RŁO-5/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-49/07/TD- Ł ód ź , dnia 15 lutego 2008 r. DECYZJA Nr R Ł O 5/2008 Na podstawie art. 27 ust. 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206), stosownie art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Krystynie Czarnek zamieszka ł ej w Goszczanowie prowadz ą cej dzia ł alno ść pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno- Us ł ugowo-Handlowe „Gotex” w Goszczanowie, ul. Sieradzka 24, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Krystyny Czarnek prowadz ą cej dzia ł alno ść pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno- Us ł ugowo-Handlowe „Gotex” w Goszczanowie, ul. Sieradzka 24, polegaj ą ce na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu czynu nieuczciwej konkurencji, polegaj ą cego na reklamie wprowadzaj ą cej klienta w b łą d i mog ą cej przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych bram segmentowych i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania pocz ą wszy od dnia 9 pa ź dziernika 2007 r. 2 Uzasadnienie W dniach od 23 listopada 2007 r. do 21 grudnia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie czy dzia ł anie przedsi ę biorcy P.P.U.H. „Gotex”, ul. Sieradzka 24, 98-215 Goszczanów w zakresie reklamy bram i drzwi stosowanej w obrocie z udzia ł em konsumentów nie naruszaj ą zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku powy ż szego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Krystyna Czarnek zamieszka ł a w Goszczanowie prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowe „Gotex” w Goszczanowie, ul. Sieradzka 24 (zwana dalej równie ż : „Przedsi ę biorca”) stosuje w obrocie z udzia ł em konsumentów reklamy, w których podaje wy łą cznie ceny netto sprzedawanych bram segmentowych. W przedstawionym Prezesowi Urz ę du wzorze og ł oszenia reklamowego, które zamieszczane by ł o w tygodniku „Nad Wart ą ” w dniach 12, 19 i 28 wrze ś nia 2007 r. oraz „Dzienniku Ł ódzkim” w dniach 6, 13, 20 i 27 czerwca 2007 r. Przedsi ę biorca pos ł ugiwa ł si ę sformu ł owaniami: „BRAMA SEGM. OCIEPLONA (42 mm) – od 1890 (lub „1690”) z ł netto” oraz „ (…) NAP Ę D DO BRAMY PRZESUWNEJ – od 599 z ł netto!!!”. Analiza dokumentów i informacji zebranych od Przedsi ę biorcy da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej: „ustawa o okik”). Wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takiej praktyki przez tego przedsi ę biorc ę sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. Postanowieniem Nr 1/61-49/07 z dnia 21 grudnia 2007 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych bram segmentowych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 i 3 ustawy o okik (karta Nr 1). Na mocy Postanowienia Nr 2/61-37/07 z dnia 21 grudnia 2007 r. (karta Nr 4) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów pismo Przedsi ę biorcy z dnia 8 grudnia 2007 r. wraz z za łą cznikami – sygn. akt R Ł O/403-36/07/TD-3 (karty od Nr 7 do Nr 14). Pismem z dnia 21 grudnia 2007 r. (karta Nr 3) Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorc ę o wszcz ę ciu 3 post ę powania w sprawie jw. oraz wezwa ł do ustosunkowania si ę do postawionego zarzutu oraz do przedstawienia informacji i dokumentów uzupe ł niaj ą cych. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta Nr 3) w pi ś mie z dnia 10 stycznia 2008 r. Przedsi ę biorca poinformowa ł - za po ś rednictwem ustanowionego pe ł nomocnika, i ż nie mia ł wiedzy co do mo ż liwo ś ci naruszenia przepisów ustawy o okik poprzez stosowanie w publikowanych reklamach sformu ł owa ń wy ż ej okre ś lonych. Przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż w chwili, gdy powzi ął informacj ę o mo ż liwo ś ci naruszania przepisów ustawy o okik – które to uzyska ł od innego przedsi ę biorcy jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania wyja ś niaj ą cego, przeformu ł owa ł tre ść reklam w taki sposób, aby by ł y zgodne z wymogami wynikaj ą cymi z przepisów ustawy o okik. Ponadto Przedsi ę biorca wskaza ł , ż e podawanie cen netto oferowanych w sprzeda ż y bram segmentowych wynika ł o równie ż z faktu, i ż wysoko ść podatku VAT na sprzedawane produkty ww. rodzaju jest ró ż na w zale ż no ś ci od tego, czy zakup wi ąż e si ę z instalacj ą produktu w budownictwie mieszkaniowym, czy te ż nie. Utrudnia to podanie rzeczywistej ceny p ł aconej przez nabywc ę . Podanie ceny zawieraj ą cej podatek VAT w wysoko ś ci 7% lub 22% powodowa ł oby zani ż enie lub zawy ż enie ceny produktu w zale ż no ś ci od tego, jakiego rodzaju inwestycji dotyczy zakup. Dopiero wizyta u klienta na prowadzonej budowie pozwala ostatecznie i jednoznacznie ustali ć w ł a ś ciw ą wysoko ść podatku VAT i wyliczy ć ostateczn ą cen ę . Przedsi ę biorca podkre ś li ł nadto, ż e nie otrzyma ł ż adnych skarg b ą d ź uwag od klientów w zwi ą zku z tre ś ci ą publikowanych reklam. Wi ąż e si ę to zdaniem Przedsi ę biorcy mi ę dzy innymi ze specyfik ą oferowanego towaru, konieczno ś ci zbadania na miejscu budowy warunków zabudowy, w tym umiejscowienia bramy w bryle domu lub gara ż u wolnostoj ą cego. Warunki te wp ł ywaj ą na kwalifikacj ę danej inwestycji, jako podlegaj ą cej w zakresie zakupu i monta ż u bram zakwalifikowaniu do obowi ą zku odprowadzenia podatku VAT wed ł ug normalnej b ą d ź obni ż onej stawki. W dniu 21 stycznia 2008 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorc ę o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania. W dniu 1 lutego 2008 r. pe ł nomocnik Przedsi ę biorcy zapozna ł si ę ze zgromadzonymi aktami sprawy. W pi ś mie z dnia 4 lutego 2008 r. zwróci ł si ę ponadto z pismem, w którym zawar ł pro ś b ę , aby przy wydawaniu rozstrzygni ę cia w sprawie Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę fakt, i ż oceniane dzia ł ania Przedsi ę biorcy nie mia ł y na celu wprowadzania konsumentów w b łą d i wynika ł y wy łą cznie z nie ś wiadomo ś ci prawnej Przedsi ę biorcy. Przedsi ę biorca zapewni ł , i ż podejmowane w przysz ł o ś ci przedsi ę wzi ę cia reklamowe b ę d ą mia ł y form ę i tre ść zgodn ą z wymogami przepisów ustawy o okik. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Krystyna Czarnek jest przedsi ę biorc ą wpisanym pod numerem 44 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Goszczanów i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowe „Gotex” w Goszczanowie, ul. Sieradzka 24 (karta Nr 9). Zgodnie z wpisem do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej przedmiotem dzia ł alno ś ci Przedsi ę biorcy jest m.in. sprzeda ż detaliczna i hurtowa oraz wykonywania specjalistycznych robót budowlanych. Z materia ł ów zgromadzonych przez Prezesa Urz ę du w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wynika ł o, i ż Przedsi ę biorca stosuje w obrocie konsumenckim reklamy prasowe, w których podawana jest wy łą cznie cena netto oferowanych przez niego bram 4 segmentowych. Og ł oszenia te zawiera ł y nast ę puj ą c ą tre ść : „BRAMA SEGM. OCIEPLONA (42 mm) – od 1890 (lub „ 1690 ”) z ł netto” oraz „ (…) NAP Ę D DO BRAMY PRZESUWNEJ – od 599 z ł netto!!!”. Reklamy zawieraj ą ce powy ż sz ą tre ść publikowane by ł y w tygodniku „Nad Wart ą ” w dniach 12,19 i 28 wrze ś nia 2007 r. oraz „Dzienniku Ł ódzkim” w dniach 6, 13, 20 i 27 czerwca 2007 r. (dowód: karty nr 7, 11 oraz 15-16). W pi ś mie z dnia 10 stycznia 2008 r. Przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż zaniecha ł stosowania zarzucanej mu praktyki jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie. Dowodem na powy ż sze s ą odpowiednie strony gazet „Nad Wart ą ” oraz „Dziennik Ł ódzki” z wyda ń w czerwcu, wrze ś niu, pa ź dzierniku i listopadzie (w liczbie 5 kart). Z przedstawionych dokumentów wynika, i ż w wydaniu tygodnika „Nad Wart ą ” nr 36 na tydzie ń 12-18 wrze ś nia 2007 r. zamieszczono reklam ę oferty Przedsi ę biorcy o tre ś ci wskazuj ą cej na cen ę netto oferowanych produktów (dowód: karta nr 11). Wed ł ug o ś wiadczenia Przedsi ę biorcy og ł oszenia w tej formie pojawia ł y si ę w ww. tygodniku w dniach 12, 19 oraz 28 wrze ś nia 2007 r. (dowód: karta nr 7). Wydanie „Nad Wart ą ” nr 39 na tydzie ń 3-9 pa ź dziernika 2007 r. zawiera ł o reklam ę Przedsi ę biorcy w zmienionej formie, zawieraj ą c ą tre ść : „BRAMA SEGM. OCIEPLONA LPU-S x 2125 bia ł a (42 mm) – od 2022,30 z ł * ZAKUP do 5350 z ł – NAP Ę D DO BRAMY PRZESUWNEJ – od 640,93 z ł !!!* […] * dotyczy mieszkaniówki” Ceny podane powy ż ej zawiera ł y warto ść podatku VAT o stawce przeznaczonej dla nabywców prowadz ą cych inwestycje mieszkaniowe. Reklama o zmienionej tre ś ci ukazywa ł a si ę – zgodnie z o ś wiadczeniem Przedsi ę biorcy – w tygodniku „Nad Wart ą ” równie ż w pa ź dzierniku (w dniach 3, 10, 24 oraz 31) i listopadzie (w dniach 7, 14, 21 i 28) 2007 r. (dowód: karty nr 7-14). Ze zgromadzonych materia ł ów dowodowych wynika, i ż w wydaniach „Dziennika Ł ódzkiego” z dni 6, 13, 20 i 27 czerwca 2007 r. zamieszczono reklam ę oferty Przedsi ę biorcy o tre ś ci wskazuj ą cej cen ę netto oferowanych produktów (dowód: karty nr 15-16). Wydania „Dziennika Ł ódzkiego” – przedstawione przez Przedsi ę biorc ę – z dni 9 pa ź dziernika i 27 listopada 2007 r. zawiera ł o reklam ę Przedsi ę biorcy w zmienionej formie, zawieraj ą c ą tre ść : „BRAMA SEGM. OCIEPLONA LPU-S x 2125 bia ł a (42 mm) – od 2022,30 z ł * ZAKUP do 5350 z ł – NAP Ę D DO BRAMY PRZESUWNEJ – od 640,93 z ł !!!* […] * dotyczy mieszkaniówki” Ceny podane powy ż ej zawiera ł y warto ść podatku VAT o stawce przeznaczonej dla nabywców prowadz ą cych inwestycje mieszkaniowe. Reklama o zmienionej tre ś ci ukazywa ł a si ę – zgodnie z o ś wiadczeniem Przedsi ę biorcy – w dodatkach do „Dziennika Ł ódzkiego” równie ż w dniach 18 i 25 wrze ś nia 2007 r. oraz 13 i 20 listopada 2007 r. (dowód: karta nr 7). Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o okik przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. 5 Ad 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095) – zwana równie ż : „ustawa SDG”. Art. 2 ustawy SDG definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , handlow ą , budowlan ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacja zasobów naturalnych, a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy to osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy SDG przedsi ę biorca b ę d ą cy osob ą fizyczn ą mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Krystyna Czarnek jest przedsi ę biorc ą wpisanym pod numerem 44 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Goszczanów i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Przedsi ę biorstwo Produkcyjno-Us ł ugowo-Handlowe „Gotex” w Goszczanowie. Prezes Urz ę du stwierdzi ł zatem, ż e Krystyna Czarnek zam. w Goszczanowie jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad 2. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 ustawy o okik stanowi, i ż za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, a tak ż e nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Ponadto zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ( Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1 503, ze zm.) - zwana dalej „ustaw ą ZNK”. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. W Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. W zwi ą zku z powy ż szym publikowanie og ł osze ń reklamowych w prasie zawieraj ą cych ceny oferowanych produktów Prezes Urz ę du uzna ł za form ę reklamy. Na Przedsi ę biorcy jako na profesjonali ś cie – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy jego kontrahentami s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 24 ust. 2 pkt 2 ustawy o okik takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, 6 prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych towarów uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie zakupu oferowanych przez Przedsi ę biorc ę wyrobów – bram segmentowych. Obowi ą zki informacyjne profesjonalistów wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorców. Nierzetelna informacja stosowana w og ł oszeniach reklamowych publikowanych przez Przedsi ę biorc ę mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, w zakresie zwi ą zanym z cenami towarów umieszczonymi w materia ł ach reklamowych. Poj ę cie „cena” zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o cenach”, w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawania cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.) – zwanym dalej: „rozporz ą dzeniem w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen”. W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar min. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok, ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę , powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno takiego ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w obrocie z konsumentami wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie takie jest naruszeniem art. 24 ust. 2 ustawy o okik. Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie wy łą cznie cen netto sprzedawanych towarów jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy, co stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o okik. W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) stwierdzono, i ż „informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą bo to na przedsi ę biorcy le ż y obowi ą zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to, czy przy cenie umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp.” 7 Warto podkre ś li ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy ZNK wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Pomimo, i ż przywo ł any przepis nie wymienia ceny jako elementu reklamy, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż zawiera on klauzul ę generaln ą , uzna ć nale ż y, ż e cena, a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia mo ż e by ć elementem reklamy. Zgodnie z art. 3 ustawy ZNK, bezprawne jest tylko takie naruszenie przepisów ustawy, które daje naruszaj ą cemu przewag ę konkurencyjn ą nad innymi podmiotami rynku. Zaw ęż enie zakresu obowi ą zywania ustawy ZNK wynika z faktu, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest tylko takie dzia ł anie, które zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy lub klienta. 1 Niew ą tpliwie, podawanie w reklamach ceny o wysoko ś ci ni ż szej od rzeczywistej, w tym oznaczonej jako cen ę netto, sprawia, i ż konsumenci mog ą b łę dnie uzna ć ofert ę Przedsi ę biorcy, jako konkurencyjn ą wobec ofert innych przedsi ę biorców. Podejmowanie w oparciu o takie b łę dne informacje czynno ś ci zmierzaj ą cych do dokonania transakcji mo ż e narusza ć interes zarówno klienta Przedsi ę biorcy, jak i interes innych przedsi ę biorców, informuj ą cych potencjalnych kontrahentów o cenie brutto reklamowanych towarów lub produktów. Przy czym nale ż y przyj ąć , i ż wszystkie elementy przekazu reklamowego w zamierzeniu reklamuj ą cego spe ł niaj ą rol ę promuj ą c ą dany towar, produkt lub us ł ug ę – czy to poprzez informowanie, czy te ż nak ł anianie do zakupu. Do oceny dzia ł a ń Przedsi ę biorcy Prezes Urz ę du pos ł u ż y ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu 1 P. Bia ł ecki, H. Tucho ł ka, Nieuczciwa lub zakazana reklama. Nowe regulacje ustawowe. Teksty aktów prawnych. Wzory umów , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 16 8 pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Przedsi ę biorca nie kwestionowa ł zasadno ś ci postawionego mu zarzutu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Podkre ś li ł jednak, i ż przekroczenie przepisów ustawy o okik by ł o niezamierzone i wynika ł o z trudno ś ci podania ostatecznej wysoko ś ci ceny brutto, a to w zwi ą zku z obowi ą zywaniem ró ż nych stawek podatku VAT w zale ż no ś ci od okre ś lonych okoliczno ś ci. Jednak w ocenie Prezesa Urz ę du, fakt, i ż Przedsi ę biorca oferuje wyroby, których cena brutto mo ż e by ć w praktyce ró ż na w zale ż no ś ci od tego, czy nabywca-konsument nabywa je w ramach inwestycji mieszkaniowej czy te ż nie, nie usprawiedliwia w ż adnym stopniu stosowania cen netto w publikowanych og ł oszeniach reklamowych. Chc ą c zawrze ć w przekazie reklamy informacj ę o cenie towaru oraz mo ż liwo ś ci skorzystania z obni ż onej stawki podatku VAT, przedsi ę biorca w dalszym ci ą gu jest zobowi ą zany przestrzega ć uregulowa ń ustawy o cenach, ustawy ZNK oraz ustawy o okik. Jak wykazano powy ż ej, równie ż orzecznictwo w tym wzgl ę dzie zajmuje jednoznaczne stanowisko. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż zosta ł a spe ł niona druga przes ł anka stwierdzenia stosowania przez Przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Ad 3. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z og ł oszeniami prasowymi opracowanymi i publikowanymi przez Przedsi ę biorc ę . Kwestionowane og ł oszenia reklamowe ukazywa ł y si ę w prasie lokalnej przynajmniej w okresie czerwca i wrze ś nia. Tym samym mia ł y mo ż liwo ść dotarcia bezpo ś rednio do nieograniczonej liczby konsumentów. Ś redni dzienny nak ł ad „Dziennika Ł ódzkiego” wynosi ponad 51 tysi ę cy egzemplarzy 2 . Grono odbiorców reklamy przedsi ę biorcy dodatkowo poszerza pe ł na dost ę pno ść „Dziennika Ł ódzkiego” wraz z dodatkami na stronach internetowych http://egazeta.dziennik.lodz.pl. Fakt ten równie ż w sposób istotny rzutuje na ocen ę , i ż dzia ł ania Przedsi ę biorcy dotkn ąć mog ł y nieograniczonej liczby konsumentów. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu stosowanego przez Przedsi ę biorc ę mogli zosta ć wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu bram segmentowych. Prowadzi ć to mog ł o do naruszenia ich interesów ekonomicznych w ten sposób, ż e zach ę ceni informacj ą o wysoko ś ci ceny oferowanego towaru mogli podj ąć czynno ś ci maj ą ce na celu zawarcie kontraktu z przedsi ę biorc ą , mogli równie ż zawrze ć sam kontrakt. Informacja zawarta w reklamie wywiera ł a tak ż e wp ł yw na potencjalnych konsumentów (kontrahentów) Przedsi ę biorcy, których nierzetelnie i w sposób nie precyzyjny informowano o wysoko ś ci ich ewentualnego zobowi ą zania. Konsumenci mogli je ponadto odczytywa ć b łę dnie uznaj ą c ofert ę Przedsi ę biorców jako konkurencyjn ą wobec ofert innych przedsi ę biorców. Jak wynika z orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych 2 http://www.polskapresse.pl/art/58.html 9 przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on zwykle wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów. W przywo ł anym wcze ś niej wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) wyra ź nie stwierdzono, i ż konsument nie ma obowi ą zku samodzielnego obliczania cen towarów. Ponadto warto zauwa ż y ć , i ż w omawianym przypadku obowi ą zuj ą ca stawki podatku VAT nie zosta ł y podane przez Przedsi ę biorc ę . W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż zosta ł a spe ł niona trzecia przes ł anka zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W pi ś mie z dnia 10 stycznia 2008 r. Przedsi ę biorca poinformowa ł , i ż zaniecha ł stosowania zarzucanej mu praktyki jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie, tj. przed dniem 23 listopada 2007 r. Jak ustalono na podstawie przedstawionych dowodów w postaci stron gazet „ Nad Wart ą ” oraz „ Dziennik Ł ódzki ” z wyda ń w czerwcu, wrze ś niu, pa ź dzierniku i listopadzie (w liczbie 5 kart: 11-14 oraz 16), Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej praktyki pocz ą wszy przynajmniej od dnia 9 pa ź dziernika 2007 r. Jest to data najwcze ś niejszego wydania „ Dziennika Ł ódzkiego ” przedstawionego przez Przedsi ę biorc ę jako dowód w sprawie i zawieraj ą cego og ł oszenie o zmienionej, zgodnej z przepisami ustawy o okik tre ś ci. Zmieniona tre ść reklamy ukazuj ą cej si ę w tygodniku „ Nad Wart ą ” rozpocz ęł a si ę ukazywa ć – jak wskazuj ą dowody przedstawione przez Przedsi ę biorc ę – pocz ą wszy od 3 pa ź dziernika 2007 r. Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Prezes Urz ę du odst ą pi ł od na ł o ż enia kary na Przedsi ę biorc ę . Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o okik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o okik. Odst ę puj ą c od na ł o ż enia kary, Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę przede wszystkim fakt, i ż Przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania zarzucanej praktyki jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania wyja ś niaj ą cego w sprawie. Nale ż y zwa ż y ć , i ż zaniechanie to polega ł o nie na zaprzestaniu stosowania og ł osze ń prasowych jako takich, lecz na zmianie ich tre ś ci w taki sposób, aby nie narusza ł y zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zakresie okre ś lonym w przedmiotowej sprawie. Ś wiadczy to o celowo ś ci i nieprzypadkowo ś ci podj ę tych przez Przedsi ę biorc ę dzia ł a ń . Ponadto nale ż y zwa ż y ć , i ż post ę powanie nie zosta ł o wszcz ę te w nast ę pstwie skarg konsumenckich, co mo ż e ś wiadczy ć o ograniczonym zakresie rzeczywistych negatywnych skutków wywo ł anych przez dzia ł ania Przedsi ę biorcy, samo naruszenie przepisów ustawy o okik mia ł o za ś miejsce po raz pierwszy. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. 10 Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: Ryszard Czarnek pe ł nomocnik przedsi ę biorcy: Krystyna Czarnek