RŁO-8/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O - 61- 40 /04 - AK- 8 Ł ód ź , dnia 5 pa ź dziernika 2004 r. DECYZJA Nr R Ł O 8/2004 Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „TOYA”- Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Ł odzi, ul. Łą kowa 29, 90-554 Ł ód ź , - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wskazan ą w art. 23a ww. ustawy bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy polegaj ą ce na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji poprzez udzielenie abonentom w zawiadomieniu z dnia 15 kwietnia 2004 r. nieprawdziwych informacji, ż e zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych uwzgl ę dniaj ą wy łą cznie na ł o ż ony podatek VAT, i stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 10 wrze ś nia 2004 r. Uzasadnienie W dniu 9 lipca 2004 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej Prezes UOKiK) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu ustalenia, czy „TOYA”- Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Ł odzi, ul. Łą kowa 29, 90-554 Ł ód ź (zwana dalej TOYA) udzieli ł a abonentom nieprawdziwych informacji o zmianie op ł at za abonament telewizji kablowej od 1 maja 2004 r., co uzasadnia ł oby wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu naruszania zbiorowych interesów konsumentów. Podstaw ę do wszcz ę cia post ę powania wyja ś niaj ą cego stanowi ł y skargi konsumenckie na wprowadzenie przez TOYA w maju 2004 r. wy ż szych op ł at abonamentowych ni ż wynika ł o to z przes ł anych konsumentom informacji o zmianie op ł at. W trakcie post ę powania dokonano ustale ń na podstawie kontroli dokumentów w siedzibie przedsi ę biorcy, w dniach 12-14 lipca 2004 r. (Sprawozdanie z kontroli k. 7-47). Ustalono, ż e TOYA z dniem 1 maja 2004 r. podnios ł a op ł aty abonamentowe za pakiet Socjalny z 5,00 z ł na 5,50 z ł , za pakiet Mini z 22,00 z ł na 23,90 z ł , za pakiet Podstawowy z 35,90 na 38,50 z ł . Podwy ż k ę TOYA uzasadni ł a uchwaleniem przez Sejm w dniu 11 marca 2004 r. 7% podatku od towarów i us ł ug (VAT) na us ł ugi radia i telewizji. TOYA poinformowa ł a, ż e zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych uwzgl ę dnia ł y wy łą cznie 7% podatek VAT. Z dokonanych przez Prezesa UOKiK wylicze ń wynika ł o, ż e op ł aty za us ł ugi telewizji kablowej z tytu ł u tego podatku powinny wynosi ć : za pakiet Socjalny 5,35 z ł , za pakiet Mini 23,54 z ł za pakiet Podstawowy 38,41 z ł . Tym samym informacja z dnia 15 kwietnia 2004 r. przekazana konsumentom, ż e zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych uwzgl ę dniaj ą wy łą cznie 7 % podatek VAT (k. 25), by ł a informacj ą nieprawdziw ą . W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK na podstawie postanowienia nr 1 z dnia 27 sierpnia 2004 r. (k. 1) wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie stosowania przez TOYA praktyki wskazanej w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804 ze zm.) (zwana ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów), polegaj ą cej na naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji przez udzielenie abonentom w zawiadomieniu z dnia 15 kwietnia 2004 r. nieprawdziwych informacji, ż e zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych uwzgl ę dniaj ą wy łą cznie na ł o ż ony podatek VAT. Zawiadamiaj ą c o wszcz ę ciu post ę powania Prezes UOKiK wezwa ł TOYA do ustosunkowania si ę do przedstawionego zarzutu (k. 3-4). W odpowiedzi w pi ś mie z dnia 2 wrze ś nia 2004 r. (k. 51) TOYA o ś wiadczy ł a, ż e w dniach 10-14 wrze ś nia 2004 r. opublikowa ł a w ca ł odobowej TELEGAZECIE TV TOYA o ś wiadczenie nast ę puj ą cej tre ś ci: „Szanowni Pa ń stwo W ulotce z dnia 15 kwietnia 2004 r. b łę dnie podali ś my, ż e przyczyn ą zmian wysoko ś ci op ł at abonamentowych by ł a wy łą cznie zmiana stawki podatku VAT. Nie jest to jedyna przyczyna. Inne to wzrastaj ą ce koszty programingu, inflacja, itp. W miejscu s ł owa „wy łą cznie winno pojawi ć si ę „g ł ównie”. Przepraszamy Zarz ą d TOYA” . Ponadto TOYA zobowi ą za ł a si ę do opublikowania takiego samego o ś wiadczenia w numerze grudniowym Magazynu Abonentów TV TOYA, który zostanie przes ł any ka ż demu abonentowi w terminie do 31.12.2004 r. TOYA podtrzyma ł a wyja ś nienia przedstawione Prezesowi UOKiK w trakcie kontroli, ż e „Udzielona Abonentom informacja, ż e zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych od dnia 1 maja 2004 r. uwzgl ę dniaj ą wy łą cznie na ł o ż ony podatek VAT nie jest nieprawdziwa. Op ł aty abonamentowe faktycznie wzros ł y o podatek VAT, a dodatkowo kwoty brutto zosta ł y zaokr ą glone stosownie do polityki marketingowej Spó ł ki, która polega na tym, ż e jej ceny ko ń cz ą si ę zawsze na 00 groszy, 50 groszy ewentualnie 90 groszy” (k. 46). Prezes UOKiK ustali ł : TOYA by ł a przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000062796 przez S ą d Rejonowy dla Ł odzi – Ś ródmie ś cia w Ł odzi, XX Wydzia ł Gospodarczy Krajowego Rejestru S ą dowego (k. 39-44). TOYA ś wiadczy ł a us ł ugi telekomunikacyjne w tym us ł ugi telewizji kablowej na terenie miasta Ł odzi. Na dzie ń 1 kwietnia 2004 r. TOYA mia ł a zawarte umowy z (tajemnica przedsi ę biorcy) abonentami (k. 46). TOYA ka ż dorazowo informowa ł a abonentów o planowanej zmianie op ł at abonamentowych, wskazuj ą c skal ę zmian (k. 25,38). W zawiadomieniu z dnia 15 kwietnia 2 2004 r. TOYA poinformowa ł a, ż e w zwi ą zku z uchwaleniem przez Sejm w dniu 11 marca 2004 r. 7% podatku VAT na us ł ugi radia i telewizji, od 1 maja br. b ę d ą obowi ą zywa ł y nowe stawki abonamentowe na us ł ugi telewizji kablowej w wysoko ś ci za: pakiet Socjalny 5,50 z ł , pakiet Mini 23,90 oraz pakiet Podstawowy 38,50 z ł . Zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych uwzgl ę dniaj ą wy łą cznie na ł o ż ony 7% podatek VAT (k. 25). Informacja o podwy ż kach abonamentowych zosta ł a dostarczona abonentom wraz z ksi ąż eczkami op ł at po 15 kwietnia 2004 r. (k. 46). By ł a równie ż dost ę pna w Biurach Obs ł ugi Abonenta TOYA w Ł odzi (k. 54). Faktyczny procentowy wzrost op ł at abonamentowych wynosi ł : 10,00 % za pakiet Socjalny, 8,64 % za pakiet Mini, 7,24 % za pakiet Podstawowy. W dniach 10-14 wrze ś nia TOYA opublikowa ł a w ca ł odobowej TELEGAZECIE TV TOYA sprostowanie informacji z dnia 15 kwietnia 2004 r. podaj ą c, ż e faktyczny wzrost op ł at uwzgl ę dnia ł nie tylko podatek VAT w wysoko ś ci 7% warto ś ci us ł ugi ale dodatkowo tak ż e wzrost kosztów dzia ł alno ś ci TOYA (k. 51). Informacja ta by ł a dost ę pna w sieci telewizji kablowej TOYA i „MUTIMEDIA POLSKA” Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Gdyni, konkurenta TOYA na rynku w Ł odzi. Prezes UOKiK zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy 2) naruszaj ą ce zbiorowy interes konsumentów 3) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci. Art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera otwarty katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Zgodnie z tym przepisem za bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy ustawodawca uzna ł mi ę dzy innymi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Jak wskazano na wst ę pie TOYA jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który dzia ł a na rynku us ł ug telewizji kablowej w Ł odzi. Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta, czyli s ą powszechne. Za tak ą zbiorowo ść nale ż y uzna ć odbiorców us ł ug telewizji kablowej. W kwietniu 2004 r. oceniane zachowanie TOYA dotyczy ł o (tajemnica przedsi ę biorcy) abonentów zamieszka ł ych w Ł odzi oraz ka ż dego potencjalnego abonenta - konsumenta, który by ł zainteresowany zawarciem umowy na ś wiadczenie us ł ug telewizji kablowej. 3 Tre ść zobowi ą zania TOYA wobec abonentów okre ś la umowa na dostaw ę sygna ł u telewizji kablowej wraz z regulaminem ś wiadczenia us ł ug telekomunikacyjnych (k. 29, 32). Umowa nie zawiera zobowi ą za ń TOYA wobec abonentów w zakresie udzielania informacji o przyczynach zmian wysoko ś ci op ł at abonamentowych. Zwyczaj udzielania takich informacji wynika z ogólnych zasad wspó łż ycia spo ł ecznego, o których mowa w przepisach art. 354 k.c. Zgodnie z brzmieniem art. 354 § 1 k.c. d ł u ż nik powinien wykona ć zobowi ą zanie zgodnie z jego tre ś ci ą i w sposób odpowiadaj ą cy jego celowi spo ł eczno-gospodarczemu oraz zasadom wspó łż ycia spo ł ecznego, a je ż eli istniej ą w tym zakresie ustalone zwyczaje – tak ż e w sposób odpowiadaj ą cy tym zwyczajom. Zakres zobowi ą zania profesjonalnych uczestników rynku - przedsi ę biorców okre ś la tak ż e art. 17 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807), zgodnie z którym przedsi ę biorca wykonuje dzia ł alno ść gospodarcz ą na zasadach uczciwej konkurencji i poszanowania dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów. Artyku ł ten jest to ż samy z art. 8 obowi ą zuj ą cej przedsi ę biorców do dnia 21 sierpnia 2004 r. ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178, ze zm.) Zgodnie z powy ż szym prawid ł owo ść wykonania zobowi ą zania zale ż y równie ż od przestrzegania zasad wspó łż ycia spo ł ecznego oraz ustalonych zwyczajów. Wszelkie dzia ł ania (zaniechania) ze strony TOYA sprzeczne z interesem konsumenta-abonenta lub utrudniaj ą ce realizacj ę tych interesów nie mog ą by ć uznane za prawid ł owe wykonanie zobowi ą zania w tym aspekcie. Ogólnie przyj ę t ą zasad ą uczciwo ś ci kupieckiej jest obowi ą zek udzielania prawdziwej, rzetelnej i pe ł nej informacji. Uczciwo ść obrotu nakazuje udost ę pnienie konsumentom wszystkich tych informacji, które s ą niezb ę dne dla dokonania ś wiadomego wyboru co do dalszego zwi ą zania si ę okre ś lonym kontraktem. Ma to szczególne znaczenie, gdy kontrahentem nie jest profesjonalista, ale przeci ę tny konsument. Obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej prawdziwej i pe ł nej informacji podkre ś li ł Trybuna ł Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 kwietnia 2004 r. Sygn. Akt K 33/03, w którym stwierdzi ł , ż e „ (…) Udzia ł konsumenta w procesach rynkowych powinien by ć kszta ł towany w taki sposób, aby móg ł on swobodnie i w zgodzie z w ł asnym interesem - przez konkretne transakcje - zaspokaja ć swoje u ś wiadomione potrzeby, na podstawie dostarczonej wiedzy i informacji. Z tego powodu strategicznym za ł o ż eniem nowoczesnej ochrony konsumenta jest zasada przejrzysto ś ci, rzeczywistej dost ę pno ś ci, jasnej, pe ł nej i zrozumia ł ej informacji handlowej (…)”. Informacja TOYA z dnia 15 kwietnia 2004 r., ż e zmiany wysoko ś ci op ł at abonamentowych uwzgl ę dniaj ą wy łą cznie na ł o ż ony 7% podatek VAT (k. 46) wywo ł a ł a u konsumentów mylne prze ś wiadczenie, ż e podwy ż ka op ł at abonamentowych jest niezale ż na od TOYA i zosta ł a spowodowana wy łą cznie dzia ł aniami organu ustawodawczego, na które przedsi ę biorca nie mia ł wp ł ywu. W ten sposób konsumenci uznali podwy ż k ę za zasadn ą , odpowiadaj ą c ą nowym warto ś ciom oferowanych przez TOYA us ł ug telewizji kablowej. O efekcie dzia ł ania TOYA ś wiadczy znikoma ilo ść skarg w stosunku do ilo ś ci jakie nap ł yn ęł y do Prezesa UOKiK w nast ę pstwie poprzednich podwy ż ek op ł at abonamentowych. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przyj ąć , ż e konsument zosta ł pozbawiony mo ż liwo ś ci dokonania ś wiadomej, opartej na prawdziwych informacjach oceny warto ś ci towaru, a w konsekwencji wyboru (zmiany) operatora. Informacja ta by ł a nieprawdziwa, poniewa ż wzrost op ł at abonamentowych by ł wy ż szy ni ż 7% podatek VAT, a tak ż e uwzgl ę dnia ł wzrost kosztów programingu, inflacj ę , itp. i tym samym informacja z dnia 15 kwietnia 2004 r. by ł a równie ż informacj ą niepe ł n ą i nierzeteln ą . 4 Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , Prezes UOKiK uzna ł , ż e udzielenie konsumentom nieprawdziwej, niepe ł nej i nierzetelnej informacji o planowanej podwy ż ce op ł at abonamentowych w maju 2004 r. wype ł nia przes ł anki bezprawno ś ci okre ś lone w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku post ę powania TOYA poinformowa ł a, ż e w dniach 10 – 14 wrze ś nia br. opublikowa ł a w ca ł odobowej TELEGAZECIE TV TOYA o ś wiadczenie o podaniu w ulotce z dnia 15 kwietnia 2004 r. b łę dnej informacji, ż e przyczyn ą zmian wysoko ś ci op ł at abonamentowych by ł a wy łą cznie zmiana stawki podatku VAT oraz zobowi ą za ł a si ę do opublikowania takiego samego o ś wiadczenia w numerze grudniowym Magazynu Abonentów TV TOYA, który zostanie przes ł any ka ż demu abonentowi w terminie do 31.12.2004 r. (k. 51). W zwi ą zku z powy ż szym Prezes UOKiK stwierdzi ł zaniechanie stosowania przez TOYA praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów od dnia opublikowania w ca ł odobowej TELEGAZECIE TV TOYA ww. informacji, to jest od dnia 10 wrze ś nia 2004 r. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 23e ww. ustawy orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: „TOYA”- Spó ł ka z o.o. ul. Łą kowa 29 90-554 Ł ód ź 5 6