RLU-1/2006

Delegatura w Lublinie 20-079 Lublin, ul. Dolna 3-go Maja 5 Tel. (0-81) 532-35-31, 532-54-48, Fax (0-81) 532-08-26 E-mail: lublin@uokik.gov.pl Lublin, dnia 31 stycznia 2006 r. RLU-61-48/05/EW Decyzja RLU Nr 01/2006 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080), oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ( Dz. U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172 i z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania administracyjnego wszcz ę tego z urz ę du: dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów : uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów opisane w art. 23a ust. 1 ustawy wymienionej wy ż ej, bezprawne dzia ł ania Pani M. Ch. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe „Efekt“ z siedzib ą w L., polegaj ą ce na nie zamieszczeniu w umowie gwarancyjnej zapisu o tre ś ci: „gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą “ , o którym mowa w art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego ( (Dz. U. Nr 141 poz. 1176 ze zm.) oraz stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 26 pa ź dziernika 2005 r. 2 Uzasadnienie Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w L., zwany dalej Inspekcja Handlowa, poinformowa ł Delegatur ę Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Lublinie, ż e w wyniku przeprowadzonej kontroli w Przedsi ę biorstwie Wielobran ż owym Efekt w L. dokonano analizy zapisów zawartych we wzorcach umów zawieranych z konsumentami pod k ą tem ich zgodno ś ci z przepisami art. 385 1 , 385 3 Kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 141 poz. 1176 ze zm.), zwanej dalej ustaw ą o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej… . W wyniku kontroli ustalono, ż e stosowany wzorzec umowy kupna zawiera postanowienia niedozwolone w ś wietle przepisów kodeksu cywilnego o tre ś ci: „Firma nie przewiduje mo ż liwo ś ci odst ą pienia od niniejszej umowy, a w zwi ą zku z tym nie przewiduje zwrotu zadatku“. Natomiast w umowie gwarancyjnej stwierdzono brak zapisu, o którym mowa w art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej… tj. zapisu o tre ś ci, ż e: „gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą “. W oparciu o te informacje wszcz ę to post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy dzia ł ania przedsi ę biorcy mog ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie tego post ę powania ustalono kto jest w ł a ś cicielem PW Efekt i uzyskano stanowisko przedsi ę biorcy odno ś nie stwierdzonych przez Inspekcj ę Handlow ą uchybie ń . W post ę powaniu tym ustalono tak ż e, ż e w przypadku zapisu mog ą cego stanowi ć niedozwolone postanowienie umowne wydana by ł a w 2003 r. w stosunku do tego przedsi ę biorcy, decyzja administracyjna z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów… uznaj ą ca za bezprawne stosowanie zapisu o podobnej tre ś ci. W zwi ą zku z tym faktem wszcz ę to post ę powanie w sprawie ukarania przedsi ę biorcy za niewykonanie decyzji z 2003 r. i sprawa ta jest obj ę ta odr ę bnym post ę powaniem administracyjnym. Po zako ń czeniu post ę powania wyja ś niaj ą cego, zosta ł o Postanowieniem Nr 225/05 wszcz ę te post ę powanie administracyjne, z urz ę du, przeciwko Pani M. Ch. prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą Przedsi ę biorstwo Wielobran ż owe Efekt z siedzib ą w L., zwane dalej PW Efekt, pod zarzutem stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na bezprawnym dzia ł aniu poprzez nie zamieszczenie w umowie gwarancyjnej zapisu o tre ś ci: gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą , wymaganego art. 13 ust. 4 ustawy z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej oraz o zmianie Kodeksu 3 cywilnego (Dz. U. Nr 141 poz. 1176 ze zm.), co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na wszcz ę cie post ę powania administracyjnego PW Efekt nie zakwestionowa ł zasadno ś ci postawionego zarzutu, poinformowa ł tak ż e, ż e od dnia 26 pa ź dziernika 2005 r. zmieni ł stosowan ą kart ę gwarancyjn ą poprzez dodanie do niej zapisu o tre ś ci: „Gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą “. Wobec powy ż szego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Pani M. Ch. prowadzi, na podstawie wpisu do ewidencji prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta L., dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą PW Efekt w L. Przedmiot prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej obejmuje mi ę dzy innymi: us ł ugi remontowo-budowlane, produkcj ę okien PCV, monta ż stolarki okiennej i drzwiowej, handel stolark ą okienn ą i drzwiow ą , handel materia ł ami budowlanymi poza sieci ą sklepów. Do sprzedawanych przez PW Efekt okien wraz z us ł ug ą ich monta ż u lub bez tej us ł ugi, przedsi ę biorca do łą cza ł kart ę gwarancyjn ą , która nie zawiera ł a wymaganego art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej… zapisu, ż e: Gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą . Uchybienie to zosta ł o stwierdzone podczas kontroli dokonanej u przedsi ę biorcy przez pracowników Inspekcji Handlowej w L. w dniach 28.09.-07.10 i 13.10.2005 r. Po wszcz ę ciu post ę powania wyja ś niaj ą cego, którego ustalenia dowodowe zosta ł y Postanowieniem Nr 12/06 w łą czone do materia ł u dowodowego niniejszego post ę powania administracyjnego i w trakcie przeprowadzonego post ę powania administracyjnego PW Efekt uzna ł postawiony zarzut za zasadny i poinformowa ł , ż e zmieni ł tre ść karty gwarancyjnej poprzez dodanie punktu o tre ś ci zgodnej z zapisem art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej…. Jako termin realizacji wskazano dzie ń 26 pa ź dziernika 2005 r. Wraz z wyja ś nieniami PW Efekt przedstawi ł nowy wzór karty gwarancyjnej uwzgl ę dniaj ą cy wymagany zapis. Zgodnie z tre ś ci ą art. 23a ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów ( Dz. U. z 2005r. Nr 244 poz. 2080) przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 4 Do uznania okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (…), spe ł nione musz ą by ć nast ę puj ą ce przes ł anki: - dzia ł anie to godzi w zbiorowe interesy konsumentów, -okre ś lonemu dzia ł aniu przedsi ę biorcy mo ż na przypisa ć cech ę bezprawno ś ci. Pierwsza przes ł anka jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci, gdy ż ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów… chroni interesy nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , jest to zjawisko o charakterze instytucjonalnym zbiorowym. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w niniejszym post ę powaniu administracyjnym. Dzia ł ania PW Efekt, jako przedsi ę biorcy, skierowane s ą do z góry nieokre ś lonej liczby konsumentów poprzez skierowanie do nich oferty handlowej. Z oferty tej skorzystali ju ż konsumenci, jako nabywcy towaru wraz z us ł ug ą i samego towaru, do którego dodawana by ł a karta gwarancyjna nie zawieraj ą ca wymaganych prawem zapisów, jak i ci konsumenci, którzy dopiero w przysz ł o ś ci sk ł onni b ę d ą z tych us ł ug i towaru skorzysta ć . Tym samym nale ż y uzna ć , ż e w niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem zbiorowych interesów konsumentów. Druga z wymaganych przepisami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów… przes ł anka to bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, które polega na podejmowaniu dzia ł ania sprzecznego z prawem tj. zakazanego ustaw ą albo nie spe ł nia ci ążą cego na przedsi ę biorcy obowi ą zku wynikaj ą cego z przepisów prawa. Bezprawno ść tradycyjnie ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cym porz ą dkiem prawnym. Poj ę cie porz ą dek prawny obejmuje nakazy i zakazy wynikaj ą ce z normy prawnej, a tak ż e nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm moralnych i obyczajowych okre ś lanych, jako zasady wspó łż ycia spo ł ecznego. Bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga kwestia, czy czyn sprawcy by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. Ź ród ł em tych zasad s ą : - normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego - jako regu ł y post ę powania wyznaczone przez nakazy i zakazy wynikaj ą ce z norm prawa pozytywnego, w szczególno ś ci prawa cywilnego, karnego, administracyjnego, pracy, finansowego, ustaw i aktów prawnych reguluj ą cych poszczególne dziedziny gospodarki, itp., - nakazy i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego (dobre obyczaje ) - Komentarz do Kodeksu cywilnego Gerard Bieniek Lex Polnica Prima. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego- uzasadnienie do I PKN 267/2001 wyrok S ą du Najwy ż szego – Izba Administracyjna – Lex Polonica Prima. 5 S ą d Najwy ż szy wskaza ł , ż e o bezprawno ś ci dzia ł ania mo ż na mówi ć wówczas, gdy nie zachodzi ż adna ze szczególnych okoliczno ś ci usprawiedliwiaj ą cych okre ś lone dzia ł anie. Okoliczno ś ciami tymi s ą : - dzia ł anie w ramach porz ą dku prawnego, tj. dzia ł anie dozwolone przez obowi ą zuj ą ce przepisy, - wykonywanie prawa podmiotowego, - zgoda pokrzywdzonego oraz - dzia ł anie w obronie uzasadnionego interesu ( wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 19.10.1989 r. II CR 419/89 OSP 1990/11-12 poz. 377) . Prezes UOKiK wydaj ą c decyzj ę administracyjn ą , o której mowa w art. 23c i 23d ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów powinien zastosowa ć przepisy prawa innych ustaw i na ich podstawie oceni ć , czy dzia ł ania przedsi ę biorcy maj ą charakter bezprawny. Wobec powy ż szego oceniaj ą c praktyki Pani M. Ch., jako przedsi ę biorcy dzia ł aj ą cego pod firm ą PW Efekt nale ż y wskaza ć , ż e bezprawno ść podejmowanych przez ni ą dzia ł a ń wynika z nie zamieszczenia w karcie gwarancyjnej, do łą czanej do sprzedawanego towaru informacji, o której mowa w art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej… o tre ś ci: gwarancja na sprzedany towar konsumpcyjny nie wy łą cza, nie ogranicza ani nie zawiesza uprawnie ń kupuj ą cego wynikaj ą cych z niezgodno ś ci towaru z umow ą . Ze wzgl ę du na fakt, ż e dokument gwarancyjny, wydawany przez sprzedawc ę spe ł nia funkcj ę umown ą , zawiera deklaracj ę sprzedawcy i okre ś la sposób post ę powania w przypadku ujawnienia si ę wady nabytego towaru i nie zawsze w pe ł ni okre ś la prawa i obowi ą zki przewidziane w przepisie ogólnym, jakim jest ustawa o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej, konsument musi mie ć w takim przypadku wybór, czy korzysta z uprawnie ń jakie daje mu ustawa, akt wy ż szej rangi okre ś laj ą cy szczególne warunki sprzeda ż y towarów konsumpcyjnych, czy gwarancja, jako dwustronna umowa sprzedawca – nabywca, mog ą ca w sposób odmienny i nie zawsze korzystny dla konsumenta w porównaniu do ochrony, jak ą daje ustawa, okre ś la ć prawa i obowi ą zki stron takiej umowy. Wprowadzaj ą c zatem uregulowanie w art. 13 ust. 4 ustawy o szczególnych warunkach sprzeda ż y konsumenckiej… poprzez wymóg umieszczenia w gwarancji informacji dla konsumenta o mo ż liwo ś ci wyboru ochrony, jak ą daj ą mu obowi ą zuj ą ce przepisy prawa, ustawodawca stwarza konsumentom mo ż liwo ść dokonania takiego wyboru zgodnie z wol ą tego ostatniego. Brak takiego zapisu powoduje w ś wiadomo ś ci konsumenta przekonanie, ż e skoro sprzedawca da ł mu dokument gwarancyjny tylko w oparciu o jego zapisy mo ż e on dochodzi ć nale ż nych mu praw w razie reklamacji zakupionego towaru. 6 Dzia ł anie takie stawia konsumenta, jako s ł absz ą stron ę transakcji w pozycji zdecydowanie gorszej od sprzedawcy- profesjonalisty. Tym samy nale ż y uzna ć , ż e intencj ą ustawodawcy by ł o, aby w przypadku pos ł ugiwania si ę przez sprzedawc ę kart ą gwarancyjn ą zawiera ł a ona w sobie wszystkie niezb ę dne elementy pozwalaj ą ce konsumentowi na swobodny wybór rodzaju ochrony, jak ą daj ą mu przepisy prawa polskiego. W tym zakresie nale ż y uzna ć , ż e dzia ł ania w ł a ś ciciela PW Efekt s ą bezprawne, gdy ż stosowana karta gwarancyjna nie zawiera ł a wymaganych prawem zapisów. Maj ą c na wzgl ę dzie fakt, ż e przedsi ę biorca, którego dotyczy niniejsza decyzja, w trakcie trwania post ę powania dowodowego w sprawie poinformowa ł Prezes Urz ę du, ż e zaniecha ł stosowania zakazanych prawem dzia ł a ń poprzez zmian ę karty gwarancyjnej, przesy ł aj ą c stosowne o ś wiadczenie i nowy wzór karty, oraz fakt, ż e Inspekcja Handlowa potwierdzi ł a dokonane przez PW Efekt zmiany zgodnie z obowi ą zuj ą cym w tym zakresie prawem uzna ć nale ż y, ż e z dniem 26 pa ź dziernika 2005 r. Pani M. Ch. prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą PW Efekt zaprzesta ł a stosowania zarzucanej jej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W tym stanie rzeczy nale ż a ł o orzec, jak w sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (…), w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. od decyzji Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa UOKiK - Delegatury w Lublinie. Otrzymuje: Pani M. Ch. PW Efekt Decyzja zosta ł a podpisana z upowa ż nienia Prezesa UOKiK przez dyrektora Delegatury UOKiK w Lublinie – Ew ę Wiszniewsk ą .