RLU-22/2005

PREZES URZĘDU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASIŃSKI Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 10 sierpnia 2005 r. RLU – 61 – 7/05/PZ Decyzja RLU Nr 22/2005 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804, Nr 170 poz. 1652, z 2004 r. Nr 93 poz. 891, Nr 96 poz. 959) i § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie określenia właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu postępowania w sprawie praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów, wszczętego z urzędu przeciwko „real,- Sp. z o.o. i spółka” Spółce komandytowej z siedzibą Warszawie - działając w imieniu Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje się za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę „real,- Sp. z o.o. i spółka” Spółki komandytowej z siedzibą w Warszawie, polegającą na bezprawnym Ŝądaniu i pobieraniu od konsumentów, którzy dokonali rozpakowania lub napoczęcia towarów, ale nie wyrazili woli ich zakupu, jak równieŜ od osób podejrzanych o dokonanie kradzieŜy towarów, zapłaty – obok ceny towarów – dodatkowych kwot pienięŜnych, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz nakazuje się zaniechanie jej stosowania. II. na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nakazuje się „real,- Sp. z o.o. i spółka” Spółce komandytowej z siedzibą w Warszawie publikację sentencji niniejszej decyzji , na koszt w/w Spółki, w wydaniu piątkowym wybranego dziennika o zasięgu ogólnopolskim, na stronie drugiej, w wyróŜnionej ramce, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji. 2 Uzasadnienie Delegatura Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie przyjęła do protokołu skargę konsumencką, z której wynikało, iŜ w hipermarkecie „real,-” w Lublinie, w przypadku gdy konsumenci dokonają rozpakowania lub napoczęcia towarów dostępnych ogólnie w hali samoobsługowej hipermarketu i nie wyraŜą woli zakupu tych towarów, pracownicy hipermarketu Ŝądają od konsumentów zapłaty za rozpakowane towary oraz dodatkowej kwoty 50 zł. W związku z powyŜszymi informacjami Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej „Prezes Urzędu”) wszczął postępowanie wyjaśniające w sprawie zbadania czynności obsługi konsumentów w hipermarkecie „real,-” w Lublinie pod kątem zgodności z przepisami ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W trakcie postępowania ustalono, iŜ hipermarket „real,-” w Lublinie naleŜy do spółki komandytowej działającej pod firmą „real,- Sp. z o.o. i spółka”, z siedzibą w Warszawie (dalej „real” albo „Spółka”). Udzielone przez Spółkę wyjaśnienia potwierdziły, iŜ w hipermarkecie „real” w Lublinie rzeczywiście miały miejsce zdarzenia opisane w skardze konsumenckiej, złoŜonej do Prezesa Urzędu. PoniewaŜ zebrane w trakcie postępowania wyjaśniającego informacje wskazywały na moŜliwość naruszenia art. 23a ustawy o ochronie (…), postanowieniem Nr 34/05 z dnia 18.02.2005 r. wszczęto z urzędu wobec Spółki postępowanie administracyjne w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, polegającej na stosowaniu działań sprzecznych z prawem, poprzez Ŝądanie od konsumentów, obok zapłaty za towar konsumpcyjny, zapłaty dodatkowej kwoty w wysokości 50 zł w przypadkach, gdy konsumenci dokonali rozpakowania lub napoczęcia towarów dostępnych ogólnie w halach samoobsługowych sklepów „real”, a nie złoŜyli oświadczenia woli co do zakupu tych towarów. W piśmie z dnia 10.03.2005 r., w odpowiedzi na w/w postanowienie, Spółka wskazała, iŜ zachowanie klienta, polegające na otwarciu opakowania i napoczęcia jego zawartości, bez wyraŜenia woli zakupu, traktowane jest na równi z próbą kradzieŜy, powodującą określoną szkodę, czego konsekwencją jest z kolei obowiązek naprawienia szkody przez sprawcę. Zdaniem Spółki, w zakres takiej szkody, poza ceną zniszczonego towaru, wchodzą wszystkie koszty wynikające z faktu zakłócenia normalnej pracy marketu, w tym koszty związane z zaangaŜowaniem czasu pracowników sklepu, jak i ochrony. Z uwagi na częste przypadki opisanych zachowań klientów, Spółka była zmuszona zatrudnić dodatkową ilość osób i wdroŜyć specjalne procedury, pozwalające na zapewnienie prawidłowego funkcjonowania sklepu. Jak wyjaśniono, „Spółka zwraca się do klienta z Ŝądaniem pokrycia szkody, jaką klient wyrządził Spółce swoim zachowaniem, poprzez zapłatę stosowanego odszkodowania. Klient przyznając się do działania, zobowiązuje się do pokrycia szkody, a Spółka decyduje się na odstąpienie od dochodzenia roszczeń z tytułu odszkodowania na drodze sądowej w postępowaniu cywilnym.” Taką samą procedurę Spółka stosuje w odniesieniu do przypadków kradzieŜy stwierdzonej przy przekroczeniu linii kas. 3 Postanowieniem z dnia 07.04.2005 r. Prezes Urzędu zaliczył w poczet dowodów w postępowaniu informacje i dokumenty uzyskane we wcześniej przeprowadzonym postępowaniu wyjaśniającym. Postanowieniem z dnia 21.04.2005 r. rozszerzono zarzut określony w postanowieniu o wszczęciu postępowania w sprawie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów o stosowanie działań sprzecznych z prawem poprzez Ŝądanie przez „real” od konsumentów podejrzanych o dokonanie kradzieŜy, zapłaty dodatkowej kwoty w wysokości 50 zł obok zapłaty za towary, o których kradzieŜ podejrzewano konsumentów. W piśmie z dnia 18.05.2005 r. Spółka wskazała, iŜ „podejmuje działania wyłącznie w stosunku do tych osób, co do których posiada dowody na to, Ŝe są sprawcami rozpakowania i napoczęcia towaru. Działania podejmowane są wyłącznie, gdy osoby te przekroczą linię kas i nie zgłoszą w kasie faktu rozpakowania i napoczęcia lub skonsumowania towaru.” Z tego względu zarzut, Ŝe Spółka podejmuje działania w przypadku podejrzenia dokonania przez konsumenta kradzieŜy naleŜy uznać za nieuzasadniony. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił, co następuje: Spółka komandytowa „real,- sp. z o.o. i spółka” jest przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie handlu detalicznego w sieci sklepów samoobsługowych. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej Spółka prowadzi 27 placówek handlowych, zlokalizowanych w: Szczecinie, Częstochowie, Lubinie, Czeladzi, Legnicy, Rybniku, Grudziądzu, Poznaniu, Bytomiu, Radomiu, Nowym Sączu, Wałbrzychu, Mysłowicach, Opolu, Markach, Zabrzu, Olsztynie, Łodzi, Dąbrowie Górniczej, Zgorzelcu, Kielcach, Lublinie, Kobylnicy k/Słupska, Włocławku, Warszawie, Krakowie i Gdańsku. Placówki te nie są wyodrębnione organizacyjnie jako oddziały Spółki. W placówkach Spółki oferowane są artykuły spoŜywcze i przemysłowe. Na terenie sklepów „real”, w celu umoŜliwienia bliŜszego zapoznania konsumentów z właściwościami oferowanych towarów, przeprowadzane są degustacje artykułów spoŜywczych oraz prezentacje wyrobów przemysłowych, rozdawane są próbki, testery, itp. Ponadto, w odniesieniu do artykułów przemysłowych konsumenci mają zapewnioną moŜliwość sprawdzenia funkcjonowania danego artykułu np. gospodarstwa domowego lub TV w punkcie serwisowym. W przypadku artykułów spoŜywczych i chemicznych wyłoŜonych na regałach, kaŜdy klient moŜe dotknąć i obejrzeć produkt. Natomiast w dziale kosmetycznym, w którym znajduje się zamknięte stoisko z kosmetykami większej wartości, zawsze znajduje się pracownik, który moŜe odpowiedzieć na wszystkie pytania klientów, a takŜe wydać próbki produktów, jeŜeli są one udostępnione przez producentów lub dystrybutorów. Zachowania konsumentów, polegające na otwarciu opakowania towaru i napoczęciu jego zawartości, traktowane są przez Spółkę na równi z próbą kradzieŜy, jako powodujące określoną szkodę. We wszystkich placówkach handlowych Spółki stosowana jest zasada dochodzenia odszkodowania w związku z takimi działaniami klientów. Jak podała Spółka w piśmie z dnia 18.05.2005 r., odszkodowanie pobierane jest „najprawdopodobniej od 1998 roku”, jednakŜe nie jest moŜliwe wskazanie dokładnej daty wprowadzenia takiej decyzji jak i jej formy, albowiem „real” nie przechowuje dokumentów z tego okresu. Spółka wskazała, iŜ z uwagi na częste przypadki opisywanych zachowań klientów, była 4 ona zmuszona m.in. zatrudnić dodatkową ilość osób i wdroŜyć specjalne procedury, pozwalające na zapewnienie prawidłowego funkcjonowania sklepu. Procedury te to wprowadzanie doskonalszych systemów monitoringu, przeprowadzanie szkoleń dla pracowników obsługujących stanowiska handlowe oraz personelu ochrony. „Real” nie jest stanie przedstawić jakichkolwiek osobnych zarządzeń i poleceń wydanych w tym przedmiocie w formie pisemnej przez władze Spółki. W przypadku klientów, którzy odpakowali towar hermetycznie zamknięty, bądź powaŜnie zniszczyli opakowanie, pracownicy lub ochrona sklepu interweniują wówczas, kiedy istnieje całkowita pewność, Ŝe klient nie ma zamiaru płacić za zniszczony towar, tj. jeŜeli klient przekroczy linię kas. W takiej sytuacji Spółka Ŝąda od klienta zapłaty za zniszczony towar oraz dodatkowej kwoty tytułem ugodowego załatwienia sporu powstałego w wyniku nienaleŜytego działania konsumenta na terenie sklepu. JeŜeli konsument nie zgadza się z Ŝądaniem Spółki, wzywana jest Policja. W sklepie Spółki w Lublinie, w okresie od dnia 01.01.2004 r. do dnia 21.09.2004 r. stwierdzono pięć przypadków, w których „real” występował z Ŝądaniem dokonania zakupu towarów wraz z jednoczesnym zapłaceniem dodatkowej kwoty w wysokości 50 zł od klientów, którzy rozpakowali i wypróbowali towary, jednak nie zdecydowali się na zakup tych towarów. W trzech spośród tych przypadków sprawę przekazano Policji, natomiast w dwóch przypadkach sprawę „załatwiono polubownie” – klienci pokryli wartość towarów oraz zapłacili po 50 zł. W okresie od dnia 01.01.2004 r. do dnia 07.04.2005 r., w swoich wszystkich placówkach Spółka dochodziła od konsumentów zapłaty w 7181 przypadkach. „Odszkodowanie” zostało zapłacone w 6664 przypadkach. W roku 2004 przychód Spółki z tego tytułu wyniósł [ informacje niejawne ]. Spółka wyjaśniła, iŜ kaŜdy przypadek zachowania klienta jest traktowany indywidualnie i jest róŜnicowany w zaleŜności od wartości towaru, powtarzalności czynu przez danego klienta i jego wieku. W większości przypadków zniszczenia towaru i nie wyraŜenia woli jego zakupu poprzestaje się na zobowiązaniu klienta do zapłacenia za uszkodzony towar. Na ustalenie wysokości odszkodowania decydujący wpływ ma czas pracy przeznaczony przez pracowników pionu bezpieczeństwa i pracowników innych działów, na wykonanie czynności takich jak: interwencja, czynności wyjaśniające i dokumentacyjne, czynności księgowo-rozliczeniowe. Według Spółki, „zgodnie z przyjętymi zasadami wymagane jest, aby wszystkie czynności związane ze zdarzeniem wykonywane były w obecności co najmniej dwóch pracowników ochrony. Wykonanie powyŜszych czynności zajmuje od 3 do 3,5 roboczogodzin, co przy stawce 15 zł za 1 godzinę pracy pracownika ochrony wynosi ok. 50,00 zł.” Jak wyjaśniła Spółka w piśmie z dnia 18.05.2005 r., otwarcie opakowania towaru oraz napoczęcie jego zawartości traktowane jest na równi z próbą kradzieŜy wówczas, gdy w wyniku rozpakowania i napoczęcia towar jest zniszczony i nastąpiła utrata jego wartości w takim stopniu, Ŝe towar ten nie moŜe być ponownie oferowany klientom. Spółka podejmuje działania w stosunku do tych osób, co do których posiada dowody na to, Ŝe są sprawcami rozpakowania i napoczęcia towaru. Działania podejmowane są wyłącznie, gdy osoby te przekroczą linię kas i nie zgłoszą w kasie faktu rozpakowania i napoczęcia lub skonsumowania towaru. 5 Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwaŜył, co następuje: Wedle art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…), przez praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów rozumie się godzące w nie bezprawne działanie przedsiębiorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Do uznania określonego działania przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…), spełnione muszą zostać następujące przesłanki: - określonemu działaniu przedsiębiorcy moŜna przypisać cechę bezprawności, - działanie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów, przy czym podkreślenia wymaga, iŜ nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. W niniejszej sprawie bezspornym jest fakt, iŜ Spółka „real” Ŝąda od konsumentów, którzy na terenie hal samoobsługowych sklepów Spółki dokonali samowolnego rozpakowania towarów hermetycznie zamkniętych oraz napoczęcia ich zawartości, zapłaty dodatkowych kwot pienięŜnych obok ceny towarów. Taka sama procedura stosowana jest przez Spółkę wobec osób podejrzanych o kradzieŜ na terenie sklepu, stwierdzoną przy przekroczeniu linii kas. NaleŜy rozstrzygnąć, czy działanie takie znajduje oparcie w przepisach prawa, czy teŜ jest ono bezprawne i narusza zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie postępowania Spółka podniosła, iŜ zachowanie klienta, polegające na otwarciu opakowania i napoczęciu jego zawartości, bez wyraŜenia przez niego woli zakupu, traktuje ona na równi z próbą kradzieŜy, powodującą określoną szkodę, co w konsekwencji rodzi obowiązek naprawienia szkody przez sprawcę. Wynika z powyŜszego, iŜ zarówno zachowania polegające na rozpakowaniu i napoczęciu towaru bez wyraŜenia woli jego zakupu, jak i zachowania wypełniające znamiona czynu zabronionego stypizowanego w Kodeksie karnym jako kradzieŜ, Spółka kwalifikuje jako delikty, tj. zachowania objęte reŜimem odpowiedzialności uregulowanym w art. 415 k.c. Zgodnie z art. 415 Kodeksu cywilnego, kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia. Przepis ten formułuje ogólną zasadę odpowiedzialności z tytułu czynów niedozwolonych. Przewidziana w tym przepisie odpowiedzialność za czyn własny oparta jest na zasadzie winy. Przesłankami tej odpowiedzialności są: szkoda, czyn sprawcy noszący znamiona winy oraz związek przyczynowy pomiędzy tymŜe czynem a szkodą. Zgodnie z poglądem utrwalonym w cywilistyce, szkodą jest kaŜdy uszczerbek w prawnie chronionych dobrach, z którym to ustawa wiąŜe powstanie odpowiedzialności odszkodowawczej (cyt. za Z. Banaszczyk , w: K. Pietrzykowski, KC. Komentarz , art. 361 Nb 26, Warszawa 1999). Stosownie do art. 361 § 2 k.c., w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Odnośnie drugiej z wyŜej wymienionych przesłanek, w literaturze przyjęto, iŜ wina w formule art. 415 k.c. składa się z dwóch elementów: obiektywnego określanego mianem bezprawności oraz subiektywnego (Z. Banaszczyk, j.w., art. 415 Nb 13 i nast.). Bezprawność polega na tym, iŜ czyn wywołujący szkodę jest 6 sprzeczny z obowiązującym porządkiem prawnym. Bezprawność jest oceną obiektywną i ma charakter monistyczny, tj. nie moŜe ona zmieniać swego znaczenia w zaleŜności od dziedziny prawa. Musi posiadać wspólną treść, właściwą dla całego systemu prawnego , poniewaŜ stanowi ocenę dokonywaną z punktu widzenia owego porządku prawnego, który nie moŜe ulegać zmianie w zaleŜności od tego, jaki zakres stosunków społecznych reguluje (Z. Banaszczyk, j.w., art. 415 Nb 22 i nast.). W prawie cywilnym za bezprawność uznaje się sprzeczność zachowania się sprawcy z przepisami prawa zawartymi w róŜnych jego gałęziach oraz z zasadami współŜycia społecznego. Co do elementu subiektywnego winy, określanego niekiedy mianem winy sensu stricto , współczesna cywilistyka rozróŜnia dwie postacie winy: winę umyślną i winę nieumyślną. W wypadku winy umyślnej sprawca chce wyrządzić drugiemu szkodę (dolus directus) lub co najmniej świadomie godzi się na powstanie takiego skutku (dolus eventualis). W wypadku winy nieumyślnej – sprowadzonej do postaci niedbalstwa – szkoda jest wynikiem niedołoŜenia przez sprawcę naleŜytej staranności (Z. Banaszczyk, j.w., art. 415 Nb 16). Jak stwierdził Sąd NajwyŜszy w orzeczeniu z dnia 10.10.1975 r., sygn. akt I CR 656/75, w świetle art. 415 nawet najmniejszy stopień winy sprawcy szkody wystarcza do obciąŜenia go odpowiedzialnością cywilną , co jest równowaŜne z nałoŜeniem na sprawcę szkody obowiązku jej naprawienia. Trzecią przesłanką odpowiedzialności na podstawie art. 415 k.c. jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy czynem sprawcy a szkodą. Na gruncie polskiego prawa zobowiązań przyjęto zasadę przyczynowości, wyraŜoną w art. 361 § 1 k.c., wedle którego zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Wskazane ujęcie związku przyczynowego wyznacza jednocześnie granice odpowiedzialności odszkodowawczej, ograniczając ją do normalnych następstw postępowania zobowiązanego lub zdarzeń, z którymi ustawa łączy jego obowiązek odszkodowawczy. W literaturze i judykaturze przyjęto, iŜ kryterium normalności odpowiada teorii adekwatnego związku przyczynowego. Charakterystyczne dla niej jest to, Ŝe wśród wszelkich warunków wystąpienia szkody przypisuje ona prawną doniosłość tylko tym, które zwiększają prawdopodobieństwo wystąpienia badanego skutku. Tak rozumiane ujęcie adekwatnego związku przyczynowego pozwala na uznanie prawnej doniosłości tych skutków, które są dla badanego zdarzenia zwykłe (typowe, normalne), a na odrzucenie takich, które oceniamy jako niezwykłe, nietypowe, nienormalne (Z. Banaszczyk, j.w., art 361 Nb 9). A zatem, w sytuacji rozpakowania i napoczęcia towaru przez konsumenta, i przez to spowodowania utraty wartości towaru w stopniu uniemoŜliwiającym jego oferowanie do sprzedaŜy, Spółka moŜe ponieść szkodę, jednakŜe w wysokości nie przewyŜszającej wartości uszkodzonego lub ukradzionego towaru. Oczywiście Spółka moŜe domagać się odszkodowania od konsumenta, o ile wykaŜe ona, iŜ szkoda pozostaje w normalnym związku z bezprawnym zachowaniem konsumenta, samemu zaś konsumentowi moŜna przypisać winę w subiektywnym znaczeniu. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ w trakcie postępowania Spółka nie wykazała, iŜ koszty w postaci wynagrodzenia pracowników ochrony i innych działów pozostają w jakimkolwiek związku z działaniem konsumenta powodującym uszczerbek w postaci utraty wartości towarów oferowanych do sprzedaŜy. W szczególności nie wykazano, iŜ zatrudniani przez Spółkę pracownicy otrzymują wynagrodzenie za 7 wykonanie konkretnych czynności, co rodziłoby po stronie Spółki obowiązek zapłaty wynagrodzenia za wykonanie jakichkolwiek czynności dodatkowych, takich jak interwencja, czynności wyjaśniające i dokumentacyjne, czynności księgowo-rozliczeniowe. Nie wykazano równieŜ, iŜ wykonywanie tych czynności przez pracowników powoduje zwiększenie ich wymiaru czasu pracy i przez to wpływa na wysokość naleŜnego im wynagrodzenia. Skoro zaś Spółka wskazała, iŜ prowadzi „szereg róŜnego rodzaju działań mających na celu zapobieganie kradzieŜy w placówkach handlowych i zagwarantowanie bezpieczeństwa na terenie sklepów”, w tym „wprowadzanie coraz doskonalszych systemów monitoringu, przeprowadzanie szkoleń dla pracowników obsługujących stoiska handlowe oraz personelu ochrony”, naleŜy wywieść, iŜ czynności związane z interwencją w przypadkach kradzieŜy towarów czy nieuprawnionego ich rozpakowania i napoczęcia, pozostają w normalnym zakresie czynności słuŜbowych wykonywanych przez pracowników zatrudnianych przez Spółkę. W tej sytuacji nie jest dopuszczalne tego rodzaju przerzucanie kosztów wykonywania działalności gospodarczej na konsumentów, a Ŝądanie przez Spółkę odszkodowania w wysokości przenoszącej rzeczywisty uszczerbek, tj. utraconą wartość towarów oferowanych do sprzedaŜy, jest nieuprawnione. Brak jest bowiem związku pomiędzy poniesioną przez „real” szkodą, a kwotą Ŝądaną dodatkowo obok ceny towaru. Nie moŜna powiedzieć, iŜ spełnienie przez konsumenta Ŝądania zapłaty określonej sumy pienięŜnej obok ceny rozpakowanego towaru nosi cechy polubownego załatwienia sprawy. Jak bowiem wynika z wyjaśnień udzielonych przez Spółkę na etapie postępowania wyjaśniającego, w sytuacji, gdy klient nie godzi się na zaproponowane przez pracowników sklepu „real” rozwiązanie, wzywana jest Policja. Proponowany przez Spółkę klientom sposób naprawienia wyrządzonej szkody jest więc de facto wymuszany poprzez zagroŜenie odpowiedzialnością karną. Dodatkowa kwota płacona przez konsumenta obok ceny towaru to rodzaj okupu, zapłaty za odstąpienie od ścigania. W tym miejscu naleŜy równieŜ zwrócić uwagę, iŜ nieuprawnione jest dokonywanie przez Spółkę kwalifikacji czynów konsumentów jako kradzieŜy, nawet jeŜeli Spółka posiada dowody, na podstawie których narzuca się stwierdzenie, iŜ działanie sprawcy wypełnia znamiona czynu zabronionego. Przedsiębiorca nie jest uprawniony do stwierdzenia, iŜ określona osoba jest winna popełnienia czynu stanowiącego przestępstwo lub wykroczenie. A zatem, w sytuacji gdy pracownicy Spółki podejrzewają konsumenta o dokonanie kradzieŜy, nawet jeŜeli osoba została ujęta „na gorącym uczynku” przestępstwa i zebrano dowody świadczące o jej winie, powinni oni wezwać na miejsce zdarzenia słuŜby odpowiedzialne za ściganie przestępstw i wykroczeń. Nie jest natomiast dopuszczalne Ŝądanie – obok ceny skradzionego towaru – dodatkowej kwoty za cenę odstąpienia od zawiadomienia organów ścigania. Z powyŜszych względów naleŜy stwierdzić, iŜ oceniane w niniejszej sprawie działania Spółki nie znajdują oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Wobec ich sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym, naleŜy uznać, iŜ została spełniona przesłanka bezprawności, niezbędna do uznania działań za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Za sprzeczne z art. 23a ustawy o ochronie (…) moŜna uznać tylko takie bezprawne działanie, które jednocześnie godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jak wskazał ustawodawca w w/w przepisie, nie jest zbiorowym interesem 8 konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. O tym, Ŝe określone działanie godzi w zbiorowe interesy konsumentów moŜemy mówić wówczas, gdy jest ono skierowane do bliŜej nieokreślonego, szerszego kręgu konsumentów. NaleŜy zauwaŜyć, iŜ Spółka „real” posiada rozwiniętą sieć handlu detalicznego, obejmującą 27 placówek na terenie całego kraju. W sklepach tych oferowany jest szeroki asortyment towarów, zarówno spoŜywczych, jak i przemysłowych. Oferta Spółki skierowana jest praktycznie do nieograniczonego kręgu konsumentów. W związku z tym praktycznie kaŜdy konsument moŜe stać się adresatem Ŝądania zapłaty dodatkowej kwoty obok ceny rozpakowanego towaru. Nie chodzi tutaj jedynie o osoby działające w oczywiście złej wierze, ale takŜe o konsumentów działających w zaufaniu do sprzedawcy, który stosownie do art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaŜy konsumenckiej oraz o zmianie kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176), jest obowiązany zapewnić w miejscu sprzedaŜy odpowiednie warunki techniczno-organizacyjne umoŜliwiające dokonanie wyboru towaru konsumpcyjnego i sprawdzenie jego jakości, kompletności oraz funkcjonowania głównych mechanizmów i podstawowych podzespołów. O szerokim zasięgu praktyki ocenianej w niniejszym postępowaniu świadczy fakt, iŜ w okresie od 01.01.2004 r. do 07.04.2005 r. Spółka dochodziła zapłaty od klientów w 7181 przypadkach, przy czym Ŝądanie jej zostało spełnione w 6664 przypadkach. NaleŜy zatem stwierdzić, iŜ wobec szerokiego zasięgu stosowania działań Spółki ocenianych w niniejszej sprawie, godzą one w zbiorowe interesy konsumentów. A zatem spełniona jest druga spośród przesłanek wymienionych w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…). Wobec spełnienia przesłanek uznania za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów działania Spółki polegającego na Ŝądaniu od konsumentów, obok ceny towaru, dodatkowej kwoty pienięŜnej w razie rozpakowania i napoczęcia towaru, bez jednoczesnego wyraŜenia woli jego zakupu, jak równieŜ występowaniu z analogicznym Ŝądaniem wobec osób podejrzanych o dokonanie kradzieŜy towarów, Prezes Urzędu uznał za zasadne wydać decyzję, o której mowa w art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie (…). Wobec powyŜszego naleŜało orzec, jak w punkcie I sentencji. W punkcie II sentencji Prezes Urzędu nakazał Spółce publikację sentencji niniejszej decyzji, na koszt w/w Spółki, w wydaniu piątkowym wybranego dziennika o zasięgu ogólnopolskim, na stronie drugiej, w wyróŜnionej ramce, w terminie 30 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji. Jak stanowi art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie (…), w decyzji o uznaniu praktyki za naruszającą zbiorowe interesy konsumentów, Prezes Urzędu moŜe określić środki usunięcia trwających skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu, w szczególności zobowiązać przedsiębiorcę do złoŜenia jednokrotnego lub wielokrotnego oświadczenia o treści i w formie określonej w decyzji; moŜe równieŜ nakazać publikację decyzji w całości lub w części na koszt przedsiębiorcy. Prezes Urzędu uznał, iŜ jednorazowe opublikowanie sentencji decyzji w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim, w wydaniu piątkowym, które na ogół trafia do większej liczby czytelników, jest wystarczające dla poinformowania poszkodowanych praktyką konsumentów, zainteresowanych ewentualnym wystąpieniem przeciwko Spółce na drogę sądową na podstawie przepisów 9 Kodeksu cywilnego o bezpodstawnym wzbogaceniu. NałoŜony na Spółkę obowiązek ma równieŜ na celu zapewnienie wykonania nakazu zaniechania praktyki. Mając powyŜsze na uwadze naleŜało orzec, jak w punkcie II sentencji. Od niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w związku z art. 479 28 § 2 k.p.c., przysługuje stronie odwołanie do Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów za pośrednictwem Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Lublinie, w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia decyzji. Z upowaŜnienia Prezesa UOKiK decyzję podpisała Dyrektor Delegatury UOKiK w Lublinie Ewa Wiszniowska