezpiecze ń ma obowi ą zek dor ę czy ć ubezpieczaj ą cemu tekst ogólnych warunków ubezpieczenia, stosownie do art. 812 § 1 k.c. Przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du w ramach niniejszego post ę powania by ł y nast ę puj ą ce ogólne warunki ubezpieczenia, aktualnie stosowane przez TU Compensa S.A. przy zawieraniu umów ubezpieczenia z konsumentami: 1. „Ogólne warunki ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 32/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., (dowód: karty Nr 8 – 19), zmiana 9 maja 2006 r. (dowód: karty Nr 54 – 71). 2. „Ogólne warunki ubezpieczenia Perfect Rodzina”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 33/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., (dowód: karty Nr 20 – 25). 3. „Ogólne warunki ubezpieczenia Dom i Rodzina”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 34/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r., (dowód: karty Nr 26 – 30). 4. „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., (dowód: karty Nr 31 – 34). 5. „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r., (dowód: karty Nr 35 – 37). 6. „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk”, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r, (dowód: karty Nr 38 – 41), zmiana 1 luty 2006 r. (dowód: karty Nr 72 – 79). We wskazanych powy ż ej ogólnych warunkach ubezpieczenia Spó ł ka ustali ł a jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: I. Postanowienia wy łą czaj ą ce odpowiedzialno ść zak ł adu ubezpiecze ń : 6 1. „Ochron ą ubezpieczeniow ą nie s ą obj ę te szkody powsta ł e z winy umy ś lnej lub na skutek ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” : – § 4 ust. 1 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia Perfect Rodzina (dowód: karta Nr 21), – § 4 ust. 1 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia Dom i Rodzina (dowód: karta Nr 27). – § 4 ust. 1 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne (dowód: karta Nr 10). W toku post ę powania TU Compensa S.A. poinformowa ł a, i ż ww. ogólne warunki ubezpieczenia, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą nr 32/2004 z dnia 16 czerwca 2004 r. zosta ł y wycofane z obrotu z dniem 9 maja 2006 r. na podstawie uchwa ł y Zarz ą du nr 22/2006 z dnia 22 marca 2006 r. W miejsce wycofanego wzorca umownego, Zarz ą d TU Compensa S.A. wprowadzi ł „Ogólne warunki ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne (19024)” zatwierdzone uchwa łą nr 14/2006 z dnia 8 lutego 2006 r., które wesz ł y w ż ycie w dniu 1 kwietnia 2006 r. W zmienionych Ogólnych warunkach ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne (19024) kwestionowane postanowienie zosta ł o zawarte w § 4 ust. 1 pkt 1 (dowód: karta Nr 57) w nast ę puj ą cym brzmieniu: „Ochron ą ubezpieczeniow ą nie s ą obj ę te szkody powsta ł e z winy umy ś lnej lub na skutek ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego, Ubezpieczonego, osób bliskich, b ą d ź osób, za które którakolwiek z wymienionych osób ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” . Ww. zmiana nie zmienia znaczenia kwestionowanego postanowienia. Poszerzono kr ą g podmiotów, które mog ą wyrz ą dzi ć szkod ę . Z § 40 ust. 8 Ogólnych warunków ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne (19024) wynika, i ż niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia maj ą zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych od dnia 1 kwietnia 2006 r. Jednak ż e, na mocy uchwa ł y nr 22/2006 przed ł u ż ono obowi ą zywanie Ogólnych warunków ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne, zatwierdzonych uchwa łą nr 32/2004 do dnia 8 maja 2006 r. Zatem, Ogólne warunki ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne maj ą zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych do dnia 8 maja 2006 r. Natomiast Ogólne warunki ubezpieczenia – Ubezpieczenie Rodzinne (19024) maj ą zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych od dnia 9 maja 2006 r. 2. „Zakres ochrony ubezpieczeniowej nie obejmuje szkód powsta ł ych z winy umy ś lnej lub ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” : – § 7 ust. 1 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku (dowód: karta Nr 32), – § 8 ust. 1 pkt 1 Ogólnych warunków ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych (dowód: karta Nr 35 – verte). Przypadki zwolnienia zak ł adu ubezpiecze ń od odpowiedzialno ś ci z tytu ł u zawartej umowy ubezpieczenia zosta ł y uregulowane w art. 827 § 1 k.c. Zgodnie z tym przepisem zak ł ad ubezpiecze ń jest wolny od odpowiedzialno ś ci, je ż eli ubezpieczaj ą cy albo osoba, z któr ą ubezpieczaj ą cy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub, za któr ą ponosi odpowiedzialno ść , wyrz ą dzi ł a szkod ę umy ś lnie. W razie ra żą cego niedbalstwa odszkodowanie nie nale ż y si ę , chyba ż e zap ł ata odszkodowania odpowiada w danych okoliczno ś ciach zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego albo interesom gospodarki narodowej. II. Postanowienia, które przewiduj ą mo ż liwo ść odmowy wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci: 7 1. „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 16 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” – § 17 Ogólnych warunków ubezpieczenia mienia od kradzie ż y z w ł amaniem i rabunku (dowód: karta Nr 33). 2. „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 17 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” – § 18 Ogólnych warunków ubezpieczenia mienia od ognia i innych zdarze ń losowych (dowód: karta Nr 37). 3. „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 15 ust. 2.-3. oraz w § 16, COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” – § 17 Ogólnych warunków ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk” (dowód: karta Nr 40 – verte). W toku post ę powania TU Compensa S.A. poinformowa ł a, i ż ww. ogólne warunki ubezpieczenia, zatwierdzone przez Zarz ą d TU Compensa S.A. uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r. zosta ł y wycofane z obrotu z dniem 28 lutego 2006 r. na podstawie uchwa ł y Zarz ą du nr 7/2006 z dnia 18 stycznia 2006 r. W miejsce wycofanego wzorca umownego, Zarz ą d TU Compensa S.A. wprowadzi ł „Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk” zatwierdzone ww. uchwa łą nr 7/2006, które wesz ł y w ż ycie w dniu 1 lutego 2006 r. W zmienionych Ogólnych warunkach ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk kwestionowane postanowienie zosta ł o zawarte w § 13 ust. 2 (dowód: karta Nr 77) w nast ę puj ą cym brzmieniu: „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 12 ust. 2 – 4 oraz w § 13 Compensa mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” . Ww. zmian ę nale ż y uzna ć za zmian ę redakcyjn ą , która nie zmienia znaczenia tego postanowienia. Zmiana dotyczy jedynie odmiennej numeracji paragrafów, w których uregulowane zosta ł y obowi ą zki ubezpieczaj ą cego. Z § 19 ust. 8 zmienionych Ogólnych warunkach ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk wynika, i ż niniejsze ogólne warunki ubezpieczenia maj ą zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych od dnia 1 lutego 2006 r. Zatem, Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk, zatwierdzone uchwa łą z dnia 10 grudnia 2003 r. maj ą zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych do dnia 31 stycznia 2006 r. Natomiast Ogólne warunki ubezpieczenia mienia od wszystkich ryzyk zatwierdzone uchwa łą nr 7/2006 maj ą zastosowanie do umów ubezpieczenia zawieranych od dnia 1 lutego 2006 r. Ponadto ustalono, ż e S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) w wyroku z dnia 29 pa ź dziernika 2003 r. (sygn. akt XVII Amc 45/02) uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienie: „Je ż eli w ł a ś ciciel pojazdu lub osoba uprawniona do korzystania lub rozporz ą dzania tym pojazdem nie wykona ł a obowi ą zków wynikaj ą cych z przepisów § 30-32, PZU mo ż e oddali ć roszczenie lub odpowiednio zmniejszy ć odszkodowanie.” . Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 5 stycznia 2004 r., pod numerem 86, do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.), zwana dalej: „Kodeks post ę powania cywilnego” lub „k.p.c.”. Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest 8 zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ww. ustawy zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ad. I. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, ze zm.) (…). Zgodnie z art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1808 ze zm.), ustawa z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej straci ł a moc z dniem wej ś cia w ż ycie ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Z kolei, przepis art. 86 tej ustawy stanowi, ż e ilekro ć w obowi ą zuj ą cych przepisach jest mowa o przepisach ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej, nale ż y przez to rozumie ć w ł a ś ciwe przepisy ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 cytowanej wy ż ej ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej, jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy przedsi ę biorca mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Przepis art. 2 ww. ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. TU Compensa S.A. jest osob ą prawn ą , która uzyska ł a osobowo ść prawn ą z chwil ą wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Jak wskazano powy ż ej, Spó ł ka jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000006691. Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej Spó ł ki jest dzia ł alno ść ubezpieczeniowa bezpo ś rednia i reasekuracyjna w zakresie ubezpiecze ń osobowych i ubezpiecze ń maj ą tkowych, a tak ż e inna dzia ł alno ść zwi ą zana z dzia ł alno ś ci ą ubezpieczeniow ą oraz dzia ł alno ść akwizycyjna na rzecz Otwartych Funduszy Emerytalnych. Prezes Urz ę du stwierdza, ż e TU Compensa S.A. jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Istotnym jest równie ż fakt, i ż bezprawno ść jest czynnikiem o 9 charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Z uwagi na to, i ż ró ż nica w brzmieniu postanowie ń wskazanych w pkt-ach I.1 i I.2 sentencji decyzji dotyczy jedynie zmian redakcyjnych i ró ż nica ta nie zmienia znaczenia kwestionowanych postanowie ń , uprawnione jest, zdaniem Prezesa Urz ę du, przedstawienie wspólnej argumentacji dotycz ą cej sprzeczno ś ci z przepisem art. 827 § 1 k.c. postanowie ń wskazanych w pkt-ach I.1 i I.2 sentencji decyzji. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, bezprawne jest dzia ł anie przedsi ę biorcy, które jest sprzeczne z prawem, tj. z przepisami okre ś lonych aktów prawnych. Aktem prawnym, do którego nale ż y odwo ł a ć si ę w rozpatrywanej sprawie jest Kodeks cywilny. Stosownie do art. 807 § 1 k.c. postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia lub postanowienia umowy ubezpieczenia sprzeczne z przepisami niniejszego tytu ł u s ą niewa ż ne, chyba ż e dalsze przepisy przewiduj ą wyj ą tki. Oznacza to, i ż w odniesieniu do ogólnych warunków ubezpieczenia zostaje ograniczona swoboda umów i wiele kwestii musi by ć uregulowane w ogólnych warunkach ubezpieczenia zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego. Zgodnie z art. 827 § 1 k.c., zak ł ad ubezpiecze ń jest wolny od odpowiedzialno ś ci, je ż eli ubezpieczaj ą cy albo osoba, z któr ą ubezpieczaj ą cy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za któr ą ponosi odpowiedzialno ść , wyrz ą dzi ł a szkod ę umy ś lnie. W razie ra żą cego niedbalstwa odszkodowanie nie nale ż y si ę , chyba ż e zap ł ata odszkodowania odpowiada w danych okoliczno ś ciach zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego albo interesom gospodarki narodowej. Zgodnie z tym przepisem, wina umy ś lna bezwzgl ę dnie wy łą cza odpowiedzialno ść ubezpieczyciela. Natomiast ra żą ce niedbalstwo wy łą cza odpowiedzialno ść zak ł adu ubezpiecze ń warunkowo, je ż eli nie sprzeciwiaj ą si ę temu zasady wspó łż ycia spo ł ecznego lub interesy gospodarki narodowej. Takie stanowisko w literaturze przedmiotu reprezentuje Helena Ciep ł a, Komentarz Lex Polonica do art. 827 § 1 k.c. oraz Leszek Ogieg ł o, Kodeks cywilny Tom II, Komentarz pod redakcj ą K. Pietrzykowskiego, wyd. 3, s. 491. Powy ż sze stanowisko znajduje tak ż e potwierdzenie w orzecznictwie. W wyroku z dnia 19 marca 1998 r. (sygn. III CKN 412/97), S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , i ż dla odmowy przyznania przez zak ł ad ubezpiecze ń odszkodowania za szkod ę obj ę t ą ubezpieczeniem maj ą tkowym nie wystarcza tylko ustalenie ra żą cego niedbalstwa poszkodowanego. Stosownie do art. 827 § 1 zdanie drugie k.c., konieczne jest rozwa ż enie, czy w danych okoliczno ś ciach za zap ł at ą odszkodowania nie przemawiaj ą zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Z kolei w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 10 grudnia 2003 r. (sygn. V CK 90/03) wskazano, i ż postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia autocasco, wed ł ug którego ubezpieczeniem nie s ą obj ę te szkody spowodowane kradzie żą szczególnie zuchwa łą , je ż eli by ł a ona nast ę pstwem ra żą cego niedbalstwa w ł a ś ciciela pojazdu, nie wy łą cza odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń , gdy w okre ś lonych okoliczno ś ciach zap ł ata odszkodowania odpowiada zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego (art. 827 § 1 k.c.). W ocenie Prezesa Urz ę du, stosowane przez TU Compensa S.A. w ogólnych warunkach ubezpieczenia postanowienia bezwzgl ę dnie wy łą czaj ą odpowiedzialno ść Spó ł ki, w przypadku szkody powsta ł ej wskutek ra żą cego niedbalstwa, co jest sprzeczne z art. 827 § 1 k.c. Dotyczy to nast ę puj ą cych postanowie ń : a. „Ochron ą ubezpieczeniow ą nie s ą obj ę te szkody powsta ł e z winy umy ś lnej lub na skutek ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” ; 10 b. „Zakres ochrony ubezpieczeniowej nie obejmuje szkód powsta ł ych z winy umy ś lnej lub ra żą cego niedbalstwa Ubezpieczaj ą cego b ą d ź osób, za które ponosi odpowiedzialno ść lub z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.” . Sprzeczno ść ta polega na tym, ż e TU Compensa S.A. pomin ęł a we wskazanych postanowieniach mo ż liwo ść wyp ł aty odszkodowania w przypadku ra żą cego niedbalstwa ubezpieczaj ą cego, je ś li zap ł ata odszkodowania odpowiada w danych okoliczno ś ciach zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego albo interesom gospodarki narodowej. Ubezpieczaj ą cy ma prawo dochodzi ć odszkodowania w takim przypadku, zgodnie z cytowanym przepisem art. 827 § 1 k.c. Podkre ś lenia wymaga fakt, i ż przepis art. 827 § 1 k.c. w zakresie w jakim dotyczy ubezpieczenia mienia, jest przepisem bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cym. Wskazuje na to tre ść art. 827 § 2 k.c., zgodnie z którym, w ubezpieczeniu odpowiedzialno ś ci cywilnej mo ż na w drodze umowy ustali ć inne zasady odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń ni ż okre ś lone w § 1. Z powy ż szego wynika, i ż jedynie w umowach ubezpieczenia od odpowiedzialno ś ci cywilnej mo ż na ustali ć inne zasady odpowiedzialno ś ci zak ł adu ubezpiecze ń , ni ż okre ś lone w przepisie art. 827 § 1 k.c. Postanowienia kwestionowane przez Prezesa Urz ę du zosta ł y zawarte w ogólnych warunkach ubezpieczenia, które dotycz ą ubezpieczenia mienia. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du stosowanie postanowie ń ogólnych warunków ubezpieczenia, wymienionych w pkt-ach I.1 i I.2 sentencji decyzji, sprzecznych z art. 827 § 1 k.c. jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . Stosownie do art. 22 1 k.c., za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z powszechnie dost ę pnymi ogólnymi warunkami ubezpieczenia zawieraj ą cymi postanowienia sprzeczne z przepisami Kodeksu cywilnego i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę ubezpieczenia z TU Compensa S.A. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu ubezpieczonych, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów TU Compensa S.A. W niniejszej sprawie bez w ą tpienia mamy do czynienia z ograniczeniem praw konsumentów, wynikaj ą cych z przepisów Kodeksu cywilnego reguluj ą cych umow ę ubezpieczenia. Przepisy ww. ustawy przewiduj ą prawo ubezpieczaj ą cego do otrzymania odszkodowania w przypadku wyrz ą dzenia szkody wskutek ra żą cego niedbalstwa, je ż eli odpowiada to w danych okoliczno ś ciach zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego albo interesom gospodarki narodowej. TU Compensa S.A. przez zamieszczenie w ogólnych warunkach ubezpieczenia postanowie ń sprzecznych z przepisem art. 827 § 1 k.c. zaw ę zi ł a granice swojej odpowiedzialno ś ci za szkody wyrz ą dzone w wyniku ra żą cego niedbalstwa ubezpieczaj ą cego 11 albo osoby, z któr ą ubezpieczaj ą cy pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym lub za któr ą ponosi odpowiedzialno ść . Ograniczenie odpowiedzialno ś ci TU Compensa S.A. godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. Ad. II. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Fakt, ż e TU Compensa S.A. jest przedsi ę biorc ą zosta ł udowodniony wy ż ej. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 2) Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik precyzuje klauzul ę generaln ą wskazan ą w art. 23a ust. 1 ww. ustawy poprzez wymienienie najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych postaci praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Z uwagi na to, i ż ró ż nica w brzmieniu postanowie ń wskazanych w pkt-ach II.1, II.2 i II.3 sentencji decyzji dotyczy jedynie zmian redakcyjnych i ró ż nica ta nie zmienia znaczenia kwestionowanych postanowie ń , uprawnione jest, zdaniem Prezesa Urz ę du, przedstawienie wspólnej argumentacji dotycz ą cej stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, wskazanych w pkt-ach II.1, II.2 i II.3. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci rejestru, stanowi ą c, ż e rejestr jest jawny. Jawno ść rejestru oznacza, ż e rejestr jest dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 12 k.p.c. dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane przez TU Compensa S.A. w ogólnych warunkach ubezpieczenia nast ę puj ą ce postanowienia s ą to ż same z postanowieniem wpisanym pod numerem 86 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: a. „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 16 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , b. „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 17 ust. 2.-3., COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.” , c. „W razie niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w § 15 ust. 2.-3. oraz w § 16, COMPENSA mo ż e odmówi ć wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci.”. Wskazane postanowienia przewiduj ą , i ż niedope ł nienie przez Ubezpieczaj ą cego któregokolwiek z obowi ą zków wymienionych w poszczególnych paragrafach ogólnych warunków ubezpieczenia skutkuje mo ż liwo ś ci ą zastosowania przez TU Compensa S.A. wobec Ubezpieczaj ą cego sankcji w postaci odmowy wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci. Istotny jest fakt, i ż Spó ł ka mo ż e powo ł a ć si ę na wskazane powy ż ej postanowienia niezale ż nie od tego, czy niedope ł nienie przez Ubezpieczaj ą cego na ł o ż onych na niego obowi ą zków mia ł o wp ł yw na powstanie szkody, czy te ż nie. Równocze ś nie, nale ż y przytoczy ć tre ść postanowienia wpisanego pod numerem 86 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zgodnie z którym: 13 „Je ż eli w ł a ś ciciel pojazdu lub osoba uprawniona do korzystania lub rozporz ą dzania tym pojazdem nie wykona ł a obowi ą zków wynikaj ą cych z przepisów § 30-32, PZU mo ż e oddali ć roszczenie lub odpowiednio zmniejszy ć odszkodowanie.” Wszystkie trzy postanowienia, wskazane w pkt-ach II.1, II.2 i II.3 sentencji decyzji oraz postanowienie wpisane do rejestru, o którym mowa wy ż ej, pod numerem 86 mog ą zosta ć uznane za to ż same. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń przewiduje mo ż liwo ść nieuwzgl ę dnienia przez zak ł ad ubezpiecze ń roszczenia ubezpieczaj ą cego o wyp ł at ę odszkodowania, b ą d ź uwzgl ę dnienia roszczenia w cz ęś ci i wyp ł aty jedynie cz ęś ci odszkodowania, je ż eli ubezpieczaj ą cy nie wype ł ni ł ci ążą cych na nim obowi ą zków, bez wzgl ę du na to, czy niedope ł nienie tych obowi ą zków mia ł o wp ł yw na powstanie szkody, czy te ż nie. Ponadto, wszystkie rozwa ż ane postanowienia stosowano w relacjach pomi ę dzy zak ł adem ubezpiecze ń , a ubezpieczaj ą cymi. Konsekwencj ą stosowania przez TU Compensa S.A. postanowie ń wpisanych do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest wprowadzenie do ogólnych warunków ubezpieczenia postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez TU Compensa S.A. w ogólnych warunkach ubezpieczenia postanowie ń wskazanych w pkt-ach II.1, II.2 i II.3 sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 3) Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z powszechnie dost ę pnymi ogólnymi warunkami ubezpieczenia zawieraj ą cymi postanowienia, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę ubezpieczenia z TU Compensa S.A. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu ubezpieczonych, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów TU Compensa S.A. Na skutek zamieszczenia w ogólnych warunkach ubezpieczenia postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, TU Compensa S.A. stosuje postanowienia, których stosowania zakazano. Spó ł ka zastrzeg ł a sobie w kwestionowanych postanowieniach prawo do odmowy wyp ł aty odszkodowania w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci w przypadku niedope ł nienia przez Ubezpieczaj ą cego na ł o ż onych na niego 14 obowi ą zków, bez wzgl ę du na to, czy niedope ł nienie któregokolwiek z obowi ą zków mia ł o wp ł yw na powstanie szkody czy te ż nie. Na skutek opisanych powy ż ej dzia ł a ń , TU Compensa S.A. ogranicza sw ą odpowiedzialno ść , a konsumenci mog ą nie otrzyma ć odszkodowania lub otrzyma ć je w zmniejszonej wysoko ś ci. Ograniczenie odpowiedzialno ś ci TU Compensa S.A. godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt II sentencji. W przypadku, gdy dany przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ustawy o okik, na podstawie art. 23c ust. 1 ww. ustawy, Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechanie jej stosowania. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Towarzystwo Ubezpiecze ń „Compensa” Spó ł ka Akcyjna Al. Jerozolimskie 162 02-342 Warszawa