RŁO-45/2007

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA UOKIK w Ł ODZI Ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl RLO-61-21/06-AB Ł ód ź , dnia 3 wrze ś nia 2007r. DECYZJA Nr R Ł O 45/ 2007 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz. U. 2005 r., Nr 244, poz. 2080; zm. Dz. U. 2006 r., Nr 157, poz. 1119; zm. Dz. U. 2006 r., Nr 170, poz. 1217, Dz. U. z 2006 r., Nr 249, poz.1834) w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz.331; zm. Dz. U. z 2007 r. Nr 99, poz. 660) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka Jawna, ul. Demokratyczna 117, 93-348 Ł ód ź - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: 1. Na podstawie art. 23e ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł anie POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka Jawna, polegaj ą ce na bezprawnym stosowaniu w „Umowie abonenckiej Nr … „ - internetowej postanowienia o tre ś ci: „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , pos ł a ń cem) z 14 dniowym wyprzedzeniem”, stoj ą cego w sprzeczno ś ci z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, ze zm.) i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 30 marca 2007 r. 2. Na podstawie art. 23e ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 131 ust. 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów okre ś lon ą w art. 23a ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł anie POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka Jawna, polegaj ą ce na bezprawnym stosowaniu w „Umowie abonenckiej Nr …” - internetowej i „Umowie abonenckiej Nr … o mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL +” postanowienia o tre ś ci: „Operator posiada nieograniczone prawo do przeniesienia wszystkich praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z niniejszej umowy na rzecz osób trzecich (…)”, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 30 marca 2007 r. Uzasadnienie Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany: „Prezes Urz ę du”) – za po ś rednictwem Delegatury w Ł odzi przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu przez Zbigniewa Rybczy ń skiego zam. ul. W. Przyborowskiego 6 m. 55, 93-167 Ł ód ź , S ł awomira Cie ś laka zam. ul. M. Ć wikli ń skiej 10 m. 65, 92-508 Ł ód ź , Paw ł a Paw ł owskiego zam. ul. Paderewskiego 20 m. 68, 93-509 Ł ód ź prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „POL-NET” s.c. w Ł odzi postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (zwany dalej: „rejestr”). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Zbigniew Rybczy ń ski zamieszka ł y w Ł odzi, S ł awomir Cie ś lak zamieszka ł y w Ł odzi, Pawe ł Paw ł owski zamieszka ł y w Ł odzi (zwani dalej: „Przedsi ę biorcy”), prowadz ą cy wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „POL-NET” s.c. w Ł odzi, w umowach zawartych z konsumentami – abonentami stosuj ą postanowienia o tre ś ci: 1. „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , pos ł a ń cem) z 14 dniowym wyprzedzeniem” - w „Umowie abonenckiej Nr … „ - internetowej; 2. „Operator posiada nieograniczone prawo do przeniesienia wszystkich praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z niniejszej umowy na rzecz osób trzecich (…)” - w „Umowie abonenckiej Nr …” - internetowej i „Umowie abonenckiej Nr … o mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL +” Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , Postanowieniem Nr 1/61-21/06 z dnia 3 listopada 2006 r. (dowód: karty nr 1-2) Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez Zbigniewa Rybczy ń skiego zam. ul. W. Przyborowskiego 6 m. 55, 93-167 Ł ód ź , S ł awomira Cie ś laka zam. ul. M. Ć wikli ń skiej 10 m. 65, 92-508 Ł ód ź , Paw ł a Paw ł owskiego zam. ul. Paderewskiego 20 m. 68, 93-509 Ł ód ź prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „POL-NET” s.c. w Ł odzi polegaj ą cych na godz ą cym w nie, bezprawnym stosowaniu: 1. w „Umowie abonenckiej Nr …” - internetowej postanowienia o tre ś ci: „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , pos ł a ń cem) z 14 dniowym wyprzedzeniem”, stoj ą cego w sprzeczno ś ci z art. 61 ust. 5 ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. Nr 171, poz. 1800, ze zm.), co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust.1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana: „ustawa o okik”); 2. w „Umowie abonenckiej Nr …” - internetowej i „Umowie abonenckiej Nr … o mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL +” postanowienia o tre ś ci: „Operator posiada nieograniczone prawo do przeniesienia wszystkich praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z niniejszej umowy na rzecz osób trzecich (…)”, wpisane do Rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone pod pozycj ą 132, w dniu 11 pa ź dziernika 2004 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 21 lipca 2004 r., sygnatura akt XVII Amc 45/03, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik. 2 Prezes Urz ę du zawiadomi ł Przedsi ę biorców o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w dniu 3 listopada 2006 r. stosownie do przepisu art. 84 ust. 3 ustawy o okik (dowód: karta nr 3). Prezes Urz ę du na mocy Postanowienia Nr 2/61-21/06 z dnia 3 listopada 2006 r. (dowód: karta nr 4), zaliczy ł w poczet dowodów nast ę puj ą ce dokumenty zgromadzone w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym wszcz ę tym w celu wst ę pnego ustalenia, czy nast ą pi ł o naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na stosowaniu przez Zbigniewa Rybczy ń skiego zam. ul. W. Przyborowskiego 6 m. 55, 93-167 Ł ód ź , S ł awomira Cie ś laka zam. ul. M. Ć wikli ń skiej 10 m. 65, 92-508 Ł ód ź , Paw ł a Paw ł owskiego zam. ul. Paderewskiego 20 m. 68, 93-509 Ł ód ź prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „POL-NET” s.c. w Ł odzi postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru: 1/ „Umowa abonencka Nr” – INTERNETOWA z regulaminem (dowód: karty nr 5-6); 2/ „Umowa abonencka NR … o zapewnieniu mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL +” z regulaminem (dowód: karty nr 7-8); 3/ Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Zbigniewa Rybczy ń skiego z dnia 21 listopada 2005 r. (dowód: karta nr 9); 4/ Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej S ł awomira Cie ś laka z dnia 21 listopada 2005 r. (dowód: karta nr 10); 5/ Za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Paw ł a Paw ł owskiego z dnia 21 listopada 2005 r. (dowód: karta nr 11); o czym zawiadomi ł Przedsi ę biorców pismem z dnia 3 listopada 2006 r. (dowód: karta nr 12). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w pismach z dnia 29 listopada 2006 r. (dowód: karta nr 16) oraz z dnia 30 listopada 2006 r. (dowód: karta nr 17) Przedsi ę biorcy zobowi ą zali si ę do podj ę cia, po konsultacjach z prawnikiem, dzia ł a ń maj ą cych na celu zmian ę b ą d ź ca ł kowite wycofanie postanowie ń uznanych za niedozwolone, zarówno w umowach ju ż zawartych jak i w umowach, które b ę d ą zawierane w przysz ł o ś ci. Przedsi ę biorcy zadeklarowali wprowadzenie zmian z dniem 31 stycznia 2007 r. (dowód: karty nr 16 i 17). W pi ś mie z dnia 18 grudnia 2006 r. Przedsi ę biorcy wskazali, i ż zmienili form ę organizacyjno-prawn ą prowadzonej dzia ł alno ś ci. POL-NET spó ł ka cywilna zosta ł a przekszta ł cona w POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka Jawna, ul. Demokratyczna 117, 93-348 Ł ód ź , a przekszta ł cenie to nie ma wp ł ywu na zakres praw i obowi ą zków powsta ł ych przed dat ą tego przekszta ł cenia (dowód: karta nr 39). W zwi ą zku z tym Prezes Urz ę du Postanowieniem Nr 3/61-21/06 z dnia 11 kwietnia 2007 r. wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przez POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka Jawna, ul. Demokratyczna 117, 93-348 Ł ód ź (dalej zwana: „POL-NET Sp. j.” lub „Spó ł ka”) (dowód: karty nr 71-72), o czym zawiadomi ł Spó ł k ę (dowód: karta nr 73). W odpowiedzi POL-NET Sp. j. przes ł a ł a w za łą czeniu do pisma z dnia 24 kwietnia 2007 r. wzory umów abonenckich wraz z regulaminami na ś wiadczenie us ł ug internetowych i korzystania z pakietu CANAL + (dowód: karty nr 76-81). W pi ś mie tym Spó ł ka poinformowa ł a, i ż umowy abonenckie z kwestionowanymi w niniejszym post ę powaniu postanowieniami zosta ł y zast ą pione nowo podpisanymi umowami (dowód: karta nr 75). W pi ś mie z dnia 8 maja 2007 r. Spó ł ka uzupe ł ni ł a te wyja ś nienia wskazuj ą c, i ż nowe wzorce umów zosta ł y wprowadzone od dnia 1 grudnia 2006 r. Umowy, które zosta ł y zawarte w oparciu o stare wzorce zawieraj ą ce niedozwolone postanowienia umowne zosta ł y zmienione nie w drodze aneksu, ale poprzez zawarcie z dotychczasowymi abonentami umów wed ł ug nowego wzorca (dowód: karta nr 3 85). Do dnia 30 marca 2007 r. nowe umowy zosta ł y skierowane do wszystkich abonentów (dowód: karta nr 85). W dniu 24 maja 2007 r. Spó ł ka zosta ł a zawiadomiona o mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami sprawy i ko ń cowego wypowiedzenia si ę co do zebranych dowodów oraz przedstawionych zarzutów (dowód: karty nr 89-90). W dniu 28 maja 2007 r. Spó ł ka skorzysta ł a z tej mo ż liwo ś ci (dowód: karta nr 88). Prezes Urz ę du ustali ł , nast ę puj ą cy stan faktyczny: POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka jawna z siedzib ą w Ł odzi jest wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000263731 przez S ą d Rejonowy dla Ł odzi Ś ródmie ś cia w Ł odzi, XX Wydzia ł Krajowego Rejestru S ą dowego (dowód: karty nr 40-42). Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest mi ę dzy innymi (wed ł ug PKD) telewizja kablowa oraz telekomunikacja (dowód: karty nr 41 i 41 verte). Spó ł ka w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci oferuje jako operator mo ż liwo ść korzystania z pakietu CANAL+ oraz ś wiadczy us ł ugi teleinformatyczne polegaj ą ce na dostarczaniu sta ł ego, nielimitowanego dost ę pu do sieci Internet. Spó ł ka us ł ugi te wykonywa ł a do dnia 1 grudnia 2006 r. na rzecz abonentów w oparciu o wzory umowy pn. „Umowa abonencka Nr … o zapewnieniu mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL+” oraz „Umowa abonencka Nr …”. Stosowane przez Spó ł k ę wzory umów stanowi ą wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 k.c. W tre ś ci wzorca pn. „Umowa abonencka Nr … o zapewnieniu mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL+” w §10 oraz we wzorcu pn. „Umowa abonencka Nr …” w §11 by ł o zawarte postanowienie umowne: „Operator posiada nieograniczone prawo do przeniesienia wszystkich praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z niniejszej umowy na rzecz osób trzecich (…)” S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 21 lipca 2004 r. (sygn. akt XVII Amc 45/03) uzna ł za niedozwolone postanowienie umowne: „Sprzedaj ą cy ma prawo przekazania praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z niniejszego zamówienia w ca ł o ś ci lub cz ęś ci osobie trzeciej”. Postanowienie to zosta ł o wpisane do rejestru w dniu 11 pa ź dziernika 2004 r. pod pozycj ą 132. Od dnia 1 grudnia 2006 r. Spó ł ka wprowadzi ł a nowe wzorce pn. „Umowa abonencka Nr … o zapewnieniu mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL+„ oraz „Umowa abonencka Nr …”, w których nie zamie ś ci ł a kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu niedozwolonego postanowienia umownego. We wzorcu pn. „Umowa abonencka Nr …”, w oparciu o który zawierane s ą umowy o ś wiadczenie us ł ugi teleinformatycznej polegaj ą cej na dostarczeniu sta ł ego, nielimitowanego dost ę pu do sieci Internet, stosowanym do dnia 1 grudnia 2006 r. w § 7 ust.1 Spó ł ka zamie ś ci ł a zapis: „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , pos ł a ń cem) z 14 dniowym wyprzedzeniem”. Ww. us ł uga jest ś wiadczona na podstawie ustawy z dnia 16 lipca 2004 r. Prawo telekomunikacyjne (Dz. U. z 2004 r., Nr 171, poz.1800 z pó ź n. zm.) (dalej zwana: „Prawo telekomunikacyjne”). Art. 61 ust. 5 pkt 1 tej ustawy wskazuje, i ż w razie podwy ż szenia cen us ł ug telekomunikacyjnych dostawca publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych jest obowi ą zany, z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego, do powiadomienia o tym abonentów na pi ś mie. 4 W nowym wzorcu, wprowadzonym do obrotu od dnia 1 grudnia 2006 r. postanowienie §7 ust. 1 brzmi: „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , za po ś rednictwem osoby upowa ż nionej przez POL-NET) z jednomiesi ę cznym wyprzedzeniem”. Umowy, które zosta ł y zawarte w oparciu o stare wzorce zawieraj ą ce niedozwolone postanowienia umowne zosta ł y zmienione poprzez zawarcie z dotychczasowymi abonentami umów wed ł ug nowego wzorca. Do dnia 30 marca 2007 r. nowe umowy zosta ł y skierowane do wszystkich abonentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o okik przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Przepis art. 23a ust. 2 ww. ustawy zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Ad. 1. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: − dzia ł anie przedsi ę biorcy, − nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, − godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2001 r. Nr 101 poz. 1178, ze zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, ze zm.). Art. 2 wymienionej ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , handlow ą , budowlan ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i eksploatacj ę zasobów naturalnych, a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 tej ustawy jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą - wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . POL-NET Sp. j. jest osob ą prawn ą , która uzyska ł a osobowo ść prawn ą z chwil ą wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Jak wskazano powy ż ej, Spó ł ka jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000263731. Przedmiotem dzia ł alno ś ci gospodarczej Spó ł ki jest mi ę dzy innymi telewizja kablowa oraz telekomunikacja. Prezes Urz ę du stwierdza, ż e POL-NET Sp. j. jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. 5 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Istotnym jest równie ż fakt, i ż bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody, czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przy ocenie bezprawno ś ci rozwa ż enia wymaga kwestia, czy czyn by ł zgodny, czy te ż niezgodny z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego tj. normami prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego a tak ż e z nakazami i zakazami wynikaj ą cymi z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego. W przedmiotowej sprawie POL-NET Sp. j. postawiono zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu we wzorcu umowy pn. „Umowa abonencka Nr …” postanowienia o tre ś ci: „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , pos ł a ń cem) z 14 dniowym wyprzedzeniem”, stoj ą cego w sprzeczno ś ci z art. 61 ust. 5 ustawy Prawo telekomunikacyjne, co narusza art. 23a ust.1 ustawy o okik. Aktem prawnym, do którego nale ż y odwo ł a ć si ę w rozpatrywanej sprawie jest ustawa Prawo telekomunikacyjne. Art. 61 ust. 5 pkt 1 tej ustawy wskazuje, i ż w razie podwy ż szenia cen us ł ug telekomunikacyjnych dostawca publicznie dost ę pnych us ł ug telekomunikacyjnych jest obowi ą zany, z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego, do powiadomienia o tym abonentów na pi ś mie. Stosownie do tego przepisu obowi ą zkiem dostawcy us ł ug telekomunikacyjnych jest powiadomienie abonentów o podwy ż szeniu cen z wyprzedzeniem co najmniej jednego okresu rozliczeniowego. Okres rozliczeniowy za us ł ugi ś wiadczone przez POL-NET Sp. j. wynosi jeden miesi ą c. Tak wi ę c Spó ł ka obowi ą zana jest powiadomi ć konsumentów o zmianie wysoko ś ci abonamentu z wyprzedzeniem co najmniej jednego miesi ą ca. To kiedy abonent zostanie powiadomiony o zmianie wysoko ś ci op ł at ma ogromne znaczenie, gdy ż w przypadku braku akceptacji podwy ż szenia ceny odbiorca us ł ug mo ż e wypowiedzie ć umow ę . Spó ł ka zastrzeg ł a w zawieranych umowach, i ż z ł o ż enie przez abonenta zastrze ż e ń dotycz ą cych zmiany cennika us ł ug jest traktowane jako wypowiedzenie umowy z zachowaniem okresem wypowiedzenia. Okres wypowiedzenia okre ś lony przez POL-NET Sp. j. wynosi jeden miesi ą c i jest liczony od pierwszego dnia miesi ą ca kalendarzowego nast ę puj ą cego po miesi ą cu, w którym z ł o ż ono wypowiedzenie. Tak wi ę c pos ł ugiwanie si ę przez POL-NET Sp. j. postanowieniem przewiduj ą cym i ż , o podwy ż szeniu op ł aty abonamentowej powiadomi abonentów jedynie z 14 dniowym wyprzedzeniem narusza ich interesy ekonomiczne, gdy ż w ten sposób abonent w przypadku braku akceptacji nowej ceny us ł ug b ę dzie zmuszony korzysta ć z nich co najmniej o miesi ą c d ł u ż ej ni ż w przypadku gdyby Spó ł ka stosowa ł a termin powiadomienia, który jest wymagany przez ustawodawc ę . Tak wi ę c pos ł ugiwanie si ę przez POL-NET Sp. j. kwestionowanym postanowieniem nosi znamiona bezprawno ś ci i godzi w interesy konsumentów b ę d ą cych odbiorcami us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę . W zwi ą zku z tym druga przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest spe ł niona, gdy dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. 6 W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, których umowy zawieraj ą kwestionowane postanowienie umowne i s ą aktualnie realizowane, a tak ż e wszystkich potencjalnych abonentów, którzy mogli by ć nara ż onymi na podpisanie umów przy wykorzystaniu wzorca stosowanego przez Spó ł k ę . Oferta POL-NET Sp. j. skierowana jest do nieograniczonego kr ę gu konsumentów, którego nie da si ę zidentyfikowa ć , co sprawia, i ż w niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Nie ma tutaj ż adnych w ą tpliwo ś ci, ż e bezprawne dzia ł anie Spó ł ki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny, lecz mog ą narusza ć uprawnienia nieograniczonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy faktycznych lub potencjalnych kontrahentów POL-NET Sp. j. W zwi ą zku z tym trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę stwierdza si ę , ż e w przedmiotowej sprawie zosta ł y spe ł nione wszystkie przes ł anki praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 ustawy o okik Ad.2 Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: − dzia ł anie przedsi ę biorcy, − nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, − godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Fakt, ż e POL-NET Sp. j. jest przedsi ę biorc ą zosta ł udowodniony wy ż ej. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e pierwsza przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do ww. przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik precyzuje klauzul ę generaln ą wskazan ą w art. 23a ust. 1 ww. ustawy poprzez wymienienie najcz ęś ciej wyst ę puj ą cych postaci praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci rejestru, stanowi ą c, ż e rejestr jest jawny. Jawno ść rejestru oznacza, ż e rejestr jest dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. Wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. dotyczy nie tylko tego 7 przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do ww. rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane przez POL-NET Sp. j. we wzorach umów pn. „Umowa abonencka Nr … o zapewnieniu mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL+” oraz „Umowa abonencka Nr …” postanowienie o tre ś ci: „Operator posiada nieograniczone prawo do przeniesienia wszystkich praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z niniejszej umowy na rzecz osób trzecich (…)” jest to ż same z postanowieniem wpisanym pod numerem 132 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone. Kwestionowane postanowienie przyznaje Spó ł ce prawo dokonania tzw. cesji umowy tj. przeniesienia łą cznie praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy bez zgody abonenta. Równocze ś nie, nale ż y przytoczy ć tre ść postanowienia wpisanego pod numerem 132 do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, zgodnie z którym: „Sprzedaj ą cy ma prawo przekazania praw i obowi ą zków wynikaj ą cych z niniejszego zamówienia w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci osobie trzeciej” Zarówno postanowienie stosowane przez POL-NET Sp. j. jak i postanowienie wpisane do rejestru, o którym mowa wy ż ej, pod numerem 132 mog ą zosta ć uznane za to ż same. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń przewiduje mo ż liwo ść przeniesienia obowi ą zków obci ąż aj ą cych ś wiadczeniodawc ę - przedsi ę biorc ę na inny podmiot bez zgody wierzyciela - konsumenta. Do przeniesienia obowi ą zków obci ąż aj ą cych d ł u ż nika (w rozwa ż anej tutaj sytuacji d ł u ż nikiem jest operator) na inny podmiot konieczna jest zgoda wierzyciela - abonenta. Abonent ma prawo zapozna ć si ę z warunkami jakie zaoferuje podmiot przejmuj ą cy d ł ug, tak aby móg ł dokona ć racjonalnego wyboru i podj ąć ś wiadom ą decyzj ę o wyra ż eniu zgody na kontynuowanie umowy z nowym operatorem. Zarówno postanowienie wpisane do rejestru, jak i postanowienie stosowane przez POL-NET Sp. j. pozbawiaj ą go tego prawa. 8 Konsekwencj ą stosowania przez POL-NET Sp. j postanowienia wpisanego do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone jest wprowadzenie do obrotu gospodarczego postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Tym samym, w ocenie Prezesa Urz ę du, stosowanie przez Spó ł k ę postanowienia wskazanego w pkt 2 sentencji decyzji jest bezprawne. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e druga przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 23a ust. 1 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z powszechnie dost ę pnymi wzorcami umów zawieraj ą cymi postanowienie, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę z POL-NET Sp. j. W tej sytuacji bezprawne zachowanie Spó ł ki nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu abonentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów POL-NET Sp. j. W zwi ą zku z powy ż szym, stwierdza si ę , ż e trzecia przes ł anka art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o okik zosta ł a spe ł niona. Zgodnie z art. 23e ust. 1 i ust. 2 je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. Od dnia 1 grudnia 2006 r. Spó ł ka wprowadzi ł a nowe wzorce pn. „Umowa abonencka Nr … o zapewnieniu mo ż liwo ś ci korzystania z pakietu CANAL+„ oraz „Umowa abonencka Nr …”, w których nie zamie ś ci ł a kwestionowanego w niniejszym post ę powaniu niedozwolonego postanowienia umownego o tre ś ci: „Operator posiada nieograniczone prawo do przeniesienia wszystkich praw i obowi ą zków p ł yn ą cych z niniejszej umowy na rzecz osób trzecich (…)”. Ponadto we wzorcu pn. „Umowa abonencka Nr …” POL-NET Sp. j. zmieni ł a tre ść postanowienia wskazanego w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji i nada ł a mu nast ę puj ą ce brzmienie: „Operatorowi przys ł uguje prawo do zmiany cennika us ł ug, w tym wysoko ś ci op ł aty abonamentowej, po uprzednim poinformowaniu abonenta (poczt ą , poczt ą elektroniczn ą , za po ś rednictwem osoby upowa ż nionej przez POL-NET) z jednomiesi ę cznym wyprzedzeniem”. Umowy, które zosta ł y zawarte w oparciu o stare wzorce zawieraj ą ce niedozwolone postanowienia umowne zosta ł y zmienione poprzez zawarcie z dotychczasowymi abonentami umów wed ł ug nowego wzorca. Do dnia 30 marca 2007 r. nowe umowy zosta ł y kierowane do wszystkich abonentów. 9 W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2007 r. Nr 50, poz.331; zm. Dz. U. z 2007 r. Nr 99, poz. 660) na podstawie której straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080, ze zm.: Dz. U. z 2006 r. Nr 157, poz.1119, Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Dz. U. z 2006r. Nr 249, poz. 1834). Jednak ż e zgodnie z art. 131 ust.1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów do post ę powa ń wszcz ę tych przed dniem 21 kwietnia 2007 r. stosuje si ę przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Zast ę pca Dyrektora Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje : POL-NET S. Cie ś lak, P. Paw ł owski, Z. Rybczy ń ski Spó ł ka Jawna ul. Demokratyczna 117 93-348 Ł ód ź 10