RLU-26/2005

Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 22 sierpnia 2005 r. RLU – 61 – 26/05/EW Decyzja RLU Nr 26/2005 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, zmiany: Dz. U. Nr 170 poz. 1652, Dz. U. z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Nr 96 poz. 959), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy oraz § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 ze zmianami), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. uznaje si ę za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę Pani B. M. i Pana M. M. s.c. prowadz ą cych dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Apteka przy Ratuszu – Centrum Farmaceutyczne w B. polegaj ą c ą na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d odno ś nie sprzeda ż y leków homeopatycznych w cenach producenta, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania od miesi ą ca kwietnia 2005 r. Uzasadnienie Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie po zapoznaniu si ę z tre ś ci ą artyku ł ów prasowych w lokalnej gazecie miasta B. postanowi ł wszcz ąć post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, 2 czy nast ą pi ł o naruszenie przez Centrum Farmaceutyczne z siedzib ą w B. ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zakresie reklamy leków homeopatycznych w cenach producenta. W trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego wp ł yn ęł a do Delegatury skarga pisemna od konsumentki, która stwierdzi ł a, ż e zosta ł a wprowadzona w b łą d odno ś nie mo ż liwo ś ci zakupu w Centrum Farmaceutycznym w B. leków homeopatycznych w cenach producenta. Zach ę cona ulotkami reklamowymi dokona ł a zakupu leków homeopatycznych w tym Centrum, jak si ę pó ź niej okaza ł o w cenach podobnych lub wy ż szych ani ż eli w innych aptekach na terenie B. Zdaniem konsumentki, w ż adnym wypadku ceny leków nie odpowiada ł y cenom stosowanym przez producentów, o czym poinformowali j ą sprzedawcy w innych aptekach oferuj ą cy tak ż e takie leki. Do skargi do łą czono ulotki reklamowe i paragony z cenami zakupionych leków. Analiza zebranego w tej sprawie materia ł u w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym da ł a podstawy do wszcz ę cia post ę powania administracyjnego przeciwko Pani B. M. i Panu M. M. s.c. prowadz ą cym dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Apteka przy Ratuszu – Centrum Farmaceutyczne w B., zwanym dalej Spó ł k ą , pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez stosowanie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d odno ś nie sprzeda ż y leków homeopatycznych w cenach producenta, tej naruszenia art. 23a ust.2 ustawy wskazanej wy ż ej. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania wyja ś niaj ą cego i nast ę pnie administracyjnego Spó ł ka poinformowa ł a, ż e ulotki reklamowe b ę d ą ce przedmiotem post ę powania rozprowadzane by ł y w okresie 12 i 13 marca 2005 r. na terenie miasta B. W akcji promocyjnej obok ulotek rozdawanych konsumentom na ulicy wprowadzony zosta ł Regulamin promocji leków homeopatycznych w cenach producenta, który by ł udost ę pniany z budynku Apteki w Bia ł ymstoku przy ul. L. poprzez wywieszenie go na tablicy informacyjnej. Przedmiotowa promocja dotyczy ł a tylko jednej Apteki przy ul. L. w B. Ceny leków, zdaniem Spó ł ki, zosta ł y ustalone przez Spó ł k ę samodzielnie, wed ł ug w ł asnego uznania. Ceny wybranych leków homeopatycznych wynosi ł y od 0,01 do 1,00 z ł . Postanowieniem Nr 113/05 z dnia 21.06.2005 r. zaliczono w poczet dowodów w post ę powaniu administracyjnym w niniejszej sprawie wszystkie informacje uzyskane przez Prezesa UOKiK w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym RLU-61- 9/05/EW. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł w niniejszej sprawie, co nast ę puje: 3 Pani B. M. i Pan M. M. s ą wspólnikami spó ł ki cywilnej Apteka przy Ratuszu – Centrum Farmaceutyczne w B. Zgodnie z wpisem do ewidencji prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadz ą dzia ł alno ść polegaj ą c ą na sprzeda ż y detalicznej wyrobów farmaceutycznych, medycznych, ortopedycznych, kosmetyków i artyku ł ów toaletowych w B. i Ł . W miesi ą cu marcu 2005 r. Spó ł ka prowadzi ł a akcj ę reklamow ą poprzez rozdawanie na ulicach miasta B. konsumentom ulotek reklamowych o tre ś ci ”Centrum Farmaceutyczne, Tniemy hurtowe Ceny na miar ę Twoich Potrzeb, Centrum Farmaceutyczne Apteka przy Ratuszu, Leki w cenach mocno „przyci ę tych”. Jeszcze wi ę cej, jeszcze taniej… Nie przegap okazji, L i R. K ”. Na drugiej stronie ulotki reklamowej znajdowa ł y si ę informacje: Centrum Farmaceutyczne, Tylko TERAZ tylko w Centrum Farmaceutycznym LEKI Homeopatyczne w cenach Producenta, Nie Przep ł acaj ! L”. Natomiast w Aptece przy ul. L., na tablicy og ł osze ń , wywieszony by ł Regulamin Promocji – „ leki homeopatyczne w cenach producenta”. Z Regulaminu tego wynika, ż e promocja rozpocz ęł a si ę 10.03.2005 r., trwa ł a do 20.03.2005 r. i obejmowa ł a wybran ą list ę leków homeopatycznych (zamieszczon ą w tym Regulaminie). Promocj ą obj ę to dwadzie ś cia rodzajów leków homeopatycznych w cenach od 0,01 do 1,00 z ł . Lekami tymi by ł y: - Sanum snuvis, krople do oczu 100ml - Sanum Latenesisi. Dg. Kaps , - R-72, krople p/schorzeniom trzustki - Lehininig L-114 – W ą troba, krople 30 ml, - Lehning Diabene, krople 30 ml, , - Heel Vomitusheel, krople 30 ml, - Heel psorinoheel, krople 30 ml, - Heel Husteel, krople 30 ml, - Heel Hormel SN krople 30 ml, - Heel Echinacea comp. Forte x 5 amp., - Heel Discus comp. inj. x 5 amp., - Heel Bellanonna-Homaccord, krople 30 ml, - Dagomed 1 Aconitum- grypa, - Dagomed 2 Drosera-kaszel, - Dagomed 12 aloe-biegunki, - Dagomed 31 Thuja- brodawki, - Boiron Homeoplasmine- ma ść , - Boiron Rhinallergy tabl. , - Boiron Castor Egui 4%- ma ść , - Dagomed 6 Rhus- bóle stawowe. Z oferty tej móg ł skorzysta ć ka ż dy konsument przedstawiaj ą c recept ę lekarsk ą (je ż eli lek obj ę ty by ł takim obowi ą zkiem) lub wykaza ć wol ę zakupu dowolnej ilo ś ci leków z tej listy. 4 Leki wykazane w Regulaminie promocji zakupione zosta ł y w dwóch hurtowniach: Farmacol S.A. Centrala z K. i Cefarm w B. Farmacol S.A. podaje ceny zakupu leków homeopatycznych takich, jak: 1. Sanum sanus – krople: ….. informacja niejawne z ł cena netto zakup od producenta, 2. Sanum latensin D6 kaps.: …….. z ł cena netto zakupu od producenta, 3. R-72 krople: …….. z ł cena netto zakupu od producenta, 4. Lehing 114-krople: …….. z ł cena netto zakupu od producenta. Spó ł ka zakupi ł a w lutym 2005 r. w tej hurtowni lek o nazwie Latensin D6 x 5 kaps. w cenie netto ……… z ł za sztuk ę . Natomiast druga hurtownia Cefarm w B. podaje ceny leków netto zakupionych u niej przez Spó ł k ę w wysoko ś ci: - Lehninin Diabene krople – …. z ł , - Heel Husteel, krople – ……. z ł , - Dagomed 6 RHUS – …….. z ł , - Dagomed 12 aloe- ……. z ł , - Heel Discus comp. inj. – …….. z ł , - Heel Echinacea como. Forte- …….z ł , - Heel metro- adne ź – ……… z ł . Leki te zakupiono w miesi ą cu lutym 2005 r. Z informacji przedstawionych przez Spó ł k ę nie wynika, aby dokonywa ł a ona zakupu promowanych leków homeopatycznych u ich producentów. Z informacji przedstawionych przez hurtownie wynika natomiast, ż e zakupuj ą c te leki u producentów musia ł y one p ł aci ć zdecydowanie wy ż sze od tych, które reklamowa ł a Spó ł ka Natomiast z o ś wiadczenia Spó ł ki wynika, ż e dowolnie, wed ł ug w ł asnego uznania, ustali ł a ona ceny na promowane leki homeopatyczne. Przedmiotowa akcja reklamowa by ł a jednorazowa i nie powtórzy ł a si ę w nast ę pnych miesi ą cach. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 23a ust. 2 wskazanej wy ż ej ustawy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Obowi ą zek informowania partnera o istotnych (z jego punktu widzenia) okoliczno ś ciach dotycz ą cych kontraktu, jego przedmiotu i tre ś ci, a tak ż e 5 powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny - jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania. Kontrahentem konsumenta jest zawsze zawodowiec, profesjonalista. Od znawcy, profesjonalisty wymaga si ę wi ę cej ani ż eli od laika. Znawca musi by ć kompetentny tzn. reprezentowa ć odpowiedni poziom wiedzy, aby móg ł udziela ć informacji, udzielaj ą c jej musi zachowa ć si ę odpowiednio starannie, tak aby poziom informacji udzielonej odpowiada ł tej wiedzy, odniesionej do konkretnej sytuacji. Ź ród ł em informacji, jakie uzyskuje konsument o towarze oprócz wszelkich informacji pisemnych do łą czonych do towaru, s ą tak ż e informacje reklamowe zamieszczane w wydawanych przez sprzedawców gazetkach reklamowych, ulotkach. W literaturze przedmiotu mo ż na spotka ć ró ż ne definicje reklamy. Reklama w szerokim uj ę ciu to wszelkie starania zmierzaj ą ce do upowszechnienia okre ś lonych informacji o ludziach, firmach, ideach i rozbudzenie zainteresowania nimi. Natomiast reklama w w ą skim poj ę ciu obejmuje wszelkie dzia ł ania, aby przy u ż yciu prawdziwych informacji na temat okre ś lonych towarów i us ł ug zwróci ć na nie uwag ę potencjalnych zainteresowanych, jako odbiorców, a je ś li to mo ż liwe jako sta ł ych klientów. Intencj ą wypowiedzi reklamowej jest nak ł onienie potencjalnych odbiorców do nabywania towarów- Wyrok S ą du Wojewódzkiego w Lublinie z dn. 06.03.1997 r. IX Go-269/96, niepublikowany, Ryszard Skubisz - Prawo Reklamy, Wydawnictwo MORPOL, Lublin 1998 r. Maj ą c na uwadze powy ż sze Prezes UOKiK uzna ł , ż e zawarte przez Spó ł k ę , w ulotce reklamowej rozdawanej konsumentom na ulicach miasta B. informacje o mo ż liwo ś ci nabycia przez nich leków homeopatycznych w cenach producenta w aptekach przy ul. L. i R. K. stanowi ą wypowiedzi reklamowe, b ę d ą ce jednocze ś nie ofert ą handlow ą podyktowan ą zamiarem wywo ł ania po żą danych przez sprzedawc ę reakcji (nabycia reklamowanych towarów) ze strony potencjalnych odbiorców (konsumentów). Ś wiadczy o tym tre ść ulotki: Tniemy hurtowe ceny na miar ę Twoich potrzeb!!, Jeszcze wi ę cej, jeszcze taniej…, Nie przegap okazji, Tylko teraz tylko w Centrum Farmaceutycznym Leki Homeopatyczne w cenach Producenta, Nie Przep ł acaj. Informacje te wskazane wy ż ej, a znajduj ą ce si ę na ulotce reklamowej by ł y rozdawane konsumentom na ulicach miasta B. przez kolporterów. Z tych wzgl ę dów nale ż y uzna ć , ż e by ł y one dost ę pne nieograniczonej, z góry, nieokre ś lonej liczbie konsumentów, którzy w praktyce okazali si ę rzeczywistymi i potencjalnymi odbiorcami tre ś ci reklamowych zawartych w tej ulotce, a w konsekwencji kieruj ą c si ę tymi tre ś ciami dokonali lub mogli dokona ć zakupu reklamowanych w nich towarów. Tym samym spe ł niony zosta ł podstawowy wymóg wynikaj ą cy z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. 6 U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) tj naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Zatem informacje, które Spó ł ka zamie ś ci ł a w tej ulotce mia ł y na celu nak ł onienie konsumentów do nabycia reklamowanych towarów i wskazywa ł y istotne elementy tego nabycia w postaci informacji, ż e w aptekach przy ul. L. i R. K. w B. leki homeopatyczne s ą dost ę pne w cenach producenta, a wi ę c w cenach, które bardzo rzadko funkcjonuj ą na rynku i s ą bardzo konkurencyjne w stosunku do cen tych leków oferowanych przez innych konkurentów Spó ł ki. Nieuczciwa lub nierzetelna reklama oznacza zachowanie prowadz ą ce do wywo ł ania b łę du u konsumenta, a wi ę c fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci w ś wiadomo ś ci osoby, do której jest skierowana, jak równie ż mo ż e zosta ć osi ą gni ę ta przez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym stanie rzeczy. Z wprowadzeniem w b łą d przez reklam ę mamy do czynienia wówczas, gdy powsta ł e na podstawie reklamy wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem faktycznym. Z reklam ą tak ą mamy do czynienia w przypadku takiego ukszta ł towania znaku towarowego lub jego cz ęś ci, przerobienia sloganu, zewn ę trznej formy produktu, czy zamieszczenia na nim informacji, które mog ą wywo ł a ć mylne wyobra ż enie, co do faktycznych zasad sprzeda ż y, czy cech produktu. Zgodnie z orzecznictwem nie wymaga si ę , aby konsumentowi przyrzeka ć specjaln ą korzy ść z tytu ł u reklamowanego towaru. Wystarczy, gdy wierzy on, ż e reklamowany towar mo ż na naby ć korzystniej od innego towaru – P. Bia ł o łę cki, H. Tucho ł ka „ Nieuczciwa lub zakazana reklama” C.H. Beck Warszawa 2002 r. Decyduj ą ce znaczenie przy reklamie maj ą wyobra ż enia adresatów reklamy a nie ż yczenia, czy prze ś wiadczenia reklamodawcy, co do tre ś ci jej przekazu. Po uwag ę brane jest rozumienie reklamy przez jej adresatów, z tym, ż e przyjmuje si ę wzorzec adresata nierozwa ż nego i ł atwo poddaj ą cego si ę sugestiom reklamy – I. Wiszniewska „ Ochrona przed reklam ą ” PPH luty 1996 r. Kryterium uznania reklamy za nieuczciw ą i wprowadzaj ą c ą w b łą d stanowi wra ż enie, jakie wywiera ona na przeci ę tnym odbiorcy, do którego jest skierowana. Zakwestionowana w niniejszej sprawie reklama, jako nieuczciwa i wprowadzaj ą ca w b łą d polega ł a na pos ł u ż eniu si ę przez Spó ł k ę w wydanych ulotkach nieprawdziwymi informacjami dotycz ą cymi podania, ż e oferowane przez Spó ł k ę leki homeopatyczne mo ż na naby ć w jej punktach w cenach producenta. W rzeczywisto ś ci jednak Spó ł ka sama, wed ł ug w ł asnego uznania ustali ł a ceny i to tylko na niektóre, wskazane w Regulaminie, rodzaje leków. Ceny te jednak w ż aden sposób nie pokrywaj ą si ę z cenami tych leków oferowanymi przez producentów. Ś wiadczy o tym informacja uzyskana od hurtowni, które zakupi ł y te leki u producentów. Równie ż sama Spó ł ka nie dokonywa ł a zakupu dwudziestu rodzajów leków homeopatycznych wskazanych 7 w Regulaminie promocji u ich producentów, st ą d podawanie przez ni ą informacji, ż e s ą to ceny leków u producenta by ł a du ż ym nadu ż yciem. W rzeczywisto ś ci ceny zakupionych przez Spó ł k ę leków by ł y kilkana ś cie razy wy ż sze ani ż eli oferowane w ramach tej promocji. Leki te by ł y sprzedawane poni ż ej kosztów ich zakupu. Nie prawdziwe s ą tak ż e informacje podawane przez Spó ł k ę w Regulaminie promocji wywieszonym na tablicy og ł osze ń w aptece, który by ł integraln ą cz ęś ci ą reklamy promocyjnej zakwestionowanej przez Prezesa UOKiK w niniejszym post ę powaniu. Podane przez Spó ł k ę ceny 20 leków homeopatycznych obj ę tych promocj ą w ż aden sposób nie odpowiadaj ą cenom tych leków oferowanych przez ich producentów. W tym zakresie podane informacje by ł y wprowadzaj ą ce w b łą d i nierzetelne. Podanie na ulotkach reklamowych informacji o mo ż liwo ś ci nabycia leków homeopatycznych w cenach producenta zosta ł o odebrane przez konsumentów (stwierdzenia w skardze konsumenckiej), jako mo ż liwo ść nabycia ka ż dego leku homeopatycznego w tych aptekach w takich atrakcyjnych cenach. St ą d konsumenci kieruj ą c si ę informacjami zawartymi w ulotce reklamowej nie kojarzyli tych informacji z informacjami zawartymi w Regulaminie wywieszonym na tablicy w aptece. Trudno wyobrazi ć sobie sytuacj ę , ż e konsument poszukuje w aptece Regulaminu promocji, skoro w ulotce reklamowej nie ma mowy, ż e taki Regulamin zosta ł wydany i ż e konkretyzuje on ofert ę promocyjn ą . Tak ż e i w tym zakresie reklama Spó ł ki wprowadza ł a konsumentów w b łą d. Zatem Prezes UOKiK stwierdza, ż e zawarte we wskazanych wy ż ej ulotce reklamowej informacje, a w szczególno ś ci sposób ich przedstawienia, zaakcentowanie elementów koniecznych do dokonania wyboru przez konsumenta (mo ż liwo ść nabycia leków homeopatycznych w cenach producenta, co na rynku funkcjonuje, jako wyj ą tkowa okazja, niska cena, wyj ą tkowo konkurencyjna w stosunku do cen konkurentów) wp ł ywa ł y znacz ą co na decyzje klientów, co do nabycia tych towarów. W odbiorze przeci ę tnego konsumenta tre ś ci reklamowe jawi ł y si ę , jako niebywa ł a okazja, atrakcja cenowa. Informacje te, zdaniem organu antymonopolowego, jako niezgodne z faktycznymi zasadami ustalenia ceny na te leki tych towarów stosowanymi przez Spó ł k ę wywo ł a ł y mylne wyobra ż enie u konsumentów, co do zasad ich sprzeda ż y. Niew ą tpliwie przy podj ę ciu decyzji, co do zakupu istotna jest informacja o cenie towaru, ale równie ż brane s ą przez konsumentów pod uwag ę inne elementy zwi ą zane z jej ustaleniem ( rabaty cenowe, warunki gwarancji, u ż ytkowania itp.). W niniejszej sprawie to w ł a ś nie element mo ż liwo ś ci zakupu po wyj ą tkowo niskiej cenie – cenie stosowanej przez producentów oraz nie podanie informacji, ż e w praktyce niskie, dowolnie ustalone przez Spó ł k ę ceny poni ż ej kosztów 8 nabycia towaru dotycz ą tylko wybranych 20 rodzajów leków homeopatycznych by ł nieuczciwy i wprowadza ł w b łą d konsumentów. W tym stanie rzeczy orzeczono, jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa UOKiK przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa UOKiK - Delegatury w Lublinie. Otrzymuje: Pani B. M. Pan M. M. Spó ł ka Cywilna w B. Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie Ew ę Wiszniowsk ą