RLU-33/2006

Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 30 listopada 2006 r. RLU-411-9/06/EW DECYZJA RLU- NR 33/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) 2080 i z 2006 r. 157, poz. 1119) oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania antymonopolowego wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: Na podstawie art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, I. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta L. i gminy L. () – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: odbiorca zobowi ą zuje si ę do pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza g ł ównego w przypadku uszkodze ń powsta ł ych na skutek dzia ł ania niskich temperatur, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 12 wrze ś nia 2006 r., II. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta L. i gminy L.– rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: 2 w razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorc ę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza g ł ównego oraz uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody mo ż e by ć ustalona odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 12 wrze ś nia 2006 r. III. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta L. i gminy L. ) – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: odbiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej, lub z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 12 wrze ś nia 2006 r. IV. uznaje si ę za ograniczaj ą c ą konkurencj ę i naruszaj ą c ą zakaz, o którym mowa w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, praktyk ę polegaj ą c ą na nadu ż ywaniu przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. pozycji dominuj ą cej na lokalnym – obejmuj ą cym obszar miasta L. i gminy L. – rynku zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków poprzez narzucanie uci ąż liwych i przynosz ą cych nieuzasadnione korzy ś ci warunków umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w drodze zamieszczenia w ich tre ś ci zapisów przewiduj ą cych, ż e: odbiorca dokonuje zap ł aty nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi na podstawie faktury w terminie 18 dni od jej wystawienia, i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 12 wrze ś nia 2006r. Uzasadnienie Do Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie wp ł yn ęł o pismo od Miejskiego Rzecznika Konsumentów w L. z pro ś b ą o zbadanie umowy dostawy wody i odprowadzania ś cieków stosowanej przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L., zwane dalej MPWiK Sp. z o.o., w zwi ą zku ze skarg ą konsumenta. W oparciu o to pismo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o ustalenie, czy dzia ł ania MPWiK Sp. z o.o. uzasadniaj ą wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Celem tego post ę powania by ł o ustalenie jakie wzorce umowne stosowane s ą przez tego przedsi ę biorc ę wobec konsumentów i jak ą pozycj ę na rynku zajmuje ten przedsi ę biorca w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków. W trakcie przeprowadzonego post ę powania wyja ś niaj ą cego ustalono, ż e MPWiK Sp. z o.o. 3 jest monopolist ą naturalnym w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków na terenie miasta L. Przedsi ę biorca dostarczy ł wszystkie wzory stosowanych aktualnie umów dostawy wody i odbioru ś cieków zawieranych z konsumentami oraz Regulamin dostawy wody i odbioru ś cieków zatwierdzony przez Gmin ę L. Analiza zebranego materia ł u dowodowego da ł a podstawy do postawienia MPWiK Sp. z o.o. zarzutu nadu ż ycia pozycji dominuj ą cej poprzez stosowanie w umowach zawieranych z konsumentami w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków zapisów sprzecznych z prawem i obowi ą zuj ą cym Regulaminem. W zwi ą zku z powy ż szym zosta ł o zamkni ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce w tej sprawie i Postanowieniem Nr 115/06 wszcz ę to z urz ę du post ę powanie antymonopolowe przeciwko Miejskiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. pod zarzutem stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę polegaj ą cej na nadu ż ywaniu przez MPWiK Sp. z o.o. pozycji dominuj ą cej na lokalnym rynku dostawy wody i odbioru ś cieków poprzez narzucenie w umowach zawieranych z konsumentami uci ąż liwych warunków tych umów przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci polegaj ą cych na zawarciu w ich tre ś ci zapisów: 1. Odbiorca zobowi ą zuje si ę do pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza g ł ównego w przypadku uszkodze ń powsta ł ych na skutek dzia ł ania niskich temperatur, 2. w razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorc ę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza g ł ównego oraz uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody mo ż e by ć ustalona odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza, 3. Odbiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci, 4. Odbiorca dokonuje zap ł aty nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi na podstawie faktury w terminie 18 dni od jej wystawienia, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.), dalej ustawa o ochronie ... . Równocze ś nie Postanowieniem Nr 121/06 zaliczono w poczet dowodów w post ę powaniu antymonopolowym materia ł dowodowy zgromadzony w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym RLU- 61-13/06/EW. W odpowiedzi na Postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania antymonopolowego MPWiK Sp. z o.o. wyja ś ni ł a, co nast ę puje: 1. MPWiK Sp. z o.o. w L., zgodnie z aktem za ł o ż ycielskim, mo ż e prowadzi ć dzia ł alno ść w zakresie zaopatrzenia w wod ę i odbioru ś cieków na obszarze kraju i zagranicy. Spó ł ka prowadzi swoj ą dzia ł alno ść zwi ą zan ą z dostaw ą wody i odbiorem ś cieków na terenie Miasta L. i Gminy L. 2. Ka ż da gmina decyduje samodzielnie o formie realizacji tego typu dzia ł alno ś ci. W przypadku Gminy L. jednostk ą realizuj ą c ą zadania gminy w tym zakresie jest MPWiK Sp. z o.o., jako spó ł ka prawa handlowego ze 100% udzia ł em Gminy, 3. MPWiK Sp. z o.o. dzia ł a w tym zakresie w oparciu o Regulamin uchwalony przez Rad ę Gminy, który jest aktem prawa miejscowego. Projektodawc ą uchwalonego przez Rad ę Gminy L. Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków da miasta L. jest Spó ł ka. 4. Ustosunkowuj ą c si ę do zakwestionowanych zapisów Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e: - do zarzutu z pkt 1; wodomierz g ł ówny zgodnie z obowi ą zuj ą cym przepisami prawa znajduje si ę na terenie stanowi ą cym w ł asno ść odbiorcy wody. Warunki, jakie spe ł nia ć musz ą studnie 4 wodomierzowe i pomieszczenia na lokalizacj ę wodomierzy okre ś lone zosta ł y w przepisach prawa budowlanego - Rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiada ć budynki i ich usytuowanie z dnia 12 kwietnia 2002 r. Zasad ą jest montowanie wodomierzy w budynkach, chocia ż przepisy dopuszczaj ą tak ż e ich monta ż w studzienkach. Sam wodomierz natomiast jest w ł asno ś ci ą dostawcy wody. W kontek ś cie obowi ą zuj ą cych regulacji gminnych w L. odbiorca jest zobowi ą zany do zabezpieczenia pomieszczenia, w którym znajduje si ę wodomierz oraz ponosi odpowiedzialno ść w postaci kosztów, gdy nast ą pi jego uszkodzenie na skutek dzia ł ania niskich temperatur. Zapis taki nie stanowi naruszenia prawa, a jest konsekwencj ą obowi ą zków wynikaj ą cych z niew ł a ś ciwego zabezpieczenia pomieszczenia odbiorcy wody przed skutkami niskich temperatur. Wyeliminowanie tego zapisu spowoduje to, ż e odbiorca i tak poniesie odpowiedzialno ść z tytu ł u niew ł a ś ciwego zabezpieczenia pomieszczenia tylko nie b ę dzie ś wiadom skutków finansowych swoich dzia ł a ń , - do zarzutu z pkt 2; zasad ą jest, ż e ilo ść dostarczonej wody ustala si ę na podstawie wskaza ń wodomierza. Regulacje wskazane w tym punkcie stosowane s ą wówczas, gdy nast ę puje uszkodzenie wodomierza z przyczyn niezawinionych przez odbiorc ę lub z przyczyn ś wiadomego dzia ł ania odbiorcy maj ą cego na celu niezap ł acenie za pobran ą wod ę . S ą tak ż e przypadki cofania skrzyde ł ek wodomierzy, aby wskazanie by ł o mniejsze ani ż eli faktyczny pobór wody. Kwestionowany zapis umowny zosta ł przyj ę ty z wzorca uzgodnionego z Urz ę dem Antymonopolowym w latach dziewi ęć dziesi ą tych - 1993 r. i nie by ł dotychczas kwestionowany. Kwestie dochodzenia odszkodowa ń na drodze cywilnoprawnej od odbiorców stosuj ą cych celowe dzia ł ania w celu uszkodzenia wodomierza s ą bardzo d ł ugotrwa ł e i cz ę sto niemo ż liwe do wyegzekwowania, st ą d przyj ę te rozwi ą zanie. - do zarzutu z pkt 3; woda dostarczana przez Spó ł k ę jest towarem, jak ka ż dy inny towar. Powinna by ć zatem odpowiedniej jako ś ci. Odpowiedniej, znaczy spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe okre ś lone w Rozporz ą dzeniu Ministra Zdrowia z dnia 19 listopada 2002 r. w sprawie wymaga ń dotycz ą cych jako ś ci wody przeznaczonej do spo ż ycia (Dz.U. Nr 203, poz. 1718). Dostawca zawsze ponosi odpowiedzialno ść za jako ść dostarczonej odbiorcom wody. W praktyce woda dostarczana przez MPWiK Sp. z o.o. jest bardzo dobrej jako ś ci, reklamacje sk ł adane z tego tytu ł u s ą nieliczne. Analiza danych z lat ubieg ł ych wskazuje na stosowanie upustów na poziomie znacznie ni ż szym ani ż eli za ł o ż ony 10%. Procedury wewn ę trzne Spó ł ki oraz nadzór sanitarny praktycznie nie daj ą mo ż liwo ś ci wprowadzenia do sieci miejskiej wody o z ł ych parametrach jako ś ciowych. Zatem, w praktyce problem ten nie wyst ę puje i zapis nie jest wykorzystywany w pe ł nym jego brzmieniu odno ś nie wysoko ś ci stosowanych upustów. - do zarzutu z pkt 4; brzmienie Regulaminu w tym zakresie stanowi, ż e termin zap ł aty oraz skutki niedotrzymania terminu zap ł aty ustalane s ą w umowie. Wprowadzenie do umowy zapisu o liczeniu terminu zap ł aty od dnia otrzymania faktury przez odbiorc ę w praktyce by ł by utrudniony, gdy ż system dostarczania rachunków przyj ę ty przez Spó ł k ę jest dwojaki: przez poczt ę lub w domu odbiorcy przy odczytywaniu stanu licznika. W MPWiK Sp. z o.o. wysy ł ka faktur nast ę puje w dniu ich wystawienia lub na drugi dzie ń , a podane przez poczt ę dni dostawy okre ś lono na terenie L. na 3 dni. Zatem faktury docieraj ą do odbiorców najpó ź niej w czwartym dniu od ich wystawienia. Do domu odbiorcy faktura jest dostarczana w nast ę pnym dniu od jej wystawienia przez odczytywaczy z czego sporz ą dzane s ą raporty dzienne. Spó ł ka stwierdzi ł a, ż e postanowienia propozycji umownych realizuj ą cych wy łą cznie przepisy prawa s ą dla wszystkich odbiorców jednakowe. W nast ę pnym pi ś mie Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e oprócz Miasta L. dostarcza wod ę tak ż e do kilku miejsc na terenie Gminy L. z tytu ł u prowadzenia dzia ł alno ś ci administrowania wysypiskiem ś mieci w R. 5 MPWiK Sp. z o.o. poinformowa ł a Prezesa UOKiK, ż e od dnia 12 wrze ś nia 2006 r. dokonuje zmiany zapisów w umowach dostawy wody i odprowadzania ś cieków zawieranych z odbiorcami tych us ł ug i przedstawi ł a nowe brzmienia kwestionowanych w post ę powaniu zapisów. Prezes UOKiK ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny w niniejszej sprawie. Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w L. jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do KRS.. 100% udzia ł owcem Spó ł ki jest Gmina L. Przedmiotem dzia ł alno ś ci MPWiK Sp. z o.o. jest m.in. pobór uzdatnianie i rozprowadzanie wody oraz odprowadzanie i oczyszczanie ś cieków. Spó ł ka jest w ł a ś cicielem sieci s ł u żą cej dostarczaniu wody i odprowadzaniu ś cieków, jest to tzw. monopol naturalny i na terenie swojego dzia ł ania nie spotyka si ę z konkurencj ą innych przedsi ę biorców. Terenem dzia ł ania MPWiK Sp. z o.o. jest Miasto L. i gmina L. Na terenie tej gminy usytuowane jest wysypisko ś mieci nale żą ce do Gminy L., którym Spó ł ka zarz ą dza i w ramach tego, na mocy porozumienia z Gmin ą L. dostarcza okolicznym mieszka ń com wod ę . Terenami obj ę tymi dostaw ą wody s ą : wie ś R., W. R. i K. oraz B. Mieszka ń cy tych wsi zaopatrywani s ą w wod ę nieodp ł atnie do wysoko ś ci ustalonego z Gmin ą L. limitu w ramach odszkodowania za ewentualne negatywne zjawiska wynikaj ą ce z lokalizacji sk ł adowiska odpadów, a pobór wody ponad ustalony limit przez tych mieszka ń ców odbywa si ę na zasadach odp ł atno ś ci takich samych, jak u innych indywidualnych odbiorców wody z Miasta L. Wykonywanie dzia ł alno ś ci dostawy wody i odbioru ś cieków odbywa si ę w oparciu o przepisy prawa. Jest to zadanie w ł asne gminy realizowane przez jej jednostk ę - spó ł k ę prawa handlowego. Do ogólnych przepisów prawa nale ż y ustawa z dnia 07 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. Nr 72, poz. 747 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy w postaci rozporz ą dze ń . Oprócz tego dzia ł alno ść Spó ł ki reguluj ą przepisy prawa miejscowego, a to wprowadzony uchwa łą Rady Miasta L. Regulamin w sprawie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie Miasta L.- Uchwa ł a Nr …….. Rady Miasta l. z dnia 26 stycznia 2006 r. Regulamin zawiera postanowienia odno ś nie zasad dostarczania wody i ś cieków, reguluje wzajemne prawa i obowi ą zki stron tego rodzaju us ł ug, a jego projekt zosta ł opracowany przez Spó ł k ę i przedstawiony do akceptacji Radzie Miasta. W oparciu o te regulacje prawne Spó ł ka opracowa ł a wzorce umów dostawy wody i odprowadzania ś cieków zawierane z indywidualnymi podmiotami. Wzorce te by ł y przedmiotem oceny w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym. Opracowane przez MPWiK Sp. z o.o. wzorce umów nie podlegaj ą negocjacjom i umowy zawierane s ą w tre ś ci przedstawionej odbiorcy. Jedyne rozró ż nienie dotyczy rodzaju umowy ze wzgl ę du na typ i stan w ł asno ś ci przy łą cza. Postanowienia umowy zawieraj ą ce wzajemne prawa i obowi ą zki stron s ą dla wszystkich takie same. W czasie trwania post ę powania do Delegatury w L. wp ł yn ęł a skarga odbiorcy wody z której wynika, ż e wystawiona temu odbiorcy faktura za wymian ę wodomierza ma dat ę wystawienia 14 czerwca 2006 r., odbiorca otrzyma ł j ą drog ą pocztow ą 26 czerwca 2006 r., a na fakturze jest termin p ł atno ś ci osiemna ś cie dni od daty wystawienia. Zatem przez okres dwunastu dni faktura przele ż a ł a w drodze do odbiorcy, co skróci ł o mu termin do zap ł aty do sze ś ciu dni, gdy zwyczajowo przyj ę te s ą terminy 14 dniowe od daty otrzymania faktur od innych dostawców. W trakcie trwania post ę powania antymonopolowego MPWiK Sp. z o.o. o ś wiadczy ł a, ż e z dniem 12 wrze ś nia 2006 r. zmienia brzmienie zapisów w umowach, a aneksowanie zawartych umów dokonane zostanie do dnia 30 marca 2007 r. ze wzgl ę du na du żą ilo ść . 6 Równocze ś nie przedstawiono brzmienie nowych zapisów. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: 1. Interes publiczny Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080 ze zm.) stanowi, ż e: ustawa okre ś la warunki rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów przedsi ę biorców i konsumentów . Rozwini ę cie tre ś ci tego artyku ł u stanowi wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 29 maja 2001 r., sygn. akt I CKN 1217/98, który stwierdza, ż e publicznoprawny charakter ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powoduje, ż e ma ona zastosowanie wówczas, gdy jest zagro ż ony lub naruszony interes publiczny, polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Rynek taki funkcjonuje prawid ł owo, gdy zapewniona jest mo ż liwo ść powstania i rozwoju konkurencji. Za zagro ż enie lub naruszenie konkurencji w takim rozumieniu, nale ż y uzna ć , zdaniem S ą du, jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery szerszego kr ę gu uczestników rynku gospodarczego tzn. dotycz ą konkurencji rozumianej, jako zjawisko charakteryzuj ą ce funkcjonowanie gospodarki. W wyroku S ą du Okr ę gowego – S ą du Ochrony konkurencji i Konsumentów z dnia 27 czerwca 2001 r. (sygn. Akt XVII Ama 92/00) S ą d stwierdzi ł , ż e: „interes publiczny w post ę powaniu administracyjnym nie jest poj ę ciem jednolitym i sta ł ym. W ka ż dej sprawie winien on by ć ustalony i konkretyzowany co do swoich wymaga ń . Organ administracji – Prezes Urz ę du winien by ć w toku post ę powania i przy wydawaniu decyzji rzecznikiem tego interesu, albowiem wynika to z jego zada ń w strukturze administracji publicznej- art. 7 k.p.a. A zatem podstaw ą do zastosowania przez Prezesa Urz ę du przepisów ustawy antymonopolowej winno by ć uprzednie stwierdzenie, ż e zosta ł naruszony interes publicznoprawny, a nie interes prawny jednostki, czy te ż grupy”. W zwi ą zku z tym w ka ż dym przypadku organ antymonopolowy powinien ustali ć , czy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego w danej sprawie. Nale ż y jednak zauwa ż y ć , ż e zachodz ą sytuacje, w których naruszenie interesu indywidualnego jest ś ci ś le powi ą zane z naruszeniem interesu publicznoprawnego. Doda ć nale ż y tak ż e, ż e wymienione w art. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…) cele ustawy zosta ł y okre ś lone jako równorz ę dne, co sprawia, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę obejmuj ą nie tylko te, które godz ą w konkurencj ę , ale równie ż te, które stosowane przez przedsi ę biorców posiadaj ą cych pozycj ę dominuj ą c ą na rynku –nie godz ą c wprost w konkurencj ę naruszaj ą interesy innych uczestników rynku np konsumentów. Organ antymonopolowy uzna ł , ż e w niniejszej sprawie przedmiotem ochrony ustawowej jest zbiorowy interes konsumentów, którzy korzystaj ą z us ł ug dostawy wody i odprowadzania ś cieków na zasadach ustalonych przez MPWiK Sp. z o.o. dzia ł aj ą cego jako monopolista naturalny w zakresie tych us ł ug. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e MPWiK Sp. z o.o., jako jedyny dostawca wody i odbiorca ś cieków na terenie miasta L. i Gminy L. (wskazane wsie) posiada si łę rynkow ą pozwalaj ą c ą na dyktowanie warunków kontrahentom w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków. Dla oceny kwestii naruszenia interesu publicznoprawnego istotne jest to, ż e praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę urzeczywistniaj ą si ę g ł ównie poprzez stosunki umowne, które w okoliczno ś ciach niniejszej sprawy maj ą charakter powtarzalny. 7 Zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu antymonopolowym zapisy zawarte s ą we wzorcach umów o zaopatrzenie w wod ę i odbiór ś cieków powszechnie wykorzystywanych przez przedsi ę biorc ę w obrocie gospodarczym. Zakwestionowane dzia ł ania MPWiK Sp. z o.o. wymierzone s ą w szeroki kr ą g uczestników rynku, obejmuj ą cy wszystkich rzeczywistych i potencjalnych odbiorców wody i dostawców ś cieków. Zatem nale ż y stwierdzi ć , ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesu publicznoprawnego. 2. Nadu ż ycie pozycji dominuj ą cej – ad. 1, 2, 3 i 4 sentencji decyzji Zgodnie z art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów- zakazane jest nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej na rynku w ł a ś ciwym przez jednego lub kilku przedsi ę biorców. Nadu ż ywanie pozycji dominuj ą cej polega w szczególno ś ci na narzucaniu przez przedsi ę biorc ę uci ąż liwych warunków umów, przynosz ą cych mu nieuzasadnione korzy ś ci. Dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej powy ż ej konieczne jest zatem wykazanie kumulatywnego spe ł nienia czterech przes ł anek: − przedsi ę biorca, któremu stawia si ę zarzut stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę posiada na rynku w ł a ś ciwym pozycj ę dominuj ą c ą , − przedsi ę biorca ten narzuca okre ś lone warunki umów, − warunki te maj ą charakter uci ąż liwy, − przynosz ą one przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu uci ąż liwe warunki umów nieuzasadnione korzy ś ci. Pierwsz ą i podstawow ą przes ł ank ą , której spe ł nienie jest niezb ę dne dla stwierdzenia praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę zdefiniowanej w art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest fakt zajmowania przez przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki ograniczaj ą ce konkurencj ę pozycji dominuj ą cej na w ł a ś ciwym w sprawie rynku. Zgodnie z art. 4 pkt 9 tej ustawy przez pozycj ę dominuj ą c ą rozumie si ę pozycj ę przedsi ę biorcy, która umo ż liwia mu zapobieganie skutecznej konkurencji na rynku w ł a ś ciwym przez stworzenie mu mo ż liwo ś ci dzia ł ania w znacznym zakresie niezale ż nie od konkurentów, kontrahentów i konsumentów; domniemywa si ę , ż e przedsi ę biorca ma pozycj ę dominuj ą c ą na rynku, je ż eli jego udzia ł w rynku przekracza 40%. Definicj ę rynku w ł a ś ciwego zawiera art. 4 pkt 8 ustawy antymonopolowej, stosownie do którego rynek w ł a ś ciwy to rynek towarów, które ze wzgl ę du na ich przeznaczenie, cen ę oraz w ł a ś ciwo ś ci, w tym jako ść , s ą uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz s ą oferowane na obszarze, na którym ze wzgl ę du na ich rodzaj i w ł a ś ciwo ś ci, istnienie barier dost ę pu do rynku, preferencje konsumentów, znacz ą ce ró ż nice cen i koszty transportu panuj ą zbli ż one warunki konkurencji. Dzia ł alno ść MPWiK Sp. z o.o. polega m.in. na ś wiadczeniu us ł ug w zakresie zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków na obszarze Miasta L. i kilku wsi na terenie Gminy L. Rodzaj prowadzonej przez tego przedsi ę biorc ę dzia ł alno ś ci w zakresie dostawy wody i odbioru ś cieków oraz jej zasi ę g terytorialny wyznaczaj ą w sprawie wymiar produktowy i geograficzny rynku w ł a ś ciwego, o którym mowa w art. 4 pkt 8 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy towarem 8 oferowanym przez MPWiK Sp. z o.o. s ą us ł ugi polegaj ą ce na zbiorowym dostarczaniu wody i odprowadzaniu ś cieków. Z uwagi na technologi ę dostarczania wody (za pomoc ą sieci wodoci ą gowej) i odprowadzania ś cieków (sieci ą kanalizacyjn ą ) rynek w aspekcie geograficznym wyznacza zasi ę g sieci wodoci ą gowo – kanalizacyjnej eksploatowanej przez przedsi ę biorc ę i obejmuj ą cej teren Miasta L. i 4 wsi z Gminy L. Zatem rynkiem w ł a ś ciwym w sprawie b ę dzie lokalny rynek us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków obejmuj ą cy Miasto L. i cztery wsie Gminy L. Na tak zdefiniowanym rynku w ł a ś ciwym MPWiK Sp. z o.o., co wskazano wcze ś niej, jest monopolist ą naturalnym, a wynika to z faktu sieciowego charakteru urz ą dze ń s ł u żą cych do dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Odbiorcy wody i dostawcy ś cieków z tych terenów nie maj ą mo ż liwo ś ci alternatywnego zakupu us ł ug w tym zakresie od innego przedsi ę biorcy. Nale ż y zatem uzna ć , ż e zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jednak samo posiadanie pozycji dominuj ą cej na rynku nie jest prawem zakazane. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów zakazuje nadu ż ywania takiej pozycji na rynku w ł a ś ciwym. Przedmiotem niniejszej decyzji jest ocena w ś wietle prawa antymonopolowego tre ś ci zapisów umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz ocena zachowania MPWiK Sp. z o.o. z punktu widzenia narzucenia odbiorcom us ł ug uci ąż liwych warunków umów przynosz ą cych przedsi ę biorcy nieuzasadnione korzy ś ci - art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotem oceny jest nie tylko tre ść zawieranych przez przedsi ę biorc ę umów, ale i okoliczno ś ci zwi ą zane z ich zawieraniem. Dla wykazania, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę okre ś lon ą w w/w przepisie konieczne jest udowodnienie, ż e kwestionowane warunki umów zosta ł y przez niego odbiorcom us ł ug narzucone. Do narzucania warunków umów dochodzi natomiast wtedy, gdy przedsi ę biorca wykorzystuj ą c swoj ą przewag ę na rynku w ł a ś ciwym, ogranicza swobod ę kszta ł towania tre ś ci umów ze strony kontrahentów dzia ł aj ą cych pod przymusem. Dzi ę ki posiadanej sile rynkowej dominant mo ż e bowiem nie liczy ć si ę z wol ą innych uczestników rynku, którzy zmuszeni s ą zaakceptowa ć ustalone przez niego warunki umowne, nawet je ś li nie gwarantuj ą one ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tym samym narzuca on kontrahentom warunki umowne, które nie mia ł yby racji bytu w przypadku, gdyby na rynku istnia ł a konkurencja i mo ż liwo ść wyboru oferty spo ś ród ofert konkuruj ą cych ze sob ą podmiotów gospodarczych. Narzucanie warunków umów ma miejsce wtedy, gdy przedsi ę biorca eksploatuj ą c zajmowan ą na rynku pozycj ę dominuj ą c ą i sytuacj ę przymusow ą kontrahentów wynikaj ą c ą z braku rzeczywistych alternatyw na rynku, wymusza na nich okre ś lone zachowania. Narzucenie w rozumieniu art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie (…) wynika z braku mo ż liwo ś ci wyboru, a dla oceny, czy dosz ł o do narzucenia uci ąż liwych warunków umów konieczne jest rozwa ż enie, czy rozs ą dny odbiorca zawar ł by umow ę obejmuj ą c ą niekorzystne dla niego warunki w sytuacji, gdyby jego kontrahent dzia ł a ł w warunkach konkurencji, a on sam mia ł mo ż liwo ść wyboru b ą d ź mo ż liwo ść negocjacji warunków umowy. MPWiK Sp. z o.o. b ę d ą c monopolist ą naturalnym prowadzi swoj ą dzia ł alno ść gospodarcz ą w warunkach braku jakiejkolwiek konkurencji w tym zakresie, dysponuje wi ę c potencja ł em niezb ę dnym do narzucenia swoim odbiorcom warunków umowy. Wskazuje na to fakt pos ł ugiwania si ę przez MPWiK Sp. z o.o. opracowanymi wzorcami 9 umownymi, które przedstawiane s ą do podpisu odbiorcom us ł ug. Stosowanie wzorców umownych przy zawieraniu jednorodzajowych umów o charakterze masowym, jakimi niew ą tpliwie s ą umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, z definicji wymaga aprobaty przez odbiorców ich warunków, które s ą z góry jednostronnie ustalane przez profesjonalist ę . Tre ść umowy podpisywanej przez odbiorc ę us ł ug jest ustalana przez ich dostawc ę w formularzu wzorcowym. W konsekwencji odbiorca otrzymuje do podpisu gotow ą umow ę , nie za ś jej projekt, który by ł by punktem wyj ś cia do dalszych uzgodnie ń i negocjacji. Swoboda odbiorcy w zakresie kszta ł towania tre ś ci umowy jest tutaj ograniczona do minimum, a na fakt ten wskazuje sam MPWiK Sp. z o.o. stwierdzaj ą c, ż e obowi ą zki stron wynikaj ą ce z przepisów prawa nie podlegaj ą negocjacjom. Negocjuje si ę jedynie niestandardowe pod łą czenie do sieci w zakresie warunków technicznych. Zawarcie umowy dostawy wody i odprowadzania ś cieków nast ę puje poprzez przyst ą pienie do warunków, które jednostronnie ustala dostawca us ł ug; stanowi to o adhezyjnej naturze tych umów, a jednocze ś nie wskazuje na fakt narzucania warunków umownych w przedmiotowej sprawie. W przypadku umów o charakterze adhezyjnym, tj. umów zawieranych przez przyst ą pienie, w których nie przewiduje si ę mo ż liwo ś ci indywidualnego negocjowania warunków, wystarczaj ą c ą przes ł ank ą dla uznania, ż e nast ę puje ich narzucenie jest bowiem oferowanie ich przez dominanta w stosunkach danego rodzaju (E. Modzelewska – W ą chal, Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów. Komentarz, Wydawnictwo Twigger, Warszawa 2002, s. 118). Sytuacja taka ma miejsce w przedmiotowej sprawie. MPWiK Sp. z o.o. zawiera umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wykorzystaniem jednostronnie ustalonych wzorców umownych, których warunki zmuszeni s ą zaakceptowa ć odbiorcy tych us ł ug. W okoliczno ś ciach niniejszej sprawy uzna ć nale ż y, i ż warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków s ą przez MPWiK Sp. z o.o. odbiorcom us ł ug narzucane, co wi ąż e si ę z posiadan ą przez tego przedsi ę biorc ę si łą rynkow ą i adhezyjnym charakterem zawieranych umów. Zosta ł a zatem spe ł niona druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 8 ust. 1 i 2 pkt 6 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Trzeci ą i czwart ą niezb ę dn ą do spe ł nienia przes ł ank ą jest dowiedzenie, ż e kwestionowane w ramach analizowanych zarzutów zapisy umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą uci ąż liwy charakter i przynosz ą przedsi ę biorcy narzucaj ą cemu te warunki nieuzasadnione korzy ś ci. Za uci ąż liwy uznaje si ę ka ż dy warunek umowy oznaczaj ą cy dla jednej ze stron ci ęż ar wi ę kszy od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Dokonuj ą c analizy uci ąż liwo ś ci warunków umownych nale ż y rozwa ż y ć , czy w hipotetycznej sytuacji istnienia konkurencji na danym rynku w ł a ś ciwym, a wi ę c istnienia rzeczywistej swobody zawierania umów i kszta ł towania ich tre ś ci, dominant by ł by w stanie wynegocjowa ć takie postanowienia umowne. Zakwestionowane przez organ antymonopolowy postanowienia wzorca umów stosowanych przez MPWiK Sp. z o.o. o tre ś ci wskazanej ni ż ej oceni ć nale ż y pod k ą tem ich uci ąż liwo ś ci dla odbiorców i nieuzasadnionych korzy ś ci. 1. Odbiorca zobowi ą zuje si ę do pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza g ł ównego w przypadku uszkodze ń powsta ł ych na skutek dzia ł ania niskich temperatur. Z tre ś ci tego zapisu wynika, ż e na odbiorcy ci ąż y obowi ą zek dbania o wodomierz g ł ówny i odpowiada on za jego uszkodzenie w przypadku wyst ą pienia czynnika niezale ż nego od odbiorcy, na który nie ma on wp ł ywu, a to niskiej temperatury, która powoduje uszkodzenie wodomierza. Z brzmienia tego zapisu wynika, ż e na odbiorcy 10 ci ąż y obowi ą zek powzi ę cia wiadomo ś ci, jak temperatura jest dla tego urz ą dzenia niebezpieczna i mo ż e doprowadzi ć do jego uszkodzenia. Z mocy prawa wodomierz stanowi w ł asno ść dostawcy us ł ug i na nim ci ąż y obowi ą zek kosztów nabycia, zainstalowania i utrzymania wodomierza g ł ównego, natomiast na odbiorcy us ł ug ci ążą te obowi ą zki w przypadku urz ą dzenia pomiarowego – art. 15 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzania ś cieków. W kontek ś cie zawieranych przez MPWiK Sp. z o.o. umów z odbiorcami na odbiorcy ci ąż y obowi ą zek w ł a ś ciwego zabezpieczenia pomieszczenia w którym zamontowany jest wodomierz g ł ówny, tak, aby nie nast ą pi ł a jego utrata, czy uszkodzenie. Z tego tytu ł u odbiorca ponosi odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą wobec dostawcy us ł ug. Zdaniem organu antymonopolowego obci ąż enie odbiorcy wody dodatkow ą odpowiedzialno ś ci ą za urz ą dzenie, które nie stanowi jego w ł asno ś ci i które powinno by ć utrzymywane we w ł a ś ciwym stanie przez MPWiK Sp. z o.o. stanowi dodatkowy, uci ąż liwy warunek umowy wobec na ł o ż enia ju ż na odbiorc ę odpowiedzialno ś ci za utrzymanie pomieszczenia w którym ten wodomierz zamontowano. Odbiorca us ł ug nie ma obowi ą zku wiedzie ć , czy dostawca nale ż ycie utrzymuje wodomierz, czy w ł a ś ciwie go konserwuje i jaka temperatura jest dla tego urz ą dzenia niekorzystna, mog ą ca spowodowa ć jego uszkodzenie. Tym bardziej, ż e ju ż na ł o ż ono na niego odpowiedzialno ść za stan pomieszczenia na wodomierz. Zwolnienie si ę dostawcy us ł ug z odpowiedzialno ś ci za stan wodomierza i jego zabezpieczenie przed dzia ł aniem niskich temperatur stanowi nieuzasadnion ą korzy ść , gdy ż skutki braku dzia ł ania tego przedsi ę biorcy przerzucone zostaj ą na odbiorc ę us ł ug i to w zakresie szczegó ł ów technicznych urz ą dzenia. 2. W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorc ę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza g ł ównego oraz uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody mo ż e by ć ustalona odpowiednio do ilo ś ci, która mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza . W zakwestionowanym w pkt 2 niniejszej decyzji warunku umowy, MPWiK Sp. z o.o. okre ś la sposób naliczania nale ż no ś ci za pobran ą wod ę od odbiorców, którzy poprzez zawinione dzia ł ania doprowadzili do zerwania, uszkodzenia plomby na wodomierzu g ł ównym, uszkodzili ten wodomierz, zniszczyli go lub nast ą pi ł jego przepadek. W takich wypadkach dostawca przyzna ł sobie prawo do ustalenia nale ż no ś ci za wod ę odpowiednio do ilo ś ci, jaka mog ł a przep ł yn ąć pe ł nym przekrojem rury przy łą cza wodoci ą gowego w okresie od ostatniego odczytu wodomierza. W ten sposób MPWiK Sp. z o.o. arbitralnie uregulowa ł a zasady ustalania ilo ś ci wody b ę d ą cej podstaw ą do naliczenia odbiorcy nale ż nych kwot w przypadku zaistnienia wskazanych wy ż ej okoliczno ś ci. Ilo ść ta zosta ł a okre ś lona na maksymalnym mo ż liwym poziomie w oderwaniu od faktycznego zu ż ycia wody i wysoko ś ci faktycznie poniesionej szkody, która wynik ł a na skutek niew ł a ś ciwych dzia ł a ń odbiorcy. Ocena tego zapisu w kontek ś cie uci ąż liwo ś ci dokonana zosta ć powinna w pierwszej kolejno ś ci poprzez porównanie tre ś ci zapisu z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Ustawa z dnia 07 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz. U. Nr 72 poz. 747 ze zm.) nie okre ś la sposobu rozliczania tego typu przypadków. Jedynie w Rozdziale 6 Przepisy karne i kary pieni ęż ne art. 28 ust. 2 pkt 1 -stanowi, ż e karze grzywny w wysoko ś ci do 500,00 z ł podlega ten kto uszkadza wodomierz g ł ówny, zrywa lub uszkadza plomby 11 umieszczone na wodomierzach, urz ą dzeniach pomiarowych lub zaworze odcinaj ą cym….. . Dopiero w Rozporz ą dzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz. U. Nr 127 poz. 886) w § 18.1. wskazuje si ę , ż e w razie stwierdzenia nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody ustala si ę na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem niesprawno ś ci dzia ł ania wodomierza, a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w analogicznym okresie roku ubieg ł ego lub iloczynu ś redniomiesi ę cznego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy nieprawid ł owego dzia ł ania wodomierza. Zdaniem organu antymonopolowego sposób okre ś lony w § 18.1. Rozporz ą dzenia wskazanego wy ż ej, jest w ł a ś ciwy dla okre ś lenia sposobu rozliczenia odbiorcy, który dopu ś ci ł si ę zawinionego zerwania, uszkodzenia plomby na wodomierzu lub uszkodzenia wodomierza. Niezale ż nie od powy ż szego dostawcy przys ł uguje mo ż liwo ść dochodzenia naprawienia wyrz ą dzonej przez odbiorc ę szkody na zasadach ogólnych. Nie jest zatem zasadne ustalenie odpowiedzialno ś ci odbiorcy tak, jak to ma miejsce w umowach stosowanych przez MPWiK Sp. z o.o. Stosowany przez tego dostawc ę sposób rozliczania odbiorców w sytuacjach opisanych w tym zapisie umownym powinien spe ł nia ć rol ę kary umownej, jak ą dostawca wody zastrzega w umowie na wypadek niewykonania lub niew ł a ś ciwego wykonania umowy przez odbiorc ę . Zgodnie z art. 483 § 1 k.c. celem kary umownej jest naprawienie szkody. Wysoko ść kary umownej powinna wi ę c uwzgl ę dnia ć interes ekonomiczny obu stron umowy i pozostawa ć we w ł a ś ciwej proporcji do warto ś ci szkody, jak ą poniesie dostawca. Kara umowna przewy ż szaj ą ca wysoko ść odszkodowania jest ra żą co wygórowana i prowadzi do nieuzasadnionego wzbogacenia si ę jednej strony umowy, w tym przypadku strony silniejszej, jak ą jest dostawca wody. Z tego wzgl ę du nale ż y stwierdzi ć , ż e zapis stosowany prze z MPWiK Sp. z o.o. nosi znamiona uci ąż liwo ś ci, gdy ż jego skutki dla odbiorcy s ą oderwane od rzeczywistych strat ponoszonych przez dostawc ę w przypadku zaistnienia okoliczno ś ci w nim wskazanych. Nieuzasadnione korzy ś ci s ą odpowiednikiem uci ąż liwych warunków i oznaczaj ą sytuacj ę korzystniejsz ą od powszechnie przyj ę tych w stosunkach danego rodzaju. Nieuzasadnione korzy ś ci powinny pozostawa ć w normalnym zwi ą zku przyczynowym z narzuconymi kontrahentowi uci ąż liwymi warunkami umowy. Nieuzasadnione korzy ś ci osi ą gane przez MPWiK Sp. z o.o. w zwi ą zku ze stosowanym we wzorcach umów zapisem polegaj ą na narzuceniu odbiorcom wody i dostawcom ś cieków zasad rozlicze ń , które pozostaj ą w oderwaniu od faktycznej szkody, a dodatkowo zwalniaj ą dostawc ę tych us ł ug od obowi ą zku wykazania i udowodnienia, jaki by ł rzeczywisty lub mo ż liwy do przewidzenia pobór wody w okresie stwierdzonego celowego uszkodzenia wodomierza, zak ł adaj ą c w tych okoliczno ś ciach zawsze nieprzerwany, pobór wody i to ca ł ym przekrojem rury. 3. Odbiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej lub z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to stanowi ć b ę dzie do 10% nale ż no ś ci za wod ę dostarczon ą w okresie trwania zak ł ócenia, okre ś lon ą proporcjonalnie do okresu rozliczenia nale ż no ś ci. O uci ąż liwo ś ci tego zapisu ś wiadczy to, ż e MPWiK Sp. z o.o. ogranicza swoj ą odpowiedzialno ść finansow ą w stosunku do odbiorcy w przypadku, gdy ś wiadczone 12 us ł ugi s ą o obni ż onej jako ś ci w stosunku do jako ś ci wymaganej umow ą oraz przepisami prawa. Maksymalna wielko ść upustu w takim przypadku zosta ł a z góry ustalona na 10% nale ż no ś ci w okresie trwania zak ł ócenia. W zwi ą zku z tym mo ż e doj ść do sytuacji, gdy nast ą pi obni ż enie nale ż nych op ł at o 10%, a ilo ść zu ż ytej wody przez odbiorc ę przemawia za podwy ż szeniem wielko ś ci upustu. Ponadto w przypadku dostarczenia wody o jako ś ci nie odpowiadaj ą cej umowie i regulacjom prawnym w tym zakresie nie b ę dzie podstaw do domagania si ę przez odbiorc ę upustu w wysoko ś ci faktycznego obni ż enia jako ś ci dostarczonej wody. Odbiorca nie mo ż e by ć zmuszony do ponoszenia kosztów us ł ugi, która nie zosta ł a na jego rzecz wykonana tj. nie powinien p ł aci ć za wod ę z ł ej jako ś ci w takiej wysoko ś ci jak ą powinien by ł ui ś ci ć w przypadku dostarczenia wody spe ł niaj ą cej normy jako ś ciowe. Upust za dostarczenie wody o z ł ej jako ś ci ma na celu przywrócenie ekwiwalentno ś ci ś wiadczeniu, które jest niezgodne z umow ą . Dlatego kwota upustu musi uwzgl ę dnia ć istniej ą ce okoliczno ś ci, czyli musi odpowiada ć faktycznemu uchybieniu dostawcy. Natomiast ustalenie z góry maksymalnego upustu narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń , zgodnie z któr ą dostawcy przys ł uguje zap ł ata proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczonej wody (wyrok S ą du Antymonopolowego z dnia 14.06.1995 r., sygn. akt XVII Amr 8/95). Z tego wzgl ę du ustalenie przez MPWiK Sp. z o.o. w umowach zawieranych z odbiorcami us ł ug zapisu okre ś laj ą cego z góry maksymaln ą wysoko ść upustu w przypadku dostarczenia wody o z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci 10% nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę w okresie trwania zak ł ócenia ma uci ąż liwy charakter. Nieuzasadnion ą korzy ś ci ą w tym przypadku jest pobranie przez MPWiK Sp. z o.o. op ł aty za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostawy wody o dobrej jako ś ci. Ustalenie z góry, jednostronnie maksymalnego pu ł apu tego ś wiadczenia w wysoko ś ci 10% nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę w okresie trwania zak ł ócenia narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci pomi ę dzy stronami umowy. Dostarczenie wody z ł ej jako ś ci mo ż e spowodowa ć po stronie odbiorcy niemo ż liwo ść jej wykorzystania, a z drugiej strony nak ł ada na niego obowi ą zek zap ł aty za t ę wod ę , co przyniesie dostawcy dodatkow ą nienale ż n ą korzy ść . Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, ż e zapis o tre ś ci wskazanej wy ż ej zosta ł odbiorcom narzucony, jest uci ąż liwy i przynosi MPWiK Sp. z o.o. nieuzasadnione korzy ś ci. 4. Odbiorca dokonuje zap ł aty nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi na podstawie faktury w terminie 18 dni od jej wystawienia. Zapis o tej tre ś ci powoduje obowi ą zek zap ł aty za dostarczon ą faktur ę w terminie liczonym od daty jest wystawienia. W okoliczno ś ciach tej sprawy to MPWiK Sp. z o.o. narzuca odbiorcom zasady liczenia terminu, które s ą sprzeczne z przepisami ogólnymi okre ś lonymi obecnie w Rozporz ą dzeniu Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lenia taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127 poz. 886). Zgodnie z tymi przepisami – § 17.1 Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę lub odprowadzane ś cieki w terminie okre ś lonym na fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Zapis stosowany w umowach przez MPWiK Sp. z o.o. jest niekorzystny dla odbiorców, gdy ż bieg terminu liczony jest od daty wystawienia faktury. Takie ustalenie pocz ą tku biegu terminu do zap ł aty za us ł ugi stanowi uci ąż liwy warunek umowy. Z materia ł ów zgromadzonych w post ę powaniu dowodowym wynika, ż e 13 dochodzi do przypadków, gdy z winy dostawcy termin ten ulega wyra ź nemu skróceniu na niekorzy ść odbiorcy, gdy ż od daty wystawienia faktury do daty jej wys ł ania odbiorcy up ł ywa spory czas, a faktura pozostaje w dyspozycji dostawcy. Odbiorcy natomiast pozostawia si ę krótki (mniej ni ż zwyczajowo przyj ę te 14 dni w obrocie gospodarczym) czas na zrealizowanie ci ążą cego na nim obowi ą zku zap ł aty za us ł ugi. Z tego wzgl ę du warunek ten, ustalony jednostronnie przez MPWiK Sp. z o.o. z uwzgl ę dnieniem tylko i wy łą cznie w ł asnych interesów stanowi uci ąż liwo ść dla odbiorcy. Takie uregulowanie stanowi tak ż e nieuzasadnion ą korzy ść dla dostawcy us ł ug, gdy ż pozostawia mu ca ł kowit ą swobod ę , co do terminu wystawienia faktury i zwalnia go z obowi ą zku zabezpieczenia w ł a ś ciwej dostawy wystawionej faktury do odbiorcy. W tym miejscu nale ż y podnie ść , i ż MPWiK Sp. z o.o. w dniu 12.09.2006r. z ł o ż y ł a o ś wiadczenie, zgodnie z którym z tym dniem dokonano zmian zapisów w umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawieranymi z odbiorcami us ł ug. Nowe zapisy wprowadzono do obrotu zmieniaj ą c wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Jednocze ś nie zobowi ą zano si ę do dnia 30 marca 2007 r. dokona ć aneksowania umów ju ż zawartych wprowadzaj ą c w nich nowe brzmienie kwestionowanych postanowie ń . Nowo wprowadzone zapisy maj ą brzmienie: Pkt 1. Odbiorca zobowi ą zuje si ę do pokrycia kosztów nabycia i wymiany wodomierza g ł ównego w przypadkach jego utraty, uszkodze ń mechanicznych oraz uszkodze ń na skutek dzia ł ania niskich temperatur powsta ł ych z powodu niezabezpieczeni w sposób nale ż yty pomieszczenia, w którym jest on zamontowany. Pkt 2. W razie stwierdzenia zawinionego przez Odbiorc ę zerwania lub uszkodzenia plomb wodomierza g ł ównego oraz uszkodzenia, zniszczenia lub utraty wodomierza g ł ównego ilo ść pobranej wody mo ż e by ć ustalona na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w okresie 3 miesi ę cy przed stwierdzeniem tych zdarze ń , a gdy nie jest to mo ż liwe – na podstawie ś redniego zu ż ycia wody w roku ubieg ł ym i liczby miesi ę cy od ostatniego odczytu wodomierza. Pkt. 3 Odbiorca mo ż e domaga ć si ę obni ż enia nale ż no ś ci w razie udowodnienia zawinionego dostarczania wody o pogorszonej, lub z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu uniemo ż liwiaj ą cym normalne korzystanie z wody. Obni ż enie to b ę dzie proporcjonalne do stopnie pogorszenia jako ś ci lub trwania zak ł ócenia. Pkt 4. Odbiorca dokonuje zap ł aty nale ż no ś ci za ś wiadczone us ł ugi w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Fakt dokonania przez MPWiK Sp. z o.o., jeszcze na etapie post ę powania administracyjnego zmian w stosowanych wzorcach umownych oraz zobowi ą zanie si ę do anektowania ju ż zawartych umów w celu usuni ę cia zakwestionowanych zapisów dokonanie tego szybko i przedstawienie organowi antymonopolowemu dowodów 14 dokonania tych zmian pozwala przyj ąć , ż e wprowadzone od dnia 12 wrze ś nia 2006r. nowe wzorce umów pozwol ą odbiorcom na zachowanie równowagi i ekwiwalentno ś ci stron tych umów, a tym samym przyczyni ą si ę do w ł a ś ciwego zabezpieczenia ich praw i obowi ą zków. Nale ż y zatem uzna ć dzie ń 12 wrze ś nia 2006r., jako dzie ń zaniechania stosowania zarzucanej praktyki. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie. Otrzymuje: 1.Miejskie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. 2. a/a Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie – Ew ę Wiszniowsk ą .