RLU-22/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl za p.o. Lublin, dnia czerwca 2007 r. RLU – 61 – 9/07/PZ Decyzja RLU Nr 22/2007 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, z 2006 r. Nr 157 poz. 1119, Nr 170 poz.1217) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18 poz. 172, z 2003 r. Nr 6 poz. 68), w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego o stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Henryce B., zam. w G., prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą PHU „T.-S.” - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów praktyki Henryki B., zam. w G., prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą PHU „T.-S.”, polegaj ą ce na bezprawnym dzia ł aniu poprzez stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: 1. „Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów”, 2. „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany postanowie ń Regulaminu i Cennika co nie stanowi zmiany warunków Umowy i nie wymaga pisemnego aneksu.”, 3. „Operator zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci Op ł aty abonamentowej i innych Op ł at zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ug, co nie stanowi zmiany warunków niniejszego Regulaminu/Umowy i nie wymaga pisemnego aneksu”, 2 4. cej 30 dni od wymaganego terminu 5. ej zgodnie z Cennikiem i podpisaniu Umowy Abonenckiej”, 7. miesi ą cu, w którym nast ą pi ł a 8. Abonentowi przys ł uguje zwrot 1/30 Op ł aty abonamentowej za 9. ostawców ”, 10 wynikaj ą cych z Umowy Abonenckiej oraz Regulaminu na osoby trzecie w „W przypadku braku terminowej wp ł aty zmienionej Op ł aty abonamentowej ze strony Abonenta przekraczaj ą p ł atno ś ci, Operatorowi przys ł uguje prawo do rozwi ą zania Umowy bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym i wy łą czenia sygna ł u telewizji kablowej z Instalacji u Abonenta”, „Opó ź nienie nale ż nych Op ł at, przekraczaj ą ce 30 dni, mo ż e stanowi ć podstaw ę do rozwi ą zania mowy bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym i od łą czenie sygna ł u telewizji kablowej z Instalacji u Abonenta bez dodatkowych wezwa ń do uregulowania nale ż no ś ci. Ponowne pod łą czenie mo ż e nast ą pi ć po wp ł acie zaleg ł ej kwoty i wniesieniu Op ł aty manipulacyjn 6. „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w emisji programów spowodowane nadajnikami pracuj ą cymi w pobli ż u Sieci telewizji kablowej Operatora”, „Je ż eli prowadzone przez Operatora prace konserwacyjne lub modernizacyjne wi ą za ł yby si ę dla Abonenta z brakiem mo ż liwo ś ci korzystania z Us ł ug Radia i Telewizji Kablowej lub pogorszeniem si ę ich jako ś ci, przez okres d ł u ż szy ni ż 48 godzin w okresie rozliczeniowym lub jednorazowo d ł u ż ej ni ż 24 godziny, Operator – po rozpatrzeniu pisemnej reklamacji Abonenta, z ł o ż onej nie pó ź niej ni ż w terminie jednego miesi ą ca nast ę puj ą cego bezpo ś rednio po kumulacja przerw, zwróci 1/30 op ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń przerwy lub pogorszenia si ę jako ś ci sygna ł u z powodu prac konserwacyjnych lub modernizacyjnych”, „W przypadku, gdy przerwy w ś wiadczeniu us ł ugi lub pogorszenie jako ś ci sygna ł u s ą spowodowane awari ą Sieci, której usuni ę cie le ż y w gestii Operatora i trwaj ą d ł u ż ej ni ż trzy dni robocze od daty zg ł oszenia przez Abonenta, ka ż dy dzie ń przerwy lub pogorszenia jako ś ci sygna ł u, pod warunkiem z ł o ż enia reklamacji w formie pisemnej w terminie okre ś lonym w ust. 2 powy ż ej”, „Operator nie odpowiada za niewykonanie lub nieprawid ł owe wykonanie postanowie ń Regulaminu/Umowy Abonenckiej, spowodowane dzia ł aniami si ł y wy ż szej jak równie ż wywo ł ane okoliczno ś ciami pozostaj ą cymi poza kontrol ą Operatora, do których zalicza si ę w szczególno ś ci: przerwy w dostawie energii elektrycznej, zak ł ócenia w sieciach wspieraj ą cych us ł ugi telekomunikacyjne, nieprawid ł owa praca serwerów, z ł y stan sprz ę tu Abonenta, niemo ż no ść wype ł nienia lub niewype ł nienie przez d ich zobowi ą za ń , od których uzale ż niona jest mo ż liwo ść dostarczania us ł ug telekomunikacyjnych i wykonania przez Operatora obowi ą zków okre ś lonych w niniejszym Regulaminie/Umowie Abonenckiej . „Operator zastrzega sobie prawo na przeniesienie ogó ł u praw i obowi ą zków celu zachowania ci ą g ł o ś ci ś wiadczonych przez niego Us ł ug” oraz nakazuje si ę zaniechanie stosowania wy ż ej wymienionych praktyk; 3 II. h zawartych z konsumentami przed dniem uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji w zakresie niezb ę dnym do usuni ę cia lub odpowiedniej zmiany tre ś ci postanowie ń , o których mowa w pkt I niniejszej decyzji, w terminie 3 (trzech) miesi ę cy od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. wej, stosowanych przez rudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsum ych zapisów w stosowanych przez ni ą regulaminie i wzorze umowy abonen zaliczono w poczet dowodów w sprawie informacje i dokumenty uzyskane przez Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów zobowi ą zuje si ę Henryk ę B., zam. w G., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą PHU „T.-S.”, do dokonania zmian w umowac Uzasadnienie W zwi ą zku z prowadzonym badaniem dzia ł alno ś ci przedsi ę biorców ś wiadcz ą cych us ł ugi dostarczania sygna ł u telewizyjnego na terenie województw lubelskiego i podlaskiego, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: Prezes UOKiK) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie warunków umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablo przedsi ę biorc ę Henryk ę B., prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą PHU „T.-S.” w G. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego dokonano analizy „Regulaminu ś wiadczenia publicznie dost ę pnych us ł ug telewizji kablowej przez PHU T.-S.” (dalej: Regulamin) oraz wzorca „Umowy abonenckiej” (dalej: wzorzec umowy), stosowanego przez przedsi ę biorc ę przy zawieraniu umów z konsumentami. W wyniku analizy ustalono wst ę pnie, i ż niektóre z zapisów Regulaminu i Umowy mog ą by ć to ż same z postanowieniami wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: Rejestr). W zwi ą zku z powy ż szym wszcz ę to wobec Henryki B. post ę powanie administracyjne o stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 g entów (dalej: ustawa antymonopolowa), polegaj ą cych na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (dalej: Rejestr). W odpowiedzi na postanowienie o wszcz ę ciu post ę powania, w pi ś mie z dnia 12 lutego 2007 r. Henryka B. poinformowa ł a o dokonaniu zmian kwestionowan ckiej, przedk ł adaj ą c jednocze ś nie nowy wzór umowy abonenckiej oraz zmieniony regulamin. Nast ę pnie, w pi ś mie z dnia 20 marca 2007 r. poinformowa ł a, i ż jest w trakcie wdra ż ania zmienionego regulaminu i umowy abonenckiej. W toku post ę powania administracyjnego, postanowieniem nr 21/07 4 umów o ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej, stosowanych przez Henry 2007 r. zawiadomiono stron ę o zamkni ę ciu post ę powania dowodowego w sprawie, informuj ą c jednocze ś nie o mo ż liwo ś ci zapozn ietnia 2007 r., z której to mo ż liw ika z tre ś ci ś wiadczenia public zawieraj ą ce zapisy umowy. inu i Cennika co nie stanowi zmiany warunków Umowy i nie wy owy: „Operator zastrzega sobie p cej 30 dni od wymaganego terminu p ł atno ś ci, Operatorowi przys ł u Instalacji u Abonenta bez dodatkowych wezwa ń do uregul organ antymonopolowy w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym w sprawie zbadania warunków k ę B. (nr sprawy: RLU – 61 – 50/06/PZ), jak równie ż materia ł y nades ł ane przez przedsi ę biorc ę we wcze ś niej prowadzonej sprawie o znaku RLU – 442 – 3/06/JS. Pismem z dnia 21 marca ania si ę z aktami sprawy w terminie do dnia 6 kw o ś ci strona nie skorzysta ł a. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje: Przedsi ę biorca Henryka B., zamieszka ł a w G., prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą PHU „T.-S.”, wpisan ą pod numerem 1531 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta G. Jak wyn przed ł o ż onego przez przedsi ę biorc ę za ś wiadczenia o wpisie, przedmiotem wykonywanej przeze ń dzia ł alno ś ci gospodarczej jest w szczególno ś ci telewizja kablowa, dzia ł alno ść telekomunikacyjna pozosta ł a, transmisja danych i inne. Od miesi ą ca stycznia 2006 r. przy zawieraniu umów z konsumentami Henryka B. stosowa ł a wzór umowy abonenckiej oraz „regulamin znie dost ę pnych us ł ug telewizji kablowej przez PHU „T.-S.””, zakwestionowane w niniejszej decyzji. Do dnia 31 stycznia 2007 r. w oparciu o powy ż sze wzorce zawar ł a [ informacje niejawne ] Wymienione wy ż ej wzorce zawieraj ą m.in. nast ę puj ą ce zapisy: - § 2 pkt 3 Regulaminu: „Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów.”; - § 8 pkt 1 Regulaminu: „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany postanowie ń Regulam maga pisemnego aneksu” i § 13 wzorca umowy: „Zmiana Regulaminu i Cennika Us ł ug Operatora nie stanowi zmiany Umowy Abonenckiej i nie wymaga pisemnego aneksu”; - § 10 pkt 3 Regulaminu i § 2 pkt 3 wzorca um rawo zmiany wysoko ś ci Op ł aty abonamentowej i innych Op ł at zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ug, co nie stanowi zmiany warunków niniejszego Regulaminu/Umowy i nie wymaga pisemnego aneksu”; - § 10 pkt 8 Regulaminu i § 2 pkt 8 wzorca umowy: „W przypadku braku terminowej wp ł aty zmienionej Op ł aty abonamentowej ze strony Abonenta przekraczaj ą guje prawo do rozwi ą zania Umowy bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym i wy łą czenia sygna ł u telewizji kablowej z Instalacji u Abonenta”; - § 10 pkt 10 Regulaminu i § 3 pkt 1 wzorca umowy: „Opó ź nienie nale ż nych Op ł at, przekraczaj ą ce 30 dni, mo ż e stanowi ć podstaw ę do rozwi ą zania mowy bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym i od łą czenie sygna ł u telewizji kablowej z owania nale ż no ś ci. Ponowne pod łą czenie mo ż e nast ą pi ć po wp ł acie zaleg ł ej kwoty i wniesieniu Op ł aty manipulacyjnej zgodnie z Cennikiem i podpisaniu Umowy Abonenckiej” 5 st ę puj ą cego bezpo ś rednio po miesi ą cu, w którym nast ą pi ł a kumul przez Abonenta, Abonentowi przys ł uguje zwrot 1/30 O iewype ł nienie przez dostawców ich zo 15 pkt 5 wzorca umowy: „Operator zastrzega sobie prawo na przeniesienie ogó ł u praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z Umowy Abone uznanych za niedozwolone zamies ator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchod 398 o tre ś ci: „Zmiana op ł aty za doprowadzenie sygna ł u nie oznacza zmiany ł zostan zaleg ł o ś ci i dokonaniu jednorazowej op ł aty za ponowne przy łą czenie”; - § 13 pkt 4 Regulaminu i § 8 pkt 3 wzorca umowy: „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w emisji programów spowodowane nadajnikami pracuj ą cymi w pobli ż u Sieci telewizji kablowej Operatora”; - § 14 pkt 2 Regulaminu i § 9 pkt 2 wzorca umowy: „Je ż eli prowadzone przez Operatora prace konserwacyjne lub modernizacyjne wi ą za ł yby si ę dla Abonenta z brakiem mo ż liwo ś ci korzystania z Us ł ug Radia i Telewizji Kablowej lub pogorszeniem si ę ich jako ś ci, przez okres d ł u ż szy ni ż 48 godzin w okresie rozliczeniowym lub jednorazowo d ł u ż ej ni ż 24 godziny, Operator – po rozpatrzeniu pisemnej reklamacji Abonenta, z ł o ż onej nie pó ź niej ni ż w terminie jednego miesi ą ca na acja przerw, zwróci 1/30 op ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń przerwy lub pogorszenia si ę jako ś ci sygna ł u z powodu prac konserwacyjnych lub modernizacyjnych”; - § 14 pkt 3 Regulaminu i § 9 pkt 3 wzorca umowy: „W przypadku, gdy przerwy w ś wiadczeniu us ł ugi lub pogorszenie jako ś ci sygna ł u s ą spowodowane awari ą Sieci, której usuni ę cie le ż y w gestii Operatora i trwaj ą d ł u ż ej ni ż trzy dni robocze od daty zg ł oszenia p ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń przerwy lub pogorszenia jako ś ci sygna ł u, pod warunkiem z ł o ż enia reklamacji w formie pisemnej w terminie okre ś lonym w ust. 2 powy ż ej”; - § 15 Regulaminu i § 10 wzorca umowy: „Operator nie odpowiada za niewykonanie lub nieprawid ł owe wykonanie postanowie ń Regulaminu/Umowy Abonenckiej, spowodowane dzia ł aniami si ł y wy ż szej jak równie ż wywo ł ane okoliczno ś ciami pozostaj ą cymi poza kontrol ą Operatora, do których zalicza si ę w szczególno ś ci: przerwy w dostawie energii elektrycznej, zak ł ócenia w sieciach wspieraj ą cych us ł ugi telekomunikacyjne, nieprawid ł owa praca serwerów, z ł y stan sprz ę tu Abonenta, niemo ż no ść wype ł nienia lub n bowi ą za ń , od których uzale ż niona jest mo ż liwo ść dostarczania us ł ug telekomunikacyjnych i wykonania przez Operatora obowi ą zków okre ś lonych w niniejszym Regulaminie/Umowie Abonenckiej”; - § 17 pkt 4 Regulaminu i § nckiej oraz Regulaminu na osoby trzecie w celu zachowania ci ą g ł o ś ci ś wiadczonych przez niego Us ł ug”. W rejestrze postanowie ń wzorców umów zczono m.in. nast ę puj ą ce zapisy: - nr 399 o tre ś ci: „Oper z ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów”; - nr warunków umowy”; - nr 400 o tre ś ci: „Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy”; - nr 618 o tre ś ci: „ W przypadku nie uiszczenia op ł aty w terminie sygna ie od łą czony od gniazda. W przypadku wyra ż enia przez u ż ytkownika ch ę ci z dalszego korzystania z sygna ł u, wykonawca dokona przy łą czenia po zap ł aceniu 6 diowych rozprowadzanych w sieci telewiz a ł u wynikaj ą cego z awarii trwaj ą cej d ł u ż ej zezwala Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez do ł aj ą c nowy Regulamin i wzorzec umowy. Nast ę pnie poinformowa ł a równie ż , i ż jest w trakcie wdra ż ania zmienionego „Regulaminu” i umowy abonenckiej. ejszej sprawie znajduj ą zatem przepi postan niejszej sprawie postawione Henryce B. zarzuty, aby mog ł y by ć skute osowaniu w obrocie konsu e zosta ł y wpisane do rejestru postan ale ż y zatem wykaza ć bezprawno ść dzia ł ania przeds - nr 680 o tre ś ci: „PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i ra ji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a w szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ”; - nr 502 o tre ś ci: „Za okres braku sygn ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ”; - nr 402 o tre ś ci: „Abonent datkowej zgody Abonenta”. W toku post ę powania przedsi ę biorca Henryka B. poinformowa ł a o dokonaniu zmian zakwestionowanych postanowie ń , przesy Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Wszczynaj ą c wobec Henryki B. post ę powanie administracyjne, organ antymonopolowy postawi ł przedsi ę biorcy zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż w dniu 20 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50 poz. 331). W my ś l art. 131 ust. 1 tej ustawy, do post ę powa ń wszcz ę tych na podstawie ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, i niezako ń czonych do dnia wej ś cia w ż ycie ustawy nowej, stosuje si ę przepisy dotychczasowe. Zastosowanie w nini sy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (ustawy antymonopolowej) w dotychczasowym brzmieniu. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Art. 23a ust. 2 stanowi natomiast, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie owie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. W ni cznie ocenione w ramach art. 23a ust. 1 i 2, musz ą spe ł nia ć poni ż sze przes ł anki: 1. by ć dzia ł aniem bezprawnym i polega ć na st menckim postanowie ń wzorców umów, któr owie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, 2. godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. W pierwszej kolejno ś ci n i ę biorcy, któremu postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. 7 azy wynik rzon ą skuteczno ść wyroku, klauzule spe ł nia ustalon wykorzystywanych przez ni ą wzorcach Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie „porz ą dek prawny” obejmuje nakazy i zak aj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. W niniejszej sprawie dzia ł anie przedsi ę biorcy, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umowy wpisanych do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych, nale ż y uzna ć za bezprawne nie tylko ze wzgl ę du na fakt zdefiniowania w art. 23a ust. 2 ustawy antymonopolowej okre ś lonej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. O bezprawno ś ci tego ż dzia ł ania przes ą dza równie ż rozszerzona skuteczno ść wyroku w sprawie o uznanie postanowie ń umownych za niedozwolone, co wynika z art. 479 43 k.p.c. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozsze j ą funkcj ę podobn ą do przepisów prawa, za ś pos ł ugiwanie si ę nimi w kontaktach z konsumentami jest zakazane. Wzorce umów stosowane przez przedsi ę biorców w kontaktach z konsumentami podlegaj ą szczególnej kontroli. Wzorzec umowy to doktrynalne okre ś lenie wszelkich jednostronnie przygotowanych z góry przed zawarciem umowy, gotowych klauzul umów w postaci warunków umów, ich wzorów, regulaminów itp. ( E. Łę towska , Prawo umów konsumenckich, C.H. Beck 2002, s. 292). W systemie polskiego prawa cywilnego ustawodawca przewidzia ł instytucj ę abstrakcyjnej kontroli wzorców umownych, realizowanej w drodze post ę powania o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Zgodnie ze stanowiskiem S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyroki: z dnia 29 wrze ś nia 2005 r., sygn. akt: VI Aca 381/05; z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt VI Aca 473/05), „celem post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone jest tzw. abstrakcyjna kontrola wzorców, dokonana w oderwaniu od konkretnej umowy, za ś wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich.(…) Wpisanie do rejestru wzorca umowy uznanego za niedozwolony wy łą cza ponowne wytoczenie powództwa w tym przedmiocie, tak ż e przez osob ę nie bior ą c ą udzia ł u w sprawie, w której wyrok wydano, za ś pozew obejmuj ą cy takie powództwo podlega odrzuceniu na podstawie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. – uchwa ł a S ą du Najwy ż szego z dnia 19 grudnia 2003 r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25)”. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej. St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie a w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. W niniejszej sprawie organ antymonopolowy zakwestionowa ł szereg zapisów stosowanych przez Henryk ę B. w 8 umow owania stosunku umow konsumentowi w tym zakresie inform dzy cytowanymi postan y, z uwagi na ich to ż samo ść z klauzulami wpisanymi do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. 1. W § 2 pkt 3 Regulaminu znajduje si ę zapis o tre ś ci: „Operator uprawniony jest do zmiany oferty programowej i cz ę stotliwo ś ci nadawanych programów.”. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. (dalej: rejestr postanowie ń niedozwolonych), pod numerem 399 wpisane jest postanowienie o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany programów wchodz ą cych w sk ł ad poszczególnych pakietów”, które zosta ł o uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej: SOKiK) z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt: XVII Amc 2/04. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż pomimo braku identyczno ś ci dos ł ownego brzmienia porównanych zapisów, wywo ł uj ą one to ż samy skutek. Ich istota sprowadza si ę do zastrze ż enia dla przedsi ę biorcy uprawnienia do jednostronnej zmiany istotnych elementów ś wiadczenia spe ł nianego wzgl ę dem konsumenta. Jednocze ś nie kwestionowany zapis nie zapewnia poinformowania konsumenta o wprowadzanej zmianie w odpowiedni sposób, tak aby móg ł by w odpowiednim czasie wyrazi ć swoj ą wol ę odno ś nie kontynu nego przy zmienionym zakresie ś wiadczenia. Ró ż nice w sformu ł owaniach porównywanych zapisów maj ą jedynie kosmetyczny charakter. 2. W § 8 pkt 1 Regulaminu znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo do zmiany postanowie ń Regulaminu i Cennika co nie stanowi zmiany warunków Umowy i nie wymaga pisemnego aneksu”, za ś w § 13 wzorca umowy analogiczna klauzula: „Zmiana Regulaminu i Cennika Us ł ug Operatora nie stanowi zmiany Umowy Abonenckiej i nie wymaga pisemnego aneksu”. Powy ż sze zapisy mog ą wywiera ć takie same skutki, jak klauzula wpisana do Rejestru pod numerem 398 o tre ś ci: „Zmiana op ł aty za doprowadzenie sygna ł u nie oznacza zmiany warunków umowy”, uznane za niedozwolone postanowienie umowne wyrokiem SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 2/04. Jednostronna zmiana przez przedsi ę biorc ę nale ż nego jemu wynagrodzenia b ą d ź innych, okre ś lonych w regulaminie ś wiadczenia us ł ug przedmiotowo istotnych elementów umowy, nie mo ż e by ć uznana za okoliczno ść na tyle bagateln ą , aby nast ą pi ł o jej wprowadzenie do umowy bez zachowania stosownej formy i zapewnienia nale ż ytego sposobu udzielenia acji oraz wynikaj ą cych st ą d konsekwencji, w łą cznie z uprawnieniem do wypowiedzenia umowy w odpowiednim czasie. 3. W § 10 pkt 3 Regulaminu oraz w § 2 pkt 3 wzorca umowy znajduje si ę zapis o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo zmiany wysoko ś ci Op ł aty abonamentowej i innych Op ł at zwi ą zanych ze ś wiadczeniem us ł ug, co nie stanowi zmiany warunków niniejszego Regulaminu/Umowy i nie wymaga pisemnego aneksu”. Postanowienie to mo ż e wywo ł ywa ć identyczne skutki, jak postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 400 o tre ś ci: „Zmiana op ł aty nie powoduje konieczno ś ci zmiany umowy”, uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 19 stycznia 2005 r., sygn. akt XVII Amc 2/04. Ró ż nice pomi ę owieniami maj ą kosmetyczny charakter i nale ż y odnie ść do nich uwagi skierowane do § 8 pkt 1 Regulaminu, o którym mowa powy ż ej. 9 t XVII Amc 122/03 od łą czony od gniazda. W przypadku wyra ż enia przez u ż ytko wykon 4. W § 10 pkt 8 Regulaminu oraz w § 2 pkt 8 wzorca umowy znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „W przypadku braku terminowej wp ł aty zmienionej Op ł aty abonamentowej ze strony Abonenta przekraczaj ą cej 30 dni od wymaganego terminu p ł atno ś ci, Operatorowi przys ł uguje prawo do rozwi ą zania Umowy bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym i wy łą czenia sygna ł u telewizji kablowej z Instalacji u Abonenta”. W rejestrze pod numerem 618 wpisane jest postanowienie o tre ś ci: „ W przypadku nie uiszczenia op ł aty w terminie sygna ł zostanie od łą czony od gniazda. W przypadku wyra ż enia przez u ż ytkownika ch ę ci z dalszego korzystania z sygna ł u, wykonawca dokona przy łą czenia po zap ł aceniu zaleg ł o ś ci i dokonaniu jednorazowej op ł aty za ponowne przy łą czenie ”, uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 5 stycznia 2005 r., sygn. ak . Porównywane zapisy wywo ł uj ą to ż same skutki, tj. umo ż liwiaj ą kontrahentowi konsumenta zaprzestanie ś wiadczenia us ł ug bez uprzedniego wezwania, je ż eli konsument spó ź nia si ę ze spe ł nieniem ś wiadczenia. 5. W § 10 pkt 10 Regulaminu oraz w § 3 pkt 1 wzorca umowy znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „Opó ź nienie nale ż nych Op ł at, przekraczaj ą ce 30 dni, mo ż e stanowi ć podstaw ę do rozwi ą zania mowy bez wypowiedzenia w trybie natychmiastowym i od łą czenie sygna ł u telewizji kablowej z Instalacji u Abonenta bez dodatkowych wezwa ń do uregulowania nale ż no ś ci. Ponowne pod łą czenie mo ż e nast ą pi ć po wp ł acie zaleg ł ej kwoty i wniesieniu Op ł aty manipulacyjnej zgodnie z Cennikiem i podpisaniu Umowy Abonenckiej”. Zapis ten mo ż e wywo ł ywa ć takie same skutki jak cytowane wy ż ej postanowienie wpisane do Rejestru pod numerem 618 o tre ś ci: „ W przypadku nie uiszczenia op ł aty w terminie sygna ł zostanie wnika ch ę ci z dalszego korzystania z sygna ł u, wykonawca dokona przy łą czenia po zap ł aceniu zaleg ł o ś ci i dokonaniu jednorazowej op ł aty za ponowne przy łą czenie”. 6. W § 13 pkt 4 Regulaminu oraz w § 8 pkt 3 wzorca umowy znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „Operator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w emisji programów spowodowane nadajnikami pracuj ą cymi w pobli ż u Sieci telewizji kablowej Operatora”. Zapis powy ż szy jest to ż samy z zapisem wpisanym do Rejestru pod numerem 680 o tre ś ci: „PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a w szczególno ś ci wyst ę puj ą cych poza sieci ą ”, uznanym za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Amc 3/04. Porównywane zapisy prowadz ą do niedopuszczalnego ograniczenia odpowiedzialno ś ci za nienale ż yte anie umowy przez przedsi ę biorc ę , przy czym okre ś lenie przypadków wy łą czenia odpowiedzialno ś ci przyj ę te przez Henryk ę B. mie ś ci si ę w zakresie przypadków okre ś lonych w postanowieniu uznanym uprzednio za niedozwolone. 7. W § 14 pkt 2 Regulaminu oraz w § 9 pkt 2 wzorca umowy znajduje si ę zapis o tre ś ci: „Je ż eli prowadzone przez Operatora prace konserwacyjne lub modernizacyjne wi ą za ł yby si ę dla Abonenta z brakiem mo ż liwo ś ci korzystania z Us ł ug Radia i Telewizji Kablowej lub pogorszeniem si ę ich jako ś ci, przez okres d ł u ż szy ni ż 48 godzin w okresie rozliczeniowym lub jednorazowo d ł u ż ej ni ż 24 godziny, Operator – po rozpatrzeniu pisemnej reklamacji Abonenta, z ł o ż onej nie pó ź niej ni ż w terminie jednego miesi ą ca nast ę puj ą cego bezpo ś rednio po miesi ą cu, 10 tego samego skutku, tj. wy łą czenia odpowiedzialno ś ci przeds ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abone ś ci wyst ę puj ą cych poza w którym nast ą pi ł a kumulacja przerw, zwróci 1/30 op ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń przerwy lub pogorszenia si ę jako ś ci sygna ł u z powodu prac konserwacyjnych lub modernizacyjnych”. W Rejestrze pod numerem 502 wpisane jest postanowienie o tre ś ci: „Za okres braku sygna ł u wynikaj ą cego z awarii trwaj ą cej d ł u ż ej ni ż dwa kolejne dni Abonentowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ”. Postanowienie to zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt: XVII Amc 52/04. Porównywane zapisy, pomimo braku literalnej identyczno ś ci, prowadz ą do i ę biorcy za nienale ż yte wykonanie lub niewykonanie umowy, je ż eli przerwa w dostawie sygna ł u lub pogorszenie jego jako ś ci nie trwa d ł u ż ej ponad okre ś lony w umowie czas. 8. W § 14 pkt 3 Regulaminu oraz w § 9 pkt 3 wzorca umowy znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „W przypadku, gdy przerwy w ś wiadczeniu us ł ugi lub pogorszenie jako ś ci sygna ł u s ą spowodowane awari ą Sieci, której usuni ę cie le ż y w gestii Operatora i trwaj ą d ł u ż ej ni ż trzy dni robocze od daty zg ł oszenia przez Abonenta, Abonentowi przys ł uguje zwrot 1/30 Op ł aty abonamentowej za ka ż dy dzie ń przerwy lub pogorszenia jako ś ci sygna ł u, pod warunkiem z ł o ż enia reklamacji w formie pisemnej w terminie okre ś lonym w ust. 2 powy ż ej”. W Rejestrze pod numerem 502 wpisane jest cytowane ju ż wy ż ej postanowienie o tre ś ci: „Za okres braku sygna ł u wynikaj ą cego z awarii trwaj ą cej d ntowi przys ł uguje prawo do obni ż enia op ł aty miesi ę cznej o 1/30 za ka ż dy nast ę pny dzie ń ”. Porównywane zapisy, pomimo braku literalnej identyczno ś ci, prowadz ą do tego samego skutku, s ą zatem to ż same. 9. W § 15 Regulaminu oraz w § 10 wzorca umowy znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „Operator nie odpowiada za niewykonanie lub nieprawid ł owe wykonanie postanowie ń Regulaminu/Umowy Abonenckiej, spowodowane dzia ł aniami si ł y wy ż szej jak równie ż wywo ł ane okoliczno ś ciami pozostaj ą cymi poza kontrol ą Operatora, do których zalicza si ę w szczególno ś ci: przerwy w dostawie energii elektrycznej, zak ł ócenia w sieciach wspieraj ą cych us ł ugi telekomunikacyjne, nieprawid ł owa praca serwerów, z ł y stan sprz ę tu Abonenta, niemo ż no ść wype ł nienia lub niewype ł nienie przez dostawców ich zobowi ą za ń , od których uzale ż niona jest mo ż liwo ść dostarczania us ł ug telekomunikacyjnych i wykonania przez Operatora obowi ą zków okre ś lonych w niniejszym Regulaminie/Umowie Abonenckiej”. W Rejestrze pod numerem 680 wpisane jest postanowienie o tre ś ci: „PTK nie ponosi odpowiedzialno ś ci za zak ł ócenia w odbiorze programów telewizyjnych i radiowych rozprowadzanych w sieci telewizji kablowej wynikaj ą ce z przyczyn niezale ż nych od PTK, a w szczególno sieci ą ”. Porównywane zapisy prowadz ą do to ż samych skutków, tj. do ograniczenia odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy i przerzucenia na konsumenta ryzyka zwi ą zanego z prowadzeniem dzia ł alno ś ci gospodarczej. 10. W § 17 pkt 4 Regulaminu oraz w § 15 pkt 5 wzorca umowy znalaz ł si ę zapis o tre ś ci: „Operator zastrzega sobie prawo na przeniesienie ogó ł u praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z Umowy Abonenckiej oraz Regulaminu na osoby trzecie w celu zachowania ci ą g ł o ś ci ś wiadczonych przez niego Us ł ug”. W Rejestrze pod numerem 402 wpisane jest postanowienie o tre ś ci: „Abonent zezwala Operatorowi na przelanie wszelkich praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z 11 ich brzmienie ró ż ni ł niona zosta ł a przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł ania przedsiebiorcy, polegaj ą cego na stosowaniu w obroci harakteru, ale s ą wspólne dla z góry nieustalonej zbioro ku ze spe ł nieniem obu przes ł anek nale ż a ł o uzna ć , i ż dzia ł anie Henry umentów, wymienion ą w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej i nakaza ć zaniechanie jej stos obowi ą za ć przedsi ę biorc ę do z ł o ż enia jednokrotnego lub wielok niniejszej umowy na dowolny podmiot trzeci, bez dodatkowej zgody Abonenta”, uznane za niedozwolone wyrokiem SOKiK z dnia 19 stycznia 2004 r., sygn. akt : XVII Amc 2/04. Tre ść porównywanych zapisów jest to ż sama, a si ę jedynie kosmetycznie. Obydwie klauzule zezwalaj ą kontrahentowi konsumenta na przeniesienie praw i przekazanie obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy bez zgody konsumenta, wyra ż onej w przewidzianej formie. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze nale ż y uzna ć , i ż kwestionowane zapisy wzorców umów stosowanych przez Henryk ę B. mieszcz ą si ę w „hipotezach” wymienionych klauzul wpisanych do Rejestru. Tym samym udowodniono, i ż spe e konsumenckim postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Druga z wymienionych wy ż ej przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa antymonopolowa chroni interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć . Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Dzia ł anie przedsi ę biorcy Henryki B. godzi w interesy ogó ł u obecnie korzystaj ą cych z jej us ł ug konsumentów, ale tak ż e ka ż dego potencjalnego konsumenta, który zdecyduje si ę zawrze ć z przedsi ę biorc ą umow ę o dostarczanie sygna ł u w sieci telewizji kablowej. Naruszane przy tym interesy konsumentów nie maj ą jednostkowego c wo ś ci konsumentów. Nale ż y zatem stwierdzi ć , i ż spe ł niona zosta ł a druga z przes ł anek uznania dzia ł ania Henryki B. za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą z ki B. stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy kons owania. W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I sentencji. W punkcie II sentencji niniejszej decyzji, dzia ł aj ą c na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du zobowi ą za ł Henryk ę B. do dokonania zmian w umowach zawartych z konsumentami w oparciu o wzorzec umowy zawieraj ą cy zapisy zakwestionowane w niniejszej decyzji, w zakresie niezb ę dnym do usuni ę cia lub odpowiedniej zmiany tych ż e zapisów. Zgodnie z tre ś ci ą powo ł anego art. 23a ust. 2, w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególno ś ci z rotnego o ś wiadczenia o tre ś ci i w formie okre ś lonej w decyzji. Mo ż e równie ż nakaza ć publikacj ę decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci na koszt przedsi ę biorcy. Na ł o ż ony na przedsi ę biorc ę w pkt II sentencji obowi ą zek zmierza w istocie do usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów i zapewni wykonanie nakazu zaniechania stosowania niedozwolonej praktyki. Za 12 wzgl ę dniaj ą c podan ą przez Henryk ę B. liczb ę do wykonania omawianego zobowi ą zania b ę dzie okres trzech miesi ę cy od dnia upraw ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia dor ę czenia decyzji. dzia ł anie w tym zakresie niewystarczaj ą ce nale ż y uzna ć wprowadzenie poprawek do Regulaminu i wzorca umowy, o czym zapewni ł a Henryka B. w toku post ę powania. Sama modyfikacja wzorców, wykorzystywanych do zawierania umów przysz ł ych, nie zmierza bezpo ś rednio do prawid ł owego ukszta ł towania relacji z konsumentami w umowach uprzednio zawartych. Nie stanowi równie ż zaniechania niedozwolonej praktyki, albowiem w umowach zawartych przed wprowadzaniem nowego wzorca zakazane postanowienia pozostaj ą utrzymane w mocy. Usuni ę cie skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów wymaga ć b ę dzie zatem odpowiedniej modyfikacji wszystkich umów obowi ą zuj ą cych w chwili uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, które zosta ł y zawarte z wykorzystaniem wzorca zawieraj ą cego zapisy zakwestionowane przez Prezesa Urz ę du w niniejszej decyzji. U tak zawartych umów organ antymonopolowy uzna ł , i ż wystarczaj ą cy omocnienia si ę niniejszej decyzji. Maj ą c powy ż sze na uwadze nale ż a ł o orzec, jak w punkcie II sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przys ł uguje stronie odwo ł anie do S