RŁO-62/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61-38/07/MD Ł ód ź , dnia 31 grudnia 2007 r. DECYZJA Nr R Ł O 62/2007 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Przedsi ę biorstwu In ż ynieryjno- Budowlanemu ”ZETPRI-REMBUD” sp. z o.o., ul. Wrze ś nie ń ska 83, 91-043 Ł ód ź – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, dzia ł anie Przedsi ę biorstwa In ż ynieryjno-Budowlanego ”ZETPRI-REMBUD” sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi, polegaj ą ce na stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „Umowa nr …/Prz/2007” postanowienia umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, o tre ś ci: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia o wykonaniu przedmiotu umowy pod rygorem sporz ą dzenia przez Wykonawc ę jednostronnego protoko ł u.” , i stwierdza si ę jej zaniechanie z dniem 27 listopada 2007 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo In ż ynieryjno-Budowlane ”ZETPRI-REMBUD” sp. z o.o., ul. Wrze ś nie ń ska 83, 91-043 Ł ód ź kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 015,00 z ł (s ł ownie: jeden tysi ą c pi ę tna ś cie z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. Uzasadnienie W dniu 8 stycznia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „Prezes Urz ę du” – wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie, czy dzia ł ania przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na rynku us ł ug deweloperskich w województwie ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim w zakresie stosowanych wzorców umów nie naruszaj ą chronionych prawem interesów konsumentów uzasadniaj ą cych podj ę cie dzia ł a ń okre ś lonych w odr ę bnych ustawach lub wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Przedmiotowa kontrola wzorców umów dotyczy ł a tre ś ci mog ą cych stanowi ć niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385 1 §1 i 3 oraz art. 385 3 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (zwana dalej: „Kodeks cywilny” lub ,,k.c.”) oraz tre ś ci, których wykorzystanie stanowi ć mog ł o praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz. 331 ze zm. ) – zwana dalej: „ustawa o okik”. W wyniku przeprowadzonej kontroli wzorca umowy stosowanego przez Przedsi ę biorstwo In ż ynieryjno-Budowlane ”ZETPRI-REMBUD” sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi – zwana dalej: „Spó ł ka”, Prezes Urz ę du zakwestionowa ł postanowienie analizowanego wzorca umowy o podobnej tre ś ci do postanowienia umownego wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 ze zm.) – zwana dalej: „k.p.c.” lub „Kodeks post ę powania cywilnego”. Zapis zawarty w § 9 ust. 1 wzorca umowy pn. „Umowa nr …/Prz/2007”, w brzmieniu: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia o wykonaniu przedmiotu umowy pod rygorem sporz ą dzenia przez Wykonawc ę jednostronnego protoko ł u.” jest zbie ż ny z postanowieniem umownym wpisanym pod numerem 365 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., o tre ś ci: „W sytuacji okre ś lonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokó ł sporz ą dzony przez Sprzedaj ą cego zast ę puje protokó ł odbioru ” W zwi ą zku z powy ż szym, wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takich praktyk przez Spó ł k ę sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. W dniu 23 lipca 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 38/07 (dowód: karty Nr 1 – 2) post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania, przez Przedsi ę biorstwo In ż ynieryjno-Budowlane ”ZETPRI-REMBUD” sp. z o.o., ul. Wrze ś nie ń ska 83, 91-043 Ł ód ź , praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn.: „Umowa nr …/Prz/2007” , postanowienia umownego o tre ś ci: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia o wykonaniu przedmiotu umowy pod rygorem sporz ą dzenia przez Wykonawc ę 2 jednostronnego protoko ł u.” , które jest zbie ż ne z postanowieniem umownym wpisanym pod numerem 365 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania (dowód: karta Nr 4 – 5), Spó ł ka w pe ł ni zgodzi ł a si ę z postawionym zarzutem i zobowi ą za ł a si ę do przekazania w terminie 14 dni poprawiony wzorzec umowy (dowód: karta Nr 19). Spó ł ka przekaza ł a tekst zmian wprowadzonych w stosowanym przez ni ą wzorcu umowy. Jednocze ś nie Spó ł ka wnios ł a na podstawie art. 105 k.p.a. w zwi ą zku z art. 84 ustawy o okik o umorzenie post ę powania (dowód: karty Nr 27-28). W przedmiotowym wzorcu umowy § 9 ust. 1 otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia go na pi ś mie o wykonaniu przedmiotu umowy. Za dokonanie odbioru po tym terminie Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę zap ł aci ć op ł at ę dodatkow ą w wysoko ś ci … z ł (lub … z ł /dzie ń ).” . Prezes Urz ę du poinformowa ł Spó ł k ę , i ż proponowana zmiana nie umo ż liwia ju ż Spó ł ce dokonania odbioru lokalu bez obecno ś ci konsumenta. W tym zakresie, Spó ł ka wyeliminowa ł a wskazane nieprawid ł owo ś ci. Jednak ż e, Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę , i ż zapis § 9 ust. 1 zd. 2, o tre ś ci: „Za dokonanie odbioru po tym terminie Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę zap ł aci ć op ł at ę dodatkow ą w wysoko ś ci … z ł (lub … z ł /dzie ń ).” mo ż e stanowi ć niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 3 pkt 16 k.c. (dowód: karta Nr 29). W odpowiedzi na stanowisko Prezesa Urz ę du, Spó ł ka wprowadzi ł a stosown ą zmian ę w tre ś ci tego unormowania poprzez dodanie zdania 2 o tre ś ci: „Op ł at ę dodatkow ą okre ś lon ą w zdaniu poprzednim zap ł aci Zamawiaj ą cemu równie ż Wykonawca, je ś li opó ź nienie w dokonaniu odbioru wynika z przyczyn le żą cych po jego stronie.” (dowód: karta Nr 30 – verte). Ponadto, Spó ł ka przekaza ł a poprawiony wzorzec umowy, propozycj ę zmian w umowach zawartych wed ł ug przedmiotowego wzorca umowy wraz z dowodami nadania propozycji zmian (aneksów) do kontrahentów Spó ł ki, z którymi wcze ś niej zawar ł a umowy (dowód: karty Nr 32 – 37, 45 – 48, 50 – 53). W dniu 5 grudnia 2007 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Spó ł k ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy (dowód: karta Nr 54). Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą wpisanym do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000111223, prowadzonym przez S ą d Rejonowy dla Ł odzi- Ś ródmie ś cia w Ł odzi, XX Wydzia ł Krajowego Rejestru S ą dowego. Zgodnie z przedstawionym aktualnym odpisem z rejestru przedsi ę biorców przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. budownictwo oraz obs ł uga nieruchomo ś ci (dowód: karty Nr 22 – 24). Przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du w ramach niniejszego post ę powania by ł stosowany przez Spó ł k ę przy zawieraniu umów z konsumentami wzorzec umowy przedwst ę pnej sprzeda ż y lokalu mieszkalnego pn. „Umowa nr …/Prz/2007”. We wskazanym powy ż ej wzorcu umowy Spó ł ka ustali ł a jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienie: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia o wykonaniu przedmiotu umowy pod rygorem sporz ą dzenia przez 3 Wykonawc ę jednostronnego protoko ł u.” – § 9 ust. 1 Umowy nr …/Prz/2007 (dowód: karta Nr 10). Ponadto, Prezes Urz ę du ustali ł , ż e S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów – zwany dalej: „S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów” – w wyroku z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 55/03) uzna ł za niedozwolone nast ę puj ą ce postanowienie: „W sytuacji okre ś lonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokó ł sporz ą dzony przez Sprzedaj ą cego zast ę puje protokó ł odbioru ” Postanowienie to zosta ł o wpisane w dniu 1 marca 2005 r., pod numerem 365, do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Spó ł ka przedstawi ł a poprawiony wzorzec umowy przedwst ę pnej sprzeda ż y lokalu mieszkalnego, w którym kwestionowane przez Prezesa Urz ę du postanowienie otrzyma ł o nast ę puj ą ce brzmienie: „1. Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia go na pi ś mie o wykonaniu przedmiotu umowy. Za dokonanie odbioru po tym terminie Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę zap ł aci ć op ł at ę dodatkow ą w wysoko ś ci … z ł (lub … z ł /dzie ń ). 2. Op ł at ę dodatkow ą okre ś lon ą w zdaniu poprzednim zap ł aci Zamawiaj ą cemu równie ż Wykonawca, je ś li opó ź nienie w dokonaniu odbioru wynika z przyczyn le żą cych po jego stronie.” (dowód: karta Nr 34 – verte). Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Spó ł ka posiada ł a 22 obowi ą zuj ą ce umowy przedwst ę pne sprzeda ż y lokalu mieszkalnego, zawarte wed ł ug przedmiotowego wzorca umowy. W dniu 4 grudnia 2007 r. Spó ł ka przekaza ł a do Urz ę du dowody nadania (kopie stron pocztowej ksi ąż ki nadawczej), na adresy klientów Spó ł ki, aneksów do wcze ś niej zawartych umów (dowód: karty Nr 45 – 48). W aneksie (propozycji zmian w umowie) postanowienie, o którym mowa w sentencji decyzji otrzyma ł o brzmienie: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia go na pi ś mie o wykonaniu przedmiotu umowy. Za dokonanie odbioru po tym terminie Zamawiaj ą cy zobowi ą zuje si ę zap ł aci ć op ł at ę dodatkow ą w wysoko ś ci 15 z ł /dzie ń . Op ł at ę dodatkow ą okre ś lon ą w zdaniu poprzednim zap ł aci Zamawiaj ą cemu równie ż Wykonawca, je ś li opó ź nienie w dokonaniu odbioru wynika z przyczyn le żą cych po jego stronie.” (dowód: karta Nr 52). Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Wskazany przepis zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 4 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (…). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy przedsi ę biorca mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Przepis art. 2 ww. ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Podmiot przeciwko któremu toczy si ę post ę powanie to spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą b ę d ą ca spó ł k ą kapita ł ow ą , której odr ę bna ustawa przyznaje osobowo ść prawn ą . Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 15 wrze ś nia 2000 r. Kodeks spó ł ek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą w organizacji z chwil ą wpisu do rejestru staje si ę spó ł k ą z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą i uzyskuje osobowo ść prawn ą . Jak wskazano powy ż ej, Spó ł ka, b ę d ą ca stron ą niniejszego post ę powania dzia ł a pod firm ą – Przedsi ę biorstwo In ż ynieryjno-Budowlane ”ZETPRI-REMBUD” sp. z o.o. i jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000111223. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. budownictwo i obs ł uga nieruchomo ś ci. Prezes Urz ę du stwierdza, ż e Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e pierwsza przes ł anka art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 24 ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.). Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci rejestru, stanowi ą c, ż e rejestr jest jawny. Jawno ść rejestru oznacza, ż e rejestr jest dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci 5 rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik 1 dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane przez Spó ł k ę we wzorcu umowy nast ę puj ą ce postanowienie jest to ż same z postanowieniem wpisanym pod numerem 365 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone: „Zamawiaj ą cy zobowi ą zani s ą do dokonania odbioru przedmiotu Umowy w terminie 14 dni od daty powiadomienia o wykonaniu przedmiotu umowy pod rygorem sporz ą dzenia przez Wykonawc ę jednostronnego protoko ł u.” Wskazane postanowienie przewiduje, i ż w przypadku nie stawienia si ę konsumenta w ww. terminie w celu protokolarnego odbioru lokalu mieszkalnego, deweloper jest uprawniony do jednostronnego jego odbioru i w ten sposób stwierdzenia, ż e oddawany lokal jest zgodny z umow ą . Na skutek zastosowania tego postanowienia, jednostronny protokó ł odbioru sporz ą dzony przez dewelopera mo ż e by ć traktowany jako protokó ł odbioru podpisany przez obie strony umowy. 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 6 Równocze ś nie, nale ż y przytoczy ć tre ść postanowienia wpisanego pod numerem 365 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zgodnie z którym: „W sytuacji okre ś lonej w art. 6 tego paragrafu jednostronny protokó ł sporz ą dzony przez Sprzedaj ą cego zast ę puje protokó ł odbioru ”. Z kolei ust. (art.) 6 § 8, o którym mowa w ww. postanowieniu, otrzyma ł nast ę puj ą ce brzmienie: „W razie niestawiennictwa Kupuj ą cego w wyznaczonym terminie przekazania, Sprzedaj ą cy dokona samodzielnie odbioru przedmiotu umowy i b ę dzie to jednoznaczne z wykonaniem przez Sprzedaj ą cego umowy w tym zakresie. Strony zgodnie ustalaj ą , ż e w takim przypadku Sprzedaj ą cy upowa ż niony jest do wystawienia odpowiedniej faktury.” S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w wyroku z dnia 22 listopada 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 55/03) uzna ł , i ż ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt 9 k.c. Stosownie do art. 385 3 pkt 9 k.c., w razie w ą tpliwo ś ci uwa ż a si ę , ż e niedozwolonymi postanowieniami umownymi s ą te, które w szczególno ś ci przyznaj ą kontrahentowi konsumenta uprawnienia do dokonywania wi ążą cej interpretacji umowy. Zdaniem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, ww. zapis umo ż liwia pozwanemu kosztem interesu konsumenta uzna ć sporz ą dzony pod jego nieobecno ść jednostronny protokó ł odbioru lokalu za równowa ż ny z tym podpisanym przez obie strony umowy. Zapis ten przyznaje pozwanemu uprawnienie do dokonywania wi ążą cej interpretacji umowy. Postanowienie stosowane przez Spó ł k ę – wskazane w sentencji decyzji oraz postanowienie wpisane do rejestru pod numerem 365 mog ą zosta ć uznane za to ż same. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń przyznaje kontrahentowi konsumenta uprawnienie do dokonywania wi ążą cej interpretacji umowy poprzez przyznanie przedsi ę biorcy uprawnienia do uznania sporz ą dzonego pod nieobecno ść konsumenta jednostronnego protoko ł u odbioru lokalu mieszkalnego za równowa ż ny z protoko ł em odbioru podpisanym przez obie strony umowy. Oba postanowienia, pomimo ró ż nic w sformu ł owaniu tre ś ci, maj ą to ż samy charakter i skutek ich stosowania jest identyczny. Ponadto, zarówno Spó ł ka, której zosta ł postawiony zarzut w przedmiotowym post ę powaniu, jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone), prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug deweloperskich. Konsekwencj ą stosowania przez Spó ł k ę postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest wprowadzenie do wzorca umowy postanowienia bezwzgl ę dnie zakazanego. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez Spó ł k ę w umowie przedwst ę pnej sprzeda ż y lokalu mieszkalnego postanowienia wskazanego w sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Ad. 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem 7 konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z dost ę pnym wzorcem umowy zawieraj ą cym postanowienie, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę ze Spó ł k ą . W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów Spó ł ki. Na skutek zamieszczenia we wzorcu umowy postanowienia, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, Spó ł ka stosowa ł a postanowienie, którego stosowania zakazano. Takie dzia ł anie Spó ł ki godzi w zbiorowe interesy konsumentów. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Jak wynika z ustale ń dokonanych w niniejszej decyzji, obecnie stosowany przez Spó ł k ę wzorzec umowy przedwst ę pnej sprzeda ż y lokalu mieszkalnego nie zawiera postanowienia, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c., równie ż propozycje aneksów zosta ł y skierowane do wszystkich kontrahentów Spó ł ki, z którymi zosta ł y zawarte umowy, zawieraj ą ce tego rodzaju postanowienie. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki przez Spó ł k ę . Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o okik, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o okik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o okik. Przepis ten stanowi podstaw ę i górn ą granic ę ustalenia kary dla Spó ł ki, która w 2006 r. osi ą gn ęł a przychód 8 w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorstwa). W zwi ą zku z powy ż szym maksymalna kara na ł o ż ona na Spó ł k ę mo ż e wynie ść (tajemnica przedsi ę biorstwa). Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy o okik przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o okik, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku kar przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Na wysoko ść kary w przedmiotowej sprawie mia ł wp ł yw zawodowy (profesjonalny) charakter prowadzonej przez Spó ł k ę dzia ł alno ś ci na rynku us ł ug deweloperskich oraz ponad roczny okres stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, które to okoliczno ś ci sk ł aniaj ą do na ł o ż enia kary o charakterze represyjnym. Zauwa ż y ć przy tym nale ż y, ż e rejestr postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest jawny, powszechnie dost ę pny i publikowany na stronie internetowej Urz ę du: www.uokik.gov.pl . Zakaz stosowania postanowie ń wzorców umowy wpisanych do wskazanego rejestru nie budzi ż adnych w ą tpliwo ś ci. Jednocze ś nie uwzgl ę dni ć nale ż y, ż e w trakcie post ę powania Spó ł ka zaniecha ł a stosowania kwestionowanej przez Prezesa Urz ę du praktyki oraz fakt, i ż post ę powanie nie zosta ł o wszcz ę te w nast ę pstwie skarg konsumenckich, co mo ż e ś wiadczy ć o ograniczonym zakresie rzeczywistych negatywnych skutków wywo ł anych przez dzia ł ania Spó ł ki. Ponadto naruszenie przepisów ustawy o okik mia ł o miejsce po raz pierwszy. To w ostatecznym rachunku przekonuje, aby karze nada ć walor edukacyjny, przy zapewnieniu odpowiedniego stopnia jej odczuwalno ś ci. Zdaniem Prezesa Urz ę du, taki charakter b ę dzie mia ł a kara w wysoko ś ci (tajemnica przedsi ę biorstwa) % kary maksymalnej po zaokr ą gleniu do pe ł nych z ł otych. Z tych powodów na Spó ł k ę na ł o ż ono kar ę w wysoko ś ci 1 015,00 z ł . Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt II sentencji. W pi ś mie z dnia 14 sierpnia 2007 r., Spó ł ka wnios ł a o umorzenie post ę powania w przedmiotowej sprawie. Stosownie do art. 105 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej umarza prowadzone post ę powanie w sytuacji, gdy post ę powanie to z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe. W niniejszym przypadku brak jest podstaw do uwzgl ę dnienia z ł o ż onego wniosku, gdy ż nie zosta ł a spe ł niona przes ł anka mówi ą ca o bezprzedmiotowo ś ci post ę powania, która uzasadnia ł aby umorzenie post ę powania. W tych okoliczno ś ciach sprawy mo ż liwe by ł o wydanie, w oparciu o przepisy ustawy o okik, decyzji zawieraj ą cej merytoryczn ą ocen ę zachowania Spó ł ki. St ą d nale ż a ł o orzec, jak w pkt I i II sentencji decyzji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek Nr 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za 9 po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Iwona Bielska Otrzymuje: Radca Prawny Grzegorz Graczyk Kancelaria Radcy Prawnego ul. Sienkiewicza 29/1 90-114 Ł ód ź Pe ł nomocnik P.I.B ZETPRI REMBUD sp. z o.o. ul. Wrze ś nie ń ska 83 91-043 Ł ód ź 10