RLU-40/2003

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W LUBLINIE 20-079 Lublin, ul. Dolna 3 Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Tel/Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia grudnia 2003 r. RLU – 61 – 77/03/PZ Decyzja RLU Nr 40 /2003 Na podstawie art. 23c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie „Media Markt” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d poprzez rozpowszechnianie informacji odno ś nie zamykania sklepów sieci „Media Markt” Sp. z o.o., co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz nakazuje zaniechanie jej stosowania, II. zobowi ą zuje si ę „Media Markt” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie do z ł o ż enia w Gazecie Wyborczej – wydanie ogólnopolskie, pi ą tkowe, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia niniejszej decyzji, jednokrotnego o ś wiadczenia o nast ę puj ą cej tre ś ci : „ Media Markt Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie przy ul. Ostrobramskiej 79 o ś wiadcza, ż e stosowa ł a praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, poprzez rozpowszechnianie informacji o zamkni ę ciu sklepów „Media Markt” w Lublinie i Szczecinie w miesi ą cu wrze ś niu 2003 r. Dzia ł anie takie, jako naruszaj ą ce art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804), a tak ż e art. 14 oraz art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 1993 r. Nr 47 poz. 211 ze zm.), s ą prawem zakazane. 2 Media Markt Sp. z o.o. o ś wiadcza, i ż opisane wy ż ej dzia ł ania, jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, zgodnie z nakazem wynikaj ą cym z decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zosta ł y wyeliminowane z dzia ł a ń Media Markt Sp. z o.o. i nie b ę d ą podejmowane w przysz ł o ś ci.” / Zarz ą d Spó ł ki / Uzasadnienie W dniu 5 wrze ś nia 2003 r. w lubelskich dziennikach prasowych, tj. „Dzienniku Wschodnim”, „Gazecie Wyborczej – Lublin” oraz „Kurierze Lubelskim” ukaza ł y si ę reklamy informuj ą ce o maj ą cym nast ą pi ć dnia 13 wrze ś nia br. zamkni ę ciu lubelskiego sklepu „Media Markt” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, zwanej dalej „Media Markt”. Reklamy zamieszczone w poszczególnych dziennikach by ł y identyczne w brzmieniu, za ś z ich tre ś ci wynika ł o, i ż zamkni ę cie b ę dzie mia ł o trwa ł y charakter i z dniem 13 wrze ś nia br. o godzinie 19 „Media Markt” zako ń czy dzia ł alno ść na rynku lubelskim. Informowa ł y, i ż „wraz ze spodziewanym zamkni ę ciem marketu zniknie z internetowej strony Media Markt ( www.mediamarkt.pl ) adres lubelskiego sklepu”, natomiast slogany reklamowe Spó ł ki po 13 wrze ś nia nie pojawi ą si ę w lubelskiej reklamie. Dyrekcja marketu nie informowa ł a o przyczynach zamkni ę cia, zaprosi ł a jednak klientów do skorzystania z przeprowadzanej w zwi ą zku z zamkni ę ciem wyprzeda ż y, proponuj ą c „klientom po raz ostatni niepowtarzaln ą okazj ę do tanich zakupów”. Jednak ż e ju ż dnia 15 wrze ś nia 2003 r. w lubelskich dziennikach prasowych ukaza ł y si ę reklamy informuj ą ce o nast ę puj ą cym tego ż dnia otwarciu sklepu. Wedle tre ś ci tych ż e reklam sklep zamkni ę to tylko na jeden dzie ń celem przeprowadzenia inwentaryzacji, o czym jednak w reklamach publikowanych dnia 5 wrze ś nia br. nie informowano. W zwi ą zku z powy ż szym, w dniach od 16 wrze ś nia 2003 r. do dnia 14 pa ź dziernika 2003 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie stosowania przez „Media Markt” reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów odno ś nie informacji o zamkni ę ciu sklepu „Media Markt” w Lublinie, w celu wst ę pnego ustalenia, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania „Media Markt” wyja ś ni ł a w pi ś mie z dnia 30 wrze ś nia 2003 r., i ż decyzj ę o zamkni ę ciu sklepu w Lublinie w celu przeprowadzenia inwentaryzacji podj ę to na trzy miesi ą ce przed tym ż e zamkni ę ciem, za ś reklamy prasowe opublikowane w dniu 5 wrze ś nia 2003 r. nie mia ł y na celu wprowadzenie w b łą d konsumentów, lecz zach ę t ę do skorzystania przez nich „z okazji powa ż nej wyprzeda ż y zwi ą zanej z planowan ą inwentaryzacj ą ”. Podniesiono, i ż og ł oszenia ukaza ł y si ę w rubrykach reklamowych gazet, z wyra ź nym wskazaniem, ż e jest to reklama, a ponadto zosta ł y one skonstruowane w sposób wyra ź nie sugeruj ą cy i potwierdzaj ą cy, i ż jest to jedynie forma reklamy. Jednocze ś nie „Media Markt” 3 wyja ś ni ł a, i ż rozpowszechniano tak ż e informacje o zamkni ę ciu sklepu Spó ł ki w Szczecinie. W oparciu o upowa ż nienie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 15 pa ź dziernika 2003 r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie wszcz ęł a w dniu 24 pa ź dziernika 2003 r. post ę powanie w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu przez „Media Markt” reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d poprzez rozpowszechnianie informacji odno ś nie zamykania sklepów sieci „Media Markt”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania wezwano stron ę do ustosunkowania si ę do zarzutów, jak równie ż do udzielenia dalszych informacji, niezb ę dnych do dok ł adnego wyja ś nienia stanu faktycznego. W toku post ę powania ustalono, i ż w Szczecinie rozpowszechniano informacje dotycz ą ce zamkni ę cia tamtejszego sklepu „Media Markt”. O zamkni ę ciu sklepu informowa ł y reklamy radiowe, tablice reklamowe umieszczane w miejscach publicznych – tzw. „billboardy” oraz ulotki reklamowe roznoszone po domach. Z tre ś ci reklam wynika ł o, i ż zamkni ę cie sklepu mia ł o nast ą pi ć dnia 14 wrze ś nia 2003 r., po trzech latach dzia ł alno ś ci. Ponadto, na sklepie w Szczecinie umieszczono informacj ę o tre ś ci „ZAMYKAMY! 14 WRZE Ś NIA”. Tymczasem ju ż dnia 15 wrze ś nia pojawi ł y si ę reklamy radiowe informuj ą ce o otwarciu sklepu tego dnia. Z ich tre ś ci wynika ł o, i ż informacja o zamkni ę ciu sklepu stanowi ł a jedynie „ ż art” i sklep zamkni ę to jedynie na jeden dzie ń z powodu inwentaryzacji. Reklamy o tej tre ś ci pojawi ł y si ę tak ż e na „billboardach” oraz ulotkach reklamowych roznoszonych po domach. Ponadto, w okresie do dnia 13 wrze ś nia 2003 r. pracownicy sklepu „Media Markt” w Lublinie ubrani byli w koszulki z napisami „zamykamy” i „szukam pracy”, za ś pracownicy sklepu w Szczecinie nosili koszulki z napisem „szukam pracy”. Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów wskazanych w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów „Media Markt” przyzna ł a, i ż stosowane przez ni ą reklamy informuj ą ce o zamkni ę ciu sklepów mog ł y wprowadzi ć w b łą d konsumentów co do charakteru tego zamkni ę cia. Jednocze ś nie „Media Markt” wyja ś ni ł a, i ż zakwestionowana przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów akcja reklamowa mia ł a charakter jednorazowy i nie prowadzono jej w pozosta ł ych sklepach tworz ą cych sie ć punktów sprzeda ż y Spó ł ki. „Media Markt” zapewni ł a ponadto, i ż akcje takie nie b ę d ą powtarzane w odniesieniu zarówno do sklepów „Media Markt” w Lublinie i Szczecinie, jak i do pozosta ł ych sklepów „Media Markt” znajduj ą cych si ę w innych miastach na obszarze kraju. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Jest bezspornym, ż e reklamy „Media Markt” publikowane w dziennikach prasowych wydawanych w Lublinie w dniu 5 wrze ś nia 2003 r. oraz nadawane w analogicznym czasie w Szczecinie reklamy radiowe, jak równie ż tablice reklamowe (tzw. „billboardy”) oraz ulotki reklamowe roznoszone po domach informowa ł y o zamkni ę ciu sklepów „Media Markt” w tych miastach. Z tre ś ci 4 wskazanych reklam wynika ł o, i ż zamkni ę cie mia ł o nast ą pi ć dnia 13 lub 14 wrze ś nia 2003 r. i mie ć trwa ł y charakter, oznaczaj ą cy zako ń czenie dzia ł alno ś ci „Media Markt” na rynkach lubelskim i szczeci ń skim. Wypowiedzi utrzymane by ł y w po ż egnalnym tonie, stanowi ą c jednocze ś nie form ę podzi ę kowania klientom korzystaj ą cym z zakupów. Reklamy nie podawa ł y przyczyn zamkni ę cia, publikacje w prasie lubelskiej zawiera ł y lakoniczne stwierdzenie, i ż „kierownictwo nie chce mówi ć o powodach zamkni ę cia”. Sklepy w Lublinie i Szczecinie by ł y zamkni ę te dnia 14 wrze ś nia 2003 r. Nast ę pnego dnia sklepy te otwarto, natomiast reklamy „Media Markt” w Lublinie i Szczecinie poinformowa ł y, i ż przyczyn ą zamkni ę cia by ł a inwentaryzacja, Spó ł ka za ś b ę dzie dalej funkcjonowa ć na wspomnianych rynkach. Reklamy radiowe w Szczecinie poda ł y nawet, i ż uprzednie informacje o zamkni ę ciu tamtejszego sklepu stanowi ł y jedynie „ ż art”. Nale ż y stwierdzi ć , i ż powy ż sze reklamy mog ł y wprowadzi ć konsumentów w b łą d co do charakteru zamkni ę cia sklepów. „Media Markt” nie udzieli ł a konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji co do charakteru zamkni ę cia. Og ł oszenia o zamkni ę ciu nie wzmiankowa ł y o planowanej inwentaryzacji, jakkolwiek w odniesieniu do sklepu w Lublinie decyzj ę o przeprowadzeniu takowej inwentaryzacji podj ę to na trzy miesi ą ce przed planowanym zamkni ę ciem. Jednocze ś nie zaproponowano konsumentom „po raz ostatni niepowtarzaln ą okazj ę do tanich zakupów”. Nale ż y stwierdzi ć , i ż w opisanej sytuacji „Media Markt” celowo nie ujawni ł a rzeczywistych powodów zamkni ę cia sklepów, licz ą c na zwi ę kszenie przychodów Spó ł ki uzyskiwanych w ramach dzia ł alno ś ci rzekomo zamykanych sklepów, spowodowane obaw ą konsumentów przed utrat ą mo ż liwo ś ci dokonywania zakupów u sprzedawcy oferuj ą cego towary z zakresu szeroko poj ę tej elektroniki u ż ytkowej. Ponadto, perspektywa trwa ł ego zamkni ę cia ww. sklepów wywo ł a ł a uzasadnione niepokoje konsumentów dotycz ą ce mo ż liwo ś ci wykonywania przez nich uprawnie ń z gwarancji, tudzie ż z tytu ł u niezgodno ś ci z umow ą zakupionych towarów, wreszcie obawy te dotyczy ł y kwestii zwi ą zanych z serwisowaniem zakupionych towarów. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów stanowi godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Natomiast wedle art. 23a ust. 2 tej ustawy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Jest bezspornym, i ż rozpowszechniane przez „Media Markt” informacje odno ś nie zamykania sklepów w Lublinie i Szczecinie stanowi ą reklam ę wprowadzaj ą c ą w b łą d. „Media Markt” podzieli ł a stanowisko Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w tej materii, uznaj ą c za zasadne zarzuty przedstawione Stronie w postanowieniu o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Na bezprawno ść opisanych dzia ł a ń „Media Markt” wskazuje tak ż e analiza stanu faktycznego sprawy w ś wietle przepisów ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 1993 r. Nr 47 poz. 211 ze zm.). Zgodnie z art. 14 ust. 1 przywo ł anej ustawy czynem nieuczciwej konkurencji jest rozpowszechnianie nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d wiadomo ś ci o swoim lub innym przedsi ę biorcy albo przedsi ę biorstwie, w celu przysporzenia korzy ś ci lub wyrz ą dzenia szkody. 5 Wedle art. 14 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wiadomo ś ci takie mog ą dotyczy ć w szczególno ś ci sytuacji gospodarczej lub prawnej przedsi ę biorcy. Nale ż y stwierdzi ć , i ż w opisanej sprawie spe ł nione s ą przes ł anki czynu wskazanego w powy ż szych przepisach. Rozpowszechniane przez „Media Markt” informacje dotycz ą ce zamkni ę cia sklepów Spó ł ki w Szczecinie i Lublinie nie znalaz ł y pokrycia w rzeczywisto ś ci. Konsumenci nie zostali poinformowani, i ż sklepy zostan ą zamkni ę te na zaledwie jeden dzie ń w celu przeprowadzenia inwentaryzacji. „Media Markt” nie ujawni ł a rzeczywistych przyczyn zamkni ę cia sklepów, licz ą c na wzrost przychodów zwi ą zany ze zwi ę kszonym zainteresowaniem konsumentów, pragn ą cych wykorzysta ć „po raz ostatni niepowtarzaln ą okazj ę do tanich zakupów”. Dzia ł ania „Media Markt” nale ż y uzna ć za bezprawne tak ż e w ś wietle art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, wedle którego reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi stanowi czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy. Stosowane przez „Media Markt” reklamy dotycz ą ce zamkni ę cia sklepów spe ł niaj ą przes ł ank ę wprowadzenia w b łą d, gdy ż przekaz w nich zawarty by ł na tyle myl ą cy i niepe ł ny, i ż móg ł by ł wywo ł a ć u przeci ę tnie ś wiadomego konsumenta niezgodne z prawd ą wyobra ż enie co do charakteru tego ż zamkni ę cia. Odno ś nie wp ł ywu reklam na decyzj ę klienta co do nabycia towaru, propozycja skorzystania z „Wielkiej Wyprzeda ż y” – „prezentu na po ż egnanie”, mog ł a by ł a wywo ł a ć po żą dany przez „Media Markt” skutek. Jednakowo ż nale ż y zauwa ż y ć , i ż ka ż da reklama ze swej istoty zmierza do wp ł ywu na decyzj ę klienta co do nabycia towaru lub us ł ugi. W ś wietle powy ż szych wywodów nale ż y uzna ć , i ż dzia ł ania „Media Markt” stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d. Stosowanie tego rodzaju reklamy jest naganne, albowiem rozpowszechnianie informacji mog ą cych wprowadzi ć w b łą d utrudnia orientacj ę konsumentów na rynku i prowadzi do podejmowania przez nich decyzji o uczestnictwie w transakcjach nie chcianych, wywo ł anych oddzia ł ywaniem wprowadzaj ą cej w b łą d tre ś ci przekazu reklamowego. Dlatego te ż , uwzgl ę dniaj ą c rozmach i zasi ę g oddzia ł ywania przeprowadzonej przez „Media Markt” akcji reklamowej, a tak ż e ra żą cy charakter zwi ą zanego z tym naruszenia, w celu zapewnienia wykonania nakazu, o którym mowa w punkcie I niniejszej Decyzji, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zobowi ą za ł „Media Markt” Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie do z ł o ż enia jednokrotnego o ś wiadczenia o tre ś ci i formie okre ś lonej w punkcie II niniejszej Decyzji. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji niniejszej Decyzji. Od niniejszej Decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia Decyzji. 6 Z upowa ż nienia Prezesa UOKiK decyzj ę podpisa ł a Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska