RKT-47/2004

DELEGATURA UOKIK W KATOWICACH Katowice, dnia 2004-08-23 RKT-61-73/04/HS Decyzja Nr RKT 47/2004 I. Na podstawie art. 23 c) ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej przy ul. Piastowskiej 3 polegaj ą ce na: 1/ zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa z naruszeniem obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie 10 dni od zawarcia umowy, 2/ stosowaniu w umowach na wywóz odpadów komunalnych, zawieranych z konsumentami, postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, w ten sposób, ż e przedmiotowy przedsi ę biorca stosuje w umowach zapis § 2 „Zmiana cen w cenniku nie wymaga zmiany umowy” i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23 c) ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Przedsi ę biorstwu Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej przy ul. Piastowskiej 3, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów: - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji poprzez zaniechanie dzia ł a ń polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw 1 konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji poprzez zaniechanie stosowania niedozwolonego postanowienia umownego zawartego w § 2 umów na wywóz odpadów komunalnych, poprzez dokonanie stosownych zmian w umowach na wywóz odpadów komunalnych, zawartych z konsumentami, a nie wykonanych w dacie uprawomocnienie si ę niniejszej decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie. III. Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej przy ul. Piastowskiej 3, do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 30,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwanego organem antymonopolowym) po uprzednim przeprowadzeniu post ę powania wyja ś niaj ą cego, wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez Przedsi ę biorstwo Us ł ug Komunalnych Sp. z o.o. z siedzib ą w Rudzie Ś l ą skiej przy ul. Piastowskiej 3 (dalej zwanej przedsi ę biorc ą ), praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: 1/ zawieraniu umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa z naruszeniem obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie 10 dni od zawarcia umowy, 2/ stosowaniu w umowach na wywóz odpadów komunalnych, zawieranych z konsumentami, postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, w ten sposób, ż e przedmiotowy przedsi ę biorca stosuje w umowach zapis § 2 „Zmiana cen w cenniku nie wymaga zmiany umowy”, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a) ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 ze zm: Dz. U. z 2003 Nr 170, poz. 1652; Dz. U. z 2004 Nr 93, poz. 891 i Nr 96, poz. 956 – zwanej tak ż e ustaw ą antymonopolow ą ). (karta nr 2). Przedmiotem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorcy jest wywóz ś mieci i odpadów i unieszkodliwianie odpadów (karty nr 9-12). Obszarem dzia ł ania przedsi ę biorcy w zakresie odbioru odpadów komunalnych od w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci jest obszar województwa (…), gdzie obs ł ugiwanych jest ok. (…) konsumentów (karty nr 6 i 35) i gdzie spotyka si ę z konkurencj ą (karta nr 5). Przedsi ę biorca o ś wiadczy ł , ż e z konsumentami zawiera umowy tak ż e poza lokalem przedsi ę biorstwa, w domu klienta. (karta nr 22). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci stosuje wzorce umowy to jest na wywóz nieczysto ś ci sta ł ych (karty nr 15 i 16) oraz na wywóz 2 sta ł ych odpadów komunalnych gromadzonych w znormalizowanych pojemnikach (karty nr 17-20). Na potwierdzenie stosowania wzorców umów przes ł a ł przyk ł adow ą umow ę zawart ą z konsumentem z województwa (…). (karty nr 23-25). Zarówno we wzorcu jak i w przyk ł adowej umowie zawartej z konsumentem poza lokalem przedsi ę biorstwa brak o ś wiadczenia o prawie konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia. Umowy zawierane s ą na czas nieokre ś lony z mo ż liwo ś ci ą wypowiedzenia umowy w trzymiesi ę cznym terminie. Stosowany przez przedsi ę biorc ę wzorzec umowy o wywóz nieczysto ś ci sta ł ych w § 2 zawiera nast ę puj ą ce postanowienie: „Za us ł ug ę wymienion ą w § 1 Zleceniobiorca pobiera ć b ę dzie od zleceniodawcy op ł aty zgodnie z Cennikiem Przedsi ę biorstwa Us ł ug Komunalnych Spó ł ka z o.o. Zmiana cen w cenniku nie wymaga zmiany Umowy.” (...) (karty nr 15- 16). Wzorzec umowy o wywóz sta ł ych odpadów komunalnych gromadzonych w znormalizowanych pojemnikach w § 2 pkt 1 zawiera nast ę puj ą ce postanowienie: „Za us ł ug ę wymienion ą w § 1 Zleceniobiorca pobiera ć b ę dzie od zleceniodawcy op ł aty w wysoko ś ci netto....” Wed ł ug § 2 pkt 2 – „Zmiana cen w cenniku nie wymaga zmiany Umowy.” (...) (karta nr 17). Przedsi ę biorca uzna ł postawione mu zarzuty i powiadomi ł organ antymonopolowy, ż e wprowadzi zmiany we wzorcach umów oraz przyst ą pi do zmiany umów zawartych z konsumentami. (karta nr 35). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23 a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów . Ustawa antymonopolowa w art. 23 a) ust. 2 stanowi: za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do zapisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie rozumie si ę przez to konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z pó ź n. zm.). Zgodnie z zapisem art. 22(1) K.c. za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej nie zwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej zgodnie z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci, w tym do przestrzegania przepisów i post ę powania zgodnie z wymogami ustawy antymonopolowej. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów znaczy dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą antymonopolow ą dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Dzia ł aniami antykonsumenckimi s ą jedynie takie dzia ł ania, które dotykaj ą sfery interesów szerokiego kr ę gu uczestników rynku. Skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ci s ą konsumenci. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w zbiorowy interes konsumentów. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , gdy ż dotyczy konsumentów, z którymi zawarto umowy, w tym konsumentów z którymi zawarto umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa jak i potencjalnych konsumentów. Przedmiotowy 3 przedsi ę biorca, który ś wiadczy us ł ugi konsumentom, godzi w zbiorowy interes konsumentów, albowiem dzia ł aniami przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szeroki kr ą g konsumentów. Ustawa z dnia 2 marca 2000r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) obejmuje mi ę dzy innymi implementacj ę dyrektywy EWG 85/577 z dnia 20.12.1985r. o ochronie konsumentów w umowach zawieranych poza lokalem handlowym (OJ L 372/31 z dnia 31.12.1985r.). Pojawienie si ę tej regulacji jest dzia ł aniem w ramach wykonania art. 68 Uk ł adu Europejskiego ustanawiaj ą cego stowarzyszenie mi ę dzy Rzecz ą pospolit ą Polsk ą z jednej strony a Wspólnotami Europejskimi i ich Pa ń stwami Cz ł onkowskimi z drugiej strony, sporz ą dzonego w Brukseli 16 grudnia 1991r. (Dz. U. z 1994r. Nr 11, poz. 38). Poj ę cie umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa obejmuje nie tylko umow ę sensu stricto zawart ą poza takim lokalem (art. 1 ust. 2) lecz tak ż e umowy zawarte wprawdzie w takim lokalu, lecz w wyniku zebrania ofert poza nim (art. 1 ust. 3) 1 . Uprawnienie konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa okre ś la art. 2 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...) stanowi ą cy, ż e konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne). W razie odst ą pienia od umowy umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba, ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Zwrot powinien nast ą pi ć niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie czternastu dni. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty. Zapis ten tylko konsumentowi daje prawo wycofania si ę z transakcji, prawo odst ą pienia od umowy. Uprawnienie to nie mo ż e by ć w ż aden sposób uwarunkowane lub ograniczone umow ą . Jest natomiast dopuszczalne ustalenie terminu d ł u ż szego ni ż dziesi ę ciodniowy (art.17). W przypadku umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa obowi ą zki przedsi ę biorcy okre ś la art. 3 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...). Kto zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowi ą zany jest tak ż e wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą c jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę . Konsument na żą danie przedsi ę biorcy, po ś wiadcza na pi ś mie, ż e zosta ł poinformowany o prawie odst ą pienia i ż e otrzyma ł wzór o ś wiadczeni o odst ą pieniu od umowy. Zgodnie z zapisem art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...), jej przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, nie stosuje si ę do umów o charakterze ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie ofert sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia . Mo ż na przyj ąć , ż e umowy zawierane pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , a konsumentami s ą umowami o charakterze ci ą g ł ym. Powo ł any przepis przewiduje ochron ę konsumenta przez zastrze ż enie, ż e prawo odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od daty jej zawarcia musi zawiera ć oferta 1 Ewa Łę towska. Ochrona niektórych praw konsumentów. Komentarz. 3 wydanie. C.H.Beck. Warszawa 2002r, str. 27 4 lub informacja jak i umowa zawierana poza lokalem przedsi ę biorstwa. Przedsi ę biorca nie wykonywa ł obowi ą zków na ł o ż onych ustaw ą o ochronie niektórych praw konsumentów (...). W przedmiotowej sprawie w przypadku zawierania z konsumentami umów poza lokalem przedsi ę biorstwa konsumenci nie s ą poinformowani w sposób pe ł ny i rzetelny o swoich uprawnieniach do odst ą pienia od umowy, stosownie do powo ł anego powy ż ej przepisu. W stosowanym przez przedsi ę biorc ę wzorcu umowy oraz w umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa brak zapisu zgodnego z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów (...), a tak ż e przedsi ę biorca nie stosuje zasad ogólnych wynikaj ą cych z tej ustawy. St ą d te ż jego dzia ł anie jest bezprawne i godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I podpunkt 1 sentencji decyzji. W toku przedmiotowego post ę powania przedsi ę biorca powiadomi ł organ antymonopolowy, ż e dokona stosowanych zmian w umowach zawartych z konsumentami, a w przypadku zawierania umów poza lokalem przedsi ę biorstwa konsumenci s ą informowani o mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy. W przypadku zawierania umów poza lokalem przedsi ę biorstwa informowanie konsumenta o prawie odst ą pienia od umowy nie jest równoznaczne z wykonaniem obowi ą zku okre ś lonego w art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów. Z analizy tre ś ci stosowanych przez przedsi ę biorc ę wzorców umowy i umów wynika, ż e niektóre postanowienia zawieraj ą klauzule abuzywne, które zosta ł y wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umowy. Zapisy umów zawartych z konsumentami porównano do postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do jawnego rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) k.p.c. Uwzgl ę dniaj ą c zapis art. 479(43) k.p.c. oraz art. 23 a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji, uznano, ż e zapisy stosowane w umowach zawieranych z konsumentami zawieraj ą podobne do wpisanych do rejestru postanowienia i dotycz ą podobnych sytuacji konsumenta, co opisano poni ż ej. W ą tpliwo ść wzbudzi ł zapis stosowanego przez przedsi ę biorc ę wzorca umowy oraz umów zawartych z konsumentami, zawieraj ą cy nast ę puj ą ce postanowienie zawarte w § 2 zdanie 2 „ Zmiana cen w Cenniku nie wymaga wypowiedzenia umowy.” Zapis § 2 wzorca umowy jest niezgodny z art. 385 (3) pkt 20 k.c. stanowi ą cym, ż e niedozwolonymi postanowieniami umów s ą te, które przewiduj ą uprawnienie kontrahenta konsumenta do okre ś lenia lub podwy ż szenia ceny lub wynagrodzenia po zawarciu umowy bez przyznania kontrahentowi prawa odst ą pienia od umowy . Stosowany przez przedsi ę biorc ę zapis nie daje konsumentowi uprawnienia do odst ą pienia od umowy. Wzorzec przewiduje trzymiesi ę czny okres wypowiedzenia umowy. Istotn ą cech ą ś wiadczenia us ł ugi jest jej cena. W przypadku istotnej zmiany ceny konsument jest uprawniony do odst ą pienia od umowy. Wed ł ug stosowanego przez przedsi ę biorc ę zapisu w przypadku zmiany ceny konsumentowi odmawia si ę prawa do odst ą pienia od umowy. Po zawarciu umowy kontrahent konsumenta mo ż e zmieni ć jej istotny element to jest cen ę , nie przyznaj ą c konsumentowi przys ł uguj ą cego prawa do odst ą pienia od umowy. W podobnej sytuacji S ą d Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17.03.2003 sygn. akt I Aca 976/02 orzek ł – uznaje si ę za niedozwolone i zakazuje ich stosowania (...) w umowach z konsumentami postanowie ń wzorca umowy o tre ś ci – „czesne w nast ę pnych latach studiów mo ż e ulec zmianie w zwi ą zku z uzasadnionym wzrostem kosztów ponoszonych przez uczelni ę i zostanie ustalone przez rektora zarz ą dzeniem wi ążą cym strony umowy zawsze przed rozpocz ę ciem nowego roku akademickiego.” W uzasadnieniu wyroku S ą d Apelacyjny uzna ł , ż e kwestionowane „postanowienie umowy pozwala na dowoln ą i jednostronn ą zmian ę czesnego przez pozwanego, bez mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy przez studenta (konsumenta – s ł abszego uczestnika tej umowy).”Pod pozycj ą nr 59 wpisan ą do rejestru w 5 dniu 14.08.2003r. znajduje si ę zamieszczone powy ż ej postanowienie wzorca umowy uznane za niedozwolone. Umieszczenie przedmiotowych zapisów w jawnym rejestrze postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone skutkuje tym, ż e z dat ą dokonania wpisu zabronione jest stosowanie niedozwolonych postanowie ń wzorców umów. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozowolone. Art. 479 43 K.p.c. rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c.), spe ł niaj ą one funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy . Przedmiotem niniejszego post ę powania by ł o dokonanie oceny, czy przedsi ę biorca stosuje niedozwolone postanowienia umowne, których wykorzystywanie w obrocie z konsumentami jest zabronione. Przez stosowanie niedozwolonych postanowie ń umownych rozumie ć nale ż y realizowanie zawartej umowy w oparciu o zakazane postanowienia, tak wi ę c realizacj ę umowy w sposób zakazany. Jak wykazano powy ż ej, przedsi ę biorca naruszy ł prawo poprzez stosowanie zakazanych postanowie ń wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. Pos ł ugiwanie si ę postanowieniem, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, po uznaniu go przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone jest zakazane z mocy prawa. Zgodnie z art. 365 § 1 k.p.c. orzeczenie prawomocne wi ąż e nie tyko strony i s ą d, który je wyda ł , lecz równie ż inne s ą dy i organy pa ń stwowe, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak ż e inne osoby. S ą d orzekaj ą c co do postanowienia, i ż jest to niedozwolone postanowienie umowne stwierdza, i ż kszta ł tuje ono prawa i obowi ą zki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, równocze ś nie ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. przez niedozwolone postanowienie umowne uwa ż a si ę , postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie, które kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy. Bior ą c pod uwag ę 6 powy ż sz ą wyk ł adni ę , mo ż na stwierdzi ć , i ż praktyka polegaj ą ca na uniemo ż liwieniu konsumentom skorzystania z uprawnienia okre ś lonego w art. 385(3) pkt 20 k.c. i stosowanie przez przedsi ę biorc ę klauzuli wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowie ń wzorców umów, narusza zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z zapisem art. 23 a/ ust. 2 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego, godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. Oznacza to, ż e wskazany w art. 23 a ust. 2 katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23 a ustawy antymonopolowej nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, ż e by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale te ż niepotrzebnie ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego decyzjach w sprawach niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą antymonopolow ą . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie I podpunkt 2 sentencji decyzji. Wobec powy ż szego, organ antymonopolowy przedstawione zachowanie przedsi ę biorcy uznaje za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów i nakazuje zaniechanie ich stosowania. Przedsi ę biorca powiadomi ł organ antymonopolowy, ż e cz ęś ciowo zaniecha ł stosowania praktyk, poprzez zmian ę wzorca umowy. Zgodnie z zapisem art. 23 e ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów - Nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, a której mowa w art. 23 a. Stosownie do zapisu art. 23 e ust. 3 ustawy ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, o których mowa w ust. 1 spoczywa na przedsi ę biorcy. W przedmiotowej sprawie nie mamy do czynienia z zaprzestaniem stosowania zarzucanych przedsi ę biorcy praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Nale ż y podkre ś li ć , ż e przedsi ę biorca nie przedstawi ł ż adnych dowodów na to, ż e zmieni ł wzorce umów na wywóz odpadów komunalnych, a tak ż e nie przedstawi ł ż adnych dowodów na to, ż e zmieni ł umowy zawarte z konsumentami. W zwi ą zku z powy ż szym, poniewa ż przedsi ę biorca nie udowodni ł okoliczno ś ci o których mowa w art. 23 e ust. 1 ustawy nie mo ż na uzna ć , ż e zaprzesta ł stosowania praktyk okre ś lonych w punkcie I ppkt 1 i ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji. St ą d te ż brak podstaw do wydania decyzji na podstawie art. 23 e ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 23 c) ust. 2 ustawy antymonopolowej w decyzji, organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. W zwi ą zku z powy ż szym okre ś la si ę przedsi ę biorcy ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów: - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 1 sentencji niniejszej decyzji poprzez zaniechanie dzia ł a ń polegaj ą cych na naruszaniu obowi ą zków wynikaj ą cych z ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.) w zakresie uprawnienia konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, do odst ą pienia od umowy bez podania przyczyn 7 - w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I ppkt 2 sentencji niniejszej decyzji poprzez zaniechanie stosowania niedozwolonego postanowienia umownego zawartego w § 2 umów na wywóz odpadów komunalnych, poprzez dokonanie stosownych zmian w umowach na wywóz odpadów komunalnych, zawartych z konsumentami, a nie wykonanych w dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie. Przedsi ę biorca uznaj ą c postawione mu zarzuty powiadomi ł organ antymonopolowy, ż e przyst ą pi do zmiany umów zawartych z konsumentami i w terminie 6 miesi ę cy dokona stosownych zmian w ok. (…) zawartych umów. Organ antymonopolowy przychylaj ą c si ę do wniosku przedsi ę biorcy uzna ł , ż e w tym terminie przedsi ę biorca zobowi ą zany jest dostosowa ć umowy dotychczas zawarte z konsumentami do obowi ą zuj ą cych przepisów, które wykazano w uzasadnieniu do punktu I niniejszej decyzji. Natomiast od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji przedsi ę biorca zobowi ą zany jest do wprowadzenia stosownych zmian we wzorcach umów i w oparciu o te nowe zmienione wzorce uwzgl ę dniaj ą ce tre ść niniejszej decyzji powinien zawiera ć nowe umowy z konsumentami. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 72 ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W wyniku tego post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 30,00 z ł zwi ą zane z korespondencj ą organu antymonopolowego z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 30,00 z ł (s ł ownie: trzydzie ś ci z ł otych). W zwi ą zku z powy ż szym nale ż a ł o orzec jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000, w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral 8