RLU-2/2005

Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 21 stycznia 2005 r. RLU - 61 – 147/04/EW Decyzja RLU Nr 2/2005 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz. U. Nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego wszcz ę tego z urz ę du: dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów opisane w art. 23a ust. 2 ustawy wymienionej wy ż ej, godz ą ce w nie dzia ł ania Stokrotki sp. z o.o. z siedzib ą w L., polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o sprzedawanym towarze piwie Marki FAX oraz na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d przy sprzeda ż y tego piwa - oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania . Uzasadnienie W gazecie lokalnej K. L. ukaza ł si ę dnia 29.09.2004 r. artyku ł pod tytu ł em „B łę dna promocja“, w którym podano, ż e w jednym ze sklepów sieci Stokrotka sp. z o.o. z L. sprzedawane jest piwo marki FAX z informacj ą na opakowaniu zbiorczym tzw. czteropaku „3 + 1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1z ł “. Natomiast przy kasie konsument nabywaj ą cy taki zestaw p ł aci jedn ą cen ę za wszystkie cztery puszki piwa tj. … dane stanowi ą ce informacje niejawne z ł * 4 puszki piwa. Takie dzia ł anie zdaniem konsumentów narusza ich prawa poprzez stosowanie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i udzielanie b łę dnych informacji, co do zasad nabywania towaru. W oparciu o ten artyku ł i przyznane w nim przez przedsi ę biorc ę uchybienia zosta ł o wszcz ę te Postanowieniem z dnia 29 wrze ś nia 2004 r. post ę powanie administracyjne z urz ę du przeciwko Stokrotka sp. z o.o. z L. pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów poprzez bezprawne w nie dzia ł ania polegaj ą ce na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pe ł nych informacji o sprzedawanym towarze piwie marki FAX oferowanym w dniu 27.09.2004 r. w sklepie Stokrotka sp. z o.o. na Cz. w L., co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 wskazanej wy ż ej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ( …). W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego Stokrotka sp. z o.o. wskaza ł a, co nast ę puje: 1. Promocyjna sprzeda ż piwa FAX w markecie w L. polega ł a na sprzeda ż y jednej puszki piwa po cenie obni ż onej od …… z ł do ……. z ł , a nie ……. z ł , gdyby towar zosta ł zakupiony u innego dostawcy. Do ś wiadczenie handlowe Spó ł ki wskazuje na fakt, ż e klienci niech ę tnie kupuj ą tego rodzaju produkty w opakowaniach zbiorczych, nawet je ż eli taka forma sprzeda ż y obj ę ta jest promocj ą . Pragn ą c jednak uwzgl ę dni ć promocj ę Spó ł ka zdecydowa ł a si ę na sprzeda ż piwa po obni ż onej cenie. 2. Producent piwa nie zastrzeg ł konieczno ś ci sprzeda ż y w pe ł nym czteropaku, wi ę c piwo by ł o sprzedawane tak ż e na sztuki. 3. Po wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego zmieniono zasady sprzeda ż y piwa FAX w opakowaniu zbiorczym (czteropaku) zawieraj ą cym informacj ę : „ 3 + 1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł “ na nast ę puj ą ce - klient mo ż e zakupi ć piwo FAX zarówno w opakowaniu zbiorczym oznaczonym wskazan ą wy ż ej informacj ą , jak i pojedyncz ą puszk ę piwa, - cena jednej puszki piwa wynosi ……… z ł , - cena piwa w opakowaniu zbiorczym oznaczonym informacj ą „ 3+1 kupuj ą c 3 piwa, za czwarte p ł acisz 1 z ł “ wynosi …….. z ł , co jest zgodne z zasadami promocji okre ś lonymi na opakowaniu. 4. Informacje o obowi ą zywaniu promocji dotycz ą cej sprzedawanych towarów w sieci sklepów detalicznych Stokrotka sp. z o.o. przekazywane s ą kierownikom sklepów ustnie lub za po ś rednictwem poczty elektronicznej. Wprowadzenie promocji na okre ś lony produkt odbywa si ę poprzez wprowadzenie do informatycznego systemu cen produktów uwzgl ę dniaj ą cych rabaty, upusty, promocje. 5. Jedynym przypadkiem, w którym kierownik sklepu ma mo ż liwo ść zmiany zasad sprzeda ż y oferowanych towarów jest dokonanie przeceny towarów ze wzgl ę du na zbli ż aj ą cy si ę up ł yw terminu ich przydatno ś ci do spo ż ycia lub inne szczególne przypadki ( naruszenie opakowania, uszkodzenie). 6. Piwo marki FAX w opakowaniach zbiorczych tzw. czteropaku z informacj ą o zasadach promocji 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł by ł o oferowane do sprzeda ż y w sklepie na Czechowie od 29 kwietnia 2004 r. 7. Piwo Fax w opakowaniach zbiorczych oferowano łą cznie w 28 sklepach sieci Stokrotka sp. z o.o. na terenie ca ł ego kraju wed ł ug takich samych zasad sprzeda ż y, co w sklepie na Cz. w L. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2004 r. rozszerzono prowadzone post ę powanie administracyjne przeciwko Stokrotka sp. z o.o. w ten sposób, ż e zarzutem wskazanym w Postanowieniu z dnia 29 wrze ś nia 2004 r. obj ę to sprzeda ż piwa FAX w 28 sklepach tego przedsi ę biorcy wskazanych w wykazie z dnia 13 pa ź dziernika 2004 r. W odpowiedzi na to Postanowienie Stokrotka sp. z o.o wskaza ł a, ż e : 1. Spó ł ka nie jest obecnie w stanie ustali ć , czy w pozosta ł ych 27 sklepach piwo FAX by ł o oferowane w opakowaniach zbiorczych, czy te ż , jako pojedyncze sztuki. 2. W przedstawionym Prezesowi UOKiK wykazie uwzgl ę dniono wszystkie sklepy, do których dostarczono piwo w opakowaniu zbiorczym z informacj ą 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł , jednak nie znaczy to, ż e we wszystkich tych sklepach naruszono prawa konsumentów. Nie by ł o w tym przedmiocie skarg konsumentów z innych sklepów. 3. Stokrotka sp. z o.o. nie by ł a w jakikolwiek sposób zwi ą zana umownie z producentem piwa do stosowania okre ś lonych cen. Prezes Urz ę du ustali ł , co nast ę puje: Stokrotka sp. z .o.o. z siedzib ą w L. jest spó ł k ą prawa handlowego. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść handlow ą mi ę dzy innymi poprzez sie ć sklepów detalicznych dzia ł aj ą cych na terenie ca ł ego kraju. Producentem piwa FAX oferowanego przez Stokrotka sp. z o.o. w czteropakach z napisem „ 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł “ jest FAXE Polska Sp. z o.o. . Firma wskaza ł a, ż e jest importerem piwa du ń skiego FAX i wprowadzi ł a na rynek promocyjny czteropak piwa FAX PREMIUM 3+1 za 1z ł . Przedmiotowa promocja polega ł a na tym, ż e klient kupuj ą c trzy puszki produktu w cenie standardowej za czwart ą p ł aci ł tylko 1 z ł . W razie zakupu produktu FAXE Polska w ilo ś ci 4 puszki oddzielnie po pó ł litra pojemno ś ci ka ż da, cena by ł aby kalkulowana w nast ę puj ą cy sposób: 4 szt. * …… z ł + 1 szt. * 1 z ł = …… z ł . Je ś li natomiast zakup by ł dokonany w ramach promocji 3+1 to kalkulacja powinna przedstawia ć si ę nast ę puj ą co: 3 szt. * …… z ł + 1 szt. * 1 z ł = …… z ł . Intencj ą FAXE Polska by ł o prze ł o ż enie obni ż ki cenowej na ostatecznego klienta, przy czym zró ż nicowanie cen na pó ł ce uzale ż nione by ł o od indywidualnej decyzji ka ż dego sklepu oferuj ą cego ten towar. Spó ł ka FAXE Polska by ł a przekonana, ż e placówki handlowe dokonuj ą ce zakupu ta ń szego piwa w promocji na podstawie indywidualnych decyzji przek ł adaj ą obni ż on ą cen ę na ostatecznego klienta. Stokrotka sp. z o.o. zakupi ł a przedmiotowe piwo od hurtowni E. S.A. w L. Hurtownia posiada ł a w sprzeda ż y dwa rodzaje piwa FAX oferowanego w puszkach o pojemno ś ci 0,5 l w cenie …..- dane stanowi ą ce informacje niejawne ….. z ł netto za puszk ę i sprzedawanego w czteropaku z napisem „ 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł “ w cenie ….. z ł netto za czteropak. Stokrotka sp. z o.o. zakupi ł a piwo w czetropakach. Jedynymi zasadami sprzeda ż y przedmiotowych czteropaków Stokrotce sp. z o.o. by ł y zasady dotycz ą ce udzielania temu przedsi ę biorcy rabatów oraz ni ż sza cena czteropaku w stosunku do ceny piwa sprzedawanego na sztuki. Na E. S.A. nie ci ąż y ł obowi ą zek sprzeda ż y ww. czteropaków zgodnie z informacjami na opakowaniu, gdy ż producent nie okre ś li ł ż adnych wymogów ani zalece ń , aby sprzedawa ć to piwo wed ł ug zasad zgodnych z informacjami na opakowaniu. Stokrotka sp. z o.o. piwo FAX w opakowaniu zbiorczym tzw. czteropaku z napisem „ 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł “ skierowa ł a do sprzeda ż y do …… sklepów dzia ł aj ą cych pod jej firm ą . Piwo to, jak wynika z dostarczonych wydruków z systemu komputerowego oferowane by ł o w ró ż nych cenach liczonych za jedn ą sztuk ę . Cena wynosi ł a od ……. z ł do …….. z ł za jedn ą puszk ę . Informacje o zasadach sprzeda ż y oferowanych towarów przekazywane s ą do sieci sklepów drog ą ustna lub elektroniczn ą i kierownicy tych placówek nie maj ą poza dwoma wyj ą tkami (up ł yw terminu przydatno ś ci do spo ż ycia, uszkodzenie opakowania) mo ż liwo ś ci samowolnej zmiany cen oferowanych towarów. Zatem piwo FAX w opakowaniach zbiorczych ze wskazanymi wy ż ej informacjami na opakowaniu dost ę pne by ł o w sprzeda ż y w sieci sklepów tego przedsi ę biorcy, w cenach liczonych za pojedyncz ą sztuk ę , od dnia 04.04.2004 r. Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2003 r. Nr 86 poz. 804 ze zm.) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z art. 23a ust. 2 wskazanej wy ż ej ustawy, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci naruszenie przez przedsi ę biorc ę obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji o ś wiadczonych us ł ugach, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Ź ród ł em informacji, jakie uzyskuje konsument o towarze s ą przede wszystkim wszelkie informacje pisemne do łą czone do towaru, w tym informacje o cenie towaru oraz informacje ustne uzyskane od pracownika sklepu. Nie ulega w ą tpliwo ś ci, ż e tre ść tych informacji powinna by ć rzetelna, prawdziwa i pe ł na. Nie odpowiada tym kryteriom zachowanie kierownictwa sklepu sieci Stokrotka sp. z o.o., które w obecno ś ci klientów dokonywa ł o rozrywania opakowa ń piwa FAX twierdz ą c, ż e w chwili zakupu towaru przez konsumenta nie obowi ą zuje ju ż promocja, o której mowa na opakowaniu tego piwa. Dzia ł aniem takim jest równie ż skierowanie do sprzeda ż y w sklepach tej sieci piwa FAX zakupionego na warunkach promocji i opatrzonego napisami o tre ś ci”: „ 3+1, kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł ”. W niniejszym post ę powaniu wyra ź nie ustalono, ż e zarówno bezpo ś redni importer piwa FAX, jak i hurtownia, od której Stokrotka sp. z o.. to piwo zakupi ł a stosowa ł y inn ą cen ę je ż eli towar ten by ł kupowany na sztuki, a inn ą je ż eli w czteropakach z napisami informuj ą cymi o promocji. W przypadku piwa kupowanego na sztuki cena zakupu by ł a wy ż sza ani ż eli piwa zakupionego w czteropakach. Tym samym nabywaj ą c ten towar w czteropakach Stokrotka sp. z .o.o. powinna mie ć ś wiadomo ść , ż e obowi ą zuj ą j ą inne zasady sprzeda ż y ani ż eli towaru zakupionego na sztuki. Tymczasem towar ten skierowano do sprzeda ż y w opakowaniach zbiorczych – czteropakach, z informacjami o warunkach promocji „ 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł ”, a w systemie informatycznym, za po ś rednictwem, którego dostarczane s ą do placówek handlowych informacje o obowi ą zuj ą cej w sieci cenie za dany towar umieszczono informacje, ż e cena tego towaru powinna by ć liczona za pojedyncze sztuki w wysoko ś ci od …… z ł do …….. z ł w zale ż no ś ci od sklepu, gdzie dokonywano sprzeda ż y detalicznej. Tym samym przy kasie konsument dowiadywa ł si ę , ż e nie obowi ą zuj ą zasady promocji uwidocznione na opakowaniu oferowanego w sklepie towaru, natomiast sprzeda ż odbywa si ę poprzez naliczenie ceny za pojedyncz ą sztuk ę w przypadku, gdy nabywa ł towar w czteropaku, czyli cztery sztuki piwa FAX * od ……. do …….. z ł za sztuk ę . Tymczasem zgodnie z informacjami umieszczonymi na opakowaniu towaru powinien by ł zap ł aci ć od …….. do …….. z ł za 3 sztuki i 1 z ł za czwarte piwo. Ró ż nica w cenie w takim przypadku jest znaczna. Te fakty s ą bezsporne i zosta ł y przez Stokrotka sp. z o.o potwierdzone w pismach sk ł adanych w post ę powaniu dowodowym. W opinii Prezesa UOKiK opisany wy ż ej stan faktyczny wyczerpuje przes ł ank ę z art. 23 a ust. 2 w postaci naruszenia obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnych, prawdziwych i pe ł nych informacji o ś wiadczonych us ł ugach. Sytuacja taka doprowadzi ł a do powstania konfliktu w momencie zakupu towaru przez konsumenta. Ale sytuacja ta nie dotyczy ł a tylko jednego konsumenta, którego niezadowolenie by ł o podstaw ą wszcz ę cia niniejszego post ę powania administracyjnego. Sytuacja tak mog ł a dotyczy ć ka ż dego z potencjalnych konsumentów, gdy ż by ł a skierowana do ogó ł u, nie okre ś lonego w góry, tym samym spe ł nia kryteria naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Drugim zarzutem w niniejszym post ę powaniu jest zarzut stosowania przez Stokrotka sp. z o.o. reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d odno ś nie zasad sprzeda ż y piwa FAX w czteropakach. Z wprowadzeniem w b łą d przez reklam ę mamy do czynienia wówczas, gdy powsta ł e na podstawie reklamy wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem faktycznym. Z reklam ą tak ą mamy do czynienia w przypadku takiego ukszta ł towania znaku towarowego lub jego cz ęś ci, przerobienia sloganu, zewn ę trznej formy produktu, czy zamieszczenia na nim takich informacji, które mog ą wywo ł a ć mylne wyobra ż enie, co do faktycznych zasad sprzeda ż y, czy cech produktu. Zgodnie z orzecznictwem nie wymaga si ę , aby konsumentowi przyrzeka ć specjaln ą korzy ść z tytu ł u reklamowanego towaru. Wystarczy, gdy wierzy on, ż e reklmaowany towar mo ż na naby ć korzystniej od innego towaru – P. Bia ł o łę cki, H. Tucho ł ka „ Nieuczciwa lub zakazan reklama” C.H. Beck Warszawa 2002 r. Decyduj ą ce znaczenie przy reklamie maj ą wyobra ż enia adresatów reklamy a nie ż yczenia, czy prze ś wiadczenia reklamodawcy, co do tre ś ci jej przekazu. Po uwag ę brane jest rozumienie reklamy przez jej adresatów, z tym, ż e przyjmuje si ę wzorzec adresata nierozwa ż nego i ł atwo poddaj ą cego si ę sugestiom reklamy – I. Wiszniewska „ Ochrona przed reklam ą ” PPH luty 1996 r. Kryterium uznania reklamy za wprowadzaj ą c ą w b łą d stanowi wra ż enie, jakie wywiera ona na przeci ę tnym odbiorcy, do którego jest skierowana. Nale ż y uzna ć , zdaniem Prezesa UOKiK, ż e wystawienie przez Stokrotka sp. z o.o. do sprzeda ż y detalicznej piwa FAX w opakowaniu zbiorczym tzw. czteropaku z informacj ą ” 3+1 kupuj ą c 3 piwa za czwarte p ł acisz 1 z ł ” by ł o swego rodzaju reklam ą tego towaru, gdy ż mia ł o zach ę ci ć odbiorc ę - konsumenta do zakupu piwa na szczególnych wskazanych w nim warunkach. Tymczasem przy kasie okazywa ł o si ę , ż e informacja reklamowa na opakowaniu zbiorczym jest nieprawdziwa, gdy ż zasady sprzeda ż y s ą zupe ł nie inne. Prezes UOKiK nie daje w tym miejscu wiary wyja ś nieniom Stokrotka sp. z o.o., ż e nie wiadomo, czy towar by ł nabywany przez konsumenta z przekonaniem o obowi ą zuj ą cej promocji zgodnie z informacjami na opakowaniu. Dla stwierdzenia stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d istotne jest jak informacje te by ł y odbierane przez konsumentów. Skarga konsumenta ś wiadczy o tym, ż e odebra ł on informacje z opakowania, jako reklam ę promocji, czyli zakupu towaru na warunkach wskazanych w tej informacji. To, ż e konsumenci nie sk ł adali innych skarg mog ł o wnika ć z faktu, ż e bardzo cz ę sto konsumenci nie analizuj ą rachunków przy dokonywaniu zakupów wi ę kszej ilo ś ci towaru, ani ż eli jeden asortyment. W przekazanych do post ę powania dokumentach wyszczególnione s ą zakupy piwa FAX w ilo ś ci 4 sztuk, co ś wiadczy o nabyciu ca ł ego czteropaku, gdy ż nikt kupuj ą c cztery piwa nie b ę dzie ich wyjmowa ł z opakowania zbiorczego. W takich przypadkach pomimo innych informacji na opakowaniu towar by ł sprzedawany na sztuki licz ą c za ka ż d ą z nich odr ę bnie. Faktem jest zatem, ż e faktyczna sprzeda ż tego towaru nie by ł a zgodna z zasadami jego sprzeda ż y reklamowanymi na opakowaniu. Tym samym reklama na towarze wprowadza ł a klientów – konsumentów w b łą d. Nie ma tak ż e znaczenia fakt, ż e dostawcy piwa nie zobowi ą zywali ostatecznych sprzedawców do stosowania zasad sprzeda ż y okre ś lonych na opakowaniu towaru. Finalny sprzedawca towaru ponosi odpowiedzialno ść wobec konsumentów za zasady jego sprzeda ż y skoro ustala cen ę towaru. Stokrotka sp. z o.o. mia ł a ś wiadomo ść , ż e nabywaj ą c towar w czteropakach nabywa go wed ł ug korzystniejszych zasad, ani ż eli kupuj ą c ten towar na sztuki. Tym samym powinna sprawdzi ć , przed skierowaniem go do sprzeda ż y, czy informacje na towarze s ą zgodne z przyj ę tymi przez firm ę zasadami. Z post ę powania dowodowego wynika, ż e w ogóle nie brano pod uwag ę informacji reklamowej zamieszczonej na towarze tylko ustalono w ł asne, odmienne zasady sprzeda ż y tego towaru. Dzia ł anie takie wprowadzi ł o konsumentów w b łą d i by ł o niezgodne z wskazanymi wy ż ej przepisami prawnymi Wobec tego nale ż a ł o orzec, jak w sentencji niniejszej decyzji. Maj ą c na uwadze odst ą pienie Stokrotka sp. z o.o od stosowania stwierdzonej wy ż ej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów po wszcz ę ciu post ę powania administracyjnego, bior ą c pod uwag ę obowi ą zuj ą ce w tym zakresie regulacje prawne, orzeczono o zaniechaniu jej stosowania, gdy ż na dzie ń orzekania Stokrotka sp. z o.o. praktyki tej ju ż nie stosowa ł a. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa UOKiK przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa UOKiK - Delegatury w Lublinie. Otrzymuje: Stokrotka sp. z o.o. Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie – Ew ę Wiszniowsk ą