RLU-38/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY Konkurencji i Konsumentów Delegatura w L. 20-079 L., ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: L.@uokik.gov.pl L., dnia 02 pa ź dziernika 2007r. RLU –061-27/07/MW DECYZJA RLU – 38/07 I. Na podstawie art. 28 ust 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust.1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50 poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust.6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. 2007 nr 134 poz.939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Towarzystwu Budownictwa Spo ł ecznego z siedzib ą w L. dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów , po uprawdopodobnieniu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust.1 i 2 ust.1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na zamieszczeniu w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorcu Umowy Przedwst ę pnej Partycypacji w Kosztach Budowy Mieszkania postanowie ń o tre ś ci: - § 3 ust. 3. „ W przypadku braku wp ł aty przez Inwestora którejkolwiek z kwot okre ś lonych w § 3 ust.1 pkt. a, b, c, TBS przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo do naliczania odsetek w wysoko ś ci 2 % miesi ę cznie niezale ż nie od prawa do natychmiastowego odst ą pienia od niniejszej umowy ”; 2 - § 3 ust. 4.” W przypadku odst ą pienia od umowy TBS zwróci Inwestorowi w terminie 30 dni od podpisania umowy z innym Inwestorem wy łą cznie dotychczas wp ł acone przez niego kwoty, bez odsetek, po potr ą ceniu kary umownej w kwocie 2 000,00 z ł ” ; - § 11 ”Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z zawarcia i wykonania niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwe rzeczowo s ą dy w L. ”, które to postanowienia s ą to ż same z postanowieniami umownymi wpisanymi, na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i przyj ę ciu zobowi ą zania przez TBS w L. do zaniechania tych dzia ł a ń poprzez : - skre ś lenie zapisu § 3 ust. 3 i zast ą pienie go zapisem o tre ś ci: „W przypadku braku wp ł aty przez Inwestora którejkolwiek z kwot okre ś lonych w § 3 ust.1 pkt. a, b, c po uprzednim wys ł aniu wezwania do Inwestora listem poleconym i wyznaczeniu dodatkowego 7 dniowego terminu do zap ł aty, TBS przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo do naliczania odsetek w wysoko ś ci ustawowej, a w przypadku braku wp ł at w dodatkowym wyznaczonym terminie prawo do odst ą pienia od niniejszej umowy”; - skre ś lenie zapisu § 3 ust. 4 i zast ą pienie go zapisem o tre ś ci: ”W przypadku odst ą pienia od umowy przez Inwestora TBS zwróci Inwestorowi w terminie 30 dni , od podpisania umowy z innym Inwestorem dotychczas wp ł acone przez niego kwoty”; - skre ś leniu zapisu § 11 i zast ą pienie go zapisem o tre ś ci: ”Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z zawarcia i wykonania niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwe rzeczowo i miejscowo s ą dy powszechne” nak ł ada si ę obowi ą zek wykonania tego zobowi ą zania z dniem dor ę czenia niniejszej decyzji w zakresie umów nowozawieranych oraz ju ż istniej ą cych w obrocie prawnym poprzez ich aneksowanie. II. Na podstawie art.28 ust.3 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz.U. z 2007r. nr 50 poz.331 ze zm. ) oraz stosownie do art.33 ust.6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz.U. z 2007 nr 134 poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nak ł ada si ę na TBS w L. obowi ą zek z ł o ż enia sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania do dnia 30 listopada 2007r. UZASADNIENIE W zwi ą zku z dzia ł aniami Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwi ą zanymi z kontrol ą wzorców umownych stosowanych przez deweloperów Delegatura UOKIK w L. przeprowadzi ł a czynno ś ci kontrolne dotycz ą ce dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy - Towarzystwa Budownictwa Spo ł ecznego w L.. Analiza tre ś ci wzorców umownych stosowanych przez w/w przedsi ę biorc ę da ł a podstaw ę do wszcz ę cia w dniu 24 kwietnia 2007r. Postanowieniem nr 88 post ę powania administracyjnego pod zarzutem (…) naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorze Umowy Przedwst ę pnej Partycypacji w Kosztach Budowy Mieszkania nast ę puj ą cych postanowie ń : - § 3 ust. 3. „W przypadku braku wp ł aty przez Inwestora którejkolwiek z kwot okre ś lonych w § 3 ust.1 pkt. a,b,c, TBS przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo do naliczania 3 odsetek w wysoko ś ci 2 % miesi ę cznie niezale ż nie od prawa do natychmiastowego odst ą pienia od niniejszej umowy ”; - § 3 ust. 4.”W przypadku odst ą pienia od umowy TBS zwróci Inwestorowi w terminie 30 dni od podpisania umowy z innym Inwestorem wy łą cznie dotychczas wp ł acone przez niego kwoty, bez odsetek, po potr ą ceniu kary umownej w kwocie 2 000,00 z ł ” ; - § 11 ”Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z zawarcia i wykonania niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwe rzeczowo s ą dy w L.”, W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego przedsi ę biorca TBS w L. pismem z dnia 17.05. 2007r. wyja ś ni ł , ż e zgadza si ę z postawionymi zarzutami i w zwi ą zku z tym, dotychczas stosowany wzorzec umowy poddany zostanie analizie pod k ą tem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi regulacjami prawa. Z wzorca tego usuni ę te zostan ą zapisy wskazane i zakwestionowane przez Prezesa UOKIK. Nowy wzorzec umowy opracowany zostanie do dnia 31.05.2007r. i w tym terminie przed ł o ż ony w Delegaturze UOKIK w L.. Wyja ś ni ł przy tym, ż e nie rozpoczyna obecnie nowych inwestycji zwi ą zanych z budow ą mieszka ń na wynajem i w roku bie żą cym nie b ę dzie podpisywa ł nowych umów zwi ą zanych z budow ą mieszka ń na wynajem. Ponadto analizie pod k ą tem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi regulacjami prawnymi poddane zostan ą pozosta ł e stosowane przez przedsi ę biorc ę wzory umów i w terminie do 30 czerwca 2007r. opracowane zostan ą nowe wzorce umowne. Przedsi ę biorca podniós ł ponadto okoliczno ść bardzo trudnej sytuacji ekonomicznej TBS . Przedsi ę biorca pracuje w warunkach regulowanej wysoko ś ci czynszu najmu lokali. Kredytowanie realizowanych inwestycji przez Bank Gospodarstwa Krajowego i cz ęś ciowo przez najemców wymusza posiadanie równie ż ś rodków w ł asnych na te inwestycje i jednocze ś nie nie daje mo ż liwo ś ci generowania zysków w potrzebnej wysoko ś ci. Stosowanie wobec TBS sankcji finansowych skutkowa ć by musia ł o ograniczeniem realizacji jego celów statutowych. Z uwagi na powy ż sze wnosi o wydanie decyzji w oparciu o art. 28 ust. 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednocze ś nie dotychczas stosowany wzorzec umowny zostanie natychmiast wycofany z obrotu. Pismem z dnia 04.06.2007r. przedsi ę biorca przed ł o ż y ł projekt nowego wzorca Umowy Przedwst ę pnej Partycypacji w Kosztach Budowy Mieszkania, który zamierza wprowadzi ć do stosowania obrocie z konsumentami. Kolejnym pismem z dnia 10.07.2007r. –przedstawi ł nowe, obowi ą zuj ą ce z dat ą 1 lipca 2007 r. wzorce : 1/ Umowy najmu gara ż y 2/ Umowy najmu 3/ Umowy partycypacji w kosztach budowy mieszkania 4/ Umowy przedwst ę pnej partycypacji w kosztach budowy mieszkania. Z uwagi na powy ż sze Prezes Urz ę du zako ń czy ł zbieranie materia ł u dowodowego, o czym poinformowa ł przedsi ę biorc ę pismem dnia 8 czerwca 2007r. 4 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł co nast ę puje: Towarzystwo Budownictwa Spo ł ecznego z siedzib ą w L. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą , w zakresie inwestycji budownictwa mieszkaniowego, czego dowodem jest aktualny wypis z Krajowego Rejestru S ą dowego pod nr . Przedmiotem wykonywanej dzia ł alno ś ci jest m.in. budownictwo ogólne, w ramach którego zawierane s ą umowy kupna sprzeda ż y nieruchomo ś ci z indywidualnymi klientami. W zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą przedsi ę biorca zawiera nast ę puj ą ce umowy z konsumentami : 1/ Umowa najmu gara ż u, 2/ Umowa najmu, 3/ Umowa partycypacji w kosztach budowy mieszkania 4/ Umowa przedwst ę pnej partycypacji kosztach budowy mieszkania. Umowy powy ż sze zawierane s ą w oparciu o wzorce umowne, których autorem jest przedsi ę biorca. W niniejszym post ę powaniu Prezes Urz ę du zakwestionowa ł nast ę puj ą ce zapisy wzorca Umowy przedwst ę pnej partycypacji w kosztach budowy mieszkania: - § 3 ust. 3. „W przypadku braku wp ł aty przez Inwestora którejkolwiek z kwot okre ś lonych w § 3 ust.1 pkt. a,b,c, TBS przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo do naliczania odsetek w wysoko ś ci 2 % miesi ę cznie niezale ż nie od prawa do natychmiastowego odst ą pienia od niniejszej umowy”; - § 3 ust. 4.”W przypadku odst ą pienia od umowy TBS zwróci Inwestorowi w terminie 30 dni od podpisania umowy z innym Inwestorem wy łą cznie dotychczas wp ł acone przez niego kwoty, bez odsetek, po potr ą ceniu kary umownej w kwocie 2 000,00 z ł ” ; - § 11 ”Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z zawarcia i wykonania niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwe rzeczowo s ą dy w L.”. Zapisy w kwestionowanym brzmieniu stosowane by ł y we wzorcach umownych do 30 czerwca 2007r. Z t ą dat ą TBS odst ą pi ł od stosowania wszystkich zakwestionowanych zapisów, przy czym w umowach ju ż podpisanych zadeklarowa ł zmian ę tre ś ci zawartych umów i zast ą pienie zakwestionowanych zapisów odpowiednimi zapisami o tre ś ci : Zapis § 3 ust. 3. zast ą piono zapisem o tre ś ci: „W przypadku braku wp ł aty przez Inwestora którejkolwiek z kwot okre ś lonych w § 3 ust.1 pkt. a, b, c po uprzednim wys ł aniu wezwania do Inwestora listem poleconym i wyznaczeniu dodatkowego 7 dniowego terminu do zap ł aty, TBS przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo do naliczania odsetek w wysoko ś ci ustawowej, a w przypadku braku wp ł at w dodatkowym wyznaczonym terminie prawo do odst ą pienia od niniejszej umowy”; Zapis § 3 ust 4. zast ą piono zapisem o tre ś ci: ”W przypadku odst ą pienia od umowy przez Inwestora TBS zwróci Inwestorowi w terminie 30 dni, od podpisania umowy z innym Inwestorem dotychczas wp ł acone przez niego kwoty”; Zapis § 11 zast ą piono zapisem o tre ś ci: ”Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z zawarcia i wykonania niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwe rzeczowo i miejscowo s ą dy powszechne”. 5 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, ż e zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust.2 pkt.1 ustawy stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie, bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (Dz.U.Nr 43 poz.296 ze zm.) . Zatem, aby dosz ł o do naruszenia art. 24 ust 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć , ż e dzia ł ania te: - godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, - s ą bezprawne, poprzez stosowanie wzorca umowy, którego tre ść w analogicznej postaci zosta ł a ju ż wpisana do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spe ł niona, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, wi ę kszej ich grupy. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W opinii Prezesa Urz ę du zebrany w sprawie materia ł dowodowy wskazuje w sposób jednoznaczny, ż e dzia ł ania przedsi ę biorcy wyczerpuj ą przes ł anki praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust.2 pkt.1 ustawy o ochronie (...), poprzez zamieszczenie w stosowanym w obrocie z konsumentami wzorze Umowy Przedwst ę pnej Partycypacji w Kosztach Budowy Mieszkania postanowie ń wzorca umownego, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone. Oferta przedsi ę biorcy skierowana jest do z góry nieokre ś lonej liczby konsumentów, poprzez skierowanie do nich oferty budowy lokalu mieszkalnego na wynajem przy cz ęś ciowej partycypacji konsumentów w kosztach budowy. W tym celu przedsi ę biorca pos ł uguje si ę przygotowanym przez siebie wzorcem umowy, który wi ąż e strony - przedsi ę biorc ę i konsumenta, poprzez zawarcie pisemnej umowy o warunkach partycypacji w kosztach budowy mieszkania. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci decyduj ą c si ę na zawarcie umowy przedwst ę pnej, ale z us ł ug przedsi ę biorcy w ka ż dej chwili mog ą skorzysta ć tak ż e inni konsumenci. W zwi ą zku z tym kr ą g osób, który zosta ł ju ż dotkni ę ty stosowan ą praktyk ą i który tak ą praktyk ą mo ż e zosta ć dotkni ę ty jest nieograniczony, nie mo ż liwy z góry do okre ś lenia ani zidentyfikowana, a tym samym spe ł nia warunki zbiorowego interesu konsumentów. Wszystkie kwestionowane zapisy dotykaj ą w istocie interesów ekonomicznych stron a przy skrajnie niekorzystnym dla konsumentów ich zastosowaniu mog ą narazi ć ich na nieuzasadnione straty. Zagro ż enie interesów ekonomicznych podmiotów indywidualnych przek ł ada si ę w okoliczno ś ciach sprawy na zagro ż enie szerokiego kr ę gu wszystkich potencjalnych uczestników popytowej strony rynku, równie ż tych, którzy w przysz ł o ś ci b ę d ą chcieli korzysta ć z us ł ug tego przedsi ę biorcy. Tym samym dzia ł ania przedsi ę biorcy 6 naruszaj ą bezpiecze ń stwo ekonomiczne konsumentów, czyli godz ą w warto ś ci najsilniej chronione przez ustawodawstwo konsumenckie. Zatem, spe ł niona zosta ł a w okoliczno ś ciach sprawy przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga kwestia, czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Ź ród ł em tych zasad s ą : - normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego - jako regu ł y post ę powania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm prawa pozytywnego, w szczególno ś ci prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych reguluj ą cych poszczególne dziedziny gospodarki, itp., - nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego (dobre obyczaje ) - Komentarz do Kodeksu cywilnego Gerard Bieniek Lex Polnica Prima. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego- uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok S ą du Najwy ż szego – Izba Administarcyjna – Lex Polonica Prima. S ą d Najwy ż szy wskaza ł , ż e o bezprawno ś ci dzia ł ania mo ż na mówi ć wówczas, gdy nie zachodzi ż adna ze szczególnych okoliczno ś ci usprawiedliwiaj ą cych okre ś lone dzia ł anie. Okoliczno ś ciami tymi s ą : - dzia ł anie w ramach porz ą dku prawnego, tj. dzia ł anie dozwolone przez obowi ą zuj ą ce przepisy, - wykonywanie prawa podmiotowego, - zgoda pokrzywdzonego oraz - dzia ł anie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377) . Zakwestionowanym dzia ł aniem przedsi ę biorcy w ramach prowadzonego post ę powania administracyjnego w niniejszej sprawie jest pos ł ugiwanie si ę w stosunku do konsumentów – nabywców mieszka ń na wynajem zapisami we wzorcu umowy, którego to ż sama tre ść zosta ł a uznana przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie- S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone klauzule umowne i które wpisane zosta ł y do Rejestru niedozwolonych klauzul umownych. Z tre ś ci art. 479 42 Kpc wynika, ż e S ą d Okr ę gowy w Warszawie- S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w razie uwzgl ę dnienia powództwa o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone w sentencji wyroku przytacza tre ść postanowienia wzorca umowy uznanych za niedozwolone i zakazuje ich wykorzystywania. Z brzmienia art. 479 43 Kpc wynika równie ż , ż e wyrok prawomocny ma skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 §2 Kpc. Stanowisko Prezesa Urz ę du zosta ł o poparte orzecznictwem SOKiK. Z wyroku SOKiK z dnia 25 marca 2004r. – sygn. akt. XVII Ama 51/03 wynika, ż e wprowadzenie przez przedsi ę biorc ę do obrotu wzorca umownego zawieraj ą cego postanowienia 7 o tre ś ci ju ż wpisanej do rejestru klauzul abuzywnych stanowi przes ł ank ę uznania bezprawno ś ci dzia ł ania tego przedsi ę biorcy, o której mowa w art. 23 a ust. 1 ustawy o ochronie (…) . Oznacza to, ż e bezprawnym jest stosowanie w obrocie z konsumentami postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru, nawet je ż eli postanowienia te stosuj ą inni przedsi ę biorcy ni ż pozwani w procesie przez SOKiK prowadzonym na podstawie art.479 36-45 kpc. Kwestia rozszerzonej prawomocno ś ci wyroku SOKIK na podstawie którego dokonany jest wpis postanowienia do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc zosta ł a ostatecznie rozstrzygni ę ta w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. w sprawie o sygn. akt. III SZP 3/06. W ś lad za tym nale ż y przyj ąć , ż e orzeczenie s ą du w danej sprawie ma skutek równie ż wobec osób trzecich, czyli w przypadku, gdy zakazana jest ju ż jedna klauzula jako niezgodna z prawem, a w obrocie gospodarczym w stosunku do konsumentów funkcjonuje zapis o tre ś ci analogicznej jak ten w klauzuli zakazanej, celowe jest uznanie, ż e tre ść zapisu stosowana wobec konsumentów innych ani ż eli ci dotkni ę ci zapisem ju ż zakazanym, stanowi o bezprawno ś ci takiego dzia ł ania i równocze ś nie jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 2 pkt.1 w postaci stosowania klauzul umownych wpisanych do rejestru klauzul uznanych za niedozwolone. Nie jest przy tym konieczne, by tre ść badanego postanowienia wzorca umowy by ł a literalnie identyczna jak tre ść postanowienia wpisanego do rejestru. Wystarczy, by kwestionowane a porównywane postanowienie mie ś ci ł o si ę w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru, by mog ł o korzysta ć z jej rozszerzonej prawomocno ś ci. W cyt. wy ż ej Uchwale S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł , ż e: „Dlatego odwo ł uj ą c si ę do argumentów o charakterze celowo ś ciowym oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci art. 23 a uokik ( aktualnie art. 24 uokik – przyp. Prezes UOKIK.), nale ż y zaakceptowa ć pogl ą d, i ż praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumenta z art. 23 a uokik obejmuje równie ż przypadki wprowadzania jedynie zmian kosmetycznych polegaj ą cych na przestawieniu szyku wyrazów lub zast ą pieniu jednych wyrazów innymi, je ż eli tylko wyk ł adnia postanowienia pozwala stwierdzi ć , ż e jego tre ść mie ś ci si ę w hipotezie zakazanej klauzuli. Stosowanie klauzuli o zbli ż onej tre ś ci do klauzuli wpisanej do rejestru, która wywo ł uje takie same skutki, godzi przecie ż tak samo w interesy konsumentów, jak stosowanie klauzuli identycznej, co wpisana do rejestru”. Z tre ś ci art. 24 ust.1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie (…) wynika, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 KPC. Tym samym, dla stwierdzenia stosowania praktyki, polegaj ą cej na bezprawnym naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umowy uznanych za niedozwolone konieczne jest wykazanie spe ł nienia trzeciej przes ł anki – stosowanie przez przedsi ę biorc ę w obrocie z konsumentami postanowienia wzorca umownego o tre ś ci to ż samej z wpisem do rejestru postanowienia wzorca umowy uznanego za niedozwolony dokonanym przez Prezesa UOKiK na mocy stosownego orzeczenia S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. 8 Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu zapisy zawarte s ą we wzorze umowy, który bezspornie stosowany jest powszechnie przez przedsi ę biorc ę w obrocie gospodarczym, w tym w obrocie z konsumentami. 1. Prezes Urz ę du zakwestionowa ł zapis o tre ś ci: § 3 ust. 3. „W przypadku braku wp ł aty przez Inwestora którejkolwiek z kwot okre ś lonych w § 3 ust.1 pkt a, b, c, TBS przys ł ugiwa ć b ę dzie prawo do naliczania odsetek w wysoko ś ci 2 % miesi ę cznie niezale ż nie od prawa do natychmiastowego odst ą pienia od niniejszej umowy”; SOKiK wielokrotnie zakwestionowa ł stosowanie w obrocie z konsumentami postanowienia o cyt. wy ż ej tre ś ci. Przyk ł adowo wskaza ć nale ż y na rozstrzygni ę cie S ą du Okr ę gowego S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 09.09.2004r. sygn. akt. XVII AmC 12/04, w którym zakwestionowane zosta ł y i uznane za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienia wzorca umowy:” - „Kara umowna nale ż na nabywcy w okoliczno ś ciach wymienionych w ust. 1 wynosi 0,1 % kwoty wp ł aconej przez nabywc ę za ka ż dy dzie ń opó ź nienia przekraczaj ą cy 60 dni, nie wi ę cej jednak ni ż 10% tej kwoty”. Klauzula ta zosta ł a wpisana do rejestru pod nr 156 w dniu 18.11.2004r. Prezes Urz ę du dokonuj ą c analizy tre ś ci klauzuli wpisanej do rejestru i postanowienia kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu stwierdza, ż e postanowienia te s ą to ż same. Zastosowanie obydwu postanowie ń obrocie z konsumentami rodzi te same negatywne dla nich skutki, bowiem ich tre ść jest sprzeczne z prawem oraz dobrymi obyczajami oraz ra żą co narusza interesy konsumentów – art. 385 1 kc., a nadto art. 385 3 pkt. 17 kc. Przepis ten stanowi, ż e w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które w szczególno ś ci nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. Kar ę umown ą reguluje art. 483 KC , który stanowi, ż e w umowie mo ż na zastrzec, ż e naprawienie szkody wynik ł ej z niewykonania lub nienale ż ytego wykonania zobowi ą zania niepieni ęż nego nast ą pi przez zap ł at ę okre ś lonej sumy. Ochrona konsumenta w zwi ą zku z wpisaniem w/w postanowienia do Rejestru klauzul niedozwolonych nie rozci ą ga si ę na absolutny zakaz stosowania w obrocie z konsumentami kar umownych, lecz dotyczy zakazu obci ąż anie konsumentów karami umownymi wygórowanymi, a wi ę c celem wpisania tego postanowienia do rejestru jest zakaz stosowania nadmiernych sankcji finansowych wobec konsumenta. Postanowienie zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu reguluje kwesti ę naliczania przez przedsi ę biorc ę odsetek w wysoko ś ci 2 % miesi ę cznie z tytu ł u zw ł oki konsumenta w p ł atno ś ci. Wprawdzie art. 481 KC przewiduje mo ż liwo ść żą dania odsetek od d ł u ż nika, który opó ź nia si ę ze spe ł nieniem ś wiadczenia pieni ęż nego, chocia ż by nie poniós ł ż adnej szkody i chocia ż by opó ź nienie by ł o nast ę pstwem okoliczno ś ci, za które d ł u ż nik odpowiedzialno ś ci nie ponosi, ale z drugiej strony odsetki w wysoko ś ci 2 % miesi ę cznie w zwi ą zku ze zw ł ok ą konsumenta w zap ł acie raty tj. 24 % w stosunku rocznym, w sytuacji gdy obowi ą zuj ą c ą aktualnie wysoko ść odsetek ustawowych za zw ł ok ę wynosi 11,5 % w stosunku rocznym jest obci ąż eniem nadmiernym i wygórowanym. Odsetki umowne w takiej wysoko ś ci pe ł ni ą faktycznie rol ę kary umownej. Zatem skutek dla konsumenta w przypadku stosowania kwestionowanego zapisu jest taki sam jak w przypadku postanowienia wpisanego do rejestru – obci ąż ony jest on wygórowanymi sankcjami finansowymi – co w ś wietle art. art. 385 3 pkt. 17 kc stanowi niedozwolone postanowienie umowne. Zatem, w ocenie Prezesa Urz ę du, zakwestionowane zapisy umowy, jakkolwiek nie jednobrzmi ą ce, s ą w swojej tre ś ci to ż same z postanowieniami wpisanymi do 9 Rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, a to z racji tego, ż e mieszcz ą si ę w hipotezie klauzuli wpisanej de rejestru. 2. Prezes Urz ę du zakwestionowa ł równie ż stosowanie przez przedsi ę biorc ę zapisu § 3 ust. 4. wzorca w brzmieniu: ”W przypadku odst ą pienia od umowy TBS zwróci Inwestorowi w terminie 30 dni od podpisania umowy z innym Inwestorem wy łą cznie dotychczas wp ł acone przez niego kwoty, bez odsetek, po potr ą ceniu kary umownej w kwocie 2 000,00 z ł ” Wyrokiem S ą du Okr ę gowego S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 22 grudnia 2004r. sygn. akt. XVII Amc 99/03 zakwestionowane zosta ł y i uznane za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienia wzorca umowy: ”Odst ą pienie od umowy z przyczyn le żą cych po stronie Nabywcy, poci ą ga za sob ą przepadek na rzecz Budrem kwoty 1.000 z ł (jeden tysi ą c z ł otych). Pozosta ł e do rozliczenia ś rodki finansowe zostan ą zwrócone Nabywcy wed ł ug ich nominalnej warto ś ci w dniu zap ł aty, na wskazany przez Nabywc ę rachunek bankowy lub gotówk ą w terminie do 30 dni od daty odst ą pienia od umowy”. Klauzula ta zosta ł a wpisana do rejestru pod nr 357 w dniu 01.03.2005r. W ocenie Prezesa Urz ę du zapis zakwestionowany w niniejszym post ę powaniu mie ś ci si ę w hipotezie postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń uznanych za niedozwolone. Równie ż w tym przypadku SOKiK uzna ł , ż e cytowane wy ż ej postanowienia naruszaj ą art. 385 1 § 1 kc poniewa ż kszta ł tuj ą prawa o obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, a przy tym ra żą co naruszaj ą jego interesy. Zapis ten ponadto narusza art.385 3 pkt.16 kc, poniewa ż nak ł ada wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. Ten sam skutek dla konsumenta mo ż e mie ć zastosowanie postanowienia zakwestionowanego w niniejszym post ę powaniu. W przypadku odst ą pienia od umowy, wy łą cznie konsument obci ąż ony jest obowi ą zkiem zap ł aty kary umownej w wysoko ś ci 2 000 z ł . Zatem analiza porównawcza kwestionowanego zapisu i klauzuli wpisanej do rejestru wskazuje na to ż samo ść tre ś ci obydwu zapisów, której nie naruszaj ą odmienno ś ci w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. 3. Kolejny zakwestionowany zapis to § 11 wzorca umownego o tre ś ci: ”Strony zgodnie postanawiaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z zawarcia i wykonania niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez w ł a ś ciwe rzeczowo s ą dy w L.”. Zapis o tre ś ci „Wszelkie spory wynik ł e na tle niniejszej umowy b ę d ą rozpatrywane przez S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla siedziby Biura Podró ż y” stanowi klauzul ę zakazan ą i wpisany jest z dniem 5 kwietnia 2006r. do rejestru wzorów umów uznanych za niedozwolone wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 16 listopada 2005r. sygn. akt XVII AmC 91/04 pod nr 664 . Równie ż wyrokiem z dnia 23 pa ź dziernika 2006r. wydanym w sprawie XVII AmC 141/05 SOKIK uzna ł za klauzule zakazan ą zapis o tre ś ci: „Wszelkie spory wynikaj ą ce z umowy pomi ę dzy klientem a Net Art., którym nie uda si ę zapobiec w drodze post ę powania reklamacyjnego rozstrzygane b ę d ą przez s ą d powszechny, w ł a ś ciwy dla siedziby NET ART. (wyrok SOKIK z dnia 23 pa ź dziernika 2006r. sygn. akt. XVII AmC 141/05 data wpisu pod nr 1184 - 13 czerwca 2007). 10 W ocenie Prezesa Urz ę du, zakwestionowane postanowienie jest to ż same z hipotez ą cyt. wy ż ej postanowienia wpisanego do rejestru. Prezes Urz ę du podziela wielokrotnie wyra ż one stanowisko SOKiK u zgodnie z którym niedozwolone jest stosowanie klauzul, które naruszaj ą tre ść art. 385 3 pkt. 23 kc, poprzez narzucenie rozpoznania sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest w ł a ś ciwy miejscowo. Dokonana analiza tre ś ci zapisów wzorca umownego stosowanego przez przedsi ę biorc ę z postanowieniami wpisanymi do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc wskazuje, ż e ich tre ść w pe ł ni wyczerpuje przes ł anki zapisów uznanych za niedozwolone. Tym samym wykazano spe ł nienie drugiej przes ł anki tj. stosowanie przez przedsi ę biorc ę postanowie ń wzorca umownego, którego tre ść , na podstawie art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego wpisana zosta ł a do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Wobec powy ż szego uzna ć nale ż y, ż e spe ł nione zosta ł y wszystkie przes ł anki warunkuj ą ce uznanie dzia ł a ń TBS w L. za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust.1 i 2 pkt. 1 ustawy ochronie (…) tj. dzia ł anie bezprawne, które polega na stosowaniu w obrocie z konsumentami zapisów, które zosta ł y uznane przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie Ochrony Konkurencji i Konsumentów za postanowienia wzorca umowy uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 kpc. Zgodnie z art.28 ust.1 ustawy o ochronie (…), je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art.24 tej ustawy, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Taka sytuacja zachodzi w okoliczno ś ciach sprawy. TBS zobowi ą za ł si ę do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia wzmiankowanym naruszeniom poprzez zmian ę postanowie ń stosowanych wzorców umownych, naruszaj ą cych art. 24 ustawy o ochronie (…), a na dowód powy ż szego przedstawi ł projekt dokonanych zmian. Zmiany te zosta ł y w ca ł o ś ci zaaprobowane przez Prezesa UOKIK. Analizuj ą c w/w projekt Prezes UOKIK uzna ł , ż e nie zawiera on zapisów mog ą cych godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Sporz ą dzaj ą c nowe wzorce umowne przedsi ę biorca uwzgl ę dni ł obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, w szczególno ś ci art.385 i nast. k.c. Zdaniem Prezesa UOKIK tak opracowane zapisy mog ą zosta ć wprowadzone do obrotu konsumenckiego w miejsce zakwestionowanych. Nale ż y jednak wskaza ć , ż e przez zast ą pienie kwestionowanych postanowie ń nowymi, zaakceptowanymi przez Prezesa Urz ę du, rozumie si ę nie tylko stosowanie nowych wzorców w obrocie z nowymi konsumentami ale tak ż e zmian ę zapisów we wszystkich umowach zawartych wcze ś niej, w których kwestionowane zapisy si ę znajduj ą . Oznacza to konieczno ś ci aneksowania wszystkich starych umów istniej ą cych w obrocie. Organ antymonopolowy, zgodnie z art. 28 ust.2 ustawy o ochronie (…) wyznaczy ł TBS termin do wykonania na ł o ż onego zobowi ą zania, wskazuj ą c, ż e obowi ą zek 11 wykonania tego zobowi ą zania nast ę puje z dniem dor ę czenia niniejszej decyzji. Okre ś laj ą c w ten sposób termin wykonania zobowi ą zania Prezes Urz ę du mia ł na uwadze, ż e przedsi ę biorca z ł o ż y ł zobowi ą zanie, ż e zaprzesta ł stosowania wzorców zawieraj ą cych zakwestionowane postanowienia z dniem 1 lipca 2007r. Mia ł zatem wystarczaj ą c ą ilo ść czasu, by wyeliminowa ć z obrotu w umowach zawartych postanowienia niedozwolone. II .Uzasadnione, zgodnie z tre ś ci ą art.28 ust. 3 ustawy o ochronie (…) jest na ł o ż enie przez organ antymonopolowy na przedsi ę biorc ę obowi ą zku do sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . W ocenie Prezesa termin do z ł o ż enia takiej informacji wyznaczony w sentencji decyzji jest wystarczaj ą cy, by TBS , skoro opracowa ł ju ż nowy wzorzec umowny, zd ąż y ł aneksowa ć umowy ju ż zawarte i móg ł w tym terminie przedstawi ć Prezesowi UOKIK informacj ę o wykonaniu zobowi ą zania . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie (...), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w L.. Otrzymuje: