RŁO-46/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61-3( )/08/AK Ł ód ź , dnia 30 wrze ś nia 2008 r. DECYZJA Nr R Ł O 46/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206), stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Janinie Czeladka, zam. w Elbl ą gu - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Janiny Czeladka, prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Apteka na Zawadzie” Janina Czeladka, w Elbl ą gu, polegaj ą ce na stosowaniu czynu nieuczciwej konkurencji, to jest reklamy sprzecznej z przepisami prawa poprzez umieszczenie na stronach sklepu internetowego „lekolandia.pl” informacji o dzia ł aniach leczniczych suplementu diety SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. Nr 153, poz. 1503, ze zm.) i art. 46 ust. 2 w zwi ą zku z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225, ze zm.), i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania pocz ą wszy od dnia 12 wrze ś nia 2007 r. II.Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331, zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Nr 171, poz. 1206) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939) - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Janin ę Czeladka, prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Apteka na Zawadzie” Janina Czeladka w Elbl ą gu, kar ę pieni ęż n ą z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim jest mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ww. ustawy w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji w wysoko ś ci 1 000 z ł (s ł ownie: tysi ą c z ł ) p ł atn ą do bud ż etu Pa ń stwa. 2 Uzasadnienie Na podstawie zawiadomienia Przedsi ę biorstwa Produkcji Farmaceutycznej „Hasco- Lek” S.A. z siedzib ą we Wroc ł awiu, Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) ustali ł , ż e w miesi ą cu kwietniu i wrze ś niu 2007 r. na stronach sklepu internetowego „lekolandia pl” prowadzonego przez Janin ę Czeladka zam. w Elbl ą gu (zwana dalej: „Janina Czeladka”) by ł a zamieszczona informacja o suplemencie diety SIRUPUS PLANTAGINIS (Syrop z babki lancetowatej) firmy AFLOFARM. W tre ś ci tej informacji zosta ł o podane, i ż suplement diety SIRUPUS PLANTAGINIS (Syrop z babki lancetowatej) firmy AFLOFARM dzia ł a wspomagaj ą co i ł agodz ą co w stanach zapalnych jamy ustnej i gard ł a, m ę cz ą cym kaszlu oraz w stanach obni ż onej odporno ś ci organizmu. Suplement diety zosta ł zdefiniowany w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225, ze zm.) jako ś rodek spo ż ywczy, którego celem jest uzupe ł nienie normalnej diety, b ę d ą cy skoncentrowanym ź ród ł em witamin lub sk ł adników mineralnych lub innych substancji wykazuj ą cych efekt od ż ywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub z ł o ż onych, wprowadzany do obrotu w formie umo ż liwiaj ą cej dawkowanie, w postaci: kapsu ł ek, tabletek, dra ż etek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampu ł ek z p ł ynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach p ł ynów i proszków przeznaczonych do spo ż ywania w ma ł ych, odmierzonych ilo ś ciach. Art. 46. ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, ż e nie mo ż na przypisywa ć ś rodkowi spo ż ywczemu w ł a ś ciwo ś ci zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwo ł ywa ć si ę do takich w ł a ś ciwo ś ci. Natomiast z tre ś ci ust 2 tego artyku ł u wynika, ż e przepis ust. 1 stosuje si ę równie ż do reklamy oraz do prezentacji ś rodków spo ż ywczych, w tym w szczególno ś ci w odniesieniu do ich kszta ł tu, wygl ą du lub opakowania, zastosowanych materia ł ów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim s ą prezentowane. Natomiast zakaz stosowania czynów nieuczciwej konkurencji zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiaj ą ca godno ś ci cz ł owieka. Bior ą c pod uwag ę przywo ł ane regulacje prawne, w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż podawanie i przypisywanie suplementowi diety w ł a ś ciwo ś ci leczniczych stanowi bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy – Janiny Czeladka. W zwi ą zku z powy ż szym w dniu 12 lutego 2008 r. Postanowieniem Nr 1/61-3/08 Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Janin ę Czeladka prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Apteka na Zawadzie”, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: - bezprawnym dzia ł aniu polegaj ą cym na naruszeniu art. 46 ust. 2 w zwi ą zku z art. 46 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz.U. Nr 171 poz. 1225, ze zm.), - stosowaniu czynu nieuczciwej konkurencji to jest reklamy sprzecznej z przepisami prawa, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie na stronach internetowych sklepu internetowego „lekolandia.pl” informacji o dzia ł aniach leczniczych suplementu diety SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 cytowanej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej: „ustawa o okik”) (dowód: karta nr 1). 3 W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w pi ś mie z dnia 5 marca 2008 r. Janina Czeladka poinformowa ł a, i ż opis suplementu diety SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM zosta ł przekazany przez producenta i w takiej formie, bezkrytycznie, by ł prezentowany na stronie internetowej. Suplement diety SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM znajdowa ł si ę w ofercie sprzeda ż y na stronach internetowych w okresie od 27 grudnia 2006 r. do 11 wrze ś nia 2007 r. i po tym czasie zaprzestano tej oferty. Za po ś rednictwem internetu konsumenci w ww. okresie nabyli jedynie dwa opakowania wspomnianego suplementu diety. Dodatkowo Janina Czeladka wyja ś ni ł a, ż e mar ż e w ofercie wysy ł kowej s ą niskie i kszta ł tuj ą si ę na poziomie 10%. Jedynym motywem wybrania i umieszczenia w ofercie ww. produktu by ł a jego cena, znacznie ni ż sza ni ż wyroby o podobnych dzia ł aniach fizjologicznych innych producentów. Jednocze ś nie z uwagi na brak z ł ej woli, wycofanie z oferty sprzeda ż y ww. suplementu i nik ł ej sprzeda ż y produktu Janina Czeladka zwróci ł a si ę o umorzenie post ę powania (dowód: karty nr 9-14). W dniu 7 maja 2008 r. Janina Czeladka poinformowa ł a, ż e jej przychód za 2007 r. wyniós ł 4.089.859 z ł (dowód: karta nr 19) oraz wyja ś ni ł a, ż e w okresie lipiec - sierpie ń 2006 r. uzyska ł a ustn ą zgod ę przedstawiciela firmy Aflofarm na wykorzystanie materia ł ów tej firmy ze stron internetowych do celów reklamowych. Innych dowodów w sprawie Janina Czeladka nie przedstawi ł a (dowód: karta nr 18). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Janina Czeladka jest przedsi ę biorc ą wpisanym pod numerem 27 921 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Elbl ą ga i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Apteka na Zawadzie” Janina Czeladka w Elbl ą gu, Al. Odrodzenia 10/2. Poza sprzeda żą , produktów leczniczych, wyrobów medycznych, suplementów diety i kosmetyków w aptece Janina Czeladka prowadzi sprzeda ż ww. towarów za po ś rednictwem sklepu internetowego www.lekolandia.pl. Posiada koncesj ę nr FAEL/P.S./9211/1/93-FAWM-A. Ż .-138/1322/2000 z dnia 29 grudnia 2000 r. wydan ą przez Wojewódzkiego Inspektora Farmaceutycznego w Olsztynie. Z materia ł ów zgromadzonych przez Prezesa Urz ę du wynika ł o, i ż Janina Czeladka oferowa ł a w okresie od 27 grudnia 2006 r. do 11 wrze ś nia 2007 r. na stronach internetowych www.lekolandia.pl. SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM, informuj ą c konsumentów, ż e dzia ł a on wspomagaj ą co i ł agodz ą co: - w stanach zapalnych jamy ustnej i gard ł a, - w m ę cz ą cym kaszlu, - w stanach obni ż onej odporno ś ci organizmu, oraz, ż e jedna ł y ż ka (15 ml) zaspokaja 33% dziennego zapotrzebowania organizmu na witamin ę C (dowód: karty nr 9-10). W pi ś mie z dnia 5 marca 2008 r. Janina Czeladka poinformowa ł a, i ż zaniecha ł a stosowania zarzucanej jej praktyki jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania w ww. sprawie i od 12 wrze ś nia 2007 r. nie prowadzi ju ż sprzeda ż y tego towaru na stronach internetowych i nie reklamuje go. Kontrola stron internetowych www.lekolandia.pl dokonana przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi potwierdzi ł a, i ż kwestionowana przez Prezesa Urz ę du ww. informacja - reklama nie pojawi ł a si ę w na stronach internetowych www.lekolandia.pl. po 12 wrze ś nia 2007 r. W trakcie post ę powania Prezes Urz ę du skierowa ł zapytanie do G ł ównego Inspektora Sanitarnego, czy do oferty sprzeda ż y ś rodka spo ż ywczego – suplementu diety o nazwie SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM, zamieszczonej przez Janin ę Czeladka na 4 stronie internetowej „www.lekolandia.pl”, informuj ą cej konsumentów, ż e dzia ł a on wspomagaj ą co i ł agodz ą co: - w stanach zapalnych jamy ustnej i gard ł a, - w m ę cz ą cym kaszlu, - w stanach obni ż onej odporno ś ci organizmu, mo ż e mie ć zastosowanie art. 46 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225, ze zm.). W odpowiedzi na zapytanie G ł ówny Inspektor Sanitarny w pi ś mie z dnia 21 sierpnia 2008 r., powo ł uj ą c si ę na wyrok Wojewódzkiego S ą du Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygnatura akt: I SA/Wa 1416/05, wydany w podobnej sprawie a dotycz ą cy reklamowanego w Polsce suplementu diety o nazwie Hepatil, stwierdzi ł , ż e „emitowana reklama wprowadza w b łą d potencjalnych odbiorców, a tym samym jest sprzeczna z obowi ą zuj ą cymi przepisami”. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy o okik przes ł ankami stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095, ze zm.) – zwana równie ż : „ustawa SDG”. Art. 2 ustawy SDG definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , handlow ą , budowlan ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacj ę zasobów naturalnych, a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 oraz ust. 2 ustawy SDG przedsi ę biorca b ę d ą cy osob ą fizyczn ą mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej. Janina Czeladka jest przedsi ę biorc ą wpisanym pod numerem 27 921 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Elbl ą ga i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „Apteka na Zawadzie” Janina Czeladka w Elbl ą gu, Al. Odrodzenia 10/2, na podstawie ustawy SDG, tym samym jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e spe ł niona zosta ł a pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Ad 2. 5 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o okik stanowi, i ż za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy w szczególno ś ci nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Ponadto zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji ( Dz. U. Nr 153, poz. 1 503, ze zm.) - zwana dalej „ustaw ą ZNK”. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 1 tej ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama sprzeczna mi ę dzy innymi z przepisami prawa. W Dyrektywie 2006/114/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej stwierdza si ę , ż e „reklama” oznacza przedstawienie w jakiejkolwiek formie w ramach dzia ł alno ś ci handlowej gospodarczej, rzemie ś lniczej lub wykonywania wolnych zawodów w celu wspierania towarów lub us ł ug, w tym nieruchomo ś ci, praw i zobowi ą za ń - art. 2 pkt a cytowanej dyrektywy. W zwi ą zku z powy ż szym publikowanie og ł osze ń reklamowych w internecie zawieraj ą cych informacje o oferowanych produktach Prezes Urz ę du uzna ł za form ę reklamy. Na Janinie Czeladka jako na profesjonali ś cie – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach – ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy jego kontrahentami s ą konsumenci. Pozbawienie konsumentów zgodnej z prawem informacji dotycz ą cej cech oferowanych towarów uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie zakupu danych towarów. Obowi ą zki informacyjne profesjonalistów wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorców. Bezprawna informacja stosowana na stronach internetowych prowadzonych przez Janin ę Czeladka mo ż e by ć oceniana równie ż pod k ą tem nieuczciwej praktyki rynkowej i czynu nieuczciwej konkurencji w zakresie zwi ą zanym z przekazywan ą konsumentom informacj ą o w ł a ś ciwo ś ciach oferowanych towarów, umieszczonymi na stronach internetowych. Suplement diety zosta ł zdefiniowany w art. 3 ust. 3 pkt 39 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia (Dz. U. Nr 171 poz. 1225, ze zm.) (zwana dalej: „ustawa o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia”), zgodnie z którym za suplement diety uwa ż a si ę ś rodek spo ż ywczy, którego celem jest uzupe ł nienie normalnej diety, b ę d ą cy skoncentrowanym ź ród ł em witamin lub sk ł adników mineralnych lub innych substancji wykazuj ą cych efekt od ż ywczy lub inny fizjologiczny, pojedynczych lub z ł o ż onych, wprowadzany do obrotu w formie umo ż liwiaj ą cej dawkowanie, w postaci: kapsu ł ek, tabletek, dra ż etek i w innych podobnych postaciach, saszetek z proszkiem, ampu ł ek z p ł ynem, butelek z kroplomierzem i w innych podobnych postaciach p ł ynów i proszków przeznaczonych do spo ż ywania w ma ł ych, odmierzonych ilo ś ciach. Art. 46. ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, ż e nie mo ż na przypisywa ć ś rodkowi spo ż ywczemu w ł a ś ciwo ś ci zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwo ł ywa ć si ę do takich w ł a ś ciwo ś ci. Natomiast z tre ś ci ust. 2 tego artyku ł u wynika, ż e przepis ust. 1 stosuje si ę równie ż do reklamy oraz do prezentacji ś rodków spo ż ywczych, w tym w szczególno ś ci w odniesieniu do ich kszta ł tu, wygl ą du lub opakowania, zastosowanych materia ł ów opakowaniowych, sposobu prezentacji oraz otoczenia, w jakim s ą prezentowane. Natomiast zakaz stosowania czynów nieuczciwej konkurencji zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.). Przepis art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy ZNK wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi obyczajami lub uchybiaj ą ca godno ś ci cz ł owieka. 6 Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż reklama suplementu diety SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM nie powinna zawiera ć danych o jego w ł a ś ciwo ś ciach leczniczych lub odwo ł ywa ć si ę do takich w ł a ś ciwo ś ci. Suplement diety SIRUPUS PLANTAGINIS firmy AFLOFARM nie przechodzi ł procedury kwalifikuj ą cej ten preparat jako produkt leczniczy i tym samym nie mog ł y zosta ć potwierdzone jego w ł a ś ciwo ś ci lecznicze polegaj ą ce na dzia ł aniu wspomagaj ą cym i ł agodz ą cym: w stanach zapalnych jamy ustnej i gard ł a, w m ę cz ą cym kaszlu, w stanach obni ż onej odporno ś ci organizmu. Stany zapalne jamy ustnej i gard ł a, m ę cz ą cy kaszel, czy obni ż ona odporno ść organizmu z punktu medycznego s ą stanami chorobowymi. 1 Takie lub podobne dzia ł ania s ą przypisywane jedynie syropom b ę d ą cymi produktami leczniczymi znajduj ą cymi si ę w wykazie produktów leczniczych publikowanych przez Prezesa Urz ę du Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Ponadto przepisy prawa wyra ź nie wskazuj ą , ż e stosowana przez Janin ę Czeladka reklama by ł a bezprawna. W zwi ą zku z powy ż szym ww. zachowanie stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 ustawy o okik. Powy ż sze stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje potwierdzenie w pi ś mie G ł ównego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 sierpnia 2008 r., w którym to pi ś mie G ł ówny Inspektor Sanitarny powo ł uj ą c si ę na wyrok Wojewódzkiego S ą du Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygnatura akt: I SA/Wa 1416/05, wydany w podobnej sprawie a dotycz ą cy reklamowanego w Polsce suplementu diety o nazwie Hepatil, stwierdzi ł , ż e „emitowana reklama wprowadza w b łą d potencjalnych odbiorców, a tym samym jest sprzeczna z obowi ą zuj ą cymi przepisami”. Warto podkre ś li ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i niezgodna z prawem informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. Art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy ZNK wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama sprzeczna z przepisami prawa. Zgodnie z art. 3 ustawy ZNK, bezprawne jest tylko takie naruszenie przepisów ustawy, które daje naruszaj ą cemu przewag ę konkurencyjn ą nad innymi podmiotami rynku. Zaw ęż enie zakresu obowi ą zywania ustawy ZNK wynika z faktu, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest tylko takie dzia ł anie, które zagra ż a lub narusza interes innego przedsi ę biorcy lub klienta. 2 Niew ą tpliwie, podawanie w reklamie internetowej zakazanej informacji o w ł a ś ciwo ś ciach leczniczych suplementu diety, sprawia, i ż konsumenci mog ą b łę dnie uzna ć ofert ę Janiny Czeladka, jako konkurencyjn ą wobec ofert innych przedsi ę biorców – aptek, stosuj ą cych si ę do przepisów prawa. Podejmowanie w oparciu o takie zakazane informacje czynno ś ci zmierzaj ą cych do dokonania transakcji mo ż e narusza ć interes zarówno klienta przedsi ę biorcy, jak i interes innych przedsi ę biorców, nie informuj ą cych potencjalnych kontrahentów o zakazanych przez prawo w ł a ś ciwo ś ciach leczniczych suplementu diety. Przy czym nale ż y przyj ąć , i ż wszystkie elementy przekazu reklamowego w zamierzeniu reklamuj ą cego spe ł niaj ą rol ę promuj ą c ą dany towar, produkt lub us ł ug ę – czy to poprzez informowanie, czy te ż nak ł anianie do zakupu. Nale ż y tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo 1 Encyklopedia zdrowia, t. I – II ,Witold S., Gumu ł ka; Wojciech, Rewerski; Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998r. 2 P. Bia ł ecki, H. Tucho ł ka, Nieuczciwa lub zakazana reklama. Nowe regulacje ustawowe. Teksty aktów prawnych. Wzory umów , Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2002, s. 16 7 do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi. ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania zgodnych z prawem, rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu internetowym kontaktu z przedsi ę biorc ą nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y uzna ć , i ż zachowanie Janiny Czeladka ma cechy czynu nieuczciwej konkurencji to jest reklamy sprzecznej z przepisami prawa (art. 16 ust. 1 pkt 1 ustawy ZNE) i tym samym stanowi naruszenie art. 24 ust. 2 pkt 3 ustawy o okik. Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne ustawy o bezpiecze ń stwie ż ywno ś ci i ż ywienia maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie w ł a ś ciwo ś ci leczniczych suplementu diety lub powo ł ywanie si ę na nie jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy i stanowi naruszenie art. 24 ust. 1 ustawy o okik. Janina Czeladka nie kwestionowa ł a zasadno ś ci postawionego jej zarzutu stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Podkre ś li ł a jedynie, i ż przekroczenie przepisów prawa wynika ł o z bezkrytycznego skorzystania z przekazanej ustnie przez producenta informacji o suplemencie diety SIRUPUS PLANTAGINIS. Fakt ten nie usprawiedliwia w ż aden sposób zachowania Janiny Czeladka. Jest ona profesjonalist ą – magistrem farmacji i nie mo ż e zas ł ania ć si ę w swojej dzia ł alno ś ci nieznajomo ś ci ą prawa. Zgodnie z przepisami prawa jest ona zobowi ą zana do ich przestrzegania w takim samym stopniu jak i producent suplementu diety SIRUPUS PLANTAGINIS. Profesjonalista musi by ć kompetentny tzn. reprezentowa ć odpowiedni poziom wiedzy fachowej, aby móg ł udziela ć informacji a udzielaj ą c jej musi zachowa ć si ę odpowiednio starannie, tak aby poziom informacji udzielonej odpowiada ł tej wiedzy, odniesionej do konkretnej sytuacji. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e spe ł niona zosta ł a druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Ad 3. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z informacj ą zamieszczon ą na stronie internetowej ww.lekolandia.pl w okresie od 27 grudnia 2006 r. do 11 wrze ś nia 2007 r. Zarówno dost ę pno ść tej informacji na stronie internetowej i czas jest publikowania wskazuje, ż e z informacj ą t ą móg ł si ę zapozna ć i niej skorzysta ć ka ż dy potencjalny konsument posiadaj ą cy dost ę p do internetu lub korzystaj ą cy z us ł ug kawiarek internetowych. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e spe ł niona zosta ł a trzecia przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. W pi ś mie z dnia 5 marca 2008 r. Janina Czeladka poinformowa ł a, i ż zaniecha ł a stosowania zarzucanej jej praktyki i nie publikuje ju ż na internetowych informacji tego typu. Kontrola stron internetowych www.lekolandia.pl. dokonana przez Urz ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi potwierdzi ł a, ż e kwestionowana przez Prezesa Urz ę du ww. reklama nie pojawi ł a si ę w na stronach www.lekolandia.pl po 12 wrze ś nia 2007 r. 8 Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. Jednocze ś nie, Prezes Urz ę du odrzuci ł wniosek Janiny Czeladka o umorzenie niniejszego post ę powania z uwagi na brak z ł ej woli, wycofanie z oferty sprzeda ż y ww. suplementu i nik ł ej sprzeda ż y produktu uznaj ą c, i ż wskazane przez ww. przedsi ę biorc ę przes ł anki nie stanowi ą w ś wietle obowi ą zuj ą cego prawa podstawy do umorzenia post ę powania (co wynika z analizy tre ś ci art. 27 i art. 75 ustawy o okik oraz art. 105 k.p.a). Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o okik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć , w drodze decyzji, na przedsi ę biorc ę kar ę pieni ęż n ą z tytu ł u stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24. Bior ą c pod uwag ę zasi ę g kwestionowanej reklamy oraz d ł ugi okres obowi ą zywania przepisów dotycz ą cych naruszenia zbiorowych interesów konsumentów Prezes Urz ę du uzna ł za zasadne w przedmiotowej sprawie na ł o ż enie kary pieni ęż nej. Zgodnie z ww. artyku ł em wysoko ść kary nie mo ż e by ć wi ę ksza ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Ww. przepis stanowi podstaw ę i granic ę ustalenia kary pieni ęż nej dla Janiny Czeladka, która w 2007 r. osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci 4.089.859 z ł . Tym samym maksymalna kara pieni ęż na mo ż e wynie ść 408 986 z ł . Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy o okik przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o okik, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku kar przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn.akt I CKN 793/98). Na wysoko ść kary w przedmiotowej sprawie mia ł wp ł yw zawodowy (profesjonalny) charakter prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej i zwi ą zane z tym naruszenie zaufania konsumentów do profesjonalisty oraz stosowanie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów pomimo wieloletniego obowi ą zywania przepisów ustawy o okik i ZNK. Okoliczno ś ci te sk ł aniaj ą do na ł o ż enia kary o charakterze represyjnym. Jednocze ś nie przyj ąć nale ż y, ż e w trakcie post ę powania Janina Czeladka nie kwestionowa ł a przedstawionego jej zarzutu oraz bez interwencji Prezesa Urz ę du zaniecha ł stosowania kwestionowanej reklamy a naruszenie przepisów ustawy o okik mia ł o miejsce po raz pierwszy. Ponadto potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy nie jest znaczny To w ostatecznym rachunku przekonuje, aby karze nada ć walor edukacyjny, przy zapewnieniu odpowiedniego stopnia jej odczuwalno ś ci. Zdaniem Prezesa Urz ę du, taki charakter b ę dzie mia ł a kara w wysoko ś ci 1000 z ł . Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt II sentencji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek Nr 51101010100078782231000000 . Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. 9 Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Barbara Roma ń czak - Graca Otrzymuje: Janina Czeladka