DDK-2/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW CEZARY BANASI Ń SKI DDK-61-46/05/ Ł W Warszawa, dn. 31 stycznia 2006 r. DECYZJA Nr DDK-2/2006 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Tekst jednolity Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Spó ł ce Telekomunikacja Polska S.A. z siedzib ą w Warszawie, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów uznaje, ż e dzia ł ania Telekomunikacji Polskiej S.A. polegaj ą ce na żą daniu uiszczania przez abonentów posiadaj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawarte na czas okre ś lony op ł at za przedterminowe rozwi ą zanie umowy, wobec braku akceptacji przez nich podwy ż szonych cen us ł ugi neostrada tp, naruszaj ą przepis art. 61 ust. 6 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r. Nr 171, poz. 1800; Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703; Dz. U. z 2005 r., Nr 163, poz. 1362; Dz. U. z 2005 r., Nr 267, poz. 2258) i jako takie stanowi ą praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i nakazuje zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zwany dalej Prezesem Urz ę du, przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą c na uwadze nap ł ywaj ą ce do Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów informacje sygnalizuj ą ce nieprawid ł owo ś ci, jakie maj ą miejsce w zwi ą zku z dzia ł aniami Telekomunikacji Polskiej S.A., zwanej dalej Spó ł k ą lub TP S.A., polegaj ą cymi na pobieraniu przez Spó ł k ę op ł at za przedterminowe rozwi ą zanie umów o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawartych na czas okre ś lony, wobec braku akceptacji przez abonentów podwy ż szonych cen us ł ugi neostrada tp. W toku post ę powania Telekomunikacja Polska S.A. zosta ł a zobowi ą zana do przedstawienia stanowiska odno ś nie do kwestii b ę d ą cych przedmiotem post ę powania. Pismami z dnia 2 czerwca 2005 r. (karty nr 17 - 24) oraz z dnia 20 lipca 2005 r. (karty nr 28 - 48) Spó ł ka przed ł o ż y ł a wyja ś nienia w przedmiocie sprawy. Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e zgodnie z aktualn ą ofert ą TP S.A., mo ż liwe jest zawarcie umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp na czas nieokre ś lony lub na czas okre ś lony (a tak ż e, w okresie obowi ą zywania promocji, na warunkach okre ś lonych w odpowiednim regulaminie i cenniku promocji). W dalszych wyja ś nieniach Telekomunikacja Polska S.A. wskaza ł a, ż e zawarcie umowy na czas okre ś lony, jak i zawarcie umowy na warunkach promocyjnych, jest zwi ą zane z ulg ą , jak ą TP S.A. przyznaje abonentowi w zwi ą zku ze zobowi ą zaniem si ę abonenta do korzystania z us ł ugi neostrada tp przez okre ś lony czas. Nast ę pnie, Spó ł ka powo ł a ł a si ę na przepis art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego, zgodnie z którym w przypadku zawarcia umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zwi ą zanej z ulg ą przyznan ą abonentowi, roszczenie z tytu ł u jednostronnego rozwi ą zania umowy przez abonenta przed ustalonym terminem nie mo ż e przekroczy ć okre ś lonej w umowie ulgi przyznanej abonentowi. W zwi ą zku z tym Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e w przypadku rezygnacji abonenta z us ł ugi neostrada tp jest uprawniona do wyst ą pienia z roszczeniem o zwrot kwoty nie przekraczaj ą cej ulgi przyznanej abonentowi. Wysoko ść tego roszczenia w odniesieniu do umów na czas okre ś lony zosta ł a przez TP S.A. wskazana w cenniku us ł ugi neostada tp w tabeli 6 pkt 4 (w przypadku umów zawieranych na warunkach promocyjnych – w regulaminie promocji). Jednocze ś nie przepis art. 61 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego uprawnia dostawc ę us ł ug do wyst ą pienia z roszczeniem o zwrot ulgi przyznanej abonentowi, w przypadku rozwi ą zania przez abonenta umowy na skutek nie zaakceptowania podwy ż ki cen. Odno ś nie do kwestii art. 30 ust. 2 i 3 regulaminu ś wiadczenia us ł ugi neostrada tp, stanowi ą cego, i ż w przypadku otrzymania przez abonenta informacji o zmianie cennika ma on prawo wypowiedzie ć umow ę w ci ą gu jednego okresu rozliczeniowego, bez ponoszenia niekorzystnych konsekwencji finansowych, Spó ł ka wyja ś ni ł a, ż e jest to przepis ogólny regulaminu, który zgodnie z art. 385 § 1 kodeksu cywilnego nie obowi ą zuje w przypadku gdy umowa zawarta z abonentem okre ś la odmienne warunki ś wiadczenia us ł ug. W sytuacji zatem, gdy abonent zawiera umow ę przewiduj ą c ą ulg ę i w umowie tej zobowi ą zuje si ę do korzystania z us ł ug przez czas okre ś lony, jednocze ś nie akceptuje cennik lub regulamin promocji, który przewiduje zwrot ulgi przyznanej w przypadku wcze ś niejszego rozwi ą zania umowy. W wyniku analizy przedstawionego stanowiska Spó ł ki, jak równie ż postanowie ń umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp, pod k ą tem przepisów ustawy Prawo telekomunikacyjne, Prezes Urz ę du postanowi ł w dniu 29 wrze ś nia 2005 r. o zamkni ę ciu post ę powania w sprawie uznaj ą c, i ż zaistnia ł a podstawa wszcz ę cia post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, Prezes Urz ę du wszcz ął w dniu 29 wrze ś nia 2005 r. post ę powanie w sprawie pobierania przez Spó ł k ę Telekomunikacja Polska S.A. od abonentów posiadaj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawarte na czas okre ś lony, op ł at za przedterminowe rozwi ą zanie umowy w sytuacji podwy ż szenia cen us ł ugi przez Spó ł k ę , co mo ż e by ć niezgodne z przepisami art. 61 ust. 6 w zw. z art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne, a przez to mo ż e stanowi ć praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zwanej dalej ustaw ą . Do akt post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w łą czono dokumentacj ę zgromadzon ą w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego. W toku post ę powania Telekomunikacja Polska S.A., w pi ś mie z dnia 21 pa ź dziernika 2005 r. (karty nr 80 - 84), przedstawi ł a stanowisko w sprawie. TP S.A. wskaza ł a, i ż przepis art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego odnosi si ę do przypadku zawarcia umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych, w tym tak ż e o zapewnienie przy łą czenia do sieci, zwi ą zanego z ulg ą przyznan ą abonentowi i nie okre ś la szczególnego rodzaju umów. Wed ł ug Spó ł ki, 2 przes ł ank ą stosowania tego przepisu jest fakt wyst ę powania ulgi, przez co nale ż y przyj ąć , i ż wchodz ą tu w gr ę zarówno umowy na czas okre ś lony (tzw. umowy lojalno ś ciowe) jak i umowy promocyjne (obejmuj ą ce zni ż ki w op ł atach lub cenach urz ą dze ń ). Oba rodzaje umów uwzgl ę dniaj ą zatem w zwi ą zku ze swoim charakterem ulgi (obni ż ki cen) w stosunku do ofert standardowych. Us ł ugi ś wiadczone po cenach ni ż szych ni ż standardowe zwykle zawieraj ą zobowi ą zania dla klienta, które s ą ekonomicznie uzasadnione – np. zobowi ą zania co do d ł ugo ś ci okresu korzystania z us ł ugi pozwalaj ą ce na pokrycie poniesionych kosztów zwi ą zanych przyk ł adowo z przy łą czeniem klienta do sieci. W ocenie Telekomunikacji Polskiej S.A. umowa zawierania na czas okre ś lony jest typowym przyk ł adem umowy, w której w zamian za zobowi ą zanie si ę abonenta do korzystania z us ł ugi przez czas okre ś lony w umowie, dostawca us ł ug (TP S.A.) udziela abonentowi obni ż ki w stosunku do oferty standardowej jak ą jest umowa na czas nieokre ś lony. Co wi ę cej, praktyka Spó ł ki w tym zakresie nie odbiega od przyj ę tych na rynku standardów. Zawierane s ą bowiem na rynku zarówno umowy terminowe (lojalno ś ciowe), jak i umowy promocyjne zawieraj ą ce ulgi. Maj ą c na uwadze fakt, i ż przepis art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego okre ś la zakres dopuszczalnych roszcze ń dostawcy, zwi ą zanych z rozwi ą zaniem umowy przewiduj ą cej ulgi w op ł atach pobieranych od abonenta, w porównaniu z warunkami standardowymi, w opinii TP S.A., informacje zawarte w cenniku us ł ugi neostrada powinny prowadzi ć abonenta do przekonania, i ż w zwi ą zku z wyborem oferty niestandardowej – umowy na czas okre ś lony – otrzymuje on od dostawcy us ł ug (TP S.A.) ulg ę w wysoko ś ci stanowi ą cej ró ż nic ę pomi ę dzy cen ą us ł ugi przy umowie zawartej na czas nieokre ś lony oraz cen ą us ł ugi przy umowie zawartej na czas okre ś lony. Telekomunikacja Polska S.A., umieszczaj ą c tak ą informacj ę w jednym z dokumentów sk ł adaj ą cych si ę na ca ł o ść stosunku zobowi ą zaniowego, wyrazi ł a przekonanie, i ż w ten sposób wype ł nia przes ł ank ę wynikaj ą c ą z przepisu art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego. Zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) strona post ę powania zosta ł a poinformowana o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę przed wydaniem decyzji co do zgromadzonych w sprawie materia ł ów dowodowych. W pi ś mie z dnia 30 listopada 2005 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o zako ń czeniu post ę powania dowodowego w przedmiotowej sprawie. Jednocze ś nie zosta ł wyznaczony 7 dniowy termin na zapoznanie si ę strony z aktami niniejszej sprawy. Spó ł ka skorzysta ł a z przys ł uguj ą cego jej prawa. W dniu 14 grudnia 2005 r. z aktami sprawy zapozna ł si ę Pan Piotr Pa ś nik, jako pe ł nomocnik Telekomunikacji Polskiej S.A., na podstawie przed ł o ż onego pe ł nomocnictwa. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje: Telekomunikacja Polska S.A. ś wiadczy us ł ug ę neostrada tp abonentom TP S.A. w ramach mo ż liwo ś ci technicznych w lokalach, w których Spó ł ka ś wiadczy us ł ug ę telefoniczn ą w oparciu o dost ę p analogowy. Warunkiem rozpocz ę cia korzystania z us ł ugi neostrada tp przez abonenta jest z ł o ż enie zamówienia, zawarcie umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp i przeprowadzenie procesu rejestracji. Zasady ś wiadczenia us ł ugi okre ś laj ą postanowienia umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp (karty nr 57 - 60), postanowienia regulaminu ś wiadczenia us ł ugi neostrada tp obowi ą zuj ą cego w okresie 1 maja 2004 r. – 30 kwietnia 2005 r. (karty nr 6 - 16) i obowi ą zuj ą cego od 1 sierpnia 2005 r. (karty nr 61 - 64) oraz cennik us ł ugi neostrada tp obowi ą zuj ą cy od dnia 1 wrze ś nia 2005 r. (karty nr 65 - 69). Postanowienie § 30 ust. 1 - 3 regulaminu ś wiadczenia us ł ugi neostrada tp obowi ą zuj ą cego w okresie 1 maja 2004 r. – 30 kwietnia 2005 r. stanowi ł o: 3 „ 1. O zmianach Regulaminu lub cennika oraz terminach ich wprowadzenia TP S.A. informuje Klienta z wyprzedzeniem jednego okresu rozliczeniowego. 2. W przypadku otrzymania informacji, o których mowa w ust. 1, Klient mo ż e wypowiedzie ć umow ę w ci ą gu jednego okresu rozliczeniowego. 3. Wypowiedzenie Umowy w trybie opisanym w ust. 2 nie powoduje dla Klienta niekorzystnych konsekwencji finansowych. ” Postanowienie cennika us ł ugi neostrada tp, pkt 4 w tabeli 6 stanowi: „ Wypowiedzenie Umowy zawartej na czas okre ś lony za wyj ą tkiem § 13 ust. 2 oraz § 30 ust. 2 Regulaminu – op ł ata ko ń cowa 40,00 z ł brutto za ka ż dy pe ł ny okres rozliczeniowy korzystania przez Abonenta z Us ł ugi przed terminem wypowiedzenia Umowy. ” Spó ł ka zawiera umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp na czas nieokre ś lony oraz na czas okre ś lony. Wskazane rodzaje umów ró ż ni ą si ę mi ę dzy sob ą wysoko ś ci ą op ł aty, któr ą abonent jest zobowi ą zany op ł aca ć . Op ł aty te okre ś la cennik us ł ugi neostrada tp w tabeli 3 „Miesi ę czna op ł ata abonamentowa”. Dla przyk ł adu wskaza ć nale ż y, ż e op ł ata miesi ę czna za us ł ug ę neostrada tp opcja 128, w przypadku zawarcia umowy na czas okre ś lony – 12 miesi ę cy, wynosi 71,98 z ł brutto, natomiast w przypadku zawarcia umowy na czas nieokre ś lony wynosi 118, 34 z ł brutto. Ró ż nica ta nie ma jednak zwi ą zku z jak ą kolwiek ulg ą przyznawan ą abonentowi. Ż aden z ww. rodzajów umowy nie zawiera postanowie ń okre ś laj ą cych tak ą ulg ę – jej rodzaj, wysoko ść . Umowy na czas okre ś lony nie s ą umowami o charakterze promocyjnym. Niezale ż nie od powy ż ej wskazanych rodzajów umów, w ofercie Spó ł ki mog ą znajdowa ć si ę umowy o charakterze promocyjnym. Wówczas, us ł uga jest ś wiadczona w oparciu o postanowienia umowy oraz regulamin i cennik promocji. Regulaminy promocji znajduj ą ce si ę w ofercie Spó ł ki w okresie od 1 marca 2004 r. do 1 marca 2005 r. zawiera ł y wskazanie udzielanej abonentom ulgi zwi ą zanej m.in. z obni ż on ą op ł at ą aktywacyjn ą , obni ż on ą cen ą us ł ugi we wskazanych okresach rozliczeniowych. Dla przyk ł adu mo ż na wskaza ć , ż e regulamin promocji „neostrada tp wi ę cej za mniej” (karta nr 35) w pkt 4 stanowi ł : „ Promocja polega na obni ż eniu op ł aty abonamentowej za okres promocyjny korzystania z us ł ugi neostrada tp: do kwoty 59 z ł netto dla opcji 512, do kwoty 99 z ł netto dla opcji 1024. ” Regulamin „wiosennej promocji neostrady tp” (karta nr 44) w pkt 4 stwierdza ł : „ Promocja polega na obni ż eniu op ł aty aktywacyjnej do wysoko ś ci 1 z ł netto oraz op ł aty abonamentowej do wysoko ś ci 1 z ł netto za pierwsze 30 dni korzystania z us ł ugi neostrada tp (okres promocyjny). ” Od dnia 1 marca 2005 r. Telekomunikacja Polska S.A. dokona ł a podwy ż szenia cen us ł ugi neostrada tp w zwi ą zku ze zmian ą stawki podatku VAT na us ł ugi szerokopasmowego dost ę pu do Internetu, dokonuj ą c zarazem na ł o ż onych na ni ą przepisami art. 61 ust. 5 i 6 Prawa telekomunikacyjnego obowi ą zków informacyjnych. Wobec abonentów posiadaj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawarte na czas okre ś lony, którzy dokonali wypowiedzenia umowy z powodu braku akceptacji podwy ż szonych cen, Spó ł ka – powo ł uj ą c si ę na postanowienia umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp oraz przepis art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego - wyst ą pi ł a z roszczeniami o zwrot kwot zwi ą zanych z ulgami przyznanymi abonentów. 4 Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje: Prawa i obowi ą zki dostawców publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych w zakresie podwy ż szenia cen us ł ug telekomunikacyjnych reguluj ą przepisy art. 61 ust. 5 i 6 Prawa telekomunikacyjnego. W sytuacji podwy ż szenia cen us ł ug, dostawca publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych jest obowi ą zany, z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego, do powiadomienia o tym abonentów na pi ś mie, a ponadto do przekazania abonentom informacji o prawie wypowiedzenia umowy z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen oraz o tym, ż e w razie skorzystania z tego prawa dostawcy publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych nie przys ł uguje roszczenie odszkodowawcze, z zastrze ż eniem art. 57 ust. 6. Odes ł anie do przepisu art. 57 ust. 6 skutkuje tym, ż e w razie skorzystania przez abonenta z prawa do wypowiedzenia umowy zwi ą zanej z przyznaniem ulgi z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen, dostawcy publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych przys ł uguje wzgl ę dem abonenta roszczenie z tytu ł u rozwi ą zania umowy przez abonenta przed up ł ywem terminu ustalonego w umowie w wysoko ś ci nie przekraczaj ą cej okre ś lonej w umowie równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi. Warunkiem wyst ą pienia przez dostawc ę us ł ug z przedmiotowym roszczeniem wobec abonenta jest: 1. istnienie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zwi ą zanej z ulg ą przyznan ą abonentowi, 2. okre ś lenie w umowie równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi, 3. okre ś lenie w takiej umowie terminu, skutkuj ą cego mo ż liwo ś ci ą żą dania przez dostawc ę us ł ug zwrotu równowarto ś ci ulgi, 4. jednostronne rozwi ą zanie umowy przez abonenta przed up ł ywem terminu ustalonego umowie z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen. Dopiero kumulatywne spe ł nienie wskazanych powy ż ej przes ł anek uprawnia dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych do wyst ą pienia wobec abonenta, na podstawie przepisów art. 61 ust. 6 w zw. z art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego, z roszczeniem odszkodowawczym, które jednak nie mo ż e przekracza ć okre ś lonej w umowie równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi. W prawie telekomunikacyjnym brak definicji ulgi. Potoczne rozumienie s ł owa „ulga” to – w znaczeniu ekonomicznym – zmniejszenie op ł at, zni ż ka (Uniwersalny S ł ownik J ę zyka Polskiego t. IV, s. 230). Z kolei „zni ż ka” to zmniejszenie, obni ż enie si ę czego ś pod wzgl ę dem liczby, nasilenia, wysoko ś ci (g ł ównie cen) (Uniwersalny S ł ownik J ę zyka Polskiego, t. IV, s. 1058). W doktrynie reprezentowany jest jednolity pogl ą d, i ż przy zawieraniu umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych dostawca us ł ug telekomunikacyjnych powinien wyra ź nie i jednoznacznie okre ś li ć w umowie warto ść ulgi przyznanej abonentowi, czego ta ulga dotyczy oraz jak d ł ugo us ł ugobiorca jest t ą ulg ą zwi ą zany. Celem tego okre ś lenia jest to, aby informacje te by ł y znane przy podpisywaniu umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych. Niedopuszczalne jest ustalanie warto ś ci ulgi dopiero w przypadku rozwi ą zania umowy. 1 Ponadto, uznaje si ę , ż e wyra ź ne okre ś lenie warto ś ci ulgi przyznanej abonentowi w umowie jest warunkiem korzystania przez dostawc ę us ł ug z przepisu art. 57 ust. 6. 2 1 Andrzej Krasuski, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz, wyd. 1, Warszawa 2005, str. 231, por. Stanis ł aw Pi ą tek, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2005 r., str. 431; 2 Stanis ł aw Pi ą tek, Prawo telekomunikacyjne. Komentarz, wyd. 2, Warszawa 2005 r., str. 431; 5 Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wymaga zatem spe ł nienia dwóch przes ł anek: a. bezprawno ś ci dzia ł ania, b. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. a) Bezprawno ść jest cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Bezprawno ść opisywanej praktyki Spó ł ki polega na naruszeniu przepisu art. 61 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego poprzez to, ż e TP S.A. wyst ę puje wobec abonentów umów o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawartych na czas okre ś lony, które nie s ą zwi ą zane z przyznaniem ulgi, z roszczeniem odszkodowawczym w sytuacji wypowiadania tych umów przez abonentów z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen. Jak ju ż podkre ś lano, przedmiotowe umowy nie s ą zwi ą zane z ulg ą przyznan ą abonentowi oraz nie okre ś laj ą wysoko ś ci ulgi przyznanej abonentowi, a zatem nie spe ł niaj ą warunków okre ś lonych w przepisie art. 57 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne, uprawniaj ą cych dostawc ę us ł ug telekomunikacyjnych do dochodzenia roszcze ń odszkodowawczych w sytuacji wypowiadania umów przez abonentów z powodu podwy ż szenia cen us ł ug. Prezentowane przez Spó ł k ę w toku post ę powania stanowisko sprowadza si ę do wskazania, po pierwsze, i ż wysoko ść tego roszczenia w odniesieniu do umów zawartych na czas okre ś lony zosta ł a przez TP S.A. wskazana w cenniku us ł ugi neostrada tp w tabeli 6 pkt 4, po drugie, i ż przy zawieraniu umów na czas okre ś lony, TP S.A udziela abonentowi obni ż ki (ulgi) w stosunku do oferty standardowej, jak ą jest umowa na czas nieokre ś lony. Analiza stanowiska Telekomunikacji Polskiej S.A. przedstawionego w toku post ę powania pozwala na uznanie przez Prezesa Urz ę du, ż e cennik us ł ugi neostrda tp nie wskazuje ż adnego rodzaju umowy jako standardowego. Zgodnie ze swoimi uprawnieniami wynikaj ą cymi z przepisu art. 353 1 kodeksu cywilnego, stanowi ą cego, ż e strony zawieraj ą ce umow ę mog ą u ł o ż y ć stosunek prawny wed ł ug swego uznania, byleby jego tre ść lub cel nie sprzeciwia ł y si ę w ł a ś ciwo ś ci (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego, Spó ł ka ustali ł a swoj ą ofert ę handlow ą w ten sposób, i ż oferuje abonentom dwa rodzaje umów o ś wiadczenie danej us ł ugi: umowy na czas nieokre ś lony oraz umowy na czas okre ś lony. TP S.A. dokona ł a zró ż nicowania cen wskazanych rodzajów umów, okre ś laj ą c ceny us ł ugi w umowach neostrada zawieranych na czas okre ś lony jako ni ż sze w stosunku do ceny us ł ugi w umowach zawieranych na czas nieokre ś lony. Umowa o ś wiadczenie us ł ugi neostrada zawierana na czas okre ś lony stanowi zatem, zgodnie z cennikiem us ł ugi neostrada tp, jeden z rodzajów umowy mo ż liwej do przyj ę cia przez abonenta. Nie znajduje uzasadnienia w postanowieniach umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada, jak równie ż przepisach powszechnie obowi ą zuj ą cego prawa stanowisko Telekomunikacji Polskiej S.A., i ż ró ż nica pomi ę dzy cen ą us ł ugi przy umowie zawartej na czas okre ś lony oraz cen ą us ł ugi przy umowie zawartej na czas nieokre ś lony stanowi ulg ę przyznan ą abonentowi przedmiotow ą umow ą . Umowa o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawarta na czas okre ś lony nie jest bowiem zwi ą zana z ż adn ą ulg ą przyznan ą abonentowi ( ż adne z postanowie ń takiej umowy nie zawiera tak ż e wskazania rodzaju i wysoko ś ci ulgi przyznanej abonentowi). 6 W ocenie Prezesa Urz ę du, wysoko ś ci ulgi przyznanej abonentowi nie okre ś la równie ż postanowienie poz. 4, tabela 6 cennika us ł ugi neostrada tp. Przedmiotowe postanowienie mo ż e by ć natomiast uznane za zastrze ż enie przez Spó ł k ę kary umownej na wypadek wypowiedzenia przez abonenta umowy zawartej na czas okre ś lony, przed terminem okre ś lonym w umowie. Maj ą c na uwadze postanowienie art. 30 ust. 2 i 3 regulaminu ś wiadczenia us ł ugi neostrada tp (karty nr 6 - 16) stanowi ą cego, i ż w przypadku otrzymania przez abonenta informacji o zmianie cennika ma on prawo wypowiedzie ć umow ę w ci ą gu jednego okresu rozliczeniowego, bez ponoszenia niekorzystnych konsekwencji finansowych, nale ż y wskaza ć , i ż mo ż liwo ść dochodzenia tej kary umownej istnieje w wypadku rozwi ą zania umowy przed up ł ywem terminu w niej okre ś lonego, jednak ż e z wy łą czeniem sytuacji wypowiedzenia umowy przez abonenta z powodu podwy ż szenia cen, gdzie zastosowanie znajduje wy łą cznie re ż im okre ś lony w przepisach art. 61 ust. 5 i 6 w zw. z art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego. Wobec braku wskazania w umowie o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp okre ś lenia ulgi przyznanej abonentowi – jej rodzaju i wysoko ś ci, brak jest podstaw do wyst ę powania przez TP S.A. z roszczeniem odszkodowawczym okre ś lonym w przepisie art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego. W zwi ą zku z powy ż szym nie znajduje tak ż e uzasadnienia twierdzenie Spó ł ki, i ż przedmiotowy przepis regulaminu nie obowi ą zuje w przypadku, gdy umowa zawarta z abonentem okre ś la odmiennie warunki ś wiadczenia us ł ug, w tym przewiduj ą c przyznanie abonentowi okre ś lonej ulgi. W tym miejscu stwierdzi ć nale ż y, ż e zgodnie z ofert ą handlow ą TP S.A., mo ż liwe jest równie ż zawarcie umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp na czas okre ś lony w okresie obowi ą zywania promocji, na warunkach okre ś lonych w odpowiednim regulaminie i cenniku promocji. Ma to znaczenie o tyle istotne, poniewa ż zgodnie z przedstawionymi przez Spó ł k ę w toku post ę powania regulaminami promocji us ł ugi neostrada tp, znajduj ą cymi si ę w ofercie Spó ł ki w okresie od 1 marca 2004 r. do 1 marca 2005 r. (karty nr 35 – 48 oraz nr 50 - 51), postanowienia tych regulaminów zawieraj ą wskazanie wysoko ś ci ulgi przyznanej abonentowi przy zawieraniu umów o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp na czas okre ś lony na warunkach promocyjnych (dotycz ą cej mi ę dzy innymi obni ż onej ceny za aktywacj ę us ł ugi, obni ż onych cen za jeden lub kilka okresów rozliczeniowych korzystania z us ł ugi), a zarazem uprawniaj ą Telekomunikacj ą Polsk ą S.A. do wyst ę powania z roszczeniem okre ś lonym w przepisie art. 57 ust. 6 w sytuacji wypowiedzenia przez abonenta takiej umowy przed terminem okre ś lonym w umowie, niezale ż nie od powodów tego dzia ł ania. W zwi ą zku z tym, nale ż y uzna ć , ż e wszelkie zawierane przez Spó ł k ę umowy, które nie maj ą wyra ź nie wskazanego charakteru promocyjnego stanowi ą standardow ą ofert ę TP S.A. i jako takie nie s ą zwi ą zane z przyznaniem abonentowi jakiejkolwiek ulgi. Jak wskazano powy ż ej, warunkiem wyst ą pienia przez Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. z roszczeniem odszkodowawczym dotycz ą cym ulgi przyznanej abonentowi jest kumulatywne spe ł nienie przes ł anek wynikaj ą cych z przepisu art. 57 ust 6 Prawo telekomunikacyjne, czyli: 1. istnienie umowy o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych zwi ą zanej z ulg ą przyznan ą abonentowi; 2. okre ś lenie w umowie równowarto ś ci ulgi przyznanej abonentowi; 3. okre ś lenie w umowie terminu, skutkuj ą cego mo ż liwo ś ci ą żą dania przez dostawc ę us ł ug zwrotu równowarto ś ci ulgi; 4. jednostronne rozwi ą zanie umowy przez abonenta przed up ł ywem terminu ustalonego umowie z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen. 7 W ocenie Prezesa Urz ę du, umowa o ś wiadczenie us ł ugi neostrada zawarta na czas okre ś lony nie jest zwi ą zana z ulg ą przyznan ą abonentowi oraz nie okre ś la wysoko ś ci ulgi przyznanej abonentowi. Nie dochodzi zatem do spe ł nienia przes ł anek wskazanych w pkt 1) i 2). Odnosz ą c si ę do twierdzenia Spó ł ki, i ż kwestionowana przez Prezesa Urz ę du praktyka Telekomunikacji Polskiej S.A. nie odbiega od przyj ę tych na rynku standardów, gdy ż zawierane s ą na rynku zarówno umowy terminowe (lojalno ś ciowe), jak i umowy promocyjne zawieraj ą ce ulgi, nale ż y wskaza ć przede wszystkim, i ż kwestionowana przez Prezesa Urz ę du praktyka nie odnosi si ę do samego faktu zawierania takich umów w obrocie gospodarczym. Nale ż y zgodzi ć si ę ze Spó ł k ą , i ż dopuszczalne jest zawieranie przez dostawców us ł ug telekomunikacyjnych umów zwi ą zanych z przyznawaniem u ż ytkownikom ró ż nych zni ż ek, zobowi ą zuj ą cych zarazem u ż ytkowników do korzystania z us ł ug danego operatora przez okres okre ś lony w umowie. W swojej polityce marketingowej dostawcy us ł ug telekomunikacyjnych proponuj ą ró ż nego rodzaju obni ż ki op ł at za us ł ugi lub pewne sk ł adniki tych us ł ug, celem których jest zach ę canie us ł ugobiorców do skorzystania z tych us ł ug. Mog ą to by ć ulgi dotycz ą ce op ł aty aktywacyjnej, op ł aty za korzystanie z urz ą dzenia telekomunikacyjnego, abonamentu czy te ż z tytu ł u wynagrodzenia za ś wiadczon ą us ł ug ę telekomunikacyjn ą . W przypadku takich umów dopuszczalne jest zastrzeganie przez przedsi ę biorców kar umownych na wypadek rozwi ą zania umowy przez u ż ytkownika przed terminem okre ś lonym w umowie. Przy zawieraniu tego rodzaju umów dostawca us ł ug zobowi ą zuje si ę do ś wiadczenia abonentowi danych us ł ug po okre ś lonej cenie przez okre ś lony w umowie okres. Za wyj ą tek powinna by ć zatem uznawana (i wyj ą tkowo stosowana w praktyce obrotu gospodarczego) zmiana umowy zawartej na czas okre ś lony (w szczególno ś ci ustalonych w umowie cen us ł ug) w okresie na jaki dana umowa zosta ł a zawarta. Dostawca us ł ug telekomunikacyjnych zostaje bowiem w tej sytuacji obj ę ty re ż imem przepisów art. 61 ust. 5 i 6 w zw. z art. 57 ust. 6 Prawa telekomunikacyjnego. Ratio legis wskazywanych przepisów stanowi ochrona konsumentów – s ł abszej strony umowy – przed dokonywaniem zmian cen us ł ug ze strony dostawcy us ł ug. Okre ś lone w tych przepisach obowi ą zki informacyjne dostawcy us ł ug, jak równie ż prawo wypowiedzenia przez abonenta umowy z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen, dotycz ą wszystkich rodzajów umów o ś wiadczenie us ł ug telekomunikacyjnych stosowanych w obrocie. Ustawodawca w sposób szczególny potraktowa ł natomiast umowy zwi ą zane z ulg ą przyznan ą abonentowi, zawieraj ą ce jednocze ś nie zastrze ż enie okre ś lonego terminu zwi ą zania umow ą , podejmuj ą c prób ę pogodzenia interesów obu stron stosunku zobowi ą zaniowego: konsumenta i przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorcy przys ł uguje zatem prawo wyst ą pienia z roszczeniem odszkodowawczym z tytu ł u przyznanej konsumentowi ulgi zwi ą zanej z zawarciem umowy, jednak ż e tylko w sytuacji gdy ulga zosta ł a okre ś lona w umowie. W zwi ą zku z powy ż szym, pobieranie przez Telekomunikacj ę Polsk ą S.A. od abonentów posiadaj ą cych umowy o ś wiadczenie us ł ugi neostrada tp zawarte na czas okre ś lony, które nie SA zwi ą zane z przyznaniem ulgi, op ł at za przedterminowe rozwi ą zanie umowy w sytuacji podwy ż szenia cen us ł ugi przez Spó ł k ę , jest niezgodne z przepisami art. 61 ust. 6 ustawy Prawo telekomunikacyjne. b) Zgodnie z przepisami ustawy, nie stanowi zbiorowego interesu konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów oznacza zatem nara ż enie na uszczerbek interesów znacznej grupy lub wszystkich konsumentów, poprzez stosowan ą przez przedsi ę biorc ę praktyk ę , obejmuj ą c ą tak dzia ł ania, 8 jak i zaniechania. Ponadto, godzenie w zbiorowe interesy konsumentów mo ż e polega ć zarówno na ich naruszeniu, jak i zagro ż eniu im. Do stwierdzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów istotne jest ustalenie, i ż konkretne dzia ł anie przedsi ę biorcy nie ma ś ci ś le okre ś lonego adresata, lecz jest kierowane do nieoznaczonego z góry kr ę gu podmiotów. Jak podnosi si ę w doktrynie, w poj ę ciu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów mie ś ci si ę tak ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy skierowane wprawdzie do oznaczonych (zindywidualizowanych), ale za to dostatecznie licznych konsumentów, o ile przy tym konsumentów tych łą czy jaka ś wspólna cecha rodzajowa. Wówczas bowiem poszkodowana zostaje pewna grupa konsumentów, nie b ę d ą ca jedynie – z punktu widzenia przedsi ę biorcy stosuj ą cego dana praktyk ę – zbiorowo ś ci ą przypadkowych jednostek, lecz stanowi ą c ą okre ś lon ą i odr ę bn ą kategori ę konsumentów, reprezentuj ą c ą w znacznym stopniu wspólne interesy. 3 Nale ż y zatem przyj ąć , ż e zbiorowy interes konsumentów nie musi odnosi ć si ę do nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , gdy ż brak indywidualizacji nie sprzeciwia si ę mo ż liwo ś ci wyodr ę bnienia kategorii b ą d ź zbioru konsumentów o pewnych cechach. Skutkami dzia ł a ń Spó ł ki w przedmiotowej sprawie dotkni ę ci byli konsumenci – obecni lub potencjalni u ż ytkownicy us ł ugi neostrada tp, posiadaj ą cy umowy zawarte na czas okre ś lony, którzy wypowiedzieli lub w przypadku kolejnej podwy ż ki cen us ł ugi dokonaliby wypowiedzenia umowy z powodu braku akceptacji podwy ż szenia cen. W przedmiotowej sprawie zbiorowy interes konsumentów odnosi si ę zatem do wszystkich obecnych i potencjalnych klientów danej us ł ugi TP S.A., ze wzgl ę du na przyj ę ty przez Spó ł k ę tryb dzia ł ania. Powtarzalno ść zakwestionowanej praktyki zosta ł a ponadto potwierdzona przez sam ą Spó ł k ę . Konsekwencj ą post ę powania Telekomunikacji Polskiej S.A. jest naruszenie ekonomicznych interesów konsumentów, którzy wskutek podj ę tych przez Spó ł k ę dzia ł a ń zostali nara ż eni na nieuzasadnione żą dania maj ą tkowe ze strony TP S.A. Maj ą c na uwadze powy ż sze, orzeka si ę jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 i § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji stronie przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du, w terminie dwóch tygodni od dnia jej dor ę czenia. z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów p.o. Zast ę pcy Dyrektora Departamentu Polityki Konsumenckiej Monika Stec 3 M. Szyd ł o, Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy 2004/17/791. 9 Otrzymuje: 1) Telekomunikacja Polska S.A. ul. Twarda 18 00-105 Warszawa 2) a/a 10