RKT-85/2006

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 30.11.2006r. RKT-61-36/06/SB DECYZJA Nr RKT- 85/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 z zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Andrzejowi Januszowi W. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą jako F. H. „OSMOSIS” w Krakowie - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł ania w/w przedsi ę biorcy polegaj ą ce na: 1 naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez informowanie konsumentów w trakcie rozmowy telefonicznej poprzedzaj ą cej wizyt ę przedstawiciela przedsi ę biorcy w domu konsumenta, a tak ż e w jej trakcie, ż e celem wizyty jest bezp ł atne badanie jako ś ci wody u ż ytkowanej przez konsumentów, podczas gdy faktycznym celem wizyty, jest sprzeda ż urz ą dzenia filtruj ą cego, 2 na ł o ż eniu na konsumentów obowi ą zku uiszczenia op ł at z tytu ł u odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa pomimo, i ż konsumenci odst ą pili od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia, co jest sprzeczne z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. Nr 22, poz. 271 z zm.), 3 naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie umieszczenie w dokumentach gwarancyjnych podstawowych danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, o nazwie gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, co jest sprzeczne z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz.U. Nr 141, poz. 1176 z zm.), 4. stosowaniu w umowach sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: § 9 umowy sprzeda ż y „ Spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy rozstrzyga ł b ę dzie S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Sprzedaj ą cego .” i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł ania w/w przedsi ę biorcy polegaj ą ce na 1. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie umieszczenie w dokumentach gwarancyjnych podstawowych danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, tj.: o terytorialnym zasi ę gu ochrony 2 gwarancyjnej oraz informacji, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą , co jest sprzeczne z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego, i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 8.11.2005r. , 2. naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: a) nieinformwanie konsumentów o imieniu i nazwisku przedsi ę biorcy (firmie osoby fizycznej) w dokumentach potwierdzaj ą cych dokonanie sprzeda ż y konsumentom, w fakturach VAT i umowach sprzeda ż y, b) nieinformowanie konsumentów o swoim imieniu i nazwisku (nazwie) w o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, co jest sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271 z zm.) i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 24.10.2006r. , III. Na podstawie art. 23 d w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stwierdza si ę ż e stosowana przez ww. przedsi ę biorców praktyka, polegaj ą ca na podawaniu informacji w o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa o adresie zamieszkania (siedzibie), nie narusza obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o której mowa w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271 z zm.), a tym samym nie narusza zbiorowych interesów konsumentów , o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. IV. Na podstawie art. 100e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktu I rygor natychmiastowej wykonalno ś ci. V. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów postanawia si ę zobowi ą za ć Andrzeja Janusza W. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako F. H. „OSMOSIS”, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 95 z ł (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t pi ęć ). Uzasadnienie W dniu 29.12.2005r. wszcz ę te zosta ł o w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwanego dalej organem antymonopolowym post ę powanie, w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez Andrzeja Janusza W. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako F. H. „OSMOSIS” w Krakowie – zwanego dalej OSMOSIS bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów - zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą (Karta nr 2). Przedmiotowe post ę powanie zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym oraz na podstawie skarg konsumentów. W pi ś mie z dnia 09.01.2006r. ustosunkowuj ą cym si ę do wszcz ę cia post ę powania OSMOSIS wyja ś ni ł co nast ę puje (Karty nr 45-46). Zarzut nie udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w trakcie rozmowy telefonicznej i podczas prezentacji systemu filtracyjnego jest chybiony. Oczywiste i prawdziwe dla przedsi ę biorcy jest proponowanie podczas rozmowy telefonicznej bezp ł atnego badania jako ś ci wody u ż ytkowanej przez konsumenta. Tak ą sam ą propozycj ę przedstawia osoba, która bada jako ść wody. System filtruj ą cy umo ż liwia pozbawienie wody zanieczyszcze ń takich jak: truj ą ce i rakotwórcze zwi ą zki chemiczne, metale ci ęż kie, bakterie i 3 wirusy. W sytuacji, gdy osoby bior ą ce udzia ł w prezentacji s ą zainteresowane mo ż liwo ś ci ą jej oczyszczenia i uzdatniania o zwi ą zki mineralne i energetyzuj ą ce, zainstalowane zostaj ą urz ą dzenia: wk ł ad mineralizuj ą cy AIMRO i wk ł ad energetyzuj ą cy AIFIR, oraz system filtruj ą cy. Zaznaczono, ż e propozycj ę sprzeda ż y systemu przedstawia si ę wy łą cznie w sytuacji zainteresowania osób bior ą cych udzia ł w prezentacji, zakupem i monta ż em urz ą dzenia. W przeciwnym przypadku przedstawiciel poprzestaje jedynie na stwierdzeniu, ż e woda u ż ywana przez konsumenta nie posiada parametrów, które mo ż e zapewni ć prezentowany system filtracyjny. Przedsi ę biorca nie uzna ł s ł uszno ś ci zarzutu postawionego w punkcie drugim. Przedsi ę biorca stwierdzi ł , ż e organ antymonopolowy zaakceptowa ł w 2002r. tre ść umowy wykorzystywanej przy zawieraniu umów z konsumentami. W sprawie zarzutu dotycz ą cego braku pe ł nych informacji w dokumencie gwarancyjnym, przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e z dniem 05.11.2005r. dokument ten zosta ł uzupe ł niony o wymagane informacje. Na potwierdzenie przedmiotowego twierdzenia zosta ł dostarczony przyk ł adowy wzór karty gwarancyjnej (Karta nr 47-49, 88). Przedsi ę biorca nie zgodzi ł si ę z postawionym zarzutem stosowania postanowienia wpisanego do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, o których mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., gdy ż w jego opinii okre ś lenie s ą du miejscowo w ł a ś ciwego dla sprzedawcy jest dopuszczalne przez przepisy k.p.c. (art. 43 § 1 k.p.c. w zw. z art. 31 i 34 k.p.c.). W dniu 11.10.2006r. postanowieniem nr 4 zosta ł zmieniony zakres postanowienia o wszcz ę ciu post ę powania w pkt 4 (Karta nr 164). Otrzyma ł on brzmienie: „naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w: a) fakturach VAT: o danych podatnika - sprzedawcy, co mo ż e by ć sprzeczne z art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i us ł ug (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z zm.), b) umowach sprzeda ż y: o firmie przedsi ę biorcy, co mo ż e by ć sprzeczne z art. 43 2 § 1 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z zm.), c) o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa: o swoim imieniu i nazwisku (nazwie) oraz adresie zamieszkania (siedzibie), co mo ż e by ć sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271 z zm.)”. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: W trakcie post ę powania prowadzonego przeciwko OSMOSIS w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów na podstawie art. 23a ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy ustali ł , ż e przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sprzeda ż y urz ą dze ń filtruj ą cych wod ę , (…) (Karta nr 16-verte). Sprzeda ż urz ą dze ń filtruj ą cych odbywa si ę w trakcie spotka ń z konsumentami w ich domach. Terminy przedmiotowych wizyt s ą uzgadniane podczas wcze ś niejszych rozmów telefonicznych, w trakcie których przedstawiciele przedsi ę biorcy oferuj ą konsumentom przeprowadzenie nieodp ł atnych bada ń wody (Karty nr 27, 40, 45). Na pocz ą tku wizyty przedstawiciel dokonuje badania próbek wody spo ż ywanej przez konsumentów oraz przywiezionej przez niego. Badanie to polega na porównaniu parametrów próbek wody poddanych wcze ś niej reakcjom chemicznym. Dopiero po przeprowadzeniu przedmiotowych zabiegów, konsumentom oferowana jest mo ż liwo ść zakupu urz ą dzenia filtruj ą cego (Karta nr 36). Dodatkowo, w trakcie prezentacji urz ą dze ń , konsumentom oferowana jest mo ż liwo ść finansowania zakupu kredytem konsumenckim (Karta nr 37-verte). Podczas spotkania konsumenci zawieraj ą umowy sprzeda ż y w oparciu o przedstawiony wzorzec umowy. Natomiast dokument gwarancyjny jest im wr ę czany dopiero po zainstalowaniu urz ą dzenia (Karta nr 86). Zawierane z konsumentami umowy posiadaj ą nast ę puj ą ce zapisy. § 5 pkt 2 stanowi, ż e „W przypadku odst ą pienia od Umowy Sprzeda ż y i Umowy o kredyt w terminie 10 dni od ich 4 zawarcia gdy system filtruj ą cy zostaje zamontowany na ż yczenie Kupuj ą cego, Kupuj ą cy wyra ż a zgod ę do poniesienia kosztów monta ż u, demonta ż u, doboru testowania, transportu oraz u ż ytych materia ł ów w terminie do 14 dni”. § 5 pkt 3 umowy podaje, ż e „Wy ż ej wymienione koszty okre ś li Sprzedawca, nie mog ą one jednak by ć mniejsze ni ż 30%, a wi ę ksze ni ż 40% ceny detalicznej ustalonej przez strony w § 6 niniejszej umowy” (Karta nr 52). W sytuacji, gdy konsumenci z ł o ż yli o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umów, przedsi ę biorca dodatkowo stosuje dwa niezale ż ne wzory pism, które oni podpisuj ą (Karta nr 22). W pierwszym wzorze o ś wiadczenia przedstawianego konsumentom zamieszczone s ą postanowienia „W nawi ą zaniu do odst ą pienia od umowy z dnia ..., system zostaje zdemontowany dnia ... godz. ... Zgodnie z § 5, p. 2,3 umowy sprzeda ż y, koszty ustalono na kwot ę ... z ł (p ł atne w dniu demonta ż u, tj. ...). Klient zgadza si ę na pokrycie w/w kosztów. Strony o ś wiadczaj ą , ż e nie b ę d ą mia ł y do siebie ż adnych roszcze ń a wszelkie wcze ś niejsze zobowi ą zania uwa ż a si ę za nieaktualne.” (Karta nr 22). Drugi wzór wykorzystywany przez OSMOSIS w przypadku odst ą pienia konsumentów od umów stanowi, ż e „W nawi ą zaniu do odst ą pienia od umowy z dnia ..., system zostaje zdemontowany dnia ... godz... Klient nie zgadza si ę na pokrycie kosztów odst ą pienia wg. umowy sprzeda ż y § 5 pkt 2,3. Strony o ś wiadczaj ą , ż e nie b ę d ą mia ł y do siebie ż adnych roszcze ń a wszelkie wcze ś niejsze zobowi ą zania uwa ż a si ę za nieaktualne.” (Karta nr 22-verte). Karty gwarancyjne maj ą ce zastosowanie do nabywanych przez konsumentów produktów okre ś laj ą gwaranta w nast ę puj ą cy sposób: „F.H. „Osmosis” …” (Karta nr 19). W trakcie prowadzonego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e od 05.11.2005r. zmianie uleg ł a tre ść karty gwarancyjnej (Karta nr 105). W celu potwierdzenia przedmiotowych informacji, dostarczy ł umow ę sprzeda ż y urz ą dzenia typu ROS, zawart ą w dniu 08.11.2005r. Urz ą dzenie to posiada ł o kart ę gwarancyjn ą zawieraj ą c ą okre ś lenie terenu na którym jest wa ż na, tj. Rzeczpospolita Polska oraz zapis, ż e „Niniejsza gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza, ani nie zawiesza uprawnie ń wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ” (Karty nr 52, 53, 54). W trakcie prowadzenia przedmiotowego post ę powania przedsi ę biorca zadeklarowa ł wprowadzenie z dniem 13.01.2006r. do wykorzystywania przy zawieraniu umów z konsumentami wzorca umownego, który w swej tre ś ci posiada numer NIP (Karta nr 105). W celu udokumentowania powy ż szego twierdzenia przedsi ę biorca dostarczy ł faktycznie zawart ą w dniu 17.01.2006r. umow ę uzupe ł nion ą o t ę informacj ę (Karta nr 110). Przedsi ę biorca w dokumentach potwierdzaj ą cych zawarcie umowy, tj. umowie oraz fakturze VAT, by ł oznaczany odpowiednio jako „Osmosis” oraz „F.H. „OSMOSIS” (Karta nr 110, 107). Natomiast w drukach o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy jako „F.H. OSMOSIS” (Karta nr 106-verte). Jednak w trakcie prowadzonego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e od 23.10.2006r. zmianie uleg ł a tre ść faktury VAT, umowy sprzeda ż y oraz o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy (Karta nr 165). W nowych wzorcach przedsi ę biorca zosta ł okre ś lony jako Andrzej Janusz W. F.H. „OSMOSIS”. Na potwierdzenie powy ż szych informacji przedstawiona zosta ł a pierwsza faktycznie zawarta umowa sprzeda ż y z dnia 24.10.2006r. wraz z o ś wiadczeniem o odst ą pieniu od umowy oraz faktur ą VAT (Karty nr 177, 178). W toku niniejszego post ę powania organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub 5 wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W przypadku, gdy dosz ł o do naruszenia art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, organ antymonopolowy na mocy art. 23c ust. 1 tej ustawy uznaje okre ś lon ą praktyk ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. I. 1. W zakresie punktu I.1 sentencji decyzji oceniana praktyka OSMOSIS dotyczy naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez informowanie konsumentów w trakcie rozmowy telefonicznej poprzedzaj ą cej wizyt ę przedstawiciela przedsi ę biorcy w domu konsumenta, a tak ż e w jej trakcie, ż e celem wizyty jest bezp ł atne badanie jako ś ci wody u ż ytkowanej przez konsumentów, podczas gdy faktycznym celem wizyty, jest sprzeda ż urz ą dzenia filtruj ą cego Ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny – zwana dalej ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów nak ł ada szereg obowi ą zków informacyjnych na profesjonalist ę oferuj ą cego konsumentom nabycie urz ą dze ń poza jego lokalem. Wynika to z faktu, ż e technika zawierania umów poza lokalem przedsi ę biorstwa zagra ż a ekonomicznym interesom konsumentów, a tak ż e stwarza niebezpiecze ń stwo dla ich prywatno ś ci. Agresywno ść oferty uwidacznia si ę na skutek wyst ę powania z ni ą w miejscach, gdzie konsument nie liczy si ę z jej pojawieniem, nietypowych dla prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej: spotkania promocyjne, objazdy, publiczne prezentacje, wizyty w domu, u znajomych i miejscu pracy konsumenta, nagabywanie na ulicy. Powoduje to dezorientacj ę konsumenta i jego nieumiej ę tno ść rzetelnej oceny warunków umowy i jej przedmiotu. Umo ż liwia to sprzedawcy manipulowanie procesem nabywczym konsumenta, nienastawionego na kontakt handlowy, ograniczenie ukszta ł towania jego woli i wyra ż enia, co jest zagro ż eniem dla jego ś wiadomego uczestnictwa na rynku, a tak ż e zagro ż eniem jego prywatno ś ci. Kontakt z przedsi ę biorc ą poza jego lokalem jest utrudniony na wypadek konieczno ś ci kontaktów post- kontraktowych. 1 Bardzo cz ę sto konsument podejmuj ą c decyzje nabywcze poza lokalem przedsi ę biorcy nie ma mo ż liwo ś ci faktycznej oceny towaru, gdy ż sprzedawca dysponuje jedynie jego zdj ę ciem. W sytuacji, gdy umowa jest zawierana podczas wizyty przedstawiciela w domu konsumenta, nie mo ż e on tak ż e zweryfikowa ć ceny oferowanego urz ą dzenia, z cenami innych dost ę pnych urz ą dze ń spe ł niaj ą cych te same funkcje u ż ytkowe. 1 E. Łę towska: Zarys Prawa, Prawo umów konsumenckich, CH Beck 2002, s.261 6 W analizowanej sprawie wizyta przedstawiciela poprzedzana jest rozmow ą telefoniczn ą , w trakcie której ustalany jest jej termin. Przedmiotem rozmowy jest mo ż liwo ść przeprowadzenia w domu konsumenta nieodp ł atnego badania jako ś ci wody (Karta nr 43). Telefoniczna oferta przeprowadzenia nieodp ł atnego badania wody, jest przez konsumenta odbierana jako sygna ł , i ż spo ż ywana przez niego woda mo ż e stanowi ć zagro ż enie dla jego zdrowia. Wywo ł ane poczucie niepewno ś ci, a nawet zagro ż enia jest podtrzymywane przez przedstawiciela, który rozpoczyna wizyt ę w domu konsumenta od przeprowadzenia do ś wiadczenia chemicznego w wyniku, którego próbka wody zmienia zabarwienie oraz wytr ą ca si ę osad. Nast ę pnie dokonywana jest analiza, na podstawie, której woda zosta ł a sklasyfikowana do grupy „ ś cieków” nie nadaj ą cych si ę do spo ż ycia (Karta nr 27). Przedmiotowe sformu ł owanie sugeruje, ż e woda nie nadaje si ę spo ż ycia. Fakt, ż e wyniki analizy s ą otrzymywane w obecno ś ci konsumentów zwi ę ksza ich wiarygodno ść . W hierarchii potrzeb Maslov-a, potrzeba bezpiecze ń stwa jest drug ą z potrzeb umieszczon ą bezpo ś rednio po potrzebach fizjologicznych. Kolejnymi to przynale ż no ś ci, uznania, szacunku i samorealizacji. Przedmiotowa teoria zak ł ada, ż e dopiero po zaspokojeniu potrzeb ni ż szego rz ę du, konsument b ę dzie d ąż y ł do zaspokojenia kolejnych. Wywo ł anie u konsumenta poczucia zagro ż enia, jest bod ź cem do dzia ł ania, które zapewni mu bezpiecze ń stwo. W przedmiotowym przypadku przedsi ę biorca wykorzystuje ró ż ne techniki, maj ą ce wywo ł a ć odczucie potrzeb oraz motywów, które ukierunkuj ą post ę powania konsumentów. 2 Poniewa ż rozbudzone pod wp ł ywem wyników analiz chemicznych poczucie zagro ż enia jest silnym motywem wp ł ywaj ą cym na procesy decyzyjne konsumentów, odczuwaj ą oni potrzeb ę nabycia urz ą dzenia, które zapewni im zdrowie (Karta nr 27). Tym samym decyzje o nabyciu produktu, którego zastosowanie gwarantuje spo ż ywanie czystej, zdrowej wody o odpowiednich parametrach, s ą podejmowane pod siln ą presj ą . Przedsi ę biorca potwierdzi ł , ż e dopiero w sytuacji, gdy spo ż ywana przez konsumentów woda posiada inne parametry ni ż woda, jak ą uzyskuje si ę przy wykorzystaniu urz ą dzenia filtruj ą cego, konsumentom proponowany jest zakup tego urz ą dzenia (Karty nr 45). Praktyka jest potwierdzona w skargach konsumenckich. Kupuj ą cy byli informowani przez sprzedawców, ż e jako ść wody mo ż e zosta ć poprawiona dzi ę ki urz ą dzeniu, które mo ż na od nich naby ć (Karty nr 37, 40). Jednak badanie przeprowadzone przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowe wykaza ł o, ż e, woda, która zgodnie z analiz ą przedstawiciela przedsi ę biorcy by ł a „poza klas ą ”, by ł a bardzo dobrej jako ś ci (Karty nr 35-verte, 36). Dodatkowo w jednym z pism kierowanych do Rzecznika Konsumentów przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e w trakcie wizyty nie s ą przeprowadzane badania wody, a jedynie próby organoleptyczne (Karta nr 30). Tak wi ę c dokonywana jest tylko ocena, która mo ż e by ć przeprowadzona samodzielnie przez ka ż dego konsumenta, natomiast nie jest to badanie umo ż liwiaj ą ce ustalenie, czy woda zawiera truj ą ce i rakotwórcze zwi ą zki chemiczne, metale ci ęż kie, bakterie i wirusy. Badanie organoleptyczne charakteryzuje si ę badaniem substancji, produktów przy pomocy zmys ł ów, tj. wzrok, w ę ch, smak, dotyk. Dlatego te ż powy ż ej opisane okoliczno ś ci poprzedzaj ą ce prezentacj ę urz ą dzenia filtruj ą cego zosta ł y uznane przez organ antymonopolowy za dzia ł ania marketingowe, maj ą ce na celu aktywizacj ę sprzeda ż y, a nie dostarczaj ą ce konsumentom rzetelnych informacji o jako ś ci spo ż ywanej przez nich wody. „Informacja handlowa (w ka ż dej postaci: jako oferta, zbiór informacji o neutralnym charakterze, zaproszenie do rokowa ń , reklama zach ę caj ą ca do zawarcia transakcji, a wi ę c eksponuj ą ca jej korzy ś ci i przemilczaj ą ca negatywy itd) zawsze jest emanacj ą swobody wypowiedzi, rozumianej jako jedno z podstawowych praw cz ł owieka (art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Cz ł owieka). Prawo do emitowania i otrzymywania informacji obejmuje bowiem tak ż e, bez ż adnych w ą tpliwo ś ci, tzw. commercial speech.” 3 „Czego nie wolno w ramach commercial speech (informacji) ze wzgl ę du na prywatno ść konsumenta? Przede 2 L. Garbarski: Zrozumie ć nabywc ę , PWE, Warszawa 1994r., s. 47, 48, Ph. Kotler Marketing, Analiza, planowanie, wdra ż anie i kontrola, Felberg SJA, Warszawa 1999r., s. 171 3 E. Łę towska: Zarys Prawa, Europejskie prawo umów konsumenckich”, Wydawnictwo CH Beck, Warszawa 2004r., s. 147 7 wszystkim nie wolno narzuca ć mu uczestnictwa „do wyst ą pienia w roli biernego uczestnika rynku”. Sprzeciw w tej mierze, skierowany do przedsi ę biorcy w taki sposób, aby móg ł si ę z nim zapozna ć , jest tu wystarczaj ą cy. Niezb ę dna staje si ę konieczno ść wprowadzenia regu ł przejrzysto ś ci w zakresie komunikacji komercyjnej, tak aby by ł a ona identyfikowalna jako comercial speech (ze wzgl ę du na ochron ę prywatno ś ci). To sk ł ania do wprowadzenia nakazu, aby emitent informacji ju ż na samym wst ę pie okre ś la ł jej charakter (propozycja handlowa), umo ż liwiaj ą c zarazem odbiorcy akceptacj ę lub odrzucenie kontaktu komunikacyjnego.” 4 Z tre ś ci skarg wynika, ż e konsumenci w trakcie rozmowy telefonicznej wyra ż ali zgod ę na bezp ł atne badania wody, natomiast nie pytano ich o wyra ż enie zgody na przeprowadzanie prezentacji systemu filtruj ą cego wraz z mo ż liwo ś ci ą jego nabycia (Karty nr 38, 43). W przedmiotowym przypadku praktyka polega na nie poinformowaniu konsumentów o celu wizyty, którym jest sprzeda ż urz ą dzenia filtruj ą cego, aby mogli podj ąć decyzj ę o wyra ż eniu zgody na spotkania, lub te ż niezgodzi ć si ę na nie. Tym samym konsumenci przyjmowali we w ł asnych domach sprzedawców nie zdaj ą c sobie sprawy, ż e po zako ń czeniu prezentacji „badania jako ś ci wody” b ę dzie im oferowane zawarcie umowy zakupu urz ą dzenia filtruj ą cego. Dlatego te ż organ antymonopolowy uzna ł , ż e przedsi ę biorca nie zapewnia konsumentom ś wiadomego uczestnictwa w obrocie handlowym. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą analiz ę okoliczno ś ci, w których konsumenci podejmuj ą decyzje nabywcze, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e nie otrzymuj ą oni rzetelnych, prawdziwych i pe ł nych informacji o celu wizyt przedstawicieli przedsi ę biorcy. Nie mo ż na uzna ć otrzymanych wyników badania wody za g ł ówny cel wizyty sprzedawcy w domach konsumentów. Podejmowane dzia ł ania s ą jedynie czynno ś ciami marketingowymi maj ą cymi sk ł oni ć konsumentów do zakupu urz ą dze ń filtruj ą cych. Dlatego te ż , organ antymonopolowy uzna ł , ż e g ł ównym celem wizyt sprzedawcy jest zaoferowanie sprzeda ż y urz ą dze ń filtruj ą cych, o czym konsumenci nie s ą informowani zarówno w trakcie rozmowy telefonicznej, jak i na pocz ą tku wizyty. Okoliczno ś ci zawarcia umów ś wiadcz ą o tym, ż e w trakcie rozmów telefonicznych oraz podczas wizyt, sprzedawcy udzielaj ą nierzetelnych i nieprawdziwych informacji o przeprowadzeniu w domach konsumentów badania jako ś ci wody. Przemilczenie w powy ż szych okoliczno ś ciach, ż e w trakcie spotkania b ę dzie istnia ł a mo ż liwo ść zakupu urz ą dzenia filtruj ą cego zosta ł o przez organ antymonopolowy uznane za naruszenie obowi ą zku udzielenia konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Praktyka polegaj ą ca na selektywnym podawaniu informacji, które maj ą sk ł oni ć konsumentów do wyra ż enia zgody na wizyty przedstawicieli przedsi ę biorcy w ich domach zosta ł o uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą obowi ą zek podania rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, a której mowa w art. 23a ust. 2. I 2. W zakresie punktu I.2 sentencji decyzji oceniana praktyka OSMOSIS dotyczy na ł o ż enia na konsumentów obowi ą zku uiszczenia op ł at z tytu ł u odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa pomimo faktu, i ż konsumenci odst ą pili od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia. Zgodnie z art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne). W razie odst ą pienia od umowy umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Zwrot powinien nast ą pi ć niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie czternastu dni. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki 4 Ibid s. 151-152 8 ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Wed ł ug art. 17 ww. ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć praw konsumenta okre ś lonych w art. 1-16e, tak ż e w razie dokonania wyboru prawa obcego. „Uprawnienie do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni ma charakter bezwarunkowy. W celu unikni ę cia w ą tpliwo ś ci wprowadzono wyra ź ny zakaz odst ę pnego. Tego rodzaju klauzula bywa ł a i bywa cz ę sto spotykana, jako praktyka abuzywna narzucana konsumentowi (np. w umowach timesharingu realizowanych przez spó ł k ę Holimark dzia ł aj ą c ą do niedawna w Polsce takie odst ę pne wynosi ł o 50% wp ł aty). Zakaz tego rodzaju klauzuli wynika ze znowelizowanego art. 385(3) pkt 16 k.c. Przepis art. 2 ust. 2 jest wi ę c w gruncie rzeczy superfluum, podyktowanym wzgl ę dami instrukta ż owymi, w celu walki z cz ę st ą , b łę dn ą praktyk ą . Nie mo ż na wnioskowa ć a contrario o dopuszczalno ś ci innych klauzul ograniczaj ą cych uprawnienie konsumenta, o podobnym celu co odst ę pne, poniewa ż komentowany przepis nie jest wyj ą tkiem, lecz egzemplifikacj ą , a przepisy maj ą charakter jednokierunkowo dyspozytywny (art. 17). 5 Konsument ma prawo u ż ytkowa ć zakupiony towar, jednak u ż ytkowanie nie powinno wykracza ć poza zwyk ł y zarz ą d. „Konsument musi si ę liczy ć z mo ż liwo ś ci ą wykonania prawa odst ą pienia i to ogranicza jego mo ż liwo ś ci czynienia zmian w zakresie przedmiotu ś wiadczenia do czynno ś ci zwyk ł ego zarz ą du. Nie ma obowi ą zku zap ł aty za normaln ą eksploatacj ę rzeczy. Nie uchybia to jednak konieczno ś ci zap ł aty za np. rozmowy przeprowadzone z telefonu, który zosta ł zwrócony w wyniku wykonania prawa odst ą pienia. Jest to bowiem zupe ł nie inna umowa”. 6 W przedmiotowym przypadku w poj ę ciu zwyk ł ego zarz ą du mie ś ci si ę u ż ywanie urz ą dzenia do filtrowania wody. Organ antymonopolowy ustali ł , ż e faktycznie stosowana praktyka przedsi ę biorcy, w zakresie żą dania pokrycia kosztów z tytu ł u odst ą pienia od umów jest zró ż nicowana. Przedsi ę biorca wykorzystuje dwa typy druków o ś wiadcze ń w stosunku do konsumentów, którzy dostarczyli o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umów. Przez podpisanie tych druków konsumenci godz ą si ę na pokrycie kosztów odst ą pienia b ą d ź nie zgadzaj ą si ę na to (Karty nr 145-146, 148-149, 152, 64-65). W sytuacji, gdy konsument wp ł aci ł 1000 z ł , przy zawarciu umowy sprzeda ż y, i odst ą pi ł od umowy w w/w terminie, przedsi ę biorca poinformowa ł go, ż e zgodnie z § 5 pkt 2, 3 umowy sprzeda ż y koszty zostaj ą ustalone na kwot ę 500 z ł . Wp ł acona przez klienta kwota 1000 z ł zosta ł a pomniejszona o 500 z ł (Karta nr 65). W przedmiotowym przypadku konsument w tre ś ci o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy żą da ł zwrotu kwoty 1000 z ł . W innych przypadkach, gdy przy zawarciu umów konsumenci nie dokonali wp ł at ż adnych kwot, przedsi ę biorca za żą da ł zap ł aty kwot okre ś lonych przez niego po odst ą pieniu od umów (Karty nr 64, 145-146). Natomiast w niektórych przypadkach przedsi ę biorca wykorzystywa ł o ś wiadczenia, w których odst ę puje od żą dania od konsumentów pokrycia kosztów z tytu ł u odst ą pienia od umów (Karty nr 143, 154-155, 53). Na podstawie powy ż szych danych oraz analizy tre ś ci umów oraz o ś wiadcze ń w sprawie rozwi ą zania umów sprzeda ż y, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e brak jest zale ż no ś ci pomi ę dzy okoliczno ś ciami żą dania od konsumentów zap ł at z tytu ł u odst ą pie ń lub te ż zaniecha ń takiego żą dania, a warunkami na jakich konsumenci zawierali umowy sprzeda ż y, a tak ż e, czy odst ę puj ą c od umów żą dali nie pobierania od nich op ł at z tytu ł u odst ą pienia od umów, lub żą dali zwrotu ca ł o ś ci dokonanych wp ł at. Tre ść art. 17 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, stanowi, ż e nie mo ż na w drodze umowy wy łą czy ć lub ograniczy ć praw konsumenta okre ś lonych w art. 1-16e. Natomiast w przedmiotowym przypadku przedsi ę biorca w tre ś ci umowy umie ś ci ł postanowienie, które umo ż liwia mu żą danie od konsumentów zap ł aty odst ę pnego. Ustawa jednoznacznie zakazuje uzale ż nienia mo ż liwo ś ci odst ą pienia przez konsumentów od umowy w terminie 10 dni od jej zawarcia za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pnego). Dlatego te ż 5 E. Łę towska: Ochrona niektórych praw konsumentów, Komentarz 3 wydanie, C.H. Beck, Warszawa 2001r. s. 37 6 Ibid s. 38 9 bior ą c pod uwag ę tre ść umowy, organ antymonopolowy uzna ł , ż e przedsi ę biorca stosuje bezprawn ą praktyk ę polegaj ą c ą na na ł o ż eniu na konsumentów obowi ą zku uiszczenia op ł at, z tytu ł u odst ą pienia od umów sprzeda ż y zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa pomimo faktu, i ż konsumenci odst ą pili od umów w terminie 10 dni od ich zawarcia. I. 3 Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nie umieszczenie w dokumentach gwarancyjnych podstawowych danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, w tym nazwy gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, co jest sprzeczne z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego - zwanej dalej ustaw ą o szczególnych warunkach sprzeda ż y. Zgodnie z art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y, w dokumencie gwarancyjnym nale ż y zamie ś ci ć podstawowe dane potrzebne do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, w tym w szczególno ś ci nazw ę i adres gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej, czas trwania i terytorialny zasi ę g ochrony gwarancyjnej. Ponadto powinno by ć w nim zawarte stwierdzenie, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą . Jak ustalono w trakcie trwania niniejszego post ę powania w listopadzie 2005r. zmianie uleg ł a tre ść karty gwarancyjnej. Do jej tre ś ci dodane zosta ł y informacje, których brak by ł o we wcze ś niejszym dokumencie, o terytorialnym zasi ę gu ochrony gwarancyjnej oraz informacje, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą . Pomimo tego stosowany nowy dokument nadal nie spe ł nia wymogów ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y co do danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń w zakresie nazwy gwaranta lub jego przedstawiciela w Rzeczypospolitej Polskiej (Karty nr 54, 88). Zgodnie z art. 43 1 k.c. przedsi ę biorc ą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33 1 § 1, prowadz ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą lub zawodow ą . Art. 43 2 § 1 k.c. stanowi, ż e przedsi ę biorca dzia ł a pod firm ą . „Przez dzia ł anie pod firm ą nale ż y rozumie ć prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej i zawodowej, a wi ę c dokonywanie czynno ś ci nie tyle faktycznych, którym ustawodawca nie przypisuje wi ę kszego znaczenia, ale przede wszystkim czynno ś ci prawnych.” 7 Art. 43 4 k.c. stanowi, ż e firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko. Nie wyklucza to w łą czenia do firmy pseudonimu lub okre ś le ń wskazuj ą cych na przedmiot dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy, miejsce jej prowadzenia oraz innych okre ś le ń dowolnie obranych. W ł a ś ciwe zdefiniowanie przedsi ę biorcy jest wa ż ne przy dochodzeniu roszcze ń z tytu ł u udzielonej gwarancji. Nazwa mo ż e zosta ć zmieniona, mo ż e by ć wykorzystywana przez innego przedsi ę biorc ę , natomiast firma, a wi ę c imi ę i nazwisko przedsi ę biorcy s ą danymi identyfikuj ą cymi konkretnego przedsi ę biorc ę . Odpowiedzialno ść z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci ci ąż y na osobie fizycznej. Zgodnie z w/w ustaw ą o szczególnych warunkach sprzeda ż y firma musi by ć uzupe ł niona o jego dane adresowe. Dlatego te ż niewystarczaj ą ce, a tak ż e bezprawne jest pos ł ugiwanie si ę przez przedsi ę biorc ę tylko nazw ą zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej F.H. „OSMOSIS”, bez firmy przedsi ę biorcy b ę d ą cego osoba fizyczn ą , a wi ę c jego imienia i nazwiska (Karta nr 19). Nie otrzymanie wszystkich informacji o firmie narusza prawo konsumentów do otrzymania pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji, uprawniaj ą cych do dochodzenia roszcze ń . Tym samym naruszone s ą ekonomiczne interesy konsumentów. I.4 Kolejn ą zarzucan ą praktyk ą okre ś lon ą w punkcie I.4 sentencji decyzji naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest stosowanie postanowienia wzorca umownego, które 7 komentarz Stanis ł awa Dmowskiego do art. 43 2 k.c., Lex Polonica Maxima 10 zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. Zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest stosowanie w umowach sprzeda ż y urz ą dzenia filtruj ą cego postanowienia wzorców umów, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego: § 9 umowy sprzeda ż y „ Spory mog ą ce wynikn ąć na tle niniejszej umowy rozstrzyga ł b ę dzie S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Sprzedaj ą cego .” (Karta nr 106). Postanowienia o zbli ż onej tre ś ci zosta ł y uznane za niedozwolone przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. „Strony niniejszej umowy zobowi ą zuj ą si ę do do ł o ż enia wszelkich stara ń w celu polubownego rozstrzygni ę cia ewentualnych sporów. S ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania b ę dzie s ą d miejsca siedziby EFB.” Postanowienie powy ż sze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 4 czerwca 2003r. sygn. akt XVII Amc 60/02, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 77, w sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bartoszycach przeciwko Europejskiemu Funduszowi Budowlanemu Sp. z o.o. we Wroc ł awiu. „Strony wykorzystaj ą wszelkie mo ż liwo ś ci do polubownego rozwi ą zania ewentualnych spraw wynikaj ą cych z niniejszej umowy. Sprawy wymagaj ą ce rozstrzygni ę cia s ą dowego b ę d ą prowadzone przed S ą dem Rejonowym w Tychach lub przed S ą dem Okr ę gowym w Katowicach.” Postanowienie przytoczone powy ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 27 czerwca 2003r. sygn. akt XVII Amc 50/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 76, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Mi ę dzynarodowej Korporacji Gospodarczej „InCo” Sp. z o.o. w Tychach. „ Wszystkie spory wynik ł e z umowy-zg ł oszenia zawartej z Uczestnikiem podlegaj ą rozpatrzeniu przez s ą d w ł a ś ciwy dla organizatora ” Postanowienie powy ż sze zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. sygn. akt XVII Amc 104/04 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 5 maja 2005r. pod numerem 418, w sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony 11 Konkurencji i Konsumentów przeciwko Robertowi Ochwat – Biuro Podró ż y „Olimp” – Centrum Promocji i Last Minute w Krakowie. „ Wszystkie spory wynikaj ą ce z umowy ubezpieczenia b ę d ą rozstrzygane przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy ze wzgl ę du na siedzib ę Towarzystwa ” Postanowienie przytoczone powy ż ej zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem z dnia 24 listopada 2004 r. sygn. akt XVII Amc 8/04 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 11 lipca 2005 pod numerem 488, w sprawie z powództwa Renaty Szymborskiej przeciwko SAMPO Towarzystwu Ubezpiecze ń na Ż ycie SA w Warszawie. Pomimo faktu, i ż porównywane postanowienia nie brzmi ą literalnie tak samo, jednak w taki sam sposób okre ś laj ą w ł a ś ciwo ść s ą du, który jest wed ł ug umowy w ł a ś ciwy do rozstrzygania sporów. Postanowienia: kwestionowane oraz wpisane do rejestru ograniczaj ą mo ż liwo ść rozstrzygania sporów do s ą du w ł a ś ciwego ze wzgl ę du na siedzib ę sprzedaj ą cego, ś wiadcz ą cego us ł ug ę . Takie narzucenie S ą du, który ma rozstrzygn ąć o sporze jest sprzeczne z Kodeksem cywilnym. Tre ść zapisu wykorzystywanego przez OSMOSIS mie ś ci si ę w ca ł o ś ci w hipotezach klauzul wpisanych do rejestru. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na przyj ąć , i ż zacytowane postanowienia w swej tre ś ci s ą to ż same i wyczerpuj ą tre ść niedozwolonego postanowienia umownego zdefiniowanego w art. 385 3 pkt 23 k.c., za które uwa ż a si ę postanowienie narzucaj ą ce rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. Zapisy te wy łą czaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d w ł a ś ciwy wed ł ug w ł a ś ciwo ś ci przemiennej, w ś wietle art. 33, 34, 35 i 36 k.p.c. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł nia ona funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienie umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuje jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyki polegaj ą ce na zamieszczaniu w zawieranych umowach, postanowie ń , które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych jest bezprawne i narusza zbiorowe interesy konsumentów. Powy ż sze zosta ł o potwierdzone w uchwale S ą du Najwy ż szego z dnia 13 lipca 2006r. sygn. akt III SZP 3/06. Oferta przedsi ę biorcy zakupu urz ą dze ń filtruj ą cych jest skierowana do nieograniczonej grupy odbiorców. Jest ona kierowana w systemie sprzeda ż y poza lokalem przedsi ę biorcy. Konsumenci, którym proponowany jest zakup stanowi ą nieograniczon ą grup ę osób. Terminy spotka ń w trakcie których prowadzona jest sprzeda ż urz ą dze ń filtruj ą cych 12 wod ę s ą uzgadniane z konsumentami w trakcie rozmów telefonicznych zainicjowanych przez przedsi ę biorc ę . Z mo ż liwo ś ci zakupu urz ą dzenia, mo ż e skorzysta ć ka ż da osoba, która bierze udzia ł w spotkaniu. Przedmiotowe praktyki dotycz ą okoliczno ś ci zawarcia umów sprzeda ż y, a tak ż e warunków ich realizacji. Tak wi ę c dotycz ą one osób, które ju ż zawar ł y umowy, i chc ą korzysta ć ze swoich praw, jak i tych, które s ą potencjalnymi klientami. Dlatego te ż zakwestionowane praktyki naruszaj ą interesy konsumentów, którzy zakupili produkt, a tak ż e przysz ł ych potencjalnych klientów. Bior ą c pod uwag ę przes ł anki podane w uzasadnieniach stosowania poszczególnych praktyk, organ antymonopolowy stwierdzi ł , ż e praktyki o których mowa w pkt I sentencji decyzji s ą bezprawne, oraz naruszaj ą interesy konsumentów. W zwi ą zku z faktem, ż e zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki, tj. bezprawno ść dzia ł a ń oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, organ antymonopolowy uzna ł oceniane praktyki za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt I sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 23e ust. 1, 2 i 3 ustawy antymonopolowej nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzje o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, natomiast ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, o których mowa w ust. 1, spoczywa na przedsi ę biorcy. II.1 Organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e przedsi ę biorca móg ł stosowa ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1, tj. polegaj ą c ą na nie zamieszczeniu w warunkach gwarancji podstawowych danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, tj. danych o terytorialnym zasi ę gu ochrony gwarancyjnej oraz informacji, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą , co jest sprzeczne z art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej. W przedmiotowym przypadku konsument, po zamontowaniu urz ą dzenia filtruj ą cego otrzymuje warunki gwarancji. Dokument ten okre ś la typ u ż ytkowanego urz ą dzenia oraz prawa i obowi ą zki konsumenta okre ś lone przez gwaranta. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y udzielenie kupuj ą cemu gwarancji nast ę puje bez odr ę bnej op ł aty przez o ś wiadczenie gwaranta, zamieszczone w dokumencie gwarancyjnym lub reklamie, odnosz ą ce si ę do towaru konsumpcyjnego (...). Oceniane warunki gwarancji okre ś laj ą obowi ą zki gwaranta w zakresie naprawy uszkodzonych elementów, ale tak ż e obowi ą zki konsumenta w zakresie terminów ich zg ł aszania. Dodatkowo gwarant deklaruje parametry wody oczyszczonej sprzedawanym urz ą dzeniem (Karty nr 13, 14). Oprócz ww. informacji, gwarancja zgodnie z przepisami prawa musi zawiera ć ś ci ś le okre ś lone informacje. Analiza tre ś ci stosowanych kart wykaza ł a, ż e naruszony zosta ł wymóg art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y, z którego wynika obowi ą zek podawania w warunkach gwarancji podstawowych danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, w tym w szczególno ś ci, terytorialnego zasi ę gu ochrony gwarancyjnej. Ponadto brak by ł o w nich stwierdzenia, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą . Informacja okre ś laj ą ca terytorialny zasi ę g ochrony gwarancyjnej ma zapewni ć konsumentom wiedz ę , na jakim obszarze produkt mo ż e by ć zainstalowany, aby zapewniona by ł a ochrona gwarancyjna okre ś lona w warunkach gwarancji. 13 Brak zapisu, ż e konsument mo ż e dochodzi ć roszcze ń nie tylko na podstawie gwarancji, ale równie ż innych przepisów wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą , mo ż e wywo ł a ć u konsumenta prze ś wiadczenie, ż e jedyne prawa jakie mu przys ł uguj ą wynikaj ą z o ś wiadczenia gwarancyjnego. Jednak nie jest to pe ł na informacja, gdy ż prawa konsumenta w sytuacji, gdy towar oka ż e si ę niezgodny z umow ą okre ś la ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y. Stanowi ona o roszczeniach z jakimi mo ż e wyst ą pi ć konsument, np. o mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy. Nie otrzymanie wszystkich informacji o przys ł uguj ą cych konsumentom prawach, oraz o terenie, na którym zapewniona jest ochrona warunków gwarancyjnych, jest bezprawne oraz narusza prawo konsumentów do otrzymania pe ł nych, rzetelnych i prawdziwych informacji, uprawniaj ą cych do dochodzenia roszcze ń . Przedmiotowa praktyka dotyka ł a interesy tej samej nieograniczonej grupy konsumentów, któr ą zdefiniowano w uzasadnieniu pkt I sentencji decyzji. Tym samym organ antymonopolowy uzna ł , ż e zaistnienie łą cznie obu koniecznych przes ł anek tj. bezprawno ś ci dzia ł ania oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, da ł o podstawy do stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca narusza ł zbiorowe interesy konsumentów w przedmiotowym zakresie. W trakcie prowadzonego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e od 05.11.2005r. zmianie uleg ł a tre ść karty gwarancyjnej (Karta nr 86). W celu potwierdzenia przedmiotowych informacji, przedsi ę biorca dostarczy ł umow ę sprzeda ż y urz ą dzenia typu ROS, zawart ą w dniu 08.11.2005r. Konsument zakupi ł urz ą dzenie które posiada ł o kart ę gwarancyjn ą zawieraj ą c ą okre ś lenie terenu na którym jest wa ż na, tj. Rzeczpospolita Polska oraz zapis, ż e „Niniejsza gwarancja nie wy łą cza, nie ogranicza, ani nie zawiesza uprawnie ń wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą ” (Karty nr 52, 53, 54). Zamieszczenie w Warunkach gwarancji informacji o terytorialnym zasi ę gu ochrony gwarancyjnej oraz informacji, ż e gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą , spowodowa ł o, ż e tre ść dokumentu zawiera informacje wymagane przez ustaw ę o szczególnych warunkach sprzeda ż y w powy ż szym zakresie. Z uwagi na fakt, i ż przedstawiona zosta ł a faktycznie zawarta umowa sprzeda ż y urz ą dzenia typu ROS, do którego do łą czane s ą warunki gwarancji okre ś laj ą ce powy ż sze informacje, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż przedsi ę biorca podj ął dzia ł ania, które pozwoli ł y uzna ć zaniechanie stosowania ocenianej praktyki. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż istniej ą przes ł anki wystarczaj ą ce do uznania, i ż OSMOSIS w powy ż ej opisanym zakresie zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ustawy antymonopolowej, poprzez uzupe ł nienie stosowanych warunków gwarancji o wymagane informacje. W zwi ą zku z powy ż szym za uzasadnione sta ł o si ę uznanie na podstawie art. 23e ust. 2 ustawy antymonopolowej, praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania jej stosowania z dniem 08.11.2005r. II.2 Organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e przedsi ę biorca móg ł stosowa ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1, tj. polegaj ą c ą na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez: a) nieinformwanie konsumentów o imieniu i nazwisku przedsi ę biorcy (firmie osoby fizycznej) w dokumentach potwierdzaj ą cych dokonanie sprzeda ż y konsumentom, w fakturach VAT i umowach sprzeda ż y, b) nieinformowanie konsumentów o swoim imieniu i nazwisku (nazwie) w o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, co jest sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw 14 konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz.U. z 2000r. Nr 22, poz. 271 z zm.). W przedmiotowym post ę powaniu ocenie poddane zosta ł y tre ś ci umów sprzeda ż y zawieranych z konsumentami, a tak ż e inne dokumenty zwi ą zane z tymi transakcjami, tj. wzorzec umowy, druk o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy, faktury VAT. W dokumentach tych przedsi ę biorca zosta ł okre ś lony jako „OSMOSIS” (Karty nr 106-109, 110). II.2a Praktyka okre ś lona w pkt II.2.a dotyczy naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o imieniu i nazwisku przedsi ę biorcy (firmie osoby fizycznej) w dokumentach potwierdzaj ą cych dokonanie sprzeda ż y konsumentom, w umowach sprzeda ż y i fakturach VAT. W trakcie spotkania konsumenci, którzy decyduj ą si ę na zakup urz ą dzenia filtruj ą cego zawieraj ą umowy sprzeda ż y. Zawieraj ą one dane dotycz ą ce warunków sprzeda ż y, tym samym maj ą one s ł u ż y ć konsumentom do udokumentowania prawa do dochodzenia roszcze ń od przedsi ę biorcy, gdy nie wywi ąż e si ę on z zobowi ą za ń z nich wynikaj ą cych. Jednak, aby mog ł y by ć tak wykorzystane, przedsi ę biorca musi w nich by ć w ł a ś ciwie oznaczony. W ł a ś ciwy sposób oznaczenia przedsi ę biorcy wynika z art. 43 2 § 1 ustawy z dnia z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964r. Nr 16, poz. 93 z zm.), który stanowi, ż e przedsi ę biorca dzia ł a pod firm ą . „Przez dzia ł anie pod firm ą nale ż y rozumie ć prowadzenie dzia ł alno ś ci gospodarczej i zawodowej, a wi ę c dokonywanie czynno ś ci nie tyle faktycznych, którym ustawodawca nie przypisuje wi ę kszego znaczenia, ale przede wszystkim czynno ś ci prawnych.” 8 Zgodnie z art. 43 1 k.c. przedsi ę biorc ą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna, o której mowa w art. 33 1 § 1, prowadz ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą lub zawodow ą . Art. 43 4 k.c. stanowi, ż e firm ą osoby fizycznej jest jej imi ę i nazwisko. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze przepisy prawa, przedsi ę biorca dokonuj ą c czynno ś ci prawnej, któr ą jest w przedmiotowym przypadku zawarcie umowy, jest zobowi ą zany do podania w niej swoich danych, tj. imienia i nazwiska. Dopiero podanie w umowie firmy mo ż na uzna ć za dzia ł anie zgodne z wymogami kodeksu cywilnego w przedmiotowym zakresie. Jak stwierdzono powy ż ej, przedsi ę biorca dokonuj ą cy czynno ś ci prawnych zobowi ą zany jest do pos ł ugiwania si ę pe ł n ą firm ą . Natomiast umowy zawieraj ą okre ś lenie „Umowa sprzeda ż y zawarta w ... pomi ę dzy: Firm ą „Osmosis” (Karta nr 18). Równie ż piecz ęć , któr ą s ą opatrywane umowy b ę d ą ce w posiadaniu konsumentów nie zawiera danych identyfikuj ą cych przedsi ę biorc ę . Zawieraj ą one informacje „Osmosis System Filter” (Karty nr 28, 52, 110). Dodatkowym dokumentem potwierdzaj ą cym dokonanie sprzeda ż y, jest faktura VAT. Jest to dokument, który mo ż e pos ł u ż y ć konsumentowi do udokumentowania ceny zakupionego towaru, w sytuacji, gdy np. na podstawie art. 8 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y b ę dzie domaga ć si ę obni ż enia ceny lub b ę dzie chcia ł odst ą pi ć od umowy. Tre ś ci, które musi zawiera ć przedmiotowy dokument zosta ł y szczegó ł owo okre ś lone w ustawie z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i us ł ug (Dz.U. Nr 54, poz. 535 z zm.). Zgodnie z art. 106 ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i us ł ug, podatnicy, o których mowa w art. 15, s ą obowi ą zani wystawi ć faktur ę stwierdzaj ą c ą w szczególno ś ci dokonanie sprzeda ż y, dat ę dokonania sprzeda ż y, cen ę jednostkow ą bez podatku, podstaw ę opodatkowania, stawk ę i kwot ę podatku, kwot ę nale ż no ś ci oraz dane dotycz ą ce podatnika i nabywcy, z zastrze ż eniem ust. 2, 4 i 5 oraz art. 119 ust. 10 i art. 120 ust. 16. Art. 15 ust. 1 tej ż e ustawy stanowi, ż e podatnikami s ą osoby prawne, jednostki organizacyjne niemaj ą ce osobowo ś ci prawnej oraz osoby fizyczne, wykonuj ą ce samodzielnie dzia ł alno ść gospodarcz ą , o której mowa w ust. 2, bez wzgl ę du na cel lub rezultat takiej dzia ł alno ś ci. 8 komentarz Stanis ł awa Dmowskiego do art. 43 2 k.c., Lex Polonica Maxima 15 Bior ą c pod uwag ę powy ż sze przepisy w przedmiotowym przypadku podatnikiem – sprzedawc ą jest osoba fizyczna prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą . Zgodnie z regulacjami kodeksu cywilnego, o których mowa powy ż ej osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnych jest zobowi ą zana do pos ł ugiwania si ę firm ą , przez, któr ą nale ż y rozumie ć : imi ę i nazwisko przedsi ę biorcy. Z uwagi na fakt, ż e oceniane dokumenty maj ą s ł u ż y ć udokumentowaniu prawa konsumenta do dochodzenia roszcze ń , a tak ż e strony przeciwko, której maj ą one by ć skierowane, niezb ę dne jest, aby by ł a w nich zawarta informacja identyfikuj ą c ą przedsi ę bior ę w sposób zgodny z wymogami przepisów prawa. U ż ycie w umowie oraz na fakturze okre ś lenia wy łą cznie „Osmosis” wpisanego do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej nie wyczerpuje danych obj ę tych przez firm ę zgodnie z k.c. oraz ustawy o podatku od towarów i us ł ug. Dopiero imi ę i nazwisko przedsi ę biorcy s ą danymi identyfikuj ą cymi konkretnego przedsi ę biorc ę . Wynika to równie ż z faktu, ż e odpowiedzialno ść z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci ci ąż y na przedsi ę biorcy, który jest w tym przypadku osob ą fizyczn ą . Dlatego te ż niewystarczaj ą cy, a tak ż e bezprawny jest przyj ę ty w ocenianej praktyce sposób jego okre ś lenia (Karty nr 28, 52, 107, 110). Dlatego te ż przedmiotowa praktyka niepodawania konsumentom pe ł nych informacji okre ś laj ą cych przedsi ę biorc ę , który dokona ł sprzeda ż y urz ą dzenia narusza interesy konsumentów. Okre ś lenie przedsi ę biorcy w sposób inny, ni ż nakazuj ą to przepisy prawa, nale ż y uzna ć za bezprawne. II.2.b Naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa: o swoim imieniu i nazwisku (nazwie), narusza art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz zosta ł o uznane za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, k to zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby). Konsumenci otrzymuj ą przy zawarciu umowy tre ść druku o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umów sprzeda ż y. Okre ś la on przedsi ę biorc ę w nast ę puj ą cy sposób „F.H. OSMOSIS (…)” (Karta nr 106-verte). W przedmiotowym przypadku ustawa w sposób jednoznaczny nakazuje umieszczenie w druku odst ą pienia od umowy danych przedsi ę biorcy, tj. imienia i nazwiska, gdy jest to osoba fizyczna. Natomiast nie jest wystarczaj ą ce podanie w takim przypadku wy łą cznie nazwy „FH. OSMOSIS”. Konieczno ść podania tych informacji jest niezale ż na od danych, jakie s ą umieszczane w zawieranych umowach, czy te ż w innych dokumentach zwi ą zanych z nimi. Tak wi ę c nawet w sytuacji w ł a ś ciwego, zgodnego z przepisem prawa okre ś lenia przedsi ę biorcy w umowie, dane te musz ą by ć powtórzone w o ś wiadczeniu o odst ą pieniu od umowy. Poniewa ż umowy w przedmiotowym przypadku s ą zawierane w domach konsumentów, maj ą oni utrudnion ą mo ż liwo ść identyfikacji przedsi ę biorcy, co wp ł ywa na deficyt informacji po ich stronie. Ustawa nakazuje przedsi ę biorcy przygotowanie druku w taki sposób, aby bez podejmowania jakichkolwiek czynno ś ci w zakresie ustalenia danych przedsi ę biorcy, móg ł on zosta ć wys ł any do w ł a ś ciwie okre ś lonego przedsi ę biorcy. Brak w ł a ś ciwego oznaczenia przedsi ę biorcy mo ż e utrudni ć konsumentom skorzystania z praw do odst ą pienia od umów w terminie 10 dni. Bior ą c pod uwag ę wymagania ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, a tak ż e powy ż sze wyja ś nienia, przedmiotow ą praktyk ę nale ż a ł o oceni ć jako bezprawn ą oraz naruszaj ą c ą interesy konsumentów. 16 Powy ż ej opisane obowi ą zki informacyjne dotycz ą ce poszczególnych dokumentów wynikaj ą wprost z przepisów prawa. Jakiekolwiek niezgodno ś ci w oznaczaniu przedsi ę biorcy z wymogami szczegó ł owo okre ś lonymi w ustawach, s ą bezprawne. Jak opisano powy ż ej braki informacji w dokumentach o danych personalnych przedsi ę biorcy mog ą utrudnia ć konsumentom korzystanie z ich praw przewidzianych przez przepisy, gdy ż faktycznie nie b ę d ą oni mogli w ł a ś ciwie okre ś li ć przedsi ę biorcy, z którym zawarli umowy i od, którego dochodz ą roszcze ń . Z uwagi na powy ż sze praktyka nie zamieszczenia w dokumentach informacji o danych personalnych przedsi ę biorcy, zosta ł a uznana za naruszaj ą c ą obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Przedmiotowa praktyka dotyka ł a interesów tej samej nieograniczonej grupy konsumentów, któr ą zdefiniowano w uzasadnieniu pkt I sentencji decyzji. Tym samym organ antymonopolowy uzna ł , ż e poniewa ż zaistnia ł y łą cznie obie niezb ę dne przes ł anki, tj. bezprawno ść oraz naruszenie interesów nieograniczonej grupy konsumentów, przedsi ę biorca naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów w powy ż szym zakresie. W trakcie prowadzonego post ę powania przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e od 23.10.2006r. zmianie uleg ł a tre ść faktury VAT, umowy sprzeda ż y oraz o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy (Karta nr 165). W celu potwierdzenia przedmiotowych informacji, przedsi ę biorca dostarczy ł nowe wzorce powy ż szych dokumentów. W dokumentach tych przedsi ę biorca zosta ł okre ś lony jako Andrzej Janusz W. F.H. „OSMOSIS”. Tym samym nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w przedmiotowych dokumentach przedsi ę biorca jest okre ś lany w ł a ś ciwie zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Zamieszczenie w fakturze VAT, umowie sprzeda ż y oraz o ś wiadczeniu o odst ą pieniu od umowy danych identyfikuj ą cych sprzedawc ę , spowodowa ł o, ż e tre ść dokumentu zawiera informacje wymagane przez poszczególne przepisy prawa w powy ż szych zakresach. Z uwagi na fakt, i ż przedstawiona zosta ł a faktycznie zawarta umowa sprzeda ż y z dnia 24.10.2006r. wraz z o ś wiadczeniem o odst ą pieniu od umowy oraz faktur ą VAT, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż przedsi ę biorca podj ął dzia ł ania, które pozwoli ł y uzna ć zaniechanie stosowania ocenianej praktyki (Karty nr 177, 178). Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż istniej ą przes ł anki wystarczaj ą ce do uznania, i ż OSMOSIS w powy ż ej opisanym zakresie zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ustawy antymonopolowej, poprzez uzupe ł nienie stosowanych wzorców o wymagane informacje. W zwi ą zku z powy ż szym za uzasadnione sta ł o si ę uznanie na podstawie art. 23e ust. 2 ustawy antymonopolowej, praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania jej stosowania z dniem 24.10.2006r. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji. III. Organ antymonopolowy powzi ął podejrzenie, ż e przedsi ę biorca móg ł stosowa ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej, tj. polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa o adresie zamieszkania (siedzibie), co mog ł o by ć sprzeczne z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Jednak zgodnie z art. 23d ustawy antymonopolowej, je ż eli nie zachodz ą okoliczno ś ci okre ś lone w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę , w której stwierdza, ż e dana praktyka nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W celu uznania, ż e okre ś lone zachowanie jest praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów, k to zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym 17 mowa w art. 2 ust. 1, i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby). W przedmiotowym przypadku konsumenci otrzymuj ą przy zawarciu umowy druk o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy sprzeda ż y. Okre ś la on przedsi ę biorc ę w nast ę puj ą cy sposób „F.H. OSMOSIS (…)” (Karty nr 89-verte, 135-verte). Ustawa w sposób jednoznaczny nakazuje umieszczenie w druku odst ą pienia od umowy danych dotycz ą cych przedsi ę biorcy, tj. adresu zamieszkania (siedziby). Jak wynika ze zgromadzonych dokumentów wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej, decyzji NIP, za ś wiadczenia o numerze REGON przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść w Krakowie (karty nr 16-verte, 17). Podanie szczegó ł owych informacji okre ś laj ą cych adres do dor ę czenia, umo ż liwia skuteczne skierowanie przedmiotowego o ś wiadczenia na w ł a ś ciwy adres przedsi ę biorcy. Jest to dodatkowo istotne, gdy ż umowy nie s ą zawierane w lokalu, w którym przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść , ale w domach konsumentów, co dodatkowo utrudnia identyfikacj ę adresu przedsi ę biorcy. Bior ą c pod uwag ę fakt, ż e przedsi ę biorca wykaza ł , ż e w drukach o ś wiadcze ń o odst ą pieniu od umów zamieszczone s ą dane adresowe przedsi ę biorcy, co potwierdza kontrola przeprowadzona przez WIIH (Karta 135-verte), nie mo ż na postawi ć zarzutu naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji w o ś wiadczeniach o odst ą pieniu od umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa o adresie zamieszkania (siedzibie), o czym stanowi art. 3 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Ze wzgl ę du na udokumentowanie zawarcia niezb ę dnych informacji w druku o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy z konsumentem, stosowana praktyka nie mo ż e zosta ć uznana za bezprawn ą . W ś wietle powy ż szych ustale ń oraz zgromadzonego materia ł u w opinii organu antymonopolowego, opisane dzia ł anie przedsi ę biorcy nie nosi znamion bezprawno ś ci, w podanym powy ż ej zakresie i w tym przedmiocie nie posiada cech praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt III sentencji decyzji. IV. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadanie decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. Przepisy prawa ze swego za ł o ż enia maj ą za zadanie regulowa ć stosunki uczestników obrotu handlowego, ale równie ż maj ą zabezpiecza ć interesy s ł abszych jego uczestników przed bezprawnymi, nieuczciwymi praktykami. W przedmiotowym przypadku mamy do czynienia z relacj ą profesjonalisty – przedsi ę biorcy z konsumentem. Zgodnie z za ł o ż eniami ustawy antymonopolowej, przedsi ę biorca ma zapewni ć dostarczenie konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pe ł nych informacji o warunkach transakcji, a tak ż e nieogranicza ć praw konsumentów wynikaj ą cych z przepisów prawa. Poniewa ż zakwestionowane praktyki dotycz ą podawania konsumentom niepe ł nych, nierzetelnych i nieprawdziwych informacji doprowadzaj ą c do zawarcia umów, nak ł adania na konsumentów obowi ą zków zap ł aty kar finansowych, których pobieranie jest sprzeczne z przepisami prawa, utrudniania konsumentom dochodzenia roszcze ń oraz nie dostarczania podstawowych danych potrzebnych do dochodzenia roszcze ń z gwarancji, a tak ż e wykorzystywania w tre ś ci umowy postanowienia, które zosta ł o uznane za niedozwolone i wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, naruszone zosta ł y ekonomiczny interesy konsumentów, konieczne jest nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci w punkcie I decyzji. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie IV sentencji decyzji. 18 V. Na podstawie art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko OSMOSIS w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 95 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Andrzeja Janusza W. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą jako F. H. „OSMOSIS” kosztami post ę powania w wysoko ś ci 95 z ł (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t pi ęć ). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie V sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51 10101010 00 7878 22 31 000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral