RWA-27/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW w Warszawie RWA-61-11/03/MS Warszawa, dn. 30 wrze ś nia 2004 r. DECYZJA Nr RWA - 27 /2004 I. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Pruszkowie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Centrum Edukacyjnego OMEGA Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nieinformowanie konsumentów na pi ś mie o przys ł uguj ą cym im, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, w terminie 10 dni od jej zawarcia, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 86, poz. 804 ze zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu, wszcz ę tego na wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Pruszkowie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Centrum Edukacyjne OMEGA Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie, polegaj ą ce na uniemo ż liwianiu konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w trybie art. 4 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), przys ł uguj ą cego konsumentom w przypadku braku pisemnego pouczenia o prawie odst ą pienia od umowy, co stanowi naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania. UZASADNIENIE W dniu 22 grudnia 2003 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie wp ł yn ął wniosek Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Pruszkowie (dalej: Wnioskodawca; Rzecznik) o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Centrum Edukacyjnemu OMEGA Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie (dalej: Spó ł ka). Podstaw ą skierowanego do Urz ę du wniosku by ł a skarga konsumenta, który zawar ł ze Spó ł k ą umow ę o ś wiadczenie us ł ugi edukacyjnej – kursu j ę zyka obcego i nast ę pnie zwróci ł si ę do Rzecznika o pomoc w wyja ś nieniu warunków rezygnacji z kursu. Przedmiotowa umowa zosta ł a zawarta w domu konsumenta, a zatem, wed ł ug twierdzenia Wnioskodawcy, poza lokalem przedsi ę biorstwa w rozumieniu ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.; dalej tak ż e: ustawa). Na podstawie prowadzonej ze Spó ł k ą korespondencji Rzecznik ustali ł , i ż regu łą jest zawieranie przez Spó ł k ę umów dotycz ą cych uczestnictwa w kursach j ę zykowych poza lokalem przedsi ę biorstwa przez przedstawicieli Spó ł ki, tzw. konsultantów o ś wiatowych. Dokonana przez Wnioskodawc ę analiza wzorca Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , przedstawionego przez Spó ł k ę wy ż ej wskazanemu konsumentowi, pozwoli ł a na stwierdzenie, i ż wzorzec nie zawiera pisemnego pouczenia o konsumenckim prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy ( „Kto zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1, i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowi ą zany jest tak ż e wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą c jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę ” ). Kolejnym dzia ł aniem kwestionowanym przez Wnioskodawc ę jest uniemo ż liwianie przez Spó ł k ę konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w trybie art. 4 ustawy, przys ł uguj ą cym konsumentom w przypadku braku pisemnego pouczenia o prawie odst ą pienia od umowy. Z dokumentacji przekazanej przez Wnioskodawc ę wynika, i ż Spó ł ka kwestionuje zasadno ść stosowania przepisów ustawy do prowadzonej przez ni ą dzia ł alno ś ci, ze wzgl ę du na fakt, i ż umowy, które zawiera z konsumentami to umowy zlecenia. W opinii Rzecznika bezprawne dzia ł ania Spó ł ki pozbawiaj ą konsumentów zagwarantowanego w ustawie uprawnienia do odst ą pienia od umowy oraz godz ą w ich interesy ekonomiczne, nara ż aj ą c konsumentów na ponoszenie nieuzasadnionych kosztów, wynikaj ą cych ze stosowania przez Spó ł k ę w przypadku odst ą pienia konsumenta od umowy, postanowie ń dotycz ą cych wypowiedzenia umowy, które zawarto w § 17 i § 19 wzorca Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych stosowanego przez Spó ł k ę . Zdaniem Wnioskodawcy, poniewa ż powy ż ej wskazane dzia ł ania Spó ł ki stanowi ą praktyki sprzeczne z ustaw ą i s ą stosowane przez Spó ł k ę powszechnie w obrocie, w umowach 2 z konsumentami, nale ż y uzna ć , i ż naruszenie zbiorowych interesów konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 86, poz. 804 ze zm.; dalej tak ż e: ustokik, ustawa antymonopolowa) jest oczywiste. W dniu 7 stycznia 2004 r., uznaj ą c okoliczno ś ci wskazane przez Wnioskodawc ę za uprawdopodobniaj ą ce naruszenie przez Spó ł k ę przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie: I. podejrzenia stosowania przez Centrum Edukacyjne OMEGA Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, poprzez nieinformowanie konsumentów na pi ś mie o przys ł uguj ą cym im, stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, w terminie 10 dni od jej zawarcia, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów; II. podejrzenia stosowania przez Centrum Edukacyjne OMEGA Sp. z o.o. z siedzib ą w Warszawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą cej na uniemo ż liwianiu konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w trybie art. 4 ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (Dz. U. Nr 22, poz. 271 ze zm.), przys ł uguj ą cego konsumentom w przypadku braku pisemnego pouczenia o prawie odst ą pienia od umowy, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania oraz wezwanie do przekazania informacji i dokumentów, Spó ł ka w pi ś mie z dnia 26 stycznia 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 2 lutego 2004 r.) podnios ł a, i ż nie jest regu łą przyjmowanie zlecenia od osób fizycznych na prowadzenie kursów j ę zykowych poza siedzib ą Spó ł ki, bowiem zlecenia s ą przyjmowane w domu zleceniodawcy, ale tak ż e w siedzibie Spó ł ki, jak i terenowych miejscach prowadzenia dzia ł alno ś ci, jakimi s ą , w ś wietle wyja ś nie ń przekazanych przez Spó ł k ę , pomieszczenia wynajmowane przez Spó ł k ę w szko ł ach publicznych, domach kultury i innych miejscach u ż yteczno ś ci publicznej, oraz wynajmowanych pomieszczeniach prywatnych. Zdaniem Spó ł ki, jej wzorzec w punkcie 25 zawiera informacje o tym, i ż wszelkie spory b ę dzie rozpatrywa ł s ą d w ł a ś ciwy dla miejsca zawarcia lub wykonania umowy, co za ś ś wiadczy o tym, i ż zleceniodawca nie jest pozbawiony mo ż liwo ś ci dochodzenia swoich roszcze ń . W przedmiotowym pi ś mie Spó ł ka podnios ł a tak ż e, i ż zastosowanie przepisów ustawy w jej dzia ł alno ś ci mog ł oby naruszy ć zbiorowe interesy konsumentów. W swojej replice z dnia 24 lutego 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 1 marca 2004 r.) Rzecznik podtrzyma ł zarzuty przedstawione we wniosku. W pi ś mie z dnia 5 kwietnia 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 7 kwietnia 2004 r.), stanowi ą cym odpowied ź na wezwania Prezesa Urz ę du z dnia 3 marca 2004 r. oraz 26 marca 2004 r., Spó ł ka wskaza ł a żą dane informacje, podnosz ą c, i ż niektóre z nich stanowi ą tajemnic ę przedsi ę biorstwa. Jednocze ś nie, Spó ł ka podtrzyma ł a uprzednio zaj ę te stanowisko, i ż otrzymuje od przysz ł ego s ł uchacza zlecenie na przeprowadzenie procedury kwalifikacyjnej i kursów j ę zykowych oraz, ż e za wykonan ą us ł ug ę nale ż y jej si ę zap ł ata. 3 W odpowiedzi na pismo Prezesa Urz ę du z dnia 15 kwietnia 2004 r., pismem z dnia 27 kwietnia 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 28 kwietnia 2004 r.) Spó ł ka przekaza ł a wniosek o ograniczenie prawa wgl ą du do informacji zawartej w pi ś mie z dnia 5 kwietnia 2004 r. a dotycz ą cej ilo ś ci umów zawartych przez Spó ł k ę . Postanowieniem z dnia 18 maja 2004 r. Prezes Urz ę du ograniczy ł prawo wgl ą du do materia ł u dowodowego zgromadzonego w toku post ę powania w cz ęś ci dotycz ą cej odpowiedzi Spó ł ki na pytanie o udzielenie informacji o ilo ś ci umów o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zawartych w trakcie dzia ł alno ś ci Spó ł ki. W dniu 4 czerwca 2004 r. Prezes Urz ę du stosownie do art. 62 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przekaza ł Wnioskodawcy pismo Spó ł ki z dnia 5 kwietnia 2004 r. w wersji nieobj ę tej postanowieniem o ograniczeniu prawa wgl ą du. W dniu 5 sierpnia 2004 r. w siedzibie Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury w Warszawie stawi ł a si ę Pani Katarzyna G ą ciarek, umocowana do reprezentowania Spó ł ki we wszystkich sprawach zwi ą zanych z prowadzonym post ę powaniem przed Prezesem UOKiK w przedmiotowej sprawie (pe ł nomocnictwo z dnia 4 sierpnia 2004 r. w aktach sprawy). Pani G ą ciarek przedstawi ł a stanowisko Spó ł ki odno ś nie zarzutów podnoszonych przez Urz ą d w toku post ę powania, jednocze ś nie wyra ż aj ą c ch ęć wspó ł pracy z Urz ę dem zobowi ą zuj ą c si ę do zmian w Umowie o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , tak aby konsument dysponowa ł informacj ą o prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, stosownie do przepisów ustawy. Spó ł ka z ł o ż y ł a wyja ś nienia w sprawie oraz przedstawi ł a nowy wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych (pisma Spó ł ki z dnia 10 sierpnia 2004 r.; wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 11 sierpnia 2004 r. oraz 19 sierpnia 2004 r.) . Nale ż y tak ż e podnie ść , i ż w pi ś mie z dnia 10 sierpnia 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w dniu 11 sierpnia 2004 r.) uprawnieni do reprezentowania Spó ł ki cz ł onkowie zarz ą du z ł o ż yli o ś wiadczenie, i ż uznaj ą za skuteczn ą i prawdziw ą korespondencj ę podpisywan ą w toku post ę powania przez jednego cz ł onka zarz ą du Spó ł ki. Prezes Urz ę du uznaj ą c, i ż wszystkie niezb ę dne dla rozstrzygni ę cia aspekty sprawy zosta ł y wyja ś nione, pismem z dnia 3 wrze ś nia 2004 r. poinformowa ł strony o zako ń czeniu post ę powania dowodowego i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę przez strony z aktami post ę powania. W pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. uzupe ł niaj ą cym swoje dotychczasowe stanowisko (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 14 wrze ś nia 2004 r.) Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż od momentu wprowadzenia nowego wzorca stosuje dwa wzorce umów o ś wiadczenie us ł ug, co zwi ą zane jest z ró ż nymi stanami faktycznymi. W sytuacji gdy umowy zawierane s ą w siedzibie Spó ł ki b ą d ź w lokalu oznaczonym na zewn ą trz logo Spó ł ki, we wzorcu umownym nie stosuje si ę przepisów ustawy. Natomiast, w przypadku gdy umowy podpisywane s ą poza lokalem przedsi ę biorstwa, Spó ł ka przedstawia ł a wzorzec uwzgl ę dniaj ą cy wymogi przepisów ustawy. Strony nie skorzysta ł y z uprawnienia do zapoznania si ę z aktami sprawy. Pismem z dnia 3 wrze ś nia 2004 r., otrzymanym przez Wnioskodawc ę w dniu 6 wrze ś nia 2004 r., za ś przez Spó ł k ę w dniu 21 wrze ś nia 2004 r. (Spó ł ka otrzyma ł a kopi ę pisma drog ą telefaksow ą w dniu 16 wrze ś nia 2004 r.), Prezes Urz ę du wyznaczy ł stronom 7-dniowy termin na z ł o ż enie spisu kosztów albo wniosku o przyznanie ich wed ł ug norm odr ę bnych. Stosownie bowiem do art. 75 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach post ę powania, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustokik w post ę powaniu wszcz ę tym na wniosek strona przegrywaj ą ca spraw ę jest obowi ą zana zwróci ć drugiej stronie, na jej żą danie, koszty niezb ę dne do celowego dochodzenia praw 4 i celowej obrony, w tym tak ż e koszty opinii bieg ł ych i instytucji naukowych. Stosownie do art. 76 ustokik roszczenie o zwrot kosztów wygasa, je ż eli strona, w terminie wskazanym przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie z ł o ż y spisu kosztów albo wniosku o przyznanie kosztów wed ł ug norm odr ę bnych. Wyznaczony termin dla Wnioskodawcy up ł yn ął w dniu 13 wrze ś nia 2004 r., natomiast dla Spó ł ki w dniu 28 wrze ś nia 2004 r. Poniewa ż ani Wnioskodawca, ani Spó ł ka nie z ł o ż yli wniosków o zwrot kosztów, ich roszczenia o zwrot kosztów post ę powania, na podstawie art. 76 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, wygas ł o. W toku post ę powania dowodowego Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustali ł , co nast ę puje. Spó ł ka Centrum Edukacyjne Omega Sp. z o.o. w Warszawie prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą zgodnie z wpisem do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego z dnia 7 marca 2003 r. o nr 0000154754 jako Centrum Edukacyjne Omega Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , Al. Jerozolimskie 200, 02-222 Warszawa (za łą cznik do pisma Spó ł ki z dnia 26 stycznia 2004 r.). Przedmiotem faktycznie wykonywanej dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest prowadzenie stacjonarnych kursów j ę zyka angielskiego i niemieckiego na wszystkich poziomach zaawansowania. Kursy prowadzone s ą dla dzieci, m ł odzie ż y i doros ł ych w sposób tradycyjny (grupy 6-14 osobowe z nauczycielem). W ofercie edukacyjnej Spó ł ki (stan na dzie ń 26 stycznia 2004 r.) znajduj ą si ę kursy j ę zyka angielskiego od poziomu pocz ą tkuj ą cego do poziomu wy ż szego ś redniozaawansowanego. W dzia ł alno ś ci Spó ł ki nie jest regu łą przyjmowanie zlece ń od konsumentów poza siedzib ą Spó ł ki, bowiem zlecenia przyjmowane s ą zarówno „w domu zleceniodawcy, w siedzibie Spó ł ki jak i terenowych miejscach prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, jakimi s ą pomieszczenia wynajmowane przez Spó ł k ę w szko ł ach publicznych, domach kultury i innych miejscach u ż yteczno ś ci publicznej, oraz wynajmowanych pomieszczeniach prywatnych”. Spó ł ka stosuje jeden wzorzec umowny Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zarówno w przypadku przyjmowania zlecenia w siedzibie Spó ł ki, domu zleceniodawcy, jak i terenowych miejscach prowadzenia dzia ł alno ś ci. Konsument daj ą c Spó ł ce zlecenie przeprowadzenia kursu j ę zykowego, nie musi korzysta ć z wzorca przedstawionego przez Spó ł k ę , gdy ż mo ż e przedstawi ć w ł asny (pismo Spó ł ki z dnia 26 stycznia 2004 r. wraz z za łą czonym wzorcem umownym Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ). Potencjalny klient Spó ł ki dowiaduje si ę o jej dzia ł alno ś ci w wyniku przeprowadzanych przez ni ą akcji reklamowych. Akcje reklamowe Spó ł ki polegaj ą na rozwieszaniu plakatów oraz roznoszeniu i rozdawaniu ulotek reklamowych. Spó ł ka nie przestawi ł a wzorca ulotki ani plakatu, informuj ą c jedynie o zawartej w nich tre ś ci. Przedmiotowe materia ł y informowa ł y o rozpoczynaj ą cych si ę kursach j ę zykowych oraz zawiera ł y numer telefonu Spó ł ki oraz adres siedziby. Konsument dysponuje mo ż liwo ś ci ą zapoznania si ę z ofert ą edukacyjn ą w siedzibie Spó ł ki, terenowym miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej lub zasi ę gaj ą c informacji telefonicznej. Ka ż dy konsument zasi ę gaj ą cy informacji o ofercie informowany jest o: formie prawnej dzia ł alno ś ci Spó ł ki (Spó ł ka okazuje konsumentowi kopi ę wpisu do KRS-u do wgl ą du); przedmiocie dzia ł alno ś ci Spó ł ki; sposobie organizacji i prowadzenia kursu; odp ł atno ś ci za kurs; prawie odst ą pienia od umowy w ka ż dej chwili oraz o przys ł uguj ą cym 30-dniowym prawie wypowiedzenia umowy ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego; minimalnym okresie na jaki zawarta jest umowa; miejscu i sposobie sk ł adania reklamacji (pismo Spó ł ki z dnia 2 sierpnia 2004 r.). 5 Konsument mo ż e zaproponowa ć Spó ł ce zawarcie umowy w swoim domu. Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych w imieniu Spó ł ki podpisywane s ą przez konsultantów o ś wiatowych zatrudnionych przez Spó ł k ę . Rol ą konsultanta o ś wiatowego jest dok ł adne przedstawienie oferty edukacyjnej Spó ł ki, przeprowadzenie testu kwalifikuj ą cego klienta do danej grupy zaawansowania (procedura kwalifikacyjna przeprowadzana przez Spó ł k ę jest p ł atna) oraz podpisanie umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych (pismo Spó ł ki z dnia 8 wrze ś nia 2004 r.). Wszelkie szczegó ł y kursu, które nie zosta ł y sprecyzowane we wzorcu Umowy zostaj ą ustalone w terenowym miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w trakcie zebrania organizacyjnego z uczestnikami kursu. Je ż eli ustalenia takiego spotkania nie odpowiadaj ą konsumentowi, zlecenie mo ż e by ć rozwi ą zane bez zachowania okresu wypowiedzenia w drodze porozumienia stron i bez ponoszenia nieuzasadnionych kosztów (pismo Spó ł ki z dnia 26 stycznia 2004 r.). Od dnia 25 listopada 2003 r. Spó ł ka nie zawiera ju ż umów poza swoj ą g ł ówn ą siedzib ą w Warszawie, natomiast terenowymi miejscami prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej by ł y oddzia ł y Spó ł ki w Lublinie (od dnia 1 sierpnia 2003 r. do dnia 30 listopada 2003 r.) oraz w Krakowie (od dnia 10 wrze ś nia 2003 r. do dnia 11 marca 2004 r.), które by ł y oznaczone stosownie do przepisów art. 11 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.) 1 (pismo Spó ł ki z dnia 26 stycznia 2004 r.). Spó ł ka poinformowa ł a, i ż prowadzi kursy j ę zykowe w nast ę puj ą cych miejscowo ś ciach: Bia ł ogard, Brwinów, Celestynów, Chrzanów, Gocza ł kowice, Góra Pu ł awska, Izabelin, Janowiec n/Wis łą , Jastrz ę bie Zdrój, Karlino, K ą kolewnica, K ę ty, Knurów, Komarówka Podlaska, Koszalin, Mi ę dzyrzec Podlaski, Na łę czów, Nowy Dwór Mazowiecki, Ostrów Mazowiecka, Pruszków, Pu ł awy, Radzy ń Podlaski, Rybnik, S ł upsk, Ustka, Wadowice, Wieliczka, Wo ł omin, Zawiercie, Ż ory (pismo Spó ł ki z dnia 10 sierpnia 2004 r.). W pi ś mie z dnia 5 kwietnia 2004 r. Spó ł ka wskaza ł a liczb ę zawartych przez ni ą umów o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych w okresie od 21 maja 2003 r. do 25 listopada 2003 r. (wgl ą d do tych informacji zosta ł utajniony moc ą postanowienia z dnia 18 maja 2004 r.). W toku post ę powania strony wyja ś ni ł y, co nast ę puje. Spó ł ka podnios ł a, i ż zleceniodawcy, którzy zlecaj ą jej ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, mog ą dochodzi ć swoich roszcze ń przed s ą dami, których wyroki Spó ł ka musi respektowa ć , dlatego nie zgadza si ę ze stwierdzeniem, ż e swoim dzia ł aniem narusza zbiorowe interesy konsumentów. Spó ł ka uwa ż a, ż e zbiorowe interesy konsumentów mo ż e narusza ć zastosowanie w jej dzia ł alno ś ci przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny (pismo Spó ł ki z dnia 26 stycznia 2004 r.). W odpowiedzi na wyja ś nienia Spó ł ki Wnioskodawca wskaza ł , i ż Spó ł ka zawiera cz ęść umów poza lokalem przedsi ę biorstwa; stosuje wzór umowny, który nie zawiera informacji o przys ł uguj ą cym konsumentowi zawieraj ą cemu umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa prawie odst ą pienia od niej w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia; nie stosuje przepisów ustawy uznaj ą c j ą za sprzeczn ą z przepisami Kodeksu cywilnego i mog ą c ą narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Poniewa ż Spó ł ka nie stosuje przepisów ustawy w swojej dzia ł alno ś ci do umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, w przypadku odst ą pienia od umowy konsument zmuszony jest do wyst ą pienia na drog ę s ą dow ą w celu odzyskania pieni ę dzy wp ł aconych przy zawieraniu umowy. Natomiast, wedle ustale ń 1 Przedmiotowy artyku ł zosta ł uchylony przez art. 66 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. Przepisy wprowadzaj ą ce ustaw ę o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1808) z dniem 21 sierpnia 2004 r. 6 Rzecznika, konsumenci, którzy odst ę puj ą od umowy przed dokonaniem wp ł aty, s ą wzywani, na podstawie § 17 wzorca do zap ł aty ustalonych w umowie rat miesi ę cznych za okres wypowiedzenia (z regu ł y 2 raty od daty z ł o ż enia o ś wiadczenia), po rygorem skierowania sprawy na drog ę post ę powania s ą dowego. Spó ł ka podnios ł a, i ż nie prowadzi szczegó ł owych statystyk i nie rozró ż nia umów pod wzgl ę dem miejsca ich zawarcia, dlatego nie mo ż e udzieli ć odpowiedzi na pytanie ile umów zosta ł o zawartych „w czasie odwiedzin osób dzia ł aj ą cych w imieniu Spó ł ki w miejscu pracy konsumenta, w jego mieszkaniu lub innym miejscu jego prywatnego pobytu”. Zdaniem Spó ł ki, z formu ł y stosowanego przez ni ą wzorca wynika, i ż w cen ę kursu wliczona jest op ł ata za procedur ę kwalifikacyjn ą , która jest odr ę bn ą us ł ug ą wykonywan ą jednorazowo w dniu zawarcia umowy na zlecenie p ł atnika. Spó ł ce nale ż y si ę zatem wniesienie zap ł aty za przeprowadzon ą procedur ę kwalifikacyjn ą (pismo z dnia 5 kwietnia 2004 r.). Odnosz ą c si ę do powy ż ej wskazanej argumentacji Spó ł ki, Wnioskodawca podniós ł , i ż formularze zg ł oszenia na kurs zawieraj ą rubryk ę „miejscowo ść i data” wobec czego istnieje wprost mo ż liwo ść ustalenia, które umowy zawierane zosta ł y przez Spó ł k ę poza siedzib ą przedsi ę biorstwa. Wyja ś ni ł tak ż e, i ż ż adna z pozycji wymienionych w cenie kursu nie stanowi odr ę bnej us ł ugi, co wynika bezpo ś rednio z tre ś ci stosunku prawnego (pismo Wnioskodawcy z dnia 16 czerwca 2004 r.). W toku prowadzonego post ę powania pismem z dnia 10 sierpnia 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 11 sierpnia 2004 r.), Spó ł ka ponownie ustosunkowa ł a si ę do stawianych jej zarzutów. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż w stosowanym przez siebie wzorcu Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zawar ł a prawo do odst ą pienia od umowy. Wed ł ug jej twierdze ń , rozszerzy ł a 10-dniowy termin na odst ą pienie od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, do 30 dni ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego. W ocenie Spó ł ki zapis taki rozszerza mo ż liwo ść dochodzenia praw przez konsumentów. Odno ś nie drugiego z zarzutów post ę powania Spó ł ka przyzna ł a, ż e swoim dzia ł aniem narusza ł a zbiorowe interesy konsumentów poprzez uniemo ż liwienie konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż jej dzia ł anie podyktowane by ł o b łę dn ą ocen ą stanu prawnego. Ś rodki pieni ęż ne pobierane podczas podpisywania Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych mia ł y bowiem pe ł ni ć funkcj ę zadatku w rozumieniu art. 394 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm.; dalej tak ż e: k.c.), i pobierane by ł y w celu pokrycia kosztów zwi ą zanych z procedur ą kwalifikacyjn ą , dojazdem konsultanta o ś wiatowego do domu klienta. Spó ł ka uznawa ł a za skuteczne odst ą pienie od umowy, jednak na mocy art. 394 § 1 w zw. z 395 § 2 Kodeksu cywilnego pobiera ł a odpowiednie wynagrodzenie za wy ś wiadczone ju ż us ł ugi. Spó ł ka przyzna ł a, ż e takie rozumienie i stosowanie prawa nie mo ż e mie ć miejsca w kontek ś cie przepisów ustawy. Jednocze ś nie Spó ł ka zapewni ł a, i ż nigdy ś wiadomie nie stara ł a si ę dzia ł a ć na niekorzy ść konsumenta. Zdaniem Spó ł ki ś wiadczy o tym dogodne ukszta ł towanie prawa wypowiedzenia umowy przez konsumenta, zgodnie z którym korzystaj ą c z przedmiotowego uprawnienia p ł aci on jedynie za ju ż odebran ą cz ęść us ł ugi. Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż z dniem 1 sierpnia 2004 r. zaniecha ł a stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W za łą czeniu do swojego pisma z dnia 10 sierpnia 2004 r. Spó ł ka przedstawi ł a nowy wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , wprowadzony przez Spó ł k ę z dniem 1 sierpnia 2004 r., w którym znalaz ł si ę zapis o nast ę puj ą cej tre ś ci: § 21 „P ł atnik ma prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od zawarcia umowy, pod warunkiem, ż e w tym terminie dor ę czy Centrum pisemne o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy napisane wed ł ug wzoru: [imi ę , nazwisko i adres 7 zamieszkania p ł atnika], tre ść : „Niniejszym informuj ę Centrum Edukacyjne „OMEGA” sp. z o.o. w Warszawie Al. Jerozolimskie 200, ż e odst ę puj ę od umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ze zg ł oszeniem na kurs nr [nr zg ł oszenia], zawartej w [miejscowo ść ] w dniu [dzie ń , miesi ą c i rok zawarcia umowy], [data i czytelny podpis p ł atnika]” . Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę do umo ż liwienia konsumentom dochodzenia swego prawa do odst ą pienia od umowy. W swoim pi ś mie Spó ł ka poinformowa ł a tak ż e, i ż wyst ą pi ł a do Wnioskodawcy z propozycj ą zawarcia ugody. Jednocze ś nie, wnios ł a o rozpatrzenie sprawy w trybie art. 23f ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W dniu 12 sierpnia 2004 r. Delegatura UOKiK w Warszawie prowadz ą ca przedmiotowe post ę powanie, drog ą telefoniczn ą poinformowa ł a Spó ł k ę o konieczno ś ci doprecyzowania przygotowanego wzorca umownego o tre ś ci wyja ś niaj ą ce jakie zachowanie konsumenta wystarczy aby odst ą pienie od umowy w terminie 10 dniowym by ł o skuteczne (notatka s ł u ż bowa z dnia 12 sierpnia 2004 r.). Rzecznik w pi ś mie z dnia 25 sierpnia 2004 r. (wp ł yw do Delegatury UOKiK w Warszawie w dniu 31 sierpnia 2004 r.) odniós ł si ę do wyja ś nie ń Spó ł ki z dnia 10 sierpnia 2004 r. i przedstawionego nowego wzorca Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych. Wnioskodawca podkre ś li ł , i ż Spó ł ka przedstawiaj ą c argumenty na poparcie tezy o nies ł uszno ś ci postawienia wobec niej zarzutu dotycz ą cego niewykonywania obowi ą zku informowania konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, nie przedstawi ł a dowodów potwierdzaj ą cych fakt wype ł niania obowi ą zku wynikaj ą cego z przepisów ustawy. Zdaniem Wnioskodawcy zapis § 17 wzorca „Strony maj ą prawo odst ą pi ć od niniejszej umowy z zachowaniem 30 dniowego terminu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego” myli terminy dotycz ą ce dwóch ca ł kowicie odmiennych instytucji prawnych, czyli odstapienia od umowy i wypowiedzenia umowy. Rzecznik wyja ś niaj ą c skutki zastosowania powo ł anych instytucji podnosi, i ż odst ą pienie od umowy wywo ł uje skutek od momentu zawarcia umowy, wypowiedzenie za ś wywo ł uje skutek na przysz ł o ść . Okre ś lenie skutku odst ą pienia w § 17 wzorca Spó ł ki przeczy instytucji odst ą pienia od umowy. Odnosz ą c si ę do przedstawionego przez Spó ł k ę wzorca, Rzecznik stwierdzi ł , i ż zapis § 21 nowego wzorca zawiera niezgodno ść z art. 2 ustawy poniewa ż zobowi ą zuje konsumentów do „dor ę czenia” Spó ł ce o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. Natomiast stosownie do powo ł anego przepisu ustawy wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Rzecznik podnosi tak ż e, i ż z tre ś ci wzorca wynika, i ż znajduje on zastosowanie do wszystkich umów zawieranych przez Spó ł k ę , a wi ę c tak ż e zawieranych w lokalu przedsi ę biorstwa. Zdaniem Rzecznika, Spó ł ka winna doprecyzowa ć zapis poprzez powo ł anie si ę na odpowiednie przepisy ustawy w celu unikni ę cia problemów z jego interpretacj ą . W odpowiedzi na uwagi Urz ę du z dnia 12 sierpnia 2004 r., Spó ł ka przygotowa ł a nast ę puj ą ce zmiany w brzmieniu § 21 wzorca: „P ł atnik ma prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od zawarcia umowy, pod warunkiem, ż e w tym terminie z ł o ż y Centrum pisemne o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy napisane wed ł ug wzoru: [imi ę , nazwisko i adres zamieszkania p ł atnika], tre ść : „Niniejszym informuj ę Centrum Edukacyjne „OMEGA” sp. z o.o. w Warszawie Al. Jerozolimskie 200, ż e odst ę puj ę od umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ze zg ł oszeniem na kurs nr [nr zg ł oszenia], zawartej w [miejscowo ść ] w dniu [dzie ń , miesi ą c i rok zawarcia umowy], [data i czytelny podpis p ł atnika]. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie przed jego up ł ywem stosownego o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy listem poleconym na adres Centrum” (nowy wzorzec umowny stanowi za łą cznik do pisma Spó ł ki z dnia 8 wrze ś nia 2004 r.). 8 W pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż aktualnie stosuje dwa wzorce Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, co zwi ą zane jest ze specyfik ą zawieranych przez ni ą umów. Wynika to bowiem z dwóch sytuacji: • w przypadku umów zawieranych w lokalu przedsi ę biorstwa oznaczonym przez logo Spó ł ki na zewn ą trz, Spó ł ka nie stosuje prawa odst ą pienia w rozumieniu przepisów ustawy; • w przypadku naboru na zaj ę cia j ę zykowe prowadzonego poprzez akcj ę promocyjn ą skierowan ą do zdefiniowanej grupy odbiorców np. mieszka ń cy danego osiedla, pracownicy zak ł adu pracy, kiedy to do zainteresowanych osób, po uprzednim wyra ż eniu przez nie zgody, doje ż d ż a konsultant o ś wiatowy na wskazane miejsce, Spó ł ka wprowadzi ł a odpowiednie zapisy o mo ż liwo ś ci odst ą pienia stosownie do przepisów ustawy. Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż od dnia 7 stycznia 2004 r. nie podpisywa ł a umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa. Spó ł ka t ł umaczy przedmiotowe zachowanie brakiem pewno ś ci czy stosowanie jednego wzorca do dwóch sytuacji faktycznych jest ca ł kowicie zgodne z prawem. Jak Spó ł ka podkre ś la, w ówczesnym stanie wiedzy cz ł onków zarz ą du Spó ł ki pobieranie drobnych op ł at w razie odst ą pienia od umowy nie by ł o sprzeczne z zasadami ogólnymi Kodeksu cywilnego. Zarz ą d nie zna ł regulacji przepisów specjalnych ustawy. Zarz ą d o ś wiadczy ł , i ż wszelkie umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa b ę d ą zgodne z nowym wzorcem, który zosta ł do łą czony do pisma Spó ł ki. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zwa ż y ł , co nast ę puje. Post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, podobnie jak ka ż de inne post ę powanie administracyjne, toczy si ę z udzia ł em osób maj ą cych przymiot strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. Stosownie do brzmienia tego przepisu stron ą jest ka ż dy, czyjego interesu prawnego lub obowi ą zku dotyczy post ę powanie, lub kto żą da czynno ś ci organu ze wzgl ę du na swój interes prawny lub obowi ą zek. Natomiast zgodnie z art. 100c ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stron ą post ę powania jest ka ż dy, kto wnosi o wydanie decyzji w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów lub wobec kogo zosta ł o wszcz ę te post ę powanie o stosowanie takiej praktyki. Stronami przedmiotowego post ę powania s ą wi ę c: Rzecznik, który wniós ł o wydanie decyzji w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz Spó ł ka, wobec której wszcz ę to przedmiotowe post ę powanie. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów „przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów . ” Ustawa antymonopolowa w art. 23a ust. 2 stanowi: „za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów.” Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed godz ą cymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem (zakazanych przez przepisy innych ustaw) oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrymi obyczajami, dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń , które b ę d ą uznawane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę zwrotem „w szczególno ś ci”. 9 Oznacza to, ż e wskazany katalog ma charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszaj ą przepisy innych ustaw. W przepisie art. 23a ustawy nie ma odwo ł ania do konkretnych ustaw, z tego wzgl ę du, i ż by ł oby to sprzeczne z zasadami poprawnej legislacji, ale tak ż e niepotrzebnie ogranicza ł o Prezesa Urz ę du w jego decyzjach w sprawie niedozwolonych praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Normy materialnoprawne istotne z punktu widzenia wydania decyzji znajduj ą si ę w innych ustawach, poza ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów. Odno ś nie punktu I sentencji decyzji. W celu zastosowania normy wyinterpretowanej z tre ś ci art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustawy, Prezes UOKiK musi wykaza ć , i ż zachowanie przedsi ę biorcy spe ł nia łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1. jest dzia ł aniem bezprawnym, 2. narusza zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 83 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483) „Ka ż dy ma obowi ą zek przestrzegania prawa Rzeczypospolitej Polskiej.” Przedmiotowa norma skierowana jest tak ż e do przedsi ę biorców. Dodatkowo, mo ż na wskaza ć , i ż zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego ka ż dy przedsi ę biorca w zakresie prowadzonej przez niego dzia ł alno ś ci gospodarczej zobowi ą zany jest do nale ż ytej staranno ś ci (art. 355 § 2 k.c.). Oznacza to, i ż w przypadku zawierania umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, przedsi ę biorcy zobligowani s ą do przestrzegania przepisów prawa, które reguluj ą przedmiotow ą materi ę , m.in. przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Ustawa o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny reguluje tryb zawierania umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa. Przepisy przedmiotowej ustawy nie dotycz ą szczególnego typu umowy (o charakterystycznym ś wiadczeniu lub jego przedmiocie, co uzasadnia ł oby w łą czenie ich do Kodeksu cywilnego jako szczególnych typów umów). Umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa to szczególne postaci umów, znamienne miejscem i sposobem zawarcia. Zatem, dla zastosowania przepisów przedmiotowej ustawy w zakresie dotycz ą cym umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, nie ma znaczenia typ umowy, ale miejsce jej zawarcia. Poniewa ż przedmiotowa ustawa stanowi lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego, zastosowanie znajduje poj ę cie konsumenta zawarte w art. 22 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z powo ł anym artyku ł em „za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą ”. Nale ż y tak ż e wskaza ć , i ż to ż sama definicja obowi ą zuje na gruncie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zgodnie z art. 4 pkt 11 ustokik konsumentem jest konsument w rozumieniu przepisów ustawy Kodeks cywilny). Stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy przez lokal przedsi ę biorstwa rozumie si ę miejsce przeznaczone do obs ł ugiwania publiczno ś ci i oznaczone zgodnie z przepisami o dzia ł alno ś ci gospodarczej. Poj ę cie „lokal przedsi ę biorstwa przeznaczony do obs ł ugiwania publiczno ś ci” nawi ą zuje do terminu w art. 97 Kodeksu cywilnego. Łą czne pos ł ugiwanie si ę kryterium przestrzenno-funkcjonalnym (lokal – przeznaczenie do obs ł ugi publiczno ś ci) nakazuje jako obj ę te re ż imem ochronnym ustawy traktowa ć umowy zawarte w lokalu przedsi ę biorstwa, lecz nie przeznaczonym do obs ł ugiwania publiczno ś ci (np. w konkretnym przypadku magazyn czy biuro zarz ą du). Nale ż y podkre ś li ć , i ż fakt, ż e ustawa odsy ł a w kwestii oznaczenia do przepisów o dzia ł alno ś ci gospodarczej ma istotne znaczenie w kwestii ustalenia co nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem „lokal przedsi ę biorstwa” . Zgodnie bowiem z art. 11 ust. 1 ustawy Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (artyku ł nieobowi ą zuj ą cy, który jednak w ocenie Prezesa Urz ę du wobec braku odpowiednika w ustawie o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej winien 10 by ć stosowany posi ł kowo do oceny co nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem lokalu przedsi ę biorstwa) zak ł ad g ł ówny, oddzia ł oraz inne sta ł e miejsce wykonywania dzia ł alno ś ci gospodarczej powinny by ć oznaczone na zewn ą trz. A zatem, za lokal przedsi ę biorstwa nale ż y uzna ć nie tylko siedzib ę przedsi ę biorcy, ale tak ż e jego oddzia ł czy inne sta ł e miejsce wykonywania dzia ł alno ś ci gospodarczej. Uprawnienie konsumenta, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa okre ś la art. 2 ustawy. Zgodnie z t ą regulacj ą „Konsument, który zawar ł umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, mo ż e od niej odst ą pi ć bez podania przyczyn, sk ł adaj ą c stosowne o ś wiadczenie na pi ś mie, w terminie dziesi ę ciu dni od zawarcia umowy (ust. 1). Nie jest dopuszczalne zastrze ż enie, ż e konsumentowi wolno odst ą pi ć od umowy za zap ł at ą oznaczonej sumy (odst ę pne) (ust. 2). W razie odst ą pienia od umowy umowa jest uwa ż ana za niezawart ą , a konsument jest zwolniony z wszelkich zobowi ą za ń . To, co strony ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie niezmienionym, chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Je ż eli konsument dokona ł jakichkolwiek przedp ł at, nale żą si ę od nich odsetki ustawowe od daty dokonania przedp ł aty (ust. 3).” Wy ż ej wskazane przepisy przyznaj ą konsumentowi prawo wycofania si ę z transakcji, prawo odst ą pienia od umowy, które to uprawnienie nie mo ż e by ć w ż aden sposób wy łą czone lub ograniczone umow ą (art. 17 ustawy). Obowi ą zki przedsi ę biorcy, w przypadku zawierania przez niego umów poza lokalem przedsi ę biorstwa, okre ś la art. 3 ustawy „Kto zawiera z konsumentem umow ę poza lokalem przedsi ę biorstwa, powinien przed jej zawarciem poinformowa ć konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie, o którym mowa w art. 2 ust. 1 i wr ę czy ć wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu, z oznaczeniem swojego imienia i nazwiska (nazwy) oraz adresem zamieszkania (siedziby); obowi ą zany jest tak ż e wr ę czy ć konsumentowi pisemne potwierdzenie zawarcia umowy, stwierdzaj ą ce jej dat ę i rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę (ust. 1). Konsument, na żą danie przedsi ę biorcy, po ś wiadcza na pi ś mie, ż e zosta ł poinformowany o prawie odst ą pienia i ż e otrzyma ł wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy (ust. 2).” Stosownie do art. 4 ustawy „Je ż eli konsument nie zosta ł poinformowany na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy, bieg terminu, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie rozpoczyna si ę . W takim wypadku konsument mo ż e odst ą pi ć od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od uzyskania informacji o prawie odst ą pienia. Konsument nie mo ż e jednak z tego powodu odst ą pi ć od umowy po up ł ywie trzech miesi ę cy od jej wykonania.” Wy łą czenie stosowania przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny w zakresie umów zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, nast ę puje tylko w przypadkach okre ś lonych w art. 5 ustawy. Zgodnie z brzmieniem art. 5 pkt 1 ustawy „Przepisów o umowach zawieranych z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, nie stosuje si ę do umów o charakterze ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia.” Uwzgl ę dniaj ą c powy ż ej wskazany przepis, niezb ę dne jest przytoczenie definicji poj ę cia ś wiadczenia ci ą g ł ego. Zdaniem doktryny, ś wiadczenie jest ci ą g ł e, gdy jego spe ł nienie wymaga jakiego ś zachowania si ę d ł u ż nika przez pewien przeci ą g czasu i gdy ze wzgl ę du na rodzaj czynno ś ci, wskazany w tre ś ci stosunku prawnego, nie mo ż e by ć ono wykonane jednorazowo. 2 2 Por.: red. W. Czachórski: Zobowi ą zania. Zarys wyk ł adu, Warszawa 2002, wyd. VIII, s. 73. 11 We wniosku o wszcz ę cie post ę powania Rzecznik podniós ł , i ż z jego ustale ń dokonanych w trakcie korespondencji ze Spó ł k ą , która ś wiadczy us ł ugi edukacyjne, wynika, i ż regu łą jest zawieranie przez Spó ł k ę umów dotycz ą cych uczestnictwa w kursach j ę zykowych poza lokalem przedsi ę biorstwa przez przedstawicieli Spó ł ki, tzw. konsultantów o ś wiatowych. Dokonana przez Wnioskodawc ę analiza wzorca Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , przedstawionego przez Spó ł k ę konsumentowi, na rzecz którego Rzecznik podj ął interwencj ę , pozwoli ł a na stwierdzenie, i ż wzorzec nie zawiera pisemnego pouczenia o konsumenckim prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, o którym mowa w art. 3 ust. 1 ustawy. W opinii Rzecznika bezprawne dzia ł ania Spó ł ki pozbawiaj ą konsumentów zagwarantowanego w ustawie uprawnienia do odst ą pienia od umowy oraz godz ą w ich interesy ekonomiczne, nara ż aj ą c konsumentów na ponoszenie nieuzasadnionych kosztów, wynikaj ą cych ze stosowania przez Spó ł k ę w przypadku odst ą pienia konsumenta od umowy, postanowie ń dotycz ą cych wypowiedzenia umowy, które zawarto w § 17 i § 19 wzorca Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych stosowanego przez Spó ł k ę . W ocenie Prezesa Urz ę du, w toku post ę powania nie wykazano, i ż regu łą jest zawieranie przez Spó ł k ę umów poza lokalem przedsi ę biorstwa. Niemniej jednak, wskazuj ą c, i ż zlecenia przyjmowane s ą np. tak ż e w domu konsumenta, Spó ł ka przyzna ł a, i ż w toku swojej dzia ł alno ś ci zawiera z konsumentami umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych m.in. poza lokalem przedsi ę biorstwa. Do dnia 1 sierpnia 2004 r. Spó ł ka wykorzystywa ł a ten sam wzorzec zarówno w przypadku przyjmowania zlecenia w siedzibie Spó ł ki, czy terenowych miejscach prowadzenia dzia ł alno ś ci, jak równie ż w domu zleceniodawcy. W pocz ą tkowej fazie post ę powania Spó ł ka twierdzi ł a, i ż interesy konsumentów mo ż e narusza ć zastosowanie w jej dzia ł alno ś ci przepisów ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, a zatem nie stosowa ł a przepisów ustawy w swojej dzia ł alno ś ci. Po zmianie stanowiska w sprawie (pisma Spó ł ki z dnia 10 sierpnia 2004 r. i 8 wrze ś nia 2004 r.) Spó ł ka wyja ś ni ł a swoje zachowanie argumentuj ą c, i ż zarz ą d Spó ł ki nie zna ł regulacji przepisów specjalnych ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny. Przekazany przez Spó ł k ę w za łą czeniu do pisma z dnia 26 stycznia 2004 r. wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, potwierdzi ł zarzut Rzecznika, i ż nie zawiera on informacji o przys ł uguj ą cym konsumentowi z mocy ustawy prawie do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa. A zatem, za fakty przyznane przez Spó ł k ę , w rozumieniu art. 229 Kodeksu post ę powania cywilnego w zw. z art. 81 ustawy antymonopolowej, zdaniem Prezesa Urz ę du nale ż y uzna ć : • Spó ł ka w swojej dzia ł alno ś ci zawiera umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa; • do dnia 1 sierpnia 2004 r. Spó ł ka wykorzystywa ł a ten sam wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zarówno w przypadku przyjmowania zlecenia w siedzibie Spó ł ki, czy terenowych miejscach prowadzenia dzia ł alno ś ci, jak równie ż w domu zleceniodawcy; • do dnia 1 sierpnia 2004 r. Spó ł ka nie stosowa ł a przepisów ustawy w swojej dzia ł alno ś ci. Zdaniem Prezesa Urz ę du, umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych nosz ą znamiona umów o charakterze ci ą g ł ym. Znajduje to wyraz w konstrukcji wzorca umownego stosownego przez Spó ł k ę (zarówno w wersji przekazanej Prezesowi Urz ę du pismem z dnia 26 stycznia 2004 r., jak i pismem z dnia 8 wrze ś nia 2004 r.), zgodnie z którym przedmiotem 12 umowy jest kurs j ę zyka obcego (§ 2), który b ę dzie odbywa ł si ę w okresie wskazanym w zg ł oszeniu (§ 11) i obejmuje 80 godzin lekcyjnych lektoratu (§ 12). Stosownie za ś do powo ł anego ju ż art. 5 pkt 1 ustawy przepisy ustawy nie znajduj ą zastosowania do umów o charakterze ci ą g ł ym lub okresowym, zawieranych na podstawie oferty sprzeda ż y lub przez odwo ł anie si ę do og ł osze ń , reklam, cenników i innych informacji skierowanych do ogó ł u albo do poszczególnych osób, je ż eli konsument móg ł uprzednio zapozna ć si ę z tre ś ci ą otrzymanej oferty lub informacji pod nieobecno ść drugiej strony umowy, a zarazem w tej ofercie lub informacji, jak i w umowie zastrze ż ono prawo konsumenta do odst ą pienia od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od dnia jej zawarcia. Zgodnie z wyja ś nieniami Spó ł ki na rozwieszanych podczas akcji reklamowych plakatach i rozdawanych ulotkach znajdowa ł y si ę informacje o rozpoczynaj ą cych si ę kursach j ę zykowych oraz numer telefonu Spó ł ki oraz adres siedziby. Spó ł ka szeroko wyja ś ni ł a tak ż e jakie informacje zainteresowany kursami konsument uzyskuje w siedzibie Spó ł ki, terenowym miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej, lub zasi ę gaj ą c informacji telefonicznej. Po ś ród nich nie by ł o informacji o mo ż liwo ś ci odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. A zatem, w ocenie Prezesa Urz ę du, tre ść oferty Spó ł ki oraz informacje udzielane przez Spó ł k ę o ofercie nie stanowi ą informacji uzasadniaj ą cych wy łą czenie umów zawieranych przez Spó ł k ę spod re ż imu ustawy, co oznacza, i ż umowy zawierane z konsumentami przez Spó ł k ę poza lokalem przedsi ę biorstwa podlegaj ą re ż imowi przepisów ustawy. Spó ł ka zawieraj ą c z konsumentami umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa zobligowana jest do przestrzegania przepisów ustawy. Zdaniem Prezesa Urz ę du, brak w stosowanym przez Spó ł k ę wzorcu informacji o prawie odst ą pienia od ww. umów stanowi dzia ł anie bezprawne. Poniewa ż w toku post ę powania Spó ł ka podnosi ł a szereg argumentów maj ą cych na celu ekskulpowanie swoich dzia ł a ń , zasadne jest odniesienie si ę do nich. • Prezes Urz ę du nie da ł wiary twierdzeniom Spó ł ki, i ż konsument nie musi korzysta ć z wzorca przedstawionego przez Spó ł k ę , gdy ż mo ż e przedstawi ć w ł asny. Spó ł ka nie przedstawi ł a ż adnej umowy zawartej z konsumentem na podstawie przedstawionego przez niego wzoru, ani nie wskaza ł a, i ż informuje konsumentów o mo ż liwo ś ci ingerencji konsumenta w kszta ł t warunków umowy. • Zdaniem Prezesa Urz ę du, Spó ł ka próbuje ekskulpowa ć swoje dzia ł ania podnosz ą c, i ż to konsument mo ż e zaproponowa ć Spó ł ce zawarcie umowy w swoim domu, w miejscu pracy czy w innym miejscu prywatnego pobytu. W zwi ą zku z t ą argumentacj ą nale ż y wyja ś ni ć , i ż istotne dla obj ę cia ochronnym dzia ł aniem ustawy jest zawarcie umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa. Oboj ę tne natomiast jest, z czyjej inicjatywy nast ą pi ł o nawi ą zanie kontaktu w tej sprawie. • Spó ł ka zaznaczy ł a, i ż wszelkie szczegó ł y kursu, które nie zosta ł y sprecyzowane we wzorcu Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zostaj ą ustalone w terenowym miejscu prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej w trakcie zebrania organizacyjnego z uczestnikami kursu. Je ż eli ustalenia takiego spotkania nie odpowiadaj ą konsumentowi, zlecenie mo ż e by ć rozwi ą zane bez zachowania okresu wypowiedzenia w drodze porozumienia stron i bez ponoszenia nieuzasadnionych kosztów. W ocenie Prezesa Urz ę du, twierdzenia Spó ł ki odno ś nie jej praktyki w rozwi ą zywaniu umów nie maj ą znaczenia dla przedmiotowej sprawy, gdy ż nie zmienia to faktu, ż e Spó ł ka nie realizowa ł a ustawowego obowi ą zku informowania konsumenta na pi ś mie o prawie odst ą pienia w terminie 10 dni od dnia zawarcia umowy. • Spó ł ka podkre ś li ł a, i ż procedura kwalifikacyjna przeprowadzana przez Spó ł k ę jest czynno ś ci ą p ł atn ą , co wynika z formu ł y stosowanego przez ni ą wzorca. Twierdzi ł a wi ę c, i ż nale ż y si ę jej wniesienie zap ł aty za przeprowadzon ą procedur ę kwalifikacyjn ą . Prezes Urz ę du podziela pogl ą d wyra ż ony przez Wnioskodawc ę , 13 i ż ż adna z pozycji wymienionych w cenie kursu (§ 9 wzorca Spó ł ki) nie stanowi odr ę bnej us ł ugi, co wynika bezpo ś rednio z tre ś ci stosunku prawnego. Dodatkowo, nale ż y wskaza ć , i ż Spó ł ka nie dostarczy ł a danych o ilo ś ci umów zawartych poza lokalem przedsi ę biorstwa. Niemniej jednak, w ocenie Prezesa Urz ę du, wobec przyznania Spó ł ki, i ż w swojej dzia ł alno ś ci zawiera umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa, ustalenie ilo ś ci umów zawartych poza lokalem przedsi ę biorstwa przez Spó ł k ę nie jest faktem maj ą cym dla rozstrzygni ę cia sprawy istotne znaczenie. W tym miejscu nale ż y tak ż e odnie ść si ę do twierdzenia Rzecznika, i ż Spó ł ka dysponuje mo ż liwo ś ci ą ustalenia, które umowy zawierane zosta ł y przez Spó ł k ę poza siedzib ą przedsi ę biorstwa, gdy ż formularze zg ł oszenia na kurs zawieraj ą rubryk ę „miejscowo ść i data” . Zdaniem Prezesa Urz ę du, fakt podawania nazwy miejscowo ś ci w formularzu zg ł oszeniowym, nie stanowi dowodu na to, i ż Spó ł ka ma mo ż liwo ść ustalenia ile umów zawartych zosta ł o poza lokalem przedsi ę biorstwa. Nale ż y podkre ś li ć bowiem, i ż za lokal przedsi ę biorstwa mo ż e by ć uznana nie tylko siedziba czy oddzia ł przedsi ę biorcy, ale tak ż e sta ł e miejsce prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej. Po prezentowanym w pocz ą tkowym okresie prowadzonego post ę powania stanowisku, i ż przepisy ustawy nie maj ą zastosowania do dzia ł alno ś ci Spó ł ki, Spó ł ka zmieni ł a swój pogl ą d w sprawie. Zmiana stanowiska nast ą pi ł a wraz z wyja ś nieniami zawartymi w pi ś mie Spó ł ki z dnia 10 sierpnia 2004 r. Jak ju ż podkre ś lano w cz ęś ci ustalaj ą cej, odnosz ą c si ę do pierwszego z zarzutów post ę powania Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż w stosowanym przez siebie wzorcu Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zawar ł a prawo do odst ą pienia od umowy. Wed ł ug jej twierdze ń , rozszerzy ł a, przewidziany w przepisach ustawy, 10-dniowy termin na odst ą pienie od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, do 30 dni ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego. Zdaniem Spó ł ki, zapis taki rozszerza mo ż liwo ść dochodzenia praw przez konsumentów. Oceniaj ą c przedmiotowe wyja ś nienia Spó ł ki, Prezes Urz ę du podziela pogl ą d przedstawiony przez Wnioskodawc ę , wedle którego Spó ł ka prezentuj ą c argumentacj ę na poparcie tezy o zawarciu we wzorcu prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, pomyli ł a dwie ró ż ne instytucje prawa cywilnego: umowne prawo odst ą pienia od umowy i jej wypowiedzenia. Sformu ł owanie u ż yte w § 17 wzorca Spó ł ki, „Strony maj ą prawo odst ą pi ć od niniejszej umowy z zachowaniem 30 dniowego terminu wypowiedzenia ze skutkiem na koniec miesi ą ca kalendarzowego” , nie statuuje, wbrew twierdzeniom Spó ł ki, prawa do odst ą pienia od umowy (a), ale prawo jej wypowiedzenia (b). a/ jednostronne odst ą pienie od umowy Jednostronne prawo odst ą pienia przewidziane jest jako wyj ą tek od zasady zwi ą zania umow ą w kilku przypadkach: a) przy niektórych umowach (np. spó ł ka), b) przy umowach wzajemnych w razie niewykonania zobowi ą zania przez drug ą stron ę , c) przy zawarciu ka ż dej umowy, o ile strony wprowadzi ł y zapis o mo ż liwo ś ci odst ą pienia w ci ą gu oznaczonego terminu. A zatem, przy zawarciu ka ż dej umowy strony mog ą wprowadzi ć dodatkowe zastrze ż enie umowne, ż e w ci ą gu oznaczonego terminu jednej z nich lub im obu wolno od umowy odst ą pi ć (art. 395 § 1 k.c.). Odst ą pienie ma moc wsteczn ą , a zatem uwa ż a si ę , i ż nie by ł a ona wcale zawarta. b/ wypowiedzenie umowy Wypowiedzenie umowy jest jednostronnym rozwi ą zaniem umowy najcz ęś ciej stosowanym w przypadku stosunków o charakterze ci ą g ł ym, np. umowy najmu, dzier ż awy, 14 u ż yczenia. Jest to czynno ść prawna, polegaj ą ca na z ł o ż eniu o ś wiadczenia woli drugiej stronie. Skutki prawne wypowiedzenia nast ę puj ą jedynie na przysz ł o ść . Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, nale ż y zgodzi ć si ę z Rzecznikiem, i ż okre ś lenie skutku odst ą pienia w § 17 wzorca Spó ł ki przeczy instytucji odst ą pienia od umowy. W tym miejscu nale ż y tak ż e podkre ś li ć , i ż konieczno ść zastosowania wymogów przepisów ustawy do umów zawieranych poza lokalem przedsi ę biorstwa, a wi ę c przede wszystkim pisemnej informacji o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10-dniowym od momentu jej zawarcia, nie wy łą cza mo ż liwo ś ci zastosowania przez Spó ł k ę w umowie powo ł anych powy ż ej instytucji prawa cywilnego. Poniewa ż Spó ł ka w pi ś mie z 10 sierpnia 2004 r. o ś wiadczy ł a, i ż z dniem 1 sierpnia 2004 r. zacz ęł a stosowa ć nowy wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , w którym znalaz ł si ę zapis o nast ę puj ą cej tre ś ci: § 21 „P ł atnik ma prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od zawarcia umowy, pod warunkiem, ż e w tym terminie dor ę czy Centrum pisemne o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy napisane wed ł ug wzoru: [imi ę , nazwisko i adres zamieszkania p ł atnika], tre ść : „Niniejszym informuj ę Centrum Edukacyjne „OMEGA” sp. z o.o. w Warszawie Al. Jerozolimskie 200, ż e odst ę puj ę od umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ze zg ł oszeniem na kurs nr [nr zg ł oszenia], zawartej w [miejscowo ść ] w dniu [dzie ń , miesi ą c i rok zawarcia umowy], [data i czytelny podpis p ł atnika]” , Prezes Urz ę du przeanalizowa ł przedmiotowy zapis pod k ą tem jego zgodno ś ci z przepisami ustawy. Zdaniem Prezesa Urz ę du przedstawiony przez Spó ł k ę wzorzec nie zawiera ł wymaganej przez ustaw ę informacji jakie zachowanie konsumenta wystarczy aby odst ą pienie od umowy w terminie 10-dniowym by ł o skuteczne (wzorzec nak ł ada na konsumenta obowi ą zek „ dor ę czenia” o ś wiadczenia do Szko ł y w terminie 10 dni). Podobny pogl ą d w tej kwestii przedstawi ł tak ż e Rzecznik stwierdzaj ą c, i ż zapis § 21 wzorca Spó ł ki, przedstawionego w za łą czeniu do pisma z dnia 10 sierpnia 2004 r. zawiera niezgodno ść z art. 2 ustawy poniewa ż zobowi ą zuje konsumentów do „dor ę czenia” Spó ł ce o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. Natomiast stosownie do powo ł anego przepisu ustawy do skutecznego odst ą pienia wystarczy wys ł anie o ś wiadczenia przed jego up ł ywem. Prezes Urz ę du przekaza ł powy ż sze uwagi pe ł nomocnikowi Spó ł ki, który w jej imieniu zobowi ą za ł si ę do przygotowania zmian we wzorcu. Poniewa ż przekazany przez Spó ł k ę w dniu 24 sierpnia 2004 r. zmieniony wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych nie spe ł nia ł przes ł anek uznania go za dowód z dokumentu w rozumieniu art. 46 ustokik, nie stanowi ł on dowodu, i ż Spó ł ka dokona ł a zmian we wzorcu. Za dowód z dokumentu, Prezes Urz ę du uzna ł prawid ł owo po ś wiadczony za zgodno ść z orygina ł em przez jednego z cz ł onków zarz ą du Spó ł ki zmieniony wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , przekazany przez Spó ł k ę w za łą czeniu do pisma z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, zdaniem Prezesa Urz ę du, nale ż y przyj ąć , i ż Spó ł ka stosuje zmieniony, zgodnie z uwagami Prezesa Urz ę du, wzorzec od dnia 10 wrze ś nia 2004 r. (data stempla pocztowego umieszczona na kopercie pisma Spó ł ki z dnia 8 wrze ś nia 2004 r.). Paragraf 21 wzorca Spó ł ki uzyska ł w owym wzorcu nast ę puj ą ce brzmienie: „P ł atnik ma prawo do odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od zawarcia umowy, pod warunkiem, ż e w tym terminie z ł o ż y Centrum pisemne o ś wiadczenie o odst ą pieniu od umowy napisane wed ł ug wzoru: [imi ę , nazwisko i adres zamieszkania p ł atnika], tre ść : „Niniejszym informuj ę Centrum Edukacyjne „OMEGA” sp. z o.o. w Warszawie Al. Jerozolimskie 200, ż e odst ę puj ę od umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych ze zg ł oszeniem na kurs nr [nr zg ł oszenia], zawartej w [miejscowo ść ] w dniu [dzie ń , miesi ą c i rok zawarcia umowy], [data i czytelny 15 podpis p ł atnika]. Do zachowania tego terminu wystarczy wys ł anie przed jego up ł ywem stosownego o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy listem poleconym na adres Centrum.” Zdaniem Prezesa Urz ę du, przedstawiony przez Spó ł k ę w za łą czeniu do pisma z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. wzorzec umowny spe ł nia przes ł anki art. 3 ust. 1 ustawy, a mianowicie: zawiera pisemne pouczenie na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia (§ 21); zawiera wzór o ś wiadczenia o odst ą pieniu (§ 21). Spó ł ka spe ł nia te ż przes ł ank ę potwierdzenia zawarcia umowy, stwierdzaj ą ce dat ę , rodzaj oraz przedmiot ś wiadczenia i cen ę (odpowiednie rubryki we wzorcu Zg ł oszenia na kurs ; za łą cznik do pism Spó ł ki z dnia 26 stycznia 2004 r. oraz 8 wrze ś nia 2004 r.). Nale ż y podkre ś li ć , i ż przepis art. 3 ust. 1 ustawy nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek przedkontraktowego poinformowania konsumenta o prawie odst ą pienia. W ocenie Prezesa Urz ę du, zamieszczenie przedmiotowej informacji we wzorcu umowy, w warunkach umo ż liwiaj ą cych konsumentowi zapoznanie si ę z jego tre ś ci ą przed z ł o ż eniem podpisu, realizuje ów ustawowy obowi ą zek. W ocenie Prezesa Urz ę du zastrze ż enie Spó ł ki, i ż odst ą pienie od umowy wystarczy wys ł anie przed up ł ywem listem poleconym jest zastrze ż eniem uzasadnionym. W innym bowiem przypadku, czas odst ą pienia od umowy uleg ł by wyd ł u ż eniu. Poza tym, jak to wynika z brzmienia zapisu umowy, konsument mo ż e z ł o ż y ć stosowne o ś wiadczenie – a wi ę c dysponuje mo ż liwo ś ci ą osobistego stawiennictwa w Spó ł ce i ż z ł o ż enia przedmiotowego o ś wiadczenia. Prezes Urz ę du nie podziela pogl ą du Rzecznika, i ż Spó ł ka winna doprecyzowa ć zapis poprzez powo ł anie si ę na odpowiednie przepisy ustawy w celu unikni ę cia problemów z jego interpretacj ą . Zdaniem Prezesa Urz ę du, ustawa nie nak ł ada na przedsi ę biorców obowi ą zku wskazywania podstawy prawnej z jakiej wynika przyznanie konsumentom prawa do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze, w ocenie Prezesa Urz ę du, zapis § 21 wzorca Spó ł ki jest zgodny z przepisami ustawy. Z wyja ś nie ń Spó ł ki (pismo z dnia 8 wrze ś nia 2004 r.) wynika, i ż aktualnie stosuje ona dwa wzorce Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , co zwi ą zane jest ze specyfik ą zawieranych przez ni ą umów, które w cz ęś ci zawierane s ą w lokalu przedsi ę biorstwa, za ś w cz ęś ci poza nim, np. w domu konsumenta. W ł a ś nie w odniesieniu do tych ostatnich umów Spó ł ka wprowadzi ł a odpowiednie zapisy o mo ż liwo ś ci odst ą pienia stosownie do przepisów ustawy. Odnosz ą c si ę do twierdze ń Spó ł ki zawartych w pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2004 r., w którym Spó ł ka o ś wiadczy ł a, i ż od dnia 7 stycznia 2004 r. nie podpisywa ł a umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa, nale ż y podkre ś li ć , i ż Spó ł ka nie przedstawi ł a ż adnych dowodów na poparcie tej tezy. Co wi ę cej, wyja ś nienia te pozostaj ą w sprzeczno ś ci z wcze ś niejszymi wyja ś nieniami Spó ł ki dotycz ą cymi dzia ł alno ś ci Spó ł ki, która informowa ł a, i ż „zlecenia (…) s ą przyjmowane zarówno w domu zleceniodawcy, siedzibie spó ł ki jak i terenowych miejscach prowadzenia dzia ł alno ś ci gospodarczej” (pismo z dnia 26 stycznia 2004 r.). Odmieniaj ą c czasownik „przyjmowa ć ” w czasie tera ź niejszym Spó ł ka przyzna ł a, i ż w czasie sk ł adania o ś wiadczenia zawiera umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa. Nale ż y tak ż e podkre ś li ć , i ż przedmiotowe post ę powanie dotyczy nie tylko oceny dzia ł a ń Spó ł ki od momentu wszcz ę cia post ę powania, ale tak ż e dzia ł a ń podejmowanych przez Spó ł k ę przed dniem 7 stycznia 2004 r. W ocenie Prezesa Urz ę du, za okres stosowania praktyki, o której mowa w punkcie I sentencji, nale ż y uzna ć okres, kiedy Spó ł ka uznawa ł a za obowi ą zuj ą cy wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych , w którego tre ś ci nie informowa ł a o przys ł uguj ą cym konsumentom zawieraj ą cym umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa prawie odst ą pienia na mocy przepisów ustawy. 16 Dodatkowo, Prezes Urz ę du uznaje za zasadne odniesienie si ę do wyra ż onego w pi ś mie z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. twierdzenia Spó ł ki, ż e maj ą c na uwadze dobro swoich klientów pozostawia dodatkow ą mo ż liwo ść zrezygnowania z jej us ł ug w trakcie wykonywania umowy, w drodze wypowiedzenia. Nale ż y podnie ść , i ż umowa o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych jest typem umowy zbli ż onej do umowy zlecenia. Na mocy art. 750 k.c. do umów nie uregulowanych innymi przepisami, stosuje si ę odpowiednio przepisy o zleceniu. Kodeksowe unormowanie umowy zlecenia przewiduje ró ż ne sposoby zako ń czenie stosunku prawnego. Na ogó ł umowa zlecenie wygasa przez wykonanie zleconej us ł ugi. Poza tym mog ą wchodzi ć w rachub ę zwyk ł e przyczyny ustania stosunku prawnego wed ł ug cz ęś ci ogólnej zobowi ą za ń . Stosownie za ś do art. 746 § 1 i 2 k.c. zako ń czenie stosunku prawnego mo ż e nast ą pi ć tak ż e przez wypowiedzenie przez ka ż d ą ze stron ze skutkiem natychmiastowym. Wypowiedzenie dokonuje si ę przez z ł o ż enie partnerowi stosownego o ś wiadczenia woli. Umowa rozwi ą zuje si ę wówczas ze skutkiem na przysz ł o ść . Oczywi ś cie Kodeks cywilny rozró ż nia wypowiedzenie umowy z wa ż nej przyczyny oraz bez jej podania. W przypadku daj ą cego zlecenie (tu: kursanta), rozwi ą zuj ą c umow ę obowi ą zany jest on ui ś ci ć przyjmuj ą cemu zlecenie cz ęść wynagrodzenia odpowiadaj ą c ą jego dotychczasowym czynno ś ciom, a je ż eli wypowiedzenie nast ą pi ł o bez wa ż nego powodu, powinien tak ż e naprawi ć szkod ę . A zatem, niezale ż nie od tego czy Spó ł ka zawiera we wzorcu prawo konsumenta do jej wypowiedzenia, uprawnienie takie przys ł uguje konsumentowi na mocy przepisów Kodeksu cywilnego. Jak ju ż podnoszono w przedmiotowej decyzji do stwierdzenia, i ż dane dzia ł anie przedsi ę biorcy stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest stwierdzenie bezprawno ś ci danego dzia ł ania. W przedmiotowej decyzji wykazano, i ż brak pisemnej informacji o umownym prawie odst ą pienia w przypadku zawierania przez Spó ł k ę umów z konsumentami poza lokalem przedsi ę biorstwa stanowi dzia ł anie bezprawne. Stwierdzenie przez Prezesa Urz ę du stosowania praktyki, wymaga jednak tak ż e wykazania, i ż zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów. Zbiorowy interes konsumentów oznacza interes dotycz ą cy ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustokik dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem interesów nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę do ko ń ca zidentyfikowa ć , gdy ż dotyczy konsumentów, z którymi zawarto umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa jak i mog ł oby dotyczy ć tak ż e potencjalnych klientów Spó ł ki. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y stwierdzi ć , i ż w niniejszej sprawie zosta ł naruszony zbiorowy interes konsumentów. Naruszone interesy maj ą charakter ekonomiczny, gdy ż uniemo ż liwianie przez Spó ł k ę konsumentom dochodzenia roszcze ń wynikaj ą cych z przepisów ustawy wi ą za ł o si ę z zastosowaniem dotkliwych konsekwencji finansowych przewidzianych w umowie. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, zdaniem Prezesa Urz ę du, za uzasadnione nale ż y uzna ć stwierdzenie, i ż nieinformowanie przez Spó ł k ę konsumentów o przys ł uguj ą cym im prawie odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, polegaj ą c ą na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 w zw. z art. 23a ust. 1 ustokik. Jednocze ś nie wobec wprowadzenia przez Spó ł k ę z dniem 10 wrze ś nia 2004 r. do stosowanego przez ni ą wzorca zapisu przyznaj ą cego konsumentom prawo do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, zgodnego z przepisami ustawy, zdaniem Prezesa Urz ę du nale ż y uzna ć , i ż praktyka okre ś lona w punkcie I sentencji zosta ł a przez Spó ł k ę zaprzestana. W zwi ą zku z tym uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego 17 post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 23e ustokik. Przepis art. 23e ust. 2 ustokik stanowi, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Odnosz ą c si ę w sposób szczególny do charakteru decyzji Prezesa Urz ę du wydawanych na podstawie art. 23e ustawy antymonopolowej, nale ż y wyja ś ni ć , i ż przedmiotowa decyzja wydawana jest w przypadku, gdy zachowanie przedsi ę biorcy nie narusza ju ż w dacie orzekania przepisu art. 23a ustokik. A zatem, dopiero gdy zachowanie przedsi ę biorcy przestaje narusza ć zakaz praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, nakazanie zaniechania ich stosowania, na mocy art. 23c ustokik, staje si ę bezprzedmiotowe. Dodatkowo, nale ż y podkre ś li ć , i ż stosownie do art. 23e ust. 3 ustokik „Ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci, o których mowa w ust. 1 (a wi ę c sytuacji, w której przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ustokik) spoczywa na przedsi ę biorcy.” Zatem, stosownie do powo ł anego przepisu, to przedsi ę biorca obarczony jest ci ęż arem udowodnienia okoliczno ś ci, i ż jego zachowanie przesta ł o narusza ć zakazy praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c uzasadniaj ą cych wydanie decyzji na podstawie art. 23e w miejsce art. 23c ustawy antymonopolowej. W ocenie Prezesa Urz ę du, Spó ł ka przedstawiaj ą c w za łą czeniu do pisma z dnia 8 wrze ś nia 2004 r. po ś wiadczony za zgodno ść z orygina ł em nowy wzorzec Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, który zawiera informacj ę o prawie i zasadach odst ą pienia od umowy zawieranej z konsumentem poza lokalem przedsi ę biorstwa i zapewniaj ą c, i ż wszelkie umowy zawierane poza lokalem przedsi ę biorstwa b ę d ą zawierane w oparciu o ten wzorzec, udowodni ł okoliczno ść zaprzestania stosowania niezgodnej z ustaw ą o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki. Odnosz ą c si ę natomiast do sugerowanego przez Spó ł k ę zastosowania przepisu art. 23f ustokik, zgodnie z którym „Je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych we wniosku lub b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania z urz ę du – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 23a, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń ”, w ocenie Prezesa Urz ę du zastosowanie przedmiotowego przepisu w ustalonym stanie faktycznym nie znajduje uzasadnienia, z tego wzgl ę du, i ż zapis ów dotyczy sytuacji, gdy przedsi ę biorca nie zaniecha ł jeszcze stosowania praktyki. W rozpatrywanej sprawie, w dacie wydawania decyzji kwestionowana przez Prezesa Urz ę du praktyka zosta ł a zaniechana, w zwi ą zku z czym odpad ł y podstawy do nakazywania zaprzestania stosowania praktyki. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Odno ś nie punktu II sentencji decyzji. Drugi z zarzutów przedmiotowego post ę powania dotyczy uniemo ż liwiania przez Spó ł k ę konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w trybie art. 4 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, przys ł uguj ą cego konsumentom w przypadku braku pisemnego pouczenia o prawie odst ą pienia od umowy. Stosownie bowiem do powo ł anego ju ż art. 4 ustawy „Je ż eli konsument nie zosta ł poinformowany na pi ś mie o prawie odst ą pienia od umowy, bieg terminu, o którym mowa w art. 2 ust. 1, nie rozpoczyna si ę . W takim wypadku konsument mo ż e odst ą pi ć od umowy w terminie dziesi ę ciu dni od uzyskania informacji o prawie odst ą pienia. Konsument nie mo ż e jednak z tego powodu odst ą pi ć od umowy po up ł ywie trzech miesi ę cy od jej wykonania.” 18 Zgodnie z ustaleniami Prezesa Urz ę du, Spó ł ka do dnia 10 wrze ś nia 2004 r. zawieraj ą c z konsumentami umowy poza lokalem przedsi ę biorstwa, przed ich zawarciem nie informowa ł a konsumentów na pi ś mie o prawie odst ą pienia. W szczególno ś ci, stosowany przez Spó ł k ę wzór Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych nie zawiera ł informacji o ww. uprawnieniu konsumenta. W takiej sytuacji konsument dysponowa ł mo ż liwo ś ci ą skorzystania z uprawnie ń przewidzianych w art. 4 ustawy, jednak ż e – jak wynika z za łą czonych do wniosku dokumentów, obrazuj ą cych prób ę dochodzenia przez Rzecznika roszcze ń przys ł uguj ą cych konsumentowi na mocy art. 4 ustawy (pismo Rzecznika z dnia 14 listopada 2003 r. skierowane do Spó ł ki) – Spó ł ka odmówi ł a konsumentowi realizacji jego roszcze ń uznaj ą c, i ż nie znajduj ą one oparcia w podpisanej przez konsumenta umowie i na podstawie § 19 ówcze ś nie obowi ą zuj ą cej umowy ( „W przypadku wypowiedzenia umowy obowi ą zek p ł atnika do wnoszenia dalszych op ł at miesi ę cznych za kurs ustaje z dniem rozwi ą zania umowy” ) ponownie wezwa ł a konsumenta do uiszczenia nale ż no ś ci w wysoko ś ci 350 z ł oraz dwóch rat miesi ę cznych. Ustosunkowuj ą c si ę do zarzutów Wnioskodawcy bezpo ś rednio po wszcz ę ciu post ę powania, Spó ł ka podnosi ł a, i ż zastosowanie w jej dzia ł alno ś ci przepisów ustawy mog ł oby narusza ć zbiorowe interesy konsumentów oraz ż e zleceniodawcy, którzy zlecaj ą jej ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych, mog ą dochodzi ć swoich roszcze ń przed s ą dami, których wyroki Spó ł ka musi respektowa ć , dlatego nie zgadza si ę ze stwierdzeniem, ż e swoim dzia ł aniem narusza zbiorowe interesy konsumentów. W ocenie Prezesa Urz ę du, Spó ł ka przyzna ł a tym samym, i ż nie stosuje przepisów ustawy, a w konsekwencji nie respektuje uprawnie ń konsumentów wynikaj ą cych z jej art. 4. W swoim pi ś mie z dnia 10 sierpnia 2004 r. Spó ł ka zmieni ł a stanowisko w sprawie i przyzna ł a, ze swoim dzia ł aniem narusza ł a zbiorowe interesy konsumentów poprzez uniemo ż liwienie konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w trybie przepisów ustawy. Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż jej dzia ł anie podyktowane by ł o b łę dn ą ocen ą stanu prawnego. Ś rodki pieni ęż ne pobierane podczas podpisywania Umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych mia ł y bowiem pe ł ni ć funkcj ę zadatku w rozumieniu art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego i pobierane by ł y w celu pokrycia kosztów zwi ą zanych z procedur ą kwalifikacyjn ą , dojazdem konsultanta o ś wiatowego do domu klienta. Spó ł ka uznawa ł a za skuteczne odst ą pienie od umowy, jednak na mocy art. 394 § 1 w zw. z 395 § 2 Kodeksu cywilnego pobiera ł a odpowiednie wynagrodzenie za wy ś wiadczone ju ż us ł ugi. Spó ł ka przyzna ł a, ż e takie rozumienie i stosowanie prawa nie mo ż e mie ć miejsca w kontek ś cie przepisów ustawy. Jednocze ś nie Spó ł ka zapewni ł a, i ż nigdy ś wiadomie nie stara ł a si ę dzia ł a ć na niekorzy ść konsumenta. Zgodnie z brzmieniem art. 395 k.c. „Mo ż na zastrzec, ż e jednej lub obu stronom przys ł ugiwa ć b ę dzie w ci ą gu oznaczonego terminu prawo odst ą pienia od umowy. Prawo to wykonywa si ę przez o ś wiadczenie z ł o ż one drugiej stronie (ust. 1). W razie wykonania prawa odst ą pienia umowa uwa ż ana jest za nie zawart ą . To, co strony ju ż ś wiadczy ł y, ulega zwrotowi w stanie nie zmienionym, chyba ż e zmiana by ł a konieczna w granicach zwyk ł ego zarz ą du. Za ś wiadczone us ł ugi oraz za korzystanie z rzeczy nale ż y si ę drugiej stronie odpowiednie wynagrodzenie (ust. 2).” W ocenie Prezesa Urz ę du, Spó ł ka nieprawid ł owo stosowa ł a art. 395 w swojej dzia ł alno ś ci, gdy ż opiera ł a si ę na b łę dnym za ł o ż eniu, i ż procedura kwalifikacyjna stanowi odr ę bn ą us ł ug ę od us ł ugi edukacyjnej w postaci nauki j ę zyka obcego. Niemniej jednak, nawet prawid ł owe zastosowanie przedmiotowego przepisu przez Spó ł k ę nie zwalnia ł o jej z zastosowania przepisów ustawy. Zdaniem Prezesa Urz ę du, realizacja uprawnienia konsumenta do odst ą pienia od umowy zagwarantowana jest w ustawie, poprzez mo ż liwo ść z ł o ż enia o ś wiadczenia o odst ą pieniu od umowy w terminie 10 dni od dnia jej zawarcia. Dostarczenie o ś wiadczenia skutkuje tym, i ż umow ę nale ż y traktowa ć jak nie zawart ą . Spó ł ka 19 dzia ł a ł a wi ę c bezprawnie nie uznaj ą c skuteczno ś ci odst ą pienia od umowy zgodnie z przewidzian ą w ustawie procedur ą . W sytuacji braku pisemnego pouczenia o prawie odst ą pienia od umowy, uniemo ż liwianie konsumentom dochodzenia roszcze ń trybie art. 4 nale ż y uzna ć za dzia ł anie bezprawne. Przedmiotowe dzia ł anie Spó ł ki narusza zbiorowy interes konsumentów, gdy ż dotyczy konsumentów naruszaj ą c ich prawa na szerok ą skal ę . Spó ł ka przyzna ł a bowiem, i ż uniemo ż liwia ł a konsumentom dochodzenia prawa odst ą pienia i roszcze ń z nim zwi ą zanych. Dzia ł ania Spó ł ki godz ą w interes ekonomiczny konsumentów, gdy ż pozbawiaj ą c ich zagwarantowanego w ustawie uprawnienia nara ż aj ą konsumentów na ponoszenie kosztów wynikaj ą cych z zapisów umowy. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, w ocenie Prezesa Urz ę du dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na uniemo ż liwianiu konsumentom dochodzenia ustawowego prawa odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa w trybie art. 4 ustawy o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialno ś ci za szkod ę wyrz ą dzon ą przez produkt niebezpieczny, przys ł uguj ą cego konsumentom w przypadku braku pisemnego pouczenia o prawie odst ą pienia od umowy, stanowi praktyk ę naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów. Poniewa ż praktyka, o której mowa w punkcie drugim sentencji przedmiotowej decyzji jest ś ci ś le skorelowana z praktyk ą punktu I, wobec wprowadzenia przez Spó ł k ę do stosowanego przez ni ą wzorca zapisu przyznaj ą cego konsumentom prawo do odst ą pienia od umowy zawartej poza lokalem przedsi ę biorstwa, zgodnego z przepisami ustawy i zobowi ą zania si ę do umo ż liwienia konsumentom dochodzenia swego prawa do odst ą pienia od umowy, zdaniem Prezesa Urz ę du nale ż y uzna ć , i ż tak ż e praktyka okre ś lona w punkcie II sentencji zosta ł a przez Spó ł k ę zaprzestana. W zwi ą zku z tym uzasadnione jest zako ń czenie prowadzonego post ę powania rozstrzygni ę ciem wydanym na podstawie art. 23e ustokik. Przepis art. 23e ust. 2 ustokik stanowi bowiem, i ż w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Maj ą c powy ż sze na wzgl ę dzie, orzeczono jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem niniejszej Delegatury. Otrzymuj ą : 1. Powiatowy Rzecznik Konsumentów w Pruszkowie Pani Jolanta Markowska Starostwo Powiatowe w Pruszkowie ul. Micha ł a Drzyma ł y 30 05-800 Pruszków 2. Centrum Edukacyjne Omega Sp. z o.o. skrytka pocztowa 159 Al. Jerozolimskie 200 02-222 Warszawa 20