RLU-22/2009

1 PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-012 Lublin, ul. Ochotnicza 10 Tel. (0-81) 532-35-31, 743-77-30, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. Lublin, dnia października 2009 r. RLU – 61-9/09/BP DECYZJA RLU Nr 22/2009 I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z dnia 16 lutego 2007 roku (Dz. U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tejże ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), w związku z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz.887), po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie stosowania praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko przedsiębiorcy PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o. z siedzibą w Białymstoku, ul. Zwycięstwa 8, 15- 703, − działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po uprawdopodobnieniu stosowania przez wskazanego wyżej przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegającej na zamieszczeniu w regulaminie „Regulamin Świadczenia Usług Pocztowych PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o.” zapisu o treści sprzecznej z art. 38 ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. 2003 r. Nr 130, poz. 1188 ze zm.) oraz zapisów, które są tożsame z postanowieniami uznanymi za niedozwolone klauzule umowne i wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 Kodeks postępowania cywilnego: 1. zapisu § 13 Regulaminu o treści: „Dopóki przesyłka znajduje się w posiadaniu „PAF Operator Pocztowy”, przysługuje mu prawo zastawu na niej, celem zabezpieczenia należności „PAF 2 Operator Pocztowy” w szczególności należnego jej wynagrodzenia oraz innych kosztów, opłat, wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem usługi, której dana przesyłka dotyczy jak również wszelkich innych należności wynikających z innych usług świadczonych przez „PAF Operator Pocztowy” na rzecz nadawcy, odbiorcy lub zleceniodawcy.” 2. zapisu § 15 ust. 14 Regulaminu o treści: „Nadawcy nie przysługuje prawo potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych należności wobec „PAF Operator Pocztowy.” 3. zapisu § 19 ust. 7 Regulaminu o treści: „Wszelkie spory wynikające z Umowy usługi pocztowej oraz niniejszego Regulaminu rozpoznawane będą przez Sąd powszechny właściwy dla siedziby „PAF Operator Pocztowy.” co w świetle wskazanej ustawy stanowi działanie bezprawne, i przyjęciu zobowiązania PAF Operatora Pocztowego Sp. z o. o. z siedzibą w Białymstoku do zaniechania tego działania poprzez wprowadzenie do obrotu wzorca Regulaminu przedstawionego w piśmie z dnia 10 lipca 2009 r., nakłada się obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50 poz. 331 ze zm.), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), w związku z § 7 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 107 poz.887), -działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nakłada się na przedsiębiorcę PAF Operatora Pocztowego Sp. z o. o. z siedzibą w Białymstoku, obowiązek złożenia sprawozdania zawierającego oświadczenie o wykonaniu przyjętego zobowiązania, o którym mowa w punkcie I sentencji decyzji w terminie 7 dni od dnia wykonania tego zobowiązania. Uzasadnienie Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej Prezes Urzędu lub Prezes UOKiK) w roku 2008 przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sprawie ustalenia, czy przy świadczeniu usług kurierskich przez firmy kurierskie, nie doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego postępowania Prezes Urzędu uzyskał od przedsiębiorcy PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o., ul. Zwycięstwa 8, 15-703 Białystok, (zwany dalej PAF, Spółką lub Przedsiębiorcą), wzorzec umowny „Regulamin Świadczenia Usług Pocztowych PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o.” (dalej zwany Regulaminem) stosowany przez Przedsiębiorcę w obrocie z konsumentami. W wyniku analizy dokumentów postanowieniem nr 79/09 z dnia 21 maja 2009 r. wszczęto 3 postępowanie administracyjne RLU-61-9/09/BP w sprawie podejrzenia naruszenia przez przedsiębiorcę PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o. z siedzibą w Białymstoku, zbiorowych interesów konsumentów, poprzez stosowanie w obrocie z konsumentami w ramach świadczenia usług kurierskich Regulaminu , który to może zawierać postanowienia bezprawne oraz postanowienia tożsame z postanowieniami wpisanymi do rejestru klauzul niedozwolonych. Ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów Przedsiębiorca uznał ich zasadność oraz zobowiązał się do zmiany lub usunięcia zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień Regulaminu. W dniu 10 lipca 2009 r. Przedsiębiorca przesłał pismo wraz ze wzorem Regulaminu, który zawierał ostateczne zmiany jego treści oraz zobowiązał się do stosowania tego wzorca w kontaktach z konsumentami. Postanowieniem Nr 131/09 z dnia 11 sierpnia 2009 r. RLU-61-9/09/BP zaliczono w poczet prowadzonego postępowania administracyjnego w tej sprawie dowody uzyskane w postępowaniu wyjaśniającym wszczętym Postanowieniem Nr 151/08 z dnia 28 kwietnia 2008 r., RLU-405- 04/08/JS. Prezes Urzędu ustalił następujący stan faktyczny w tej sprawie: Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana ustawą o okik), ilekroć w ustawie jest mowa o przedsiębiorcy rozumie się przez to przedsiębiorcę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.), a także osobę fizyczną, osobę prawną, a także jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej, której ustawa przyznaje zdolność prawną, organizującą lub świadczącą usługi o charakterze użyteczności publicznej, które nie są działalnością gospodarczą w rozumieniu przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o. jest przedsiębiorcą wpisanym do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem 0000220120. Przedmiotem działalności przedsiębiorcy jest świadczenie usług kurierskich na terenie całego kraju. Klientami Przedsiębiorcy są głównie podmioty niebędące konsumentami. Świadczy o tym ilość zawartych z konsumentami umów w okresie od 1 stycznia 2008 r. do 31 maja 2009 r. w liczbie 16 sztuk. W związku z prowadzoną działalnością gospodarczą Przedsiębiorca stosuje w obrocie gospodarczym w kontaktach z konsumentami wzorzec umowy „Regulamin Świadczenia Usług Pocztowych PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o.”. Analiza wskazanego dokumentu dała podstawy do postawienia Przedsiębiorcy zarzutu podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów poprzez zamieszczenie w nich postanowień, mogących nosić znamiona działań bezprawnych oraz postanowień, których tożsama treść została wpisana do Rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Postanowienia te to: 1.zapis § 13 Regulaminu o treści: „Dopóki przesyłka znajduje się w posiadaniu „PAF Operator Pocztowy”, przysługuje mu prawo zastawu na niej, celem zabezpieczenia należności „PAF Operator Pocztowy” w szczególności należnego jej wynagrodzenia oraz innych kosztów, opłat, wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem usługi, której dana przesyłka dotyczy jak również wszelkich innych należności wynikających z innych usług świadczonych przez „PAF Operator Pocztowy” na rzecz nadawcy, odbiorcy lub zleceniodawcy.” 2. zapis § 15 ust. 14 Regulaminu o treści: „Nadawcy nie przysługuje prawo potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych należności wobec „PAF Operator Pocztowy.” 3. zapis § 19 ust. 7 Regulaminu o treści: „Wszelkie spory wynikające z Umowy usługi pocztowej 4 oraz niniejszego Regulaminu rozpoznawane będą przez Sąd powszechny właściwy dla siedziby „PAF Operator Pocztowy.” Ustosunkowując się do przedstawionych zarzutów Przedsiębiorca uznał ich zasadność oraz zobowiązał się do zmiany lub usunięcia zakwestionowanych przez Prezesa Urzędu postanowień Regulaminu. W dniu 10 lipca 2009 r. Przedsiębiorca przesłał pismo wraz ze wzorcem Regulaminu, który zawierał ostateczne zmiany jego treści oraz zobowiązał się do stosowania tego wzorca w kontaktach z konsumentami. Zmiany te wyglądając następująco: 1. zapis § 13 ust. 1 Regulaminu: „PAF Operator Pocztowy przysługuje prawo zastawu na przesyłkach w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy o świadczenie usługi pocztowej oraz z tytułu opłat celnych lub uzasadnionych, dodatkowych kosztów świadczenia usługi, powstałych z przyczyn leżących po stronie Nadawcy lub Adresata.” 2. zapis § 15 ust. 14 został usunięty z treści Regulaminu 3. zapis § 19 ust. 10 Regulaminu: „Wszelkie spory wynikające z Umowy usługi pocztowej oraz niniejszego Regulaminu wobec Konsumentów rozpoznawane będą przez Sąd powszechny według właściwości ogólnej. W przypadku podmiotów innych niż Konsumenci, wszelkie spory wynikające z Umowy usługi pocztowej oraz niniejszego Regulaminu rozpoznawane będą przez Sąd powszechny właściwy dla siedziby PAF Operator Pocztowy.” Mając na uwadze zebrany materiał dowodowy Prezes Urzędu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione- na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu- że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania zobowiązania. W ocenie Prezesa Urzędu na podstawie informacji uzyskanych w toku postępowania administracyjnego można wysnuć uprawdopodobnienie, że Przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24. Jednocześnie w korespondencji prowadzonej z Prezesem Urzędu Przedsiębiorca zobowiązał się do podjęcia działań zmierzających do zaprzestania stosowania praktyk mogących naruszać zbiorowe interesy konsumentów. W związku z powyższym spełnione zostały przesłanki do wydania przez Prezesa Urzędu decyzji nakładającej na Przedsiębiorcę określone obowiązki. Aby rozstrzygnąć sprawę w oparciu o przepisy ustawy o okik niezbędnym jest uprzednie zbadanie przez Prezesa Urzędu, czy w danej sprawie zagrożony został interes publicznoprawny. Wykazanie tej okoliczności, upoważnia dopiero Prezesa UOKiK do realizacji celu ustawy, którym zgodnie z jej art. 1 ust 1, jest określenie warunków rozwoju i ochrony konkurencji oraz zasad podejmowanej w interesie publicznoprawnym ochrony interesów przedsiębiorców i konsumentów. W ocenie Prezesa Urzędu rozpatrywana sprawa ma charakter publicznoprawny, albowiem wiąże się i dotyczy ochrony interesu szerszej, bliżej nieokreślonej grupy konsumentów, którzy są lub mogą być zleceniodawcami przedsiębiorcy. Skutkiem działań podjętych przez Spółkę, polegających na stosowaniu w używanych w obrocie z konsumentami wzorca umownego mogącego zawierać postanowienia bezprawne oraz niedozwolone postanowienia umowne, byli dotknięci klienci Przedsiębiorcy oraz mogli być dotknięci jego przyszli klienci. Powyższe zdecydowało o uznaniu, iż Prezesa UOKiK jest legitymowany do podjęcia odpowiednich działań 5 w tej sprawie. Wszczynając postępowanie administracyjne wobec wskazanego wyżej Przedsiębiorcy, Prezes UOKiK postawił mu zarzuty podejrzenia naruszenia art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów. Art. 24 ust. 2 stanowi, że przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy, w szczególności pkt 1) stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu postępowania cywilnego. W niniejszej sprawie postawione przedsiębiorcy zarzuty, aby mogły być skutecznie ocenione w ramach art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 2 pkt 1, muszą spełniać poniższe przesłanki: 1. być działaniem bezprawnym przedsiębiorcy polegającym na działaniu sprzecznym z obowiązującymi przepisami prawa lub polegać na stosowaniu w obrocie konsumenckim postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, 2. godzić w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwszą przesłanką jest bezprawność, tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczność z obowiązującym porządkiem prawnym. Jako działanie „bezprawne” należy kwalifikować zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporządzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umową międzynarodową mającą bezpośrednie zastosowanie w stosunkach wewnętrznych. Sprzeczne z prawem są czyny: zabronione i zagrożone sankcją karną, czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. „ Bezprawność jest taką cechą działania, która polega na jego sprzeczności z normami prawa lub zasadami współżycia społecznego, bez względu na winę, a nawet świadomość sprawcy. Dla ustalenia przeto bezprawności działania wystarczy ustalenie, że określone zachowanie koliduje z przepisami prawa.” (tak: Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcją prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 – 118). Ponadto Sąd Najwyższy wskazał, że o bezprawności działania można mówić wówczas, gdy nie zachodzi żadna ze szczególnych okoliczności usprawiedliwiających określone działanie, tj. działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy, wykonywanie prawa podmiotowego, zgoda pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377). Prezes Urzędu uznał za uprawdopodobnione, że w niniejszej sprawie działanie Przedsiębiorcy, polegające na stosowaniu regulaminie postanowienia o treści: 1. zapis § 13 Regulaminu o treści: „Dopóki przesyłka znajduje się w posiadaniu „PAF Operator Pocztowy”, przysługuje mu prawo zastawu na niej, celem zabezpieczenia należności „PAF Operator Pocztowy” w szczególności należnego jej wynagrodzenia oraz innych kosztów, opłat, wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem usługi, której dana przesyłka dotyczy jak również wszelkich innych należności wynikających z innych usług świadczonych przez „PAF Operator Pocztowy” na rzecz nadawcy, odbiorcy lub zleceniodawcy.” można określić jako bezprawne ze względu na to, że zakwestionowane przez Prezesa Urzędu 6 postanowienie jest sprzeczne z regulacją prawną zawartą w ustawie z dnia 12 czerwca 2003 r. Prawo pocztowe (Dz.U. 2008 r. Nr 189, poz. 1159 ze zm.). Ustawa Prawo pocztowe w świetle ustawy zasadniczej stanowi źródło prawa powszechnie obowiązującego. W związku z powyższym ewentualne stosowanie postanowień sprzecznych z regulacjami zawartymi w powszechnie obowiązujących przepisach prawa stanowi bezprawne działanie przedsiębiorcy. Z kolei stosowane przez Przedsiębiorcę postanowienia o treści: 2. zapis § 15 ust. 14 Regulaminu o treści: „Nadawcy nie przysługuje prawo potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych należności wobec „PAF Operator Pocztowy.” 3. zapis § 19 ust. 7 Regulaminu o treści: „Wszelkie spory wynikające z Umowy usługi pocztowej oraz niniejszego Regulaminu rozpoznawane będą przez Sąd powszechny właściwy dla siedziby „PAF Operator Pocztowy.” można uznać za tożsame z postanowieniami uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 października 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm.) co wyczerpuje przesłanki art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 479 43 kodeksu postępowania cywilnego decyduje o bezprawności stosowania niedozwolonych postanowień umownych, postanawiając o rozszerzonej skuteczności wyroku w sprawie o uznanie postanowień umownych za niedozwolone. Klauzule takie, ze względu na rozszerzoną skuteczność wyroku oraz jawność rejestru według art. 479 45 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego, spełniają funkcję podobną do przepisów prawa, a posługiwanie się nimi w stosunkach z konsumentami jest zakazane. W systemie polskiego prawa cywilnego ustawodawca przewidział instytucję abstrakcyjnej kontroli wzorców umownych, realizowanej w drodze postępowania o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie ( wyroki: z dnia 29 września 2005 .r. sygn. akt: VI Aca 381/05; z dnia 16 listopada 2005r., sygn. akt: VI Aca 473/05) „celem postępowania w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, zaś wyrok uwzględniający powództwo przez uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 kodeksu postępowania cywilnego., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek także wobec osób trzecich.(…). Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. sygn. akt: III SZP 3-06, wskazał, że „stosowanie postanowień wzorców umowy o treści tożsamej z treścią postanowień uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Warszawie- Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o art. 479 45 § 2 k.p.c. może być uznane w stosunku do innego przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów”. Dlatego dokonując oceny zgodności treści postanowień umownych wykorzystywanych przez przedsiębiorców we wzorcach umownych z obowiązującym prawem należy wykorzystywać reguły interpretacji wykształcone w doktrynie i orzecznictwie. Konsekwencją jest więc uznanie za niedozwolone takich postanowień umów, które mieszczą się w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której treść została ustalona w oparciu o dokonaną jej wykładnię. Nie jest niezbędna literalna, dosłowna identyczność klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z nią porównywaną. Ad I. 1. Prezes Urzędu zakwestionował treść zapisu § 13 Regulaminu: „Dopóki przesyłka znajduje się w posiadaniu „PAF Operator Pocztowy”, przysługuje mu prawo zastawu na niej, celem zabezpieczenia należności „PAF Operator Pocztowy” w szczególności należnego jej wynagrodzenia 7 oraz innych kosztów, opłat, wydatków poniesionych w związku z wykonywaniem usługi, której dana przesyłka dotyczy jak również wszelkich innych należności wynikających z innych usług świadczonych przez „PAF Operator Pocztowy” na rzecz nadawcy, odbiorcy lub zleceniodawcy” W ocenie Prezesa Urzędu powyższy zapis, stosowany przez Przedsiębiorcę w kontaktach z konsumentami w sposób bezprawny zastrzega dla Przedsiębiorcy możliwość ustanowienia prawa zastawu w celu zabezpieczenia należności z innych tytułów niż usługa pocztowa, o którym mowa w ar. 38 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 2003r. Prawo pocztowe ( Dz.U z 2008r. Nr 189, poz.1159), co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 38 ust. 1 prawa pocztowego „ Operatorowi przysługuje prawo zastawu na przesyłkach w celu zabezpieczenia roszczeń wynikających z umowy o świadczenie usługi pocztowej oraz z tytułu opłat celnych lub uzasadnionych, dodatkowych kosztów świadczenia usługi, powstałych z przyczyn leżących po stronie nadawcy lub adresata.” Oznacza to, że prawo zastawu na przesyłce pocztowej przysługuje w przypadku poniesienia dodatkowych kosztów świadczenia usługi (tu: innych kosztów, opłat i wydatków związanych z wykonywaniem usługi). Nie można natomiast prawa zastawu używać w przypadku świadczenia innej, niż pocztowa, usługi świadczonej przez Operatora, co zastrzega sobie PAF w przytoczonym wyżej postanowieniu. 2. Prezes Urzędu zakwestionował treść zapisu § 15 ust. 14 Regulaminu: „Nadawcy nie przysługuje prawo potrącenia kwot roszczenia od aktualnych, przeszłych bądź przyszłych należności wobec „PAF Operator Pocztowy.” Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 31.01.2008r. sygn. akt XVII Amc 248/07 zapis: „Nadawcy, Odbiorcy lub Zleceniodawcy nie przysługuje prawo potrącenia kwot roszczeń od przeszłych, aktualnych bądź przyszłych należności wobec DHL Express.” został uznany za niedozwolone postanowienie umowne i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za niedozwolone pod numerem 1522 . W opinii Prezesa Urzędu zakwestionowany zapis § 15 ust. 14 Regulaminu jest tożsamy co do celu i skutku z tym niedozwolonym postanowieniem umownym. Oceniane postanowienie Regulaminu pozbawia Nadawcę prawa potrącenia wierzytelności przysługującej mu wobec Spółki PAF Operator Pocztowy. Odpowiednie przepisy kodeksu cywilnego regulują uprawnienia do dokonania potrąceń wierzytelności, sposób dokonania oraz sytuacje, kiedy takie potrącenie jest możliwe lub zakazane. W związku z powyższym Spółka nie miała prawa wprowadzenia w swoim Regulaminie zapisów, które zakazują Nadawcy dokonania potrąceń, jeśli nie ma ku temu podstaw w przepisach powszechnie obowiązującego prawa. W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane postanowienie i klauzula wpisana do rejestru wywołują tożsame skutki dla konsumenta. Tym samym uprawdopodobniono spełnienie przesłanki bezprawności działania Spółki PAF Operator Pocztowy poprzez stosowanie tego postanowienia w Regulaminie. 3. Prezes Urzędu zakwestionował treść zapisu § 19 ust. 7 Regulaminu: „Wszelkie spory wynikające z Umowy usługi pocztowej oraz niniejszego Regulaminu rozpoznawane będą przez Sąd powszechny właściwy dla siedziby „PAF Operator Pocztowy.” Wyrokiem Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29.09.2005r. sygn. akt XVII Amc 57/03 zapis: „Właściwym dla rozstrzygania sporów wynikających z regulaminu świadczenia usług jest sąd powszechny właściwy dla siedziby Operatora.” został uznany za niedozwolone postanowienie umowne i wpisany do Rejestru postanowień wzorców umów uznanych za 8 niedozwolone pod numerem 565 . W opinii Prezesa Urzędu zakwestionowany zapis § 19 ust. 7 Regulaminu jest tożsamy co do celu i skutku z tym niedozwolonym postanowieniem umownym. Oceniane postanowienie Regulaminu narzuca konsumentowi rozpoznanie sprawy przez sąd wskazany przez przedsiębiorcę, który zgodnie z ustawą niekoniecznie będzie sądem właściwym miejscowo. Przykładowo w sprawach dochodzenia roszczeń odszkodowawczych od konsumenta z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy, zgodnie z właściwością ogólną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca zamieszkania konsumenta, natomiast zgodnie z właściwością przemienną sądu, sądem właściwym byłby sąd miejsca wykonania umowy. Tym samym kwestionowane postanowienie może wyłączać rozpoznanie sprawy zarówno przez sąd właściwy według właściwości ogólnej jak i przemiennej zgodnie z przepisami kodeksu postępowania cywilnego. W związku z powyższym oceniane postanowienie spełnia przesłanki niedozwolonej klauzuli umownej, o której mowa w art. 385 3 pkt 23 k.c. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, postanowienia narzucające rozpoznanie sprawy przez sąd, który wedle ustawy nie jest miejscowo właściwy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne. Analiza porównawcza kwestionowanego postanowienia stosowanego przez przedsiębiorcę, z wymienionym wyżej postanowieniem uznanym przez Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanym do rejestru niedozwolonych klauzul umownych, wskazuje na identyczność skutków porównywanych klauzul, pomimo różnic w zakresie użytych sformułowań i wyrazów. Stąd też przyjąć należy, iż oceniana klauzula mieści się w hipotezie przywołanej klauzuli umownej wpisanej do rejestru niedozwolonych postanowień umowy. W ocenie Prezesa Urzędu zakwestionowane postanowienie i klauzula wpisana do rejestru wywołują tożsame skutki dla konsumenta. Tym samym uprawdopodobniono spełnienie przesłanki bezprawności działania Spółki PAF Operator Pocztowy poprzez stosowanie tego postanowienia w Regulaminie. Druga przesłanka jest spełniona, gdy dane działanie przedsiębiorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowości, gdyż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy nieograniczonej z góry liczby konsumentów, których nie da się zidentyfikować, jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Usługi kurierskie oferowane przez PAF Operatora Pocztowego Sp. z o. o. świadczone są na terenie całego kraju. W związku z powyższym należy stwierdzić, iż działania Przedsiębiorcy skierowane są do nieokreślonej z góry liczby osób. W kontaktach z konsumentami Przedsiębiorca posługuje się przygotowanym przez siebie regulaminem, który wiążą strony - przedsiębiorcę i konsumenta, określając wzajemne prawa i obowiązki stron. Należy zatem uznać, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Spełniona została zatem druga przesłanka warunkująca ocenę tej sprawy pod kątem art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W związku ze spełnieniem obu przesłanek należało uznać za uprawdopodobnione, iż działanie PAF Operatora Pocztowego Sp. z o. o. z siedzibą w Białymstoku stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, wymienioną w art. 24 ust. 1 i 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik. 9 Ad II. Zgodnie z art. 28 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jeżeli w toku postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione- na podstawie okoliczności sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu lub innych informacji będących podstawą wszczęcia postępowania z urzędu- że przedsiębiorca stosuje praktykę, o której mowa w art. 24 ustawy, a przedsiębiorca, któremu zarzucane jest naruszenie tego przepisu, zobowiąże się do podjęcia lub zaniechania określonych działań zmierzających do zapobieżenia tym naruszeniom, Prezes Urzędu może, w drodze decyzji, nałożyć obowiązek wykonania zobowiązania. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W punkcie I sentencji niniejszej decyzji przyjęto zobowiązanie przedsiębiorcy PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o. , ul. Zwycięstwa 8, 15-703 Białystok, do zaniechania działań sprzecznych z prawem poprzez wprowadzenie do obrotu wzorca Regulaminu przedstawionego w piśmie z dnia 10 lipca 2009 r. i nałożono obowiązek wykonania tego zobowiązania w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w punkcie II sentencji decyzji nałożono na PAF Operatora Pocztowego Sp. z o. o. obowiązek złożenia sprawozdania zawierającego oświadczenie o wykonaniu przyjętego zobowiązania w terminie 7 dni od dnia jego wykonania. Wobec powyższego orzeczono, jak na wstępie niniejszej decyzji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Otrzymuje: PAF Operator Pocztowy Sp. z o. o. ul. Zwycięstwa 8 15-703 Białystok