RLU-29/2004

Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 24 sierpnia 2004 r. RLU – 61 – 2/04/EW Decyzja RLU Nr 29/04 I. Na podstawie art. 23c ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm. ) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego wszcz ę tego z urz ę du, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł ania Pana D. W. zam. w Ch., ul. ……… prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Centrum Szkole ń i Finansów z siedzib ą w L, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, poprzez stosowanie we wzorze „umowy uczestnictwa Cz ł onka systemu samofinansuj ą cego w celu uzyskania towaru lub ś rodków na zakup towaru wybranego przez Cz ł onka systemu do warto ś ci okre ś lonej w umowie” nast ę puj ą cych zapisów: I. Postanowienie § 5 wzorca Umowy „Cz ł onkiem systemu samofinansuj ą cego CSiF mo ż e zosta ć osoba fizyczna o pe ł nej zdolno ś ci do czynno ś ci prawnych, osoba prawna lub nie posiadaj ą ca osobowo ś ci prawnej jednostka organizacyjna, której przepisy szczególne przyznaj ą podmiotowo ść prawn ą , która przejmuje na siebie i w pe ł ni respektowa ć b ę dzie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci umowy CSiF”. II. Postanowienie § 19 wzorca Umowy ” Je ś li przez kolejne dwa miesi ą ce nie zostanie zgromadzona dostateczna liczba rat potrzebna do dokonania przyznania Prezes CSiF wstrzymuje przyznania i przyst ą pi do likwidacji grupy lub za pisemn ą zgod ą wszystkich Cz ł onków grupy zastosuje rozwi ą zanie, które umo ż liwi funkcjonowanie systemu zgodnie z obowi ą zuj ą cymi zasadami w sferze organizacji, wybieraj ą c optymalne kryteria na bazie dost ę pnych ś rodków i mo ż liwo ś ci”. III. Postanowienie § 20 wzorca Umowy: 1. Rozliczenie zgromadzonych funduszów po likwidacji nast ą pi w nast ę puj ą cej kolejno ś ci: - zostan ą zwrócone nale ż no ś ci stanowi ą ce w ł asno ść CSiF, - zostan ą wyp ł acone zaleg ł e koszty administracyjne z tytu ł u licytacji, - zostan ą pokryte straty powsta ł e w grupie z powodów niezawinionych przez CSiF, - zostan ą zwrócone uczestnikom systemu, którym dokonano przyznania , a nie zosta ł o ono zrealizowane z przyczyn niezale ż nych od CSiF, - zostan ą zwrócone uczestnikom systemu, którzy zrezygnowali b ą d ź zostali wykre ś leni. 2. W przypadku, gdyby w likwidowanej grupie zgromadzone fundusze nie wystarczy ł y na ca ł kowite pokrycie podlegaj ą ce zwrotowi wk ł adów, zwrot dokona si ę proporcjonalnie do wniesionych wk ł adów (rat podstawowych) poszczególnych Cz ł onków”. IV. Postanowienie § 26 pkt 7 wzorca Umowy ” Cz ł onek systemu, który po podpisaniu umowy chce si ę z niej wycofa ć po terminie okre ś lonym w § 32 pkt 9 traci kwot ę wp ł acon ą tytu ł em wpisowego i kosztów administracyjnych”. V. Postanowienie § 32 pkt 6 wzorca Umowy: „ Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć w zwi ą zku z wykonywaniem postanowie ń Umowy strony zobowi ą zuj ą si ę rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku nie doj ś cia do porozumienia w ł a ś ciwym do ich rozstrzygni ę cia b ę d ą s ą dy powszechne w Ch.”, co stanowi naruszenie art.23a ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz nakazuje zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 2 zobowi ą zuje si ę Pana D. W. zam. w Ch. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Centrum Szkole ń i Finansów z siedzib ą w L., do opublikowanie w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji tre ś ci jej sentencji, tj. punktu I decyzji w lokalnym dzienniku we wszystkich miastach Polski, gdzie znajduj ą si ę i znajdowa ł y si ę w latach 2003 i 2004 oddzia ł y firmy i gdzie dzia ł aj ą lub dzia ł ali jej po ś rednicy oferuj ą cy konsumentom udzia ł w tym systemie samofinansujacym si ę . Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: 25 wrze ś nia 2003 r. zosta ł o wszcz ę te post ę powanie wyja ś niaj ą ce przeciwko Panu D. W. prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Centrum Szkole ń i Finansów z siedzib ą w L. w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie tego post ę powania przeprowadzono dwie kontrole w siedzibie firmy. W ich wyniku ustalono, ż e w ł a ś cicielem firmy Centrum Szkole ń i Finansów w L. jest Pan D. W. zam. w Ch. Osoba ta prowadzi dzia ł alno ść na podstawie za ś wiadczenia o prowadzeniu dzia ł alno ś ci gospodarczej wydanego przez Urz ą d Miejski w Ch. Dzia ł alno ść firmy pod nazw ą Centrum Szkole ń i Finansów obejmuje: udzielanie po ż yczek lombardowych, kredytów bankowych, po ż yczek SKOK, kredytów hipotecznych, ubezpieczenia w II i III filarze, us ł ugi doradcze, organizowanie grup samofinansuj ą cych si ę , odd ł u ż anie klientów na zlecenie ró ż nych firm. Firma dzia ł a poprzez agentów, którzy podpisuj ą umowy w imieniu CSiF. W trakcie kontroli pozyskano wzorce umów celem ich analizy pod k ą tem zgodno ś ci z przepisami prawa. W uzupe ł nieniu kontroli przedsi ę biorca poinformowa ł , ż e w ramach systemu samofinansuj ą cego si ę zawar ł …..dane stanowi ą ce tajemnice przedsi ę biorcy umowy z konsumentami, z czego wykre ś lono ……… osoby, ………… osób zrezygnowa ł o po podpisaniu umowy, dokonano ……. przyzna ń z tego powinno by ć wyp ł aconych 36, a faktycznie jest …….. Suma wp ł at wszystkich klientów to ………….. z ł . Zdaniem przedsi ę biorcy klienci byli informowani o zasadach dzia ł ania grup samofinansuj ą cych si ę i warunkach zawieranej umowy. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2004 r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du post ę powanie administracyjne w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Pana D. W. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Centrum Szkole ń i Finansów z siedzib ą w L. praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów poprzez bezprawne w nie dzia ł anie polegaj ą ce na stosowaniu we wzorze „ umowy uczestnictwa Cz ł onka systemu samofinansuj ą cego w celu uzyskania towaru lub ś rodków na zakup towaru wybranego przez Cz ł onka systemu do warto ś ci okre ś lonej w umowie” niedozwolonych klauzul umownych wpisanych do Rejestru niedozwolonych klauzul umownych, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego w brzmieniu: I. Postanowienie § 5 wzorca Umowy „Cz ł onkiem systemu samofinansuj ą cego CSiF mo ż e zosta ć osoba fizyczna o pe ł nej zdolno ś ci do czynno ś ci prawnych, osoba prawna lub nie posiadaj ą ca osobowo ś ci prawnej jednostka organizacyjna, której przepisy szczególne przyznaj ą podmiotowo ść prawn ą , która przejmuje na siebie i w pe ł ni respektowa ć b ę dzie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci umowy CSiF”. II. Postanowienie § 19 wzorca Umowy” Je ś li przez kolejne dwa miesi ą ce nie zostanie zgromadzona dostateczna liczba rat potrzebna do dokonania przyznania Prezes CSiF wstrzymuje przyznania i przyst ą pi do likwidacji grupy lub za pisemn ą zgod ą wszystkich Cz ł onków grupy zastosuje rozwi ą zanie, które umo ż liwi funkcjonowanie systemu zgodnie z obowi ą zuj ą cymi zasadami w sferze organizacji, wybieraj ą c optymalne kryteria na bazie dost ę pnych ś rodków i mo ż liwo ś ci”. III. Postanowienie § 20 wzorca Umowy: 1. Rozliczenie zgromadzonych funduszów po likwidacji nast ą pi w nast ę puj ą cej kolejno ś ci: - zostan ą zwrócone nale ż no ś ci stanowi ą ce w ł asno ść CSiF, - zostan ą wyp ł acone zaleg ł e koszty administracyjne z tytu ł u licytacji, - zostan ą pokryte straty powsta ł e w grupie z powodów niezawinionych przez CSiF, - zostan ą zwrócone uczestnikom systemu, którym dokonano przyznania , a nie zosta ł o ono zrealizowane z przyczyn niezale ż nych od CSiF, - zostan ą zwrócone uczestnikom systemu, którzy zrezygnowali b ą d ź zostali wykre ś leni. 2. W przypadku, gdyby w likwidowanej grupie zgromadzone fundusze nie wystarczy ł y na ca ł kowite pokrycie podlegaj ą ce zwrotowi wk ł adów, zwrot dokona si ę proporcjonalnie do wniesionych wk ł adów ( rat podstawowych) poszczególnych Cz ł onków”. IV. Postanowienie § 26 pkt 7 wzorca Umowy ” Cz ł onek systemu, który po podpisaniu umowy chce si ę z niej wycofa ć po terminie okre ś lonym w § 32 pkt 9 traci kwot ę wp ł acon ą tytu ł em wpisowego i kosztów administracyjnych”. V. Postanowienie § 32 pkt 6 wzorca Umowy: „ Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć w zwi ą zku z wykonywaniem postanowie ń Umowy strony zobowi ą zuj ą si ę rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku nie doj ś cia do porozumienia w ł a ś ciwym do ich rozstrzygni ę cia b ę d ą s ą dy powszechne w Ch.”, co mog ł o stanowi ć naruszenie art.23a ust. 1 i 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego Pan D. W. wskaza ł , co nast ę puje: 1. ustalenia zawarte w umowach o uczestnictwo w systemie samofinansujacym by ł y indywidualnie uzgadniane ze wszystkimi cz ł onkami systemu, a uczestnik mia ł realny wp ł yw na tre ść zawieranej umowy poprzez negocjowanie jej warunków, 2. przedstawiony wzorzec ma charakter jedynie przyk ł adowy, za ś decyzja o podj ę ciu negocjacji le ż y zawsze w gestii osoby zawieraj ą cej umow ę , 3. przedstawiony wzorzec umowy nie jest wzorcem w rozumieniu art. 384 i nast ę pne Kodeksu cywilnego, 4. zakwestionowane zapisy wzorca umownego nie s ą identyczne z zapisami klauzul wpisanych do Rejestru klauzul niedozwolonych. W trakcie prowadzonego post ę powania administracyjnego zwrócono si ę do Pana D. W. o przedstawienie kopii tych umów, których warunki zosta ł y z klientami indywidualnie wynegocjowane i zawieraj ą zapisy odmienne od tych zawartych we wzorcu Umowy. Poproszono równie ż o nazwiska osób celem sprawdzenia losowo wybranych klientów, a nie wskazanych imiennie przez przedsi ę biorc ę , czy negocjowano z nimi zawarte umowy i na czym te negocjacje polega ł y. Pan D. W. odmówi ł udost ę pnienia tych danych. Wobec powy ż szego w dniach 18 – 19 maja 2004 r. przeprowadzono w siedzibie Centrum Szkole ń i Finansów ponown ą kontrol ę , której przedmiotem by ł o badanie zgodno ś ci wzorców umów stosowanych przez t ę firm ę z wzorcem takiej umowy dostarczonej Delegaturze UOK i K w Lublinie. Badaniu poddano umowy zawarte przez CSiF z klientami w 2004 r. W sumie 24 umowy. Wszystkie zbadane umowy by ł y zgodne w swojej tre ś ci z wzorcem umowy dostarczonym Delegaturze stanowi ą cym za łą cznik nr 1 do protokó ł u. W niektórych umowach inaczej numerowane by ł y paragrafy, jednak to w ż aden sposób nie zmieni ł o tre ś ci umowy z klientem. Wobec powy ż szego Prezes UOK i K zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. u. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 23a ust. 2 wskazanej wy ż ej ustawy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów opisan ą w powo ł anym wy ż ej przepisie art. 23a ust. 2 niezb ę dne jest, aby wyst ą pi ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: - stosowanie przez przedsi ę biorc ę wzorca umowy, - uznanie za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów okre ś lonych postanowie ń wzorca umowy, - wpisanie okre ś lonych postanowie ń uznanych za niedozwolone do Rejestru prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Wzorzec umowy to doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postacie warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. ( E. Łę towska Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, s. 292). Za takie te ż nale ż y uzna ć stosowane przez Pana D. W. warunki umowy, które stanowi ą zbiór klauzul opracowanych przez niego jednostronnie przed zawarciem umowy, bez udzia ł u kontrahentów, którzy nie mieli mo ż liwo ś ci negocjowania i modyfikacji zaproponowanych im zapisów w zawartych w umowach. Wskazuje na to zapis umieszczony na standardowym druku, o takich samym wygl ą dzie stosowanym przy zawieraniu umów z konsumentami wedle którego „ Cz ł onkiem systemu samofinansuj ą cego CSiF mo ż e zosta ć osoba fizyczna o pe ł nej zdolno ś ci do czynno ś ci prawnych, osoba prawna lub nie posiadaj ą ca osobowo ś ci prawnej jednostka organizacyjna, której przepisy szczególne przyznaj ą podmiotowo ść prawn ą , która przejmuje na siebie i w pe ł ni respektowa ć b ę dzie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci umowy CSiF”. W trakcie prowadzonego przeciwko temu przedsi ę biorcy post ę powania administracyjnego ustalono, ż e pos ł ugiwa ł si ę on jednym wzorcem umowy wobec wszystkich konsumentów. Zmiana numeracji poszczególnych paragrafów nie mo ż e by ć traktowana, jako dowód na odmienn ą tre ść umowy zawartej z konsumentem, gdy ż w zakresie brzmienia postanowie ń umowy jej tre ść w ż aden sposób nie odbiega od innych umów zawieranych z konsumentami. Zatem nie mo ż e osta ć si ę twierdzenie Pana D. W., ż e warunki umowy by ł y ka ż dorazowo negocjowane z konsumentem. W post ę powaniu dowodowym przedsi ę biorca ten nie by ł w stanie przedstawi ć ani jednej podpisanej umowy z konsumentem o brzmieniu innym, ani ż eli zgodny z wzorcem badanym przez Prezesa UOK i K. Pos ł ugiwanie si ę przez przedsi ę biorc ę jednostronnie ustalonym wzorcem umownym, a za taki nale ż y uzna ć wzorzec umowny stosowany przez Pana D. W. mo ż e prowadzi ć do zachwiania równowagi stron stosunku prawnego, jaki powstaje wskutek zawarcia umowy z wykorzystaniem wzorca. Brak mo ż liwo ś ci oddzia ł ywania konsumenta na tre ść postanowie ń wzorca umowy ogranicza swobod ę oceny przez niego sytuacji i u ł o ż enia stosunku prawnego wedle uznania konsumenta, co prowadzi ć mo ż e do nierównomiernego – na niekorzy ść konsumenta – roz ł o ż enia uprawnie ń i obowi ą zków stron umowy. Z tych te ż wzgl ę dów wzorce umowne w polskim systemie prawnym mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej, której dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy dany wzorzec umowny by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie i która mo ż e obejmowa ć zarówno ca ł y wzorzec, jak i jego fragment. Kontrola abstrakcyjna dokonywana jest przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w post ę powaniu w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone ( art. 479 36 - 479 45 k.p.c.). Stosownie do tre ś ci art. 479 45 k.p.c. postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du zostaje wpisane do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Nast ę pnie zgodnie z art. 479 43 k.p.c. od chwili wpisania postanowienia do Rejestru, prawomocny wyrok, na podstawie którego dokonano wpisu, ma skutek wobec osób trzecich. Zakaz stosowania w obrocie klauzul wpisanych do rejestru dotyczy, zatem wszystkich przedsi ę biorców wykorzystuj ą cych wzorce umowne przy zawieraniu umów z konsumentami. Z uwagi na rozszerzon ą skuteczno ść wyroku w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, klauzula wpisana do Rejestru spe ł nia funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Oceniaj ą c zatem tre ść zapisów wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorach umowy nale ż y pos ł ugiwa ć si ę wykszta ł conymi w praktyce orzeczniczej i nauce prawa regu ł ami interpretacji prawniczej. Wobec tego, nie jest niezb ę dne, aby postanowienie wpisane do Rejestru by ł o literalnie identyczne z postanowieniem z nim porównywalnym. Do stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone konieczne jest ustalenie, i ż tre ść kwestionowanego postanowienia jest to ż sama z tre ś ci ą klauzuli wpisanej do Rejestru, ustalon ą na podstawie wyk ł adni tej ż e klauzuli, wskazuj ą c na identyczny zamiar, czy skutek prawny. Orzeczeniem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Antymonopolowy ( obecnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów) z dnia 27 marca 2002 r. ( sygn. akt XVII Amc 41/01) uznano za niedozwolone postanowienie wzorca umowy o tre ś ci: „uczestnik przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy”. Postanowienie powy ż sze zosta ł o wpisane do Rejestru dnia 15.10.2002 r. Wskazane w pkt I niniejszej Decyzji postanowienie § 5 wzorca umowy „ Cz ł onkiem systemu samofinansuj ą cego mo ż e zosta ć osoba fizyczna o pe ł nej zdolno ś ci do czynno ś ci prawnych, osoba prawna lub nie posiadaj ą ca osobowo ś ci prawnej jednostka organizacyjna, której przepisy szczególne przyznaj ą osobowo ść prawn ą , która przejmuje na siebie i w pe ł ni respektowa ć b ę dzie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tre ś ci umowy CSiF” nie jest, co prawda identyczne z tre ś ci ą klauzuli wpisanej do Rejestru, jednak ż e ró ż nice s ą nieznaczne. Okre ś lenie osoba fizyczna o pe ł nej zdolno ś ci do czynno ś ci prawnej, jako cz ł onek systemu samofinasuj ą cego si ę , nie oznacza nikogo innego, jak uczestnika. Pomimo braku literalnej identyczno ś ci przedstawionych zapisów s ą one to ż same w skutkach albowiem prowadzi ć mog ą do sytuacji, w których obowi ą zki konsumenta kreowane s ą przez postanowienia, z którymi nie mia ł on mo ż liwo ś ci zapoznania si ę przed zawarciem umowy. W wyroku z dnia 27 lutego 2002 r. ( sygn. akt XVII Amc 27/01) S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: „ W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na zakup jednego Produktu, MeCom jest upowa ż nione do przedterminowej likwidacji grupy lub podj ę cia innych kroków, które pos ł u żą interesom grupy i umo ż liwi ą dalsze funkcjonowanie w Systemie Klientom, którzy wype ł nili swoje zobowi ą zania terminowo”. Postanowienie powy ż sze zosta ł o wpisane do Rejestru dnia 23 sierpnia 2002 r. Postanowienie zawarte we wzorcu umowy stosowanym przez Pana Dariusza Wron ę o tre ś ci: „ Je ś li przez kolejne dwa miesi ą ce nie zostanie zgromadzona dostateczna ilo ść rat potrzebna do dokonania przyznania, Prezes CSiF wstrzymuje przyznania i przyst ą pi do likwidacji grupy lub za pisemn ą zgod ą wszystkich Cz ł onków grupy zastosuje rozwi ą zanie, które umo ż liwi funkcjonowanie systemu zgodnie z obowi ą zuj ą cymi zasadami w sferze organizacji, wybieraj ą c optymalne kryteria na bazie dost ę pnych ś rodków i mo ż liwo ś ci” zawiera w swej tre ś ci to ż same rozwi ą zanie, co w klauzuli wpisanej do Rejestru. Otó ż umo ż liwia ono Prezesowi CSiF likwidacj ę grupy lub wybór bli ż ej nie okre ś lonych metod i ś rodków kontynuowania tej dzia ł alno ś ci. Porównywane zapisy pomimo, ż e ró ż ni ą si ę w swej literalnej tre ś ci prowadz ą do identycznego skutku, którym jest przyznanie kontrahentowi konsumenta uprawnienia do jednostronnego wp ł ywania w sposób wi ążą cy na kszta ł t łą cz ą cego strony stosunku prawnego, poprzez zamieszczenie we wzorcu umowy klauzuli przewiduj ą cej postanowienia, z którymi konsument nie ma mo ż liwo ś ci zapozna ć si ę przed zawarciem umowy. Sprecyzowanie tych tre ś ci nast ę puje dopiero w razie wyst ą pienia sytuacji okre ś lonej przez zakwestionowan ą klauzul ę , tj. w przypadku braku zgromadzenia w obr ę bie grupy samofinansuj ą cej si ę w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy ś rodków pieni ęż nych niezb ę dnych do dokonania przyznania. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrokiem z dnia 27 listopada 2002 r. sygn. akt XVII Amc 56/01 uzna ł za niedozwolone postanowienie wzorca umowy o tre ś ci: „ 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy, zostan ą przeznaczone na: a) na pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez Prestige ( np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od Uczestników Grupy lub por ę czycieli) ; b) wyp ł at ę rat podstawowych Uczestnikom Grupy, którym nie zosta ł przydzielony Towar, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 14 i art. 15. 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji Prestige ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Uczestnika Grupy. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszy grupy wywo ł ane przez zad ł u ż enia nie uwzgl ę dnione w tej umowie, a niezale ż ne od Prestige, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie Uczestników Grupy”. Klauzula ta wpisana zosta ł a do Rejestru prowadzonego przez Prezesa UOK i K dnia 25 marca 2003 r. W warunkach umowy stosowanych przez Pana D. W. znajduj ą si ę zapisy, o tre ś ci: „1. Rozliczenie zgromadzonych funduszów po likwidacji nast ą pi w nast ę puj ą cej kolejno ś ci: - zostan ą zwrócone nale ż no ś ci stanowi ą ce w ł asno ść CSiF, - zostan ą wyp ł acone zaleg ł e koszty z tytu ł u licytacji, - zostan ą pokryte straty powsta ł e w grupie z powodów niezawinionych przez CSiF, - zostan ą zwrócone uczestnikom grupy, którzy zrezygnowali lub zostali wykre ś leni. 2. W przypadku, gdyby w likwidowanej grupie zgromadzone fundusze nie wystarczy ł y na ca ł kowite pokrycie podlegaj ą ce zawrotowi wk ł adów, zwrot dokona si ę proporcjonalnie do wniesionych wk ł adów ( rat podstawowych) poszczególnych Cz ł onków”. Te zapisy pomimo, ze nie s ą identyczne w swej tre ś ci z zapisem uznanym za klauzul ę niedozwolon ą wyczerpuj ą znamiona klauzuli wpisanej do Rejestru, a nawet w sposób bardziej restrykcyjny dotykaj ą konsumentów. Zapisy te umo ż liwiaj ą organizatorowi systemu samofinansujacego si ę pe ł ny zwrot wszelkich kosztów w przypadku likwidacji grupy, nawet tych, które z t ą likwidowan ą grup ą nie s ą zwi ą zanych, a dotycz ą cych ca ł ego systemu, w którym dzia ł a CSiF (nale ż no ś ci stanowi ą ce w ł asno ść CSiF, wyp ł acone zaleg ł e koszty administracyjne z tytu ł u licytacji). Konsekwencj ą takich zapisów mo ż e by ć to, ż e cz ł onkowie likwidowanej grupy zostan ą zmuszeni do pokrycia wszelkich strat, w tym i zawinionych przez CSiF, a zwrot wp ł aconych przez nich ś rodków finansowych b ę dzie bardzo utrudniony lub wr ę cz niemo ż liwy. S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy wyrokiem z dnia 03 pa ź dziernika 2001 r., sygn. akt XVII Amc 18/01 uzna ł za niedozwolone stosowanie w umowach z konsumentami nast ę puj ą cych postanowie ń umownych: „ W przypadku, gdyby klient podpisa ł Umow ę i zrezygnowa ł z uczestnictwa w systemie zanim otrzyma informacj ę o przynale ż no ś ci do grupy, a wi ę c przed wp ł aceniem pierwszej raty, Spó ł ka przyjmie jego rezygnacj ę zatrzymuj ą c op ł at ę wst ę pn ą , która w ż adnym przypadku nie podlega zwrotowi”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do Rejestru dnia 22 kwietnia 2003 r. Zapisy stosowane przez Pana D. W. o tre ś ci: „ Cz ł onek systemu, który po podpisaniu umowy chce si ę z niej wycofa ć po terminie okre ś lonym w § 32 pkt 9 traci kwot ę wp ł acon ą tytu ł em wpisowego i kosztów administracyjnych” s ą w swej tre ś ci takie same, jak wskazane wy ż ej w klauzuli wpisanej do Rejestru. Zapis ten jest ponadto bardziej restrykcyjny, bowiem klient traci tak ż e op ł aty administracyjne oprócz op ł aty wst ę pnej. Zapis dzia ł a, zatem na niekorzy ść konsumenta praktycznie zniech ę caj ą c go do wyst ą pienia z systemu, gdy ż wówczas nie ma mo ż liwo ś ci zwrotu wp ł aconych kwot. Wreszcie w orzeczeniu z dnia 04 czerwca 2003 r. ( sygn. akt XVII Amc 60/02) S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone postanowienie o tre ś ci: ”Strony niniejszej umowy zobowi ą zuj ą si ę do do ł o ż enia wszelkich stara ń w celu polubownego rozstrzygni ę cia ewentualnych sporów. S ą dem w ł a ś ciwym do rozstrzygania b ę dzie s ą d miejsca siedziby EFB”. Postanowienie to wpisano do Rejestru dnia 14 sierpnia 2003 r. W warunkach umowy stosowanych przez Pana D. W. znajduje si ę zapis o tre ś ci: „ Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć w zwi ą zku z wykonywaniem postanowie ń umowy strony zobowi ą zuj ą si ę rozstrzyga ć polubownie, a w przypadku nie doj ś cia do porozumienia w ł a ś ciwym s ą dem do ich rozstrzygni ę cia b ę d ą s ą dy powszechne w Ch.”. Klauzule te odró ż nia jedynie podmiot – przedsi ę biorcy stosuj ą cy klauzule we wzorcu umownym. Skutek tych zapisów jest identyczny – narzucaj ą rozpoznanie sporu pomi ę dzy stronami umowy przez s ą d miejsca siedziby przedsi ę biorcy pos ł uguj ą cego si ę wzorcem umownym. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , ż e zosta ł y spe ł nione ustawowe przes ł anki z art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. u. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.). Stosowane przez Pana D. W. prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Centrum Szkole ń i Finansów w warunkach umowy klauzule pomimo, ż e ró ż ni ą si ę literalnie od klauzul wpisanych do rejestru, jednak ró ż nice te s ą nieznaczne, za ś tre ść porównywalnych klauzul i ich skutki dla konsumentów s ą identyczne. Niew ą tpliwe jest zatem, ż e poprzez takie dzia ł ania Pan D. W. naruszy ł zbiorowe interesy konsumentów. Stosowany przez niego wzorzec umowy zawiera postanowienia wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. W pkt II decyzji nakazano publikacj ę jej tre ś ci w ś rodkach masowego przekazu celem poinformowania konsumentów o stwierdzonych w stosunku do nich naruszeniach prawa przez w ł a ś ciciela CSiF. Dzia ł anie to ma spe ł nia ć równie ż funkcj ę prewencyjn ą , aby w przysz ł o ś ci ustrzec innych potencjalnych konsumentów przed skutkami zakazanego prawem dzia ł ania tego przedsi ę biorcy. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.), przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w L., w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. Otrzymuje: Pan D W Centrum Szkole ń i Finansów Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie Ew ę Wiszniowsk ą