RLU-51/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W LUBLINIE 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, - Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia listopada 2007 r. RLU – 61 – 61/06/IM Decyzja RLU Nr 51/07 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, Dz. U. z 2006 r. Nr 157 poz. 119, Nr 170 poz. 1217 i Nr 249 poz. 1834) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 i z 2003 r. Nr 6 poz. 68) w zwi ą zku z tre ś ci ą art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331 ze zm), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania Telewizji Kablowej Ś widnik Sp. z o.o. w Ś widniku, ul. C.K. Norwida 9, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umownym: Umowie o doprowadzenie do mieszkania abonenta sygna ł u telewizji kablowej ś wiadczenia us ł ug w sieci telewizji kablowej TK Ś , zapisów w brzmieniu: 1. Spó ł ka zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, bez potrzeby wypowiadania niniejszej umowy, jednak ż e nie wi ę cej ni ż 10% jednorazowo. 2. O powy ż szych zmianach Spó ł ka b ę dzie informowa ł a Abonenta za po ś rednictwem jawnej telegazety nadawanej na kanale lokalnym – informacje te s ą dla Abonenta wi ążą ce , a Spó ł ka nie ma obowi ą zku powiadamiania o zmianach za po ś rednictwem poczty. 3. Kwota zaleg ł o ś ci w op ł acie przy łą czeniowej i/lub/ op ł atach abonamentowych przekraczaj ą ca warto ść dwumiesi ę cznego abonamentu mo ż e spowodowa ć od łą czenie od sieci bez pisemnego uprzedzenia. 4. Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u czasowego lub trwa ł ego zaprzestania emisji programów, zmiany parametrów technicznych, warunków rozpowszechniania i innych przyczyn le żą cych po stronie nadawców. 5. Spó ł ka zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany oferty programowej. 6. Nie ponosi (Spó ł ka) tak ż e odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programu wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej , w szczególno ś ci dotyczy to zak ł óce ń zwi ą zanych z przekazem satelitarnym, przerw ą w dostawie energii oraz innych niezale ż nych od woli i winy Spó ł ki. 7. Strony wyra ż aj ą zgod ę na przej ś cie praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z zawartej umowy na spadkobierców abonenta oraz nast ę pców prawnych Spó ł ki lub kontynuatorów dzia ł alno ś ci Spó ł ki. stanowi ą cych klauzule wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, odpowiednio pod numerami 681, 401, 498, 680, 399, 680, 402 i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie W ramach monitoringu rynku us ł ug telewizji kablowej na terenie województwa lubelskiego Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie dokona ł a analizy wzorów umów i regulaminów stosowanych przez dostawców telewizji kablowej i internetu. Jednym z dostawców telewizji kablowej jest Telewizja Kablowa Ś widnik Sp. z o.o. w Ś widniku. Analiza dokumentów w postaci wzorów Umowy i Regulaminu ś wiadczenia us ł ug w sieci telewizji kablowej TK Ś wykaza ł a, ż e zawieraj ą on postanowienia, które mog ą stanowi ć niedozwolone postanowienie umowne wpisane do Rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych prowadzonego przez Prezesa UOKiK. W zwi ą zku z tym, Postanowieniem Nr 208/06 z dnia 13 listopada 2006 r. wszcz ę to z urz ę du post ę powanie administracyjne przeciwko Telewizji Kablowej Ś widnik Sp. z o.o. w Ś widniku (dalej: TK Ś lub Operator), pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów opisanej w art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy cyt. wy ż ej, poprzez zamieszczenie w stosowanych w obrocie z konsumentami wzorze Umowy i Regulaminu ś wiadczenia us ł ug w sieci telewizji kablowej TK Ś (dalej: Umowa, Regulamin) postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego przedsi ę biorca odpowiedzia ł , ż e przeanalizowa ł tre ść stosowanego wzoru Umowy i Regulaminu, a w szczególno ś ci zapisy kwestionowane przez UOKiK. Operator poinformowa ł , ż e wszystkie zapisy, zarówno w Umowie, jak i Regulaminie, naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów zostan ą niezw ł ocznie usuni ę te. Prezes UOKiK ustali ł , co nast ę puje: Telewizja Kablowa Ś widnik Sp. z o.o. w Ś widniku jest wpisana do KRS pod numerem 0000216470. Operator prowadzi mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugow ą w zakresie instalowania i dostawy telewizji kablowej na terenie Ś widnika. W zwi ą zku z t ą dzia ł alno ś ci ą stosuje wzorzec umowny: Umow ę i Regulamin ś wiadczenia us ł ug w sieci telewizji kablowej TK Ś . W oparciu o te wzorce zawiera z konsumentami umowy cywilnoprawne. Z us ł ug tego przedsi ę biorcy korzystaj ą osoby fizyczne-konsumenci, którzy decyduj ą si ę na korzystanie z telewizji kablowej na warunkach zaproponowanych przez TK Ś . W stosunku do wszystkich tych osób stosowane s ą , kwestionowane przez organ antymonopolowy, nast ę puj ą ce zapisy wzorca w postaci Umowy i Regulaminu ś wiadczenia us ł ug. umo ż liwiaj ą cego odbiór programów okre ś lonych w ofercie tego operatora: 2 1. § 6 pkt 1 Umowy „Spó ł ka zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, bez potrzeby wypowiadania niniejszej umowy, jednak ż e nie wi ę cej ni ż 10% jednorazowo”. 2. § 6 pkt 3 Umowy „O powy ż szych zmianach Spó ł ka b ę dzie informowa ł a Abonenta za po ś rednictwem jawnej telegazety nadawanej na kanale lokalnym – informacje te s ą dla Abonenta wi ążą ce , a Spó ł ka nie ma obowi ą zku powiadamiania o zmianach za po ś rednictwem poczty”. 3. § 9 Umowy „Kwota zaleg ł o ś ci w op ł acie przy łą czeniowej i/lub/ op ł atach abonamentowych przekraczaj ą ca warto ść dwumiesi ę cznego abonamentu mo ż e spowodowa ć od łą czenie od sieci bez pisemnego uprzedzenia”. 4. § 11 Umowy „Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u czasowego lub trwa ł ego zaprzestania emisji programów, zmiany parametrów technicznych , warunków rozpowszechniania i innych przyczyn le żą cych po stronie nadawców…”. 5. § 12 Umowy „… Spó ł ka zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany oferty programowej”. 6. § 15 Umowy „…Nie ponosi (Spó ł ka) tak ż e odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programu wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej , w szczególno ś ci dotyczy to zak ł óce ń zwi ą zanych z przekazem satelitarnym, przerw ą w dostawie energii oraz innych niezale ż nych od woli i winy Spó ł ki”. To ż samy zapis znajduje si ę w § 9 pkt 3 Regulaminu. 7. § 19 Umowy „Strony wyra ż aj ą zgod ę na przej ś cie praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z zawartej umowy na spadkobierców abonenta oraz nast ę pców prawnych Spó ł ki lub kontynuatorów dzia ł alno ś ci Spó ł ki”. To ż same zapisy znajduj ą si ę w § 13 pkt 5 i 8 Regulaminu. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2005r. sygn. akt. XVII Amc 3/04 zapis o tre ś ci: „ PTK zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej za korzystanie z sieci telewizji kablowej ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 kwietnia 2006 r. pod nr 681. Z kolei wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 3/04 zapis o tre ś ci: „ Zmiana op ł aty za doprowadzenie sygna ł u nie oznacza zmiany warunków umowy” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005 r. pod nr 398. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 2/04 zapis o tre ś ci: „ O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno-planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowana now ą cen ą . ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005r. pod nr 401. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 czerwca 2005r. sygn. akt. XVII Amc 52/04 zapis o tre ś ci: „ Operator mo ż e dezaktywowa ć gniazdo abonenckie i zaprzesta ć ś wiadczenia us ł ug konserwacji i TV je ż eli Abonent: a) zalega z uiszczeniem op ł aty miesi ę cznej co najmniej 15 dni po terminie wskazanym w par. 7 ” zosta ł zakazany do 3 stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 25 sierpnia 2005 r. pod nr 498.. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2005r. sygn. akt. XVII Amc 3/04 zapis o tre ś ci: „ PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 kwietnia 2006r. pod nr 680. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 2/04 zapis o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005r. pod nr 399. Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 2/04 zapis o tre ś ci: „Abonent zezwala Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez dodatkowej zgody Abonenta” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005r. pod nr 402. W trakcie post ę powania administracyjnego TK Ś zadeklarowa ł a usuni ę cie wszystkich zakwestionowanych zapisów Umowy i Regulaminu. Operator przygotowa ł nowe wzorce i przes ł a ł je do „zaopiniowania” do UOKiK. Ostatecznie, po pi ś mie UOKiK wzywaj ą cym do przed ł o ż enia informacji co do konkretnych zapisów i ich modyfikacji, Operator przes ł a ł list ę zapisów Umowy i Regulaminu, które usun ął , b ą d ź zmieni ł , wraz z deklaracj ą wprowadzenia tych zmian od dnia 2.05.2007 r. Z przes ł anych informacji wynika ł o, ż e Operator wykre ś li ł z Umowy § 6 pkt 1,2, dotycz ą ce sposobu zmian op ł aty abonamentowej oraz pkt 3, dotycz ą cy sposobu informowania o zmianach Cennika (nowy zapis reguluj ą cy t ę kwesti ę zosta ł umieszczony za ś w Regulaminie). Ponadto zosta ł y wykre ś lone zapisy: § 9 Umowy (wypowiedzenie umowy ze wzgl ę du na brak p ł atno ś ci bez uprzedniego wezwania, jednocze ś nie zmieniono § 18 Regulaminu reguluj ą cy te kwesti ę ), § 11 Umowy (wy łą czaj ą cy odpowiedzialno ść Operatora na skutek zaistnienia okoliczno ś ci innych ni ż si ł a wy ż sza), § 12 Umowy (zastrzegaj ą cy mo ż liwo ść zmiany oferty programowej bez udzia ł u abonenta, jednocze ś nie zmieniono § 4 pkt 10 Regulaminu, reguluj ą cy t ę kwesti ę ), § 15 Umowy i § 9 pkt 3 Regulaminu (wy łą czaj ą cy odpowiedzialno ść Operatora tak ż e w okoliczno ś ciach innych ni ż dzia ł anie si ł y wy ż szej), § 19 Umowy i § 13 pkt 5 i 8 Regulaminu (blankietowa zgoda abonenta na przej ś cie praw i obowi ą zków z tytu ł u Umowy na nast ę pców prawnych Operatora). Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Art. 23a ust. 2 stanowi natomiast, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umownych, które zosta ł y 4 wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Dla uznania okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie takie musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Oceny zakwestionowanego dzia ł ania nale ż y dokona ć w kontek ś cie dzia ł ania bezprawnego, o którym mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jako niezgodnego z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym lub dobrymi obyczajami, jak równie ż w kontek ś cie wymienionych w art. 23a ust. 2 zachowa ń , które stanowi ą otwarty katalog przyk ł adowych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W niniejszej sprawie postawiony przedsi ę biorcy zarzut, aby móg ł by ć skutecznie oceniony w ramach art. 23a ust. 1 i 2 musi spe ł nia ć poni ż sze przes ł anki: 1. narusza ć zbiorowy interes konsumentów, 2. by ć dzia ł aniem bezprawnym, Pierwsza przes ł anka jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym post ę powaniu administracyjnym. Dzia ł ania Spó ł dzielni skierowane s ą do nieokre ś lonej z góry liczby konsumentów poprzez skierowanie do nich oferty us ł ugowej doprowadzenia sygna ł ów programów radiowych i telewizyjnych. W tym celu przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przygotowanym przez siebie wzorcem umowy wraz z regulaminem, które wi ążą strony - przedsi ę biorc ę i konsumenta. Umowa ta okre ś la wzajemne prawa i obowi ą zki stron. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci decyduj ą c si ę na odbiór telewizji kablowej zgodnej z ofert ą Spó ł dzielni, a ponadto z us ł ug tych w ka ż dej chwili mog ą skorzysta ć tak ż e inni konsumenci, nie b ę d ą cy do tej pory jej kontrahentami. W zwi ą zku z tym kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest formalnie nieograniczony, nie mo ż liwy z góry do okre ś lenia, a tym samym spe ł nia warunki zbiorowego interesu konsumentów. Nale ż y zatem uzna ć , ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka warunkuj ą ca ocen ę tej sprawy pod k ą tem art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Drug ą przes ł ank ą jest bezprawno ść , tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga kwestia, czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Ź ród ł em tych zasad s ą normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego oraz nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego (dobre obyczaje) O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego- uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok S ą du Najwy ż szego – Izba Administracyjna – Lex Polonica Prima. S ą d Najwy ż szy wskaza ł , ż e o bezprawno ś ci dzia ł ania mo ż na mówi ć wówczas, gdy nie zachodzi ż adna ze szczególnych okoliczno ś ci usprawiedliwiaj ą cych okre ś lone dzia ł anie. Okoliczno ś ciami tymi s ą : - dzia ł anie w ramach porz ą dku prawnego, tj. dzia ł anie dozwolone przez obowi ą zuj ą ce przepisy, - wykonywanie prawa podmiotowego, 5 - zgoda pokrzywdzonego oraz - dzia ł anie w obronie uzasadnionego interesu ( wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377) . Zakwestionowanym dzia ł aniem Opertatora w ramach prowadzonego post ę powania administracyjnego w niniejszej sprawie jest: pos ł ugiwanie si ę w stosunku do konsumentów – odbiorców telewizji kablowej w ś widniku zapisami, to ż samymi pod wzgl ę dem tre ś ci z zapisami uznanymi ju ż przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone klauzule umowne i wpisanymi zosta ł y do Rejestru niedozwolonych klauzul umownych oraz bezprawne stosowanie odsetek karnych w wysoko ś ci przekraczaj ą cej dopuszczalne odsetki maksymalne. Z tre ś ci art. 479 42 k.p.c. wynika, ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie uwzgl ę dnienia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone w sentencji wyroku przytacza tre ść postanowienia wzorca uznanego za niedozwolony i zakazuje jego stosowania. Z brzmienia art. 479 43 k.p.c. wynika równie ż , ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do Rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Stanowisko Prezesa Urz ę du zawarte w niniejszej decyzji zosta ł o poparte orzecznictwem SOKiK. Z wyroku SOKiK z dnia 25.03.2004 r. – sygn. akt XVII AmA 51/03 wynika, ż e wprowadzenie przez przedsi ę biorc ę do obrotu wzorca umownego zawieraj ą cego postanowienia o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi przes ł ank ę uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy, o czym stanowi art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e bezprawnym dzia ł aniem jest stosowanie w obrocie z konsumentami postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru, nawet je ż eli postanowienia te stosuj ą przedsi ę biorcy nie pozwani w procesie przed SOKiK na podstawie art. 479 36-45 k.p.c. Kwestia rozszerzonej prawomocno ś ci wyroku SOKiK na podstawie którego dokonany zosta ł wpis postanowienia do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. zosta ł a ostatecznie rozstrzygni ę ta w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006 r. w sprawie o sygn. akt III SZP 3/06. W ś lad za tym nale ż y przyj ąć , ż e orzeczenie s ą du w danej sprawie ma skutek równie ż wobec osób trzecich, czyli w przypadku, gdy zakazana jest ju ż jedna klauzula, jako niezgodna z prawem, a w obrocie gospodarczym w stosunku do konsumentów funkcjonuje zapis o tre ś ci analogicznej, jak ten w klauzuli zakazanej, celowe jest uznanie, ż e tre ść zapisu stosowana wobec konsumentów innych ani ż eli ci dotkni ę ci zapisem ju ż zakazanym, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 2 w postaci stosowania klauzul umownych wpisanych do rejestru klauzul uznanych za niedozwolone. Nie jest przy tym konieczne by tre ść badanego postanowienia wzorca umowy by ł a literalnie identyczna jak tre ść postanowienia wpisanego do rejestru. Wystarczy by kwestionowane i porównywane postanowienie mie ś ci ł o si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, by mog ł o korzysta ć z jej rozszerzonej prawomocno ś ci. Zatem, dla stwierdzenia stosowania praktyki polegaj ą cej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, konieczne jest wykazanie, ż e stosowane przez przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego s ą to ż same (mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru) z wpisem do rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolony na mocy stosownego orzeczenia SOKiK. Zakwestionowane przez organ antymonopolowy w niniejszym post ę powaniu zapisy zawarte s ą we wzorcu umownym, stosowanym w obrocie z konsumentami przez TK Ś , tj. Umowie (i powtórzone w Regulaminie) ś wiadczenia us ł ug w sieci telewizji kablowej TK Ś . Zapisami tym s ą : 6 1. § 6 pkt 1 Umowy „Spó ł ka zastrzega sobie prawo do zmiany wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, bez potrzeby wypowiadania niniejszej umowy, jednak ż e nie wi ę cej ni ż 10% jednorazowo”. Natomiast wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2005r. sygn. akt. XVII Amc 3/04 zapis o tre ś ci: „ PTK zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci op ł aty miesi ę cznej za korzystanie z sieci telewizji kablowej ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 kwietnia 2006 r. pod nr 681. Z kolei wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 3/04 zapis o tre ś ci: „ Zmiana op ł aty za doprowadzenie sygna ł u nie oznacza zmiany warunków umowy” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005 r. pod nr 398. Przedmiotowy zapis Umowy jest to ż samy z klauzulami wpisanymi do Rejestru. Zmiana wysoko ś ci op ł aty abonamentowej jest zmian ą istotnego warunku umowy i wprowadzenie do Umowy takiego zapisu, bez udzielenia jednocze ś nie konsumentowi prawa do odst ą pienia zmodyfikowanej umowy, narusza niew ą tpliwie jego interes. 2. § 6 pkt 3 umowy „O powy ż szych zmianach Spó ł ka b ę dzie informowa ł a Abonenta za po ś rednictwem jawnej telegazety nadawanej na kanale lokalnym – informacje te s ą dla Abonenta wi ążą ce , a Spó ł ka nie ma obowi ą zku powiadamiania o zmianach za po ś rednictwem poczty”. Natomiast wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 2/04 zapis o tre ś ci: „ O zmianie op ł aty Operator jest zobowi ą zany poinformowa ć Abonenta z czternastodniowym wypowiedzeniem poprzez zamieszczenie informacji na kanale informacyjno-planszowym, w formie og ł osze ń na budynkach lub pisemnie. Za takie powiadomienie uwa ż a si ę równie ż przes ł anie druków op ł at z nadrukowana now ą cen ą . ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005r. pod nr 401. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Umowy mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. Zarówno w przypadku klauzuli wpisanej do Rejestru, jak i w przypadku zapisu wzorca umownego Operatora kwestionowany zapis mo ż e prowadzi ć do utrudnienia lub pozbawienia konsumenta mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy. Sposoby powiadomienia konsumenta wymienione w zapisie nie gwarantuj ą , ż e informacja dotrze do konsumenta. Nie jest mo ż liwe tak ż e okre ś lenie daty zapoznania si ę przez Abonenta z informacj ą o dokonanych zmianach, a jest to wa ż ne zw ł aszcza w sytuacji, gdy okre ś lony zostaje termin w którym o ś wiadczenia konsumenta winno by ć z ł o ż one. Zawiadomienie o zmianie warunków umowy powinno nast ę powa ć na pi ś mie, a jedynie dodatkowo w innych formach. 3. § 9 umowy „Kwota zaleg ł o ś ci w op ł acie przy łą czeniowej i/lub/ op ł atach abonamentowych przekraczaj ą ca warto ść dwumiesi ę cznego abonamentu mo ż e spowodowa ć od łą czenie od sieci bez pisemnego uprzedzenia”. Natomiast Wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 czerwca 2005r. sygn. akt. XVII Amc 52/04 zapis o tre ś ci: „ Operator mo ż e dezaktywowa ć gniazdo abonenckie i zaprzesta ć ś wiadczenia us ł ug konserwacji i TV je ż eli Abonent: a) zalega z uiszczeniem op ł aty miesi ę cznej co najmniej 15 dni po terminie wskazanym w par. 7 ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 25 sierpnia 2005 r. 7 pod nr 498. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Umowy mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. Zakwestionowany zapis Umowy, jakkolwiek nie jednobrzmi ą cy jest w swej tre ś ci to ż samy z postanowieniem wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych. Brak wezwania abonenta do zap ł aty, przed czynno ś ci ą faktycznego od łą czenia sygna ł u, zarówno w przypadku klauzuli wpisanej do Rejestru, jak i w przypadku wzorca umownego Operatora powoduje jednakowy skutek dla konsumenta w postaci od łą czenia sygna ł u, bez formalnej mo ż liwo ś ci wcze ś niejszego uregulowania zaleg ł o ś ci na rzecz operatora. 4. § 11 umowy „Spó ł ka nie ponosi odpowiedzialno ś ci z tytu ł u czasowego lub trwa ł ego zaprzestania emisji programów, zmiany parametrów technicznych , warunków rozpowszechniania i innych przyczyn le żą cych po stronie nadawców…”. Natomiast wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 lutego 2005r. sygn. akt. XVII Amc 3/04 zapis o tre ś ci: „ PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 kwietnia 2006r. pod nr 680. W ocenie Prezesa UOKiK kwestionowany zapis Umowy mie ś ci si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do Rejestru. Zarówno w przypadku klauzuli wpisanej do Rejestru, jak i w przypadku zapisu wzorca umownego Operatora ma miejsce próba ekskulpowania si ę od odpowiedzialno ś ci za nienale ż yte wykonanie us ł ugi. Przedsi ę biorca w ramach nale ż ytej staranno ś ci powinien odpowiednio zabezpieczy ć si ę (w umowach z innymi przedsi ę biorcami) na wypadek okoliczno ś ci wskazanych w przedmiotowym zapisie Umowy. 5. § 12 umowy „… Spó ł ka zastrzega sobie mo ż liwo ść zmiany oferty programowej”. Natomiast wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 2/04 zapis o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005r. pod nr 399. Przedmiotowy zapis Umowy jest to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru. Zmiana zawarto ś ci programowej (zestawu programów – pakietu) jest zmian ą istotnego warunku umowy i wprowadzenie do Umowy takiego zapisu, bez udzielenia jednocze ś nie konsumentowi prawa do odst ą pienia zmodyfikowanej umowy, narusza niew ą tpliwie jego interes. 6. § 15 umowy „…Nie ponosi (Spó ł ka) tak ż e odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programu wynikaj ą ce z dzia ł ania si ł y wy ż szej , w szczególno ś ci dotyczy to zak ł óce ń zwi ą zanych z przekazem satelitarnym, przerw ą w dostawie energii oraz innych niezale ż nych od woli i winy Spó ł ki”. To ż samy zapis znajduje si ę w § 9 pkt 3 Regulaminu. Uzasadnienie uznania tego zapisu za to ż samy z klauzul ą wpisan ą do Rejestru takie jak w w/w punkcie 4. 7. § 19 Umowy „Strony wyra ż aj ą zgod ę na przej ś cie praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z zawartej umowy na spadkobierców abonenta oraz nast ę pców prawnych Spó ł ki lub kontynuatorów dzia ł alno ś ci Spó ł ki”. To ż same zapisy znajduj ą si ę w § 13 pkt 5 i 8 Regulaminu. Natomiast wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 stycznia 2005r. sygn. akt. XVII Amc 2/04 zapis o tre ś ci ”Abonent zezwala 8 Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez dodatkowej zgody Abonenta” zosta ł zakazany do stosowania w obrocie z konsumentami i wpisany do Rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone z dniem 5 maja 2005r. pod nr 402. Przedmiotowy zapis Umowy jest to ż samy z tre ś ci ą klauzuli wpisanej do Rejestru. Kwestionowane postanowienie umowne zezwala bowiem Operatorowi na przeniesienie praw i obowi ą zków, wynikaj ą cych z Umowy, na innego przedsi ę biorc ę bez zgody konsumenta. Wobec powy ż szego nale ż y uzna ć , ż e spe ł nione zosta ł y przes ł anki warunkuj ą ce uznanie dzia ł a ń TK Ś za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, tj. bezprawne dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Operator przedstawi ł informacj ę o planowanym usuni ę ciu b ą d ź dostosowaniu kwestionowanych zapisów Umowy oraz projekt nowego wzorca. W zwi ą zku z tym, ż e Operator zadeklarowa ł oraz przedstawi ł zmiany we wzorcu umownym, w kwestionowanym zakresie, oraz zacz ął je wprowadza ć w ż ycie, organ antymonopolowy poprzesta ł w niniejszej decyzji na nakazaniu zaniechania stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, nie korzystaj ą c z innych instrumentów prawnych (np. nakaz publikacji decyzji), przewidzianych w art. 23c ust. 2 powo ł anej ustawy o ochronie konkurencji (…). Jakkolwiek Operator przekaza ł informacje zmierzaj ą ce w kierunku uprawdopodobnienia faktu zaprzestania stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, to okoliczno ś ci tej nie udowodni ł . Przedstawiona zosta ł organowi antymonopolowemu informacja, i ż od dnia 2.05.2007r. s ą „prowadzone dzia ł ania zwi ą zane z wymian ą umów…”. Podj ę cie przez Operatora dzia ł a ń zmierzaj ą cych do doprowadzenia umów i stanowi ą cego ich cz ęść Regulaminu do stanu zgodnego z prawem powinno by ć udowodnione, np. poprzez przes ł anie dowodów potwierdzaj ą cych wys ł anie (lub dor ę czenie) odpowiednich aneksów abonentom. Informacje przekazane przez Operatora wskazuj ą na podj ę cie przez niego dzia ł a ń w postaci zmian w po żą danym kierunku wzorca umownego. Jednak nie mo ż e stanowi ć to wystarczaj ą cej przes ł anki do uznania zarzucanej praktyki za zaniechan ą . Zgodnie z zapisem art. 23e ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów to na przedsi ę biorcy spoczywa ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci uzasadniaj ą cych wydanie decyzji uznaj ą cej przedmiotowe praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów i jednocze ś nie stwierdzaj ą cej ich zaniechanie. W zwi ą zku z powy ż szym decyzja niniejsza nakazuje zaniechanie, stosowanych przez Operatora, niedozwolonych praktyk, naruszaj ą cych zbiorowy interes konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania, z dniem 20.04.2007 r. zosta ł a uchylona ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, na podstawie której wszcz ę te zosta ł o niniejsze post ę powanie administracyjne. W jej miejsce wesz ł a ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 3126). Przepisy przej ś ciowe, zawarte w art. 131 nowej ustawy stanowi ą , ż e do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji (…) z dnia 15 grudnia 2000 r. i nie zako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie tej ż e ustawy, stosuje si ę przepisy dotychczasowe. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa UOKiK przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie 9 dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa UOKiK - Delegatura w Lublinie. Otrzymuje: Telewizja Kablowa Ś widnik Sp. z o.o. ul. C.K. Norwida 9 21-040 Ś widnik 10