RŁO-39/2008

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61- 15( 23 )08/AK Ł ód ź , dnia 29 sierpnia 2008 r. DECYZJA Nr R Ł O 39/2008 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna, ul. Sienkiewicza 18, 96-100 Skierniewice, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów : a. o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczanie przez ww. przedsi ę biorc ę we wzorcu umownym „WARUNKI UCZESTNICTWA” postanowie ń wzorców umów uznanych za niedozwolone, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.), o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „ Wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej w BP OMEGA tylko w formie pisemnej: 1. Przy rezygnacji powy ż ej 31 dni przed rozpocz ę ciem imprezy op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 100,00 z ł . 2. Przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 21 przed rozpocz ę ciem imprezy 30% ceny imprezy 3. Przy rezygnacji mi ę dzy 20 a 08 przed rozpocz ę ciem imprezy 50% ceny imprezy 4. Przy rezygnacji mi ę dzy 07 a 01 przed rozpocz ę ciem imprezy 80% ceny imprezy 5. Przy rezygnacji w dniu rozpocz ę cia imprezy 90% ceny imprezy.”, - „Po up ł ywie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy reklamacje nie b ę d ą rozpatrywane.”, - „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy Organizator i Klient b ę d ą starali si ę rozpatrywa ć polubownie a w razie niemo ż no ś ci takiego rozwi ą zania wszelkie spory rozstrzyga s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora.”, b. o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów zamieszczenie przez ww. przedsi ę biorc ę we wzorcu umowny „WARUNKI UCZESTNICTWA”, postanowienia, które jest niezgodne z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) o tre ś ci: - „ BP OMEGA zastrzega sobie jednak prawo zmiany ceny w wyj ą tkowych przypadkach: 2.Wzrostu, ce ł podatków, kosztów wiz, lub op ł at za us ł ugi lotniskowe, za ł adunkowe, itp. W terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy cena nie ulegnie podwy ż szeniu.” i stwierdza jej zaniechanie z dniem 23 czerwca 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna, ul. Sienkiewicza 18, 96-100 Skierniewice , kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 3 300,00 z ł (s ł ownie: trzy tysi ą ce trzysta z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 i art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. Uzasadnienie W dniu 20 grudnia 2007 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu badanie rynku ś wiadczenia us ł ug turystycznych w zakresie stanu konkurencji na tym rynku oraz stanu ochrony praw konsumentów, w szczególno ś ci w zakresie mo ż liwych narusze ń praw konsumentów w zwi ą zku ze stosowaniem niedozwolonych postanowie ń umownych. W ramach ww. post ę powania Prezes Urz ę du dokona ł mi ę dzy innymi kontroli wzorców umowy stosowanych przez G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna, ul. Sienkiewicza 18, 96-100 Skierniewice (zwana dalej: „Spó ł ka”). W wyniku kontroli Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Spó ł ka we wzorcu umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA” (zwany dalej: „wzorzec umowy”) stosuje postanowienia o tre ś ci: Rozdzia ł IV wzorca umowy. 2 - „Wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej w BP OMEGA tylko w formie pisemnej: 1. Przy rezygnacji powy ż ej 31 dni przed rozpocz ę ciem imprezy op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 100,00 z ł . 2. Przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 21 przed rozpocz ę ciem imprezy 30% ceny imprezy 3. Przy rezygnacji mi ę dzy 20 a 08 przed rozpocz ę ciem imprezy 50% ceny imprezy 4. Przy rezygnacji mi ę dzy 07 a 01 przed rozpocz ę ciem imprezy 80% ceny imprezy 5. Przy rezygnacji w dniu rozpocz ę cia imprezy 90% ceny imprezy.”, Rozdzia ł VII zdanie ostatnie wzorca umowy. - „Po up ł ywie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy reklamacje nie b ę d ą rozpatrywane.”, Rozdzia ł XI zdanie ostatnie. - „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy Organizator i Klient b ę d ą starali si ę rozpatrywa ć polubownie a w razie niemo ż no ś ci takiego rozwi ą zania wszelkie spory rozstrzyga s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora.”, Rozdzia ł VI. - „BP OMEGA zastrzega sobie jednak prawo zmiany ceny w wyj ą tkowych przypadkach: 2. Wzrostu, ce ł podatków, kosztów wiz, lub op ł at za us ł ugi lotniskowe, za ł adunkowe, itp. W terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy cena nie ulegnie podwy ż szeniu”. W wyniku przeprowadzonej analizy Prezes Urz ę du ustali ł , ż e postanowienie wskazane: - w Rozdziale IV wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 1078, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej równie ż : „S ą d” lub „S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów”) z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”, - w Rozdziale VII zdanie ostatnie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1009, w dniu 23 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 81/03, o tre ś ci: „Reklamacje wniesione do biura po up ł ywie 14 dni od zako ń czenia imprezy uznawane b ę d ą za bezskuteczne”, - w Rozdziale XI zdanie ostatnie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1059, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du 3 Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 152/05, o tre ś ci: „Je ż eli strony nie dojd ą do porozumienia polubownie wówczas reklamacja umowy podlega rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy dla Organizatora”. Ponadto postanowienie wskazane w Rozdziale VI wzorca umowy jest niezgodne z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) (zwana dalej: „ustawa o us ł ugach turystycznych”). W dniu 24 kwietnia 2008 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 10/08 (dowód: karty Nr 1 – 2) post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna w Skierniewicach, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na godz ą cym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy postanowie ń o tre ś ci: Rozdzia ł IV wzorca umowy. - „Wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej w BP OMEGA tylko w formie pisemnej: 1. Przy rezygnacji powy ż ej 31 dni przed rozpocz ę ciem imprezy op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 100,00 z ł . 2. Przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 21 przed rozpocz ę ciem imprezy 30% ceny imprezy 3. Przy rezygnacji mi ę dzy 20 a 08 przed rozpocz ę ciem imprezy 50% ceny imprezy 4. Przy rezygnacji mi ę dzy 07 a 01 przed rozpocz ę ciem imprezy 80% ceny imprezy 5. Przy rezygnacji w dniu rozpocz ę cia imprezy 90% ceny imprezy.” - które zosta ł o wpisane do Rejestru, Rozdzia ł VII zdanie ostatnie wzorca umowy. - „Po up ł ywie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy reklamacje nie b ę d ą rozpatrywane.” - które zosta ł o wpisane do Rejestru, Rozdzia ł XI zdanie ostatnie. - „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy Organizator i Klient b ę d ą starali si ę rozpatrywa ć polubownie a w razie niemo ż no ś ci takiego rozwi ą zania wszelkie spory rozstrzyga s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora.” - które zosta ł o wpisane do Rejestru, Rozdzia ł VI. - „BP OMEGA zastrzega sobie jednak prawo zmiany ceny w wyj ą tkowych przypadkach: 2. Wzrostu, ce ł podatków, kosztów wiz, lub op ł at za us ł ugi lotniskowe, za ł adunkowe, itp. W terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy cena nie ulegnie podwy ż szeniu” - które jest bezprawne w ś wietle art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Spó ł ka w pi ś mie z dnia 30 maja 2008 r. (dowód: karta Nr 18) zgodzi ł a si ę z postawionymi zarzutami i zobowi ą za ł a si ę do natychmiastowego wycofania naruszaj ą cych prawo postanowie ń z wzorca umowy, opracowanie nowego wzorca umowy do dnia 23 czerwca 2008 r. jak równie ż wycofania 4 z zawartych ju ż umów kwestionowanych postanowie ń do dnia 4 lipca 2008 r. Jednocze ś nie w zwi ą zku z przyj ę tymi zobowi ą zaniami Spó ł ka wyst ą pi ł a z wnioskiem o wydanie w przedmiotowym post ę powania decyzji w trybie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) (zwana dalej: „ustawa o okik.”) (dowód: karta Nr 18). Powy ż szy wniosek Spó ł ka ponowi ł a w pi ś mie z dnia 16 lipca 2008 r. adresowanym bezpo ś rednio do Prezesa Urz ę du (dowód: karty Nr 43-63). Jednocze ś nie w pi ś mie tym poinformowa ł a, ż e jest ma ł ym przedsi ę biorc ą a jej przychód z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug turystycznych w 2007 r. wyniós ł 471 443,09 z ł (dowód: karta Nr 60). Ponadto w dniu 24 czerwca 2008 r. Spó ł ka dor ę czy ł a poprawione „WARUNKI UCZESTNICTWA”. Dodatkowo w pi ś mie z dnia 25 lipca 2008 r. Spó ł ka poinformowa ł a, ż e w dniu 23 czerwca 2008 r. zako ń czy ł a akcj ę dor ę czania konsumentom, których obowi ą zywa ł y kwestionowane przez Prezesa Urz ę du warunki umów, nowych-obowi ą zuj ą cych od 23 czerwca 2008 r. „WARUNKÓW UCZESTNICTWA” (dowód: karty Nr 67) oraz za łą czy ł a dowody potwierdzaj ą ce ww. zachowanie. Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą wpisanym w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000097495 i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod firm ą G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna w Skierniewicach. Zgodnie z przedstawionym aktualnym za ś wiadczeniem o wpisie do Krajowego Rejestru S ą dowego przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki s ą us ł ugi turystyczne (dowód: karta Nr 7-11). Przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du w ramach niniejszego post ę powania by ł wzorzec umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA”. Jest to wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) (zwana dalej: „k.c.”). We wskazanych powy ż ej wzoru umowy Spó ł ka ustali ł a jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: Rozdzia ł IV wzorca umowy. - „Wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej w BP OMEGA tylko w formie pisemnej: 1. Przy rezygnacji powy ż ej 31 dni przed rozpocz ę ciem imprezy op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 100,00 z ł . 2. Przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 21 przed rozpocz ę ciem imprezy 30% ceny imprezy 3. Przy rezygnacji mi ę dzy 20 a 08 przed rozpocz ę ciem imprezy 50% ceny imprezy 4. Przy rezygnacji mi ę dzy 07 a 01 przed rozpocz ę ciem imprezy 80% ceny imprezy 5. Przy rezygnacji w dniu rozpocz ę cia imprezy 90% ceny imprezy.”, Rozdzia ł VII zdanie ostatnie wzorca umowy. - „Po up ł ywie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy reklamacje nie b ę d ą rozpatrywane.”, Rozdzia ł XI zdanie ostatnie. - „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy Organizator i Klient b ę d ą starali si ę rozpatrywa ć polubownie a w razie niemo ż no ś ci takiego rozwi ą zania wszelkie spory rozstrzyga s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora.”, Rozdzia ł VI. 5 - „BP OMEGA zastrzega sobie jednak prawo zmiany ceny w wyj ą tkowych przypadkach: 2. Wzrostu, ce ł podatków, kosztów wiz, lub op ł at za us ł ugi lotniskowe, za ł adunkowe, itp. W terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy cena nie ulegnie podwy ż szeniu”. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - Postanowienie wskazane w Rozdziale IV wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą pod pozycj ą 1078 do Rejestru, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”. - Postanowienie wskazane w Rozdziale VII zdanie ostatnie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą pod pozycj ą 1009 do Rejestru, w dniu 23 stycznia 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 10 listopada 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 81/03, o tre ś ci: „Reklamacje wniesione do biura po up ł ywie 14 dni od zako ń czenia imprezy uznawane b ę d ą za bezskuteczne”. - Postanowienie wskazane w Rozdziale XI zdanie ostatnie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą pod pozycj ą 1059 do Rejestru, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 14 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 152/05, o tre ś ci: „Je ż eli strony nie dojd ą do porozumienia polubownie wówczas reklamacja umowy podlega rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy dla Organizatora”. Natomiast uprawnienia i ograniczenia organizatora turystyki dotycz ą ce zmiany ceny ustalonej w umowie wynikaj ą wprost z art. 17 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ust ę p 1 ww. artyku ł u wskazuje, ż e cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona, chyba ż e umowa wyra ź nie przewiduje mo ż liwo ść podwy ż szenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wp ł yw na podwy ż szenie ceny jednej z nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: 1) wzrostu kosztów transportu; 2) wzrostu op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych; 3) wzrostu kursów walut. Ww. artyku ł stanowi zamkni ę ty katalog przyczyn wzrostu cen imprezy turystycznej i nie mo ż e by ć rozszerzony. Przes ł any przez Spó ł k ę w dniu 23 czerwca 2008 r. nowy wzorzec umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA” nie zawiera ł kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń . W miejsce kwestionowanych przez Spó ł ka wprowadzi ł a postanowienie zgodne z obowi ą zuj ą cy prawem. Ponadto Spó ł ka przedstawi ł a dowody dor ę czenia nowych warunków 6 umów konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie dotychczasowych „WARUNKÓW UCZESTNICTWA”. Akcja wymiany kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń „WARUNKÓW UCZESTNICTWA” w zawartych ju ż umowach zasta ł a zako ń czona przez Spó ł k ę w dniu 23 czerwca 2008 r. Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ustawy o okik, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy uznaje si ę mi ę dzy innymi stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwana dalej: „k.p.c.”). Wskazany przepis zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 24 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (…). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Ponadto, zgodnie z art. 14 ust. 1 ww. ustawy przedsi ę biorca mo ż e podj ąć dzia ł alno ść gospodarcz ą po uzyskaniu wpisu do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym. Przepis art. 2 ww. ustawy definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Podmiot przeciwko któremu toczy si ę post ę powanie to spó ł ka jawna b ę d ą ca spó ł k ą osobow ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą . Zgodnie z art. 8 § 1 ustawy z dnia 15 wrze ś nia 2000 r. Kodeks spó ł ek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.), spó ł ka osobowa mo ż e we w ł asnym imieniu nabywa ć prawa, w tym w ł asno ść nieruchomo ś ci i inne prawa rzeczowe, zaci ą ga ć zobowi ą zania, pozywa ć i by ć pozywana. Z kolei, przepis art. 8 § 2 ww. ustawy stanowi, ż e spó ł ka osobowa prowadzi przedsi ę biorstwo pod w ł asn ą firm ą . Jak wskazano powy ż ej, Spó ł ka, b ę d ą ca stron ą niniejszego post ę powania dzia ł a pod firm ą – G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna w Skierniewicach – i jest zarejestrowana w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000097495. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki jest m.in. ś wiadczenie us ł ug turystycznych w ramach dzia ł alno ś ci biur podró ż y. 7 Prezes Urz ę du stwierdza, ż e Spó ł ka jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad. 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona, chyba ż e umowa wyra ź nie przewiduje mo ż liwo ść podwy ż szenia ceny, a organizator turystyki udokumentuje wp ł yw na podwy ż szenie ceny jednej z nast ę puj ą cych okoliczno ś ci: 1) wzrostu kosztów transportu; 2) wzrostu op ł at urz ę dowych, podatków lub op ł at nale ż nych za takie us ł ugi, jak lotniskowe, za ł adunkowe lub prze ł adunkowe w portach morskich i lotniczych; 3) wzrostu kursów walut. Ponadto ust. 2. tego artyku ł u stwierdza, i ż w okresie 20 dni przed dat ą wyjazdu cena ustalona w umowie nie mo ż e by ć podwy ż szona. Spó ł ka we wzorcu umowy jednostronnie ustali ł a, ż e - „BP OMEGA zastrzega sobie jednak prawo zmiany ceny w wyj ą tkowych przypadkach: 2. Wzrostu, ce ł podatków, kosztów wiz, lub op ł at za us ł ugi lotniskowe, za ł adunkowe, itp. W terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy cena nie ulegnie podwy ż szeniu.” (Rozdzia ł VI wzorca umowy).. Porównanie tre ś ci wzorca umowy z zapisami art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych wskazuje, ż e kszta ł tuje on prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cym prawem. Zapis ten umo ż liwia Spó ł ce podwy ż szenie ceny us ł ugi w innych przypadkach ni ż okre ś lone w ustawie o us ł ugach turystycznych. Rozszerza katalog przyczyn podniesienia ceny imprezy turystycznej nie tylko do udokumentowanych przyczyn wskazanych w ustawie o us ł ugach turystycznych ale i do wszystkich innych przyczyn, które uzna ona za podobne do wzrostu ce ł podatków, kosztów wiz, lub op ł at za us ł ugi lotniskowe, za ł adunkowe. Dodatkowo Prezes Urz ę du stwierdzi ł , i ż Spó ł ka ustalaj ą c, ż e „W terminie krótszym ni ż 20 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy cena nie ulegnie podwy ż szeniu” wyd ł u ż y ł a termin upowa ż niaj ą cy j ą do zmiany cen us ł ug turystycznych ponad okres wskazany w art. 17 ust. 2 ustawy o us ł ugach turystycznych. Sprzeczno ść postanowienia umowy z przepisami art. 17 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych niew ą tpliwie stanowi o bezprawno ś ci dzia ł ania Spó ł ki. Nale ż y nadmieni ć , ż e w wyroku z dnia 22 czerwca 2005 r., sygnatura akt: XVII Amc 90/2004 S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ł , ż e „Biuro podró ż y nie ma prawa dowolnie wskazywa ć okoliczno ś ci, na skutek których cena wycieczki mo ż e zosta ć podwy ż szona (…).” Art. 24 ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1ustawy o okik, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do Rejestru. Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku 8 uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci Rejestru, stanowi ą c, ż e Rejestr jest jawny. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e Rejestr jest dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W Rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do Rejestru, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do Rejestru. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do Rejestru, mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do Rejestru, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik 1 dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane przez Spó ł k ę we wzorcu umowy nast ę puj ą ce postanowienie jest to ż same z postanowieniem wpisanym pod pozycj ą 1078 do Rejestru: - „ Wysoko ść potr ą ce ń uzale ż niona jest od terminu rezygnacji z ł o ż onej w BP OMEGA tylko w formie pisemnej: 1. Przy rezygnacji powy ż ej 31 dni przed rozpocz ę ciem imprezy op ł ata manipulacyjna w wysoko ś ci 100,00 z ł . 2. Przy rezygnacji mi ę dzy 30 a 21 przed rozpocz ę ciem imprezy 30% ceny imprezy 9 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 3. Przy rezygnacji mi ę dzy 20 a 08 przed rozpocz ę ciem imprezy 50% ceny imprezy 4. Przy rezygnacji mi ę dzy 07 a 01 przed rozpocz ę ciem imprezy 80% ceny imprezy 5. Przy rezygnacji w dniu rozpocz ę cia imprezy 90% ceny imprezy.” Równocze ś nie, nale ż y przytoczy ć tre ść postanowienia wpisanego pod pozycj ą 1078 do Rejestru, zgodnie z którym: - „Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 8 grudnia 2006 r. (sygnatura akt XVII AmC 41/06) uzna ł , i ż ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt. 12 i 16 k.c. W szczególno ś ci zapis dotycz ą cy uprawnienia organizatora turystyki do zatrzymania rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tylko jedna ze stron umowy mia ł aby bowiem ponosi ć op ł aty sta ł e w sytuacji odst ą pienia od umowy, a ponadto op ł aty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w oderwaniu od faktycznie poniesionych, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez organizatora turystyki. W wielu wypadkach kwestionowany zapis umowy prowadzi ł by wprost do bezpodstawnego wzbogacenia organizatora turystyki, zw ł aszcza w sytuacji, kiedy w miejsce rezygnuj ą cego klienta imprez ę wykupi ł by inny klient, a organizator turystyki nie poniós ł by w zwi ą zku z tym faktycznych strat finansowych. S ą d uzna ł , ż e nie istniej ą przekonywuj ą ce argumenty przemawiaj ą ce za tym, ż e wyliczenie faktycznych strat organizatora po odbyciu imprezy, uniemo ż liwia ł oby uzasadnion ą ochron ę interesów przedsi ę biorcy. Przeciwnie, ten sposób ustalania wspomnianych szkód, pozwala na rzetelne ustalenie ich powstania i faktycznej ich wysoko ś ci oraz na indywidualne rozliczenie z konkretnym klientem. Zdaniem S ą du nie mo ż e tak ż e budzi ć w ą tpliwo ś ci, ż e omawiane postanowienie wzorca umownego stanowi niedozwolon ą klauzul ę zdefiniowan ą w art. 385 3 pkt. 16 k.c., gdy ż nak ł ada wy łą cznie na klienta, który jest konsumentem w rozumieniu tego przepisu, obowi ą zek zap ł aty ustalonej op ł aty na wypadek rezygnacji strony z wykonania umowy. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1078 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń uprawnienia organizatora turystyki do zatrzymania rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, podczas gdy, co wynika z orzecznictwa S ą du, winien on zatrzyma ć sobie jedynie faktyczne koszty poniesione przez przedsi ę biorc ę z tytu ł u zawarcia i realizacji umowy. Ponadto, zarówno Spó ł ka jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane przez Spó ł k ę we wzorcu umowy nast ę puj ą ce postanowienie jest to ż same z postanowieniem wpisanym pod pozycj ą 1069 do Rejestru: - „Po up ł ywie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy reklamacje nie b ę d ą rozpatrywane.”. 10 Równocze ś nie, nale ż y przytoczy ć tre ść postanowienia wpisanego pod pozycj ą 1069 do Rejestru, zgodnie z którym: - „Reklamacje wniesione do biura po up ł ywie 14 dni od zako ń czenia imprezy uznawane b ę d ą za bezskuteczne””. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 4 stycznia 2007 r. (sygnatura akt XVII AmC 37/06) zgodzi ł si ę argumentacj ą Prezesa Urz ę du, i ż ww. postanowienie narusza art. 385 1 § 1 k.c. oraz art. 385 3 pkt 2 i 21 k.c. Takie zastrze ż enie jest bowiem sprzeczne z dobrymi obyczajami kupieckimi i w sytuacji, gdy wyznaczony termin jest stosunkowo krótki, ra żą co godzi w interesy konsumentów b ę d ą cych kontrahentami biura. Zastrze ż enie w umowie zawieranej z konsumentem bezskuteczno ś ci reklamacji z ł o ż onych przez klienta po up ł ywie 14 dni od daty zako ń czenia imprezy uzale ż nia odpowiedzialno ść organizatora turystyki od spe ł nienia przez klienta szczególnego aktu staranno ś ci. W wielu sytuacjach z ł o ż enie przez klienta reklamacji w wyznaczonym przez organizatora terminie mo ż e napotyka ć na znaczne trudno ś ci. St ą d bezwzgl ę dne wy łą czenie skuteczno ś ci reklamacji z ł o ż onych po up ł ywie tego terminu ma charakter krzywdz ą cy. Z uwagi na fakt, ż e postanowienie to uzale ż nia odpowiedzialno ść organizatora turystyki od spe ł nienia przez klienta nadmiernie uci ąż liwych warunków, narusza dyspozycj ę art. 385 3 pkt 21 k.c. Postanowienie to prowadzi równie ż do wy łą czenia wzgl ę dem klienta odpowiedzialno ś ci organizatora turystyki za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania, co stanowi klauzul ę abuzywn ą w ś wietle przepisu art. 385 3 pkt 2 k.c. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1069 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń ustala taki sam termin na sk ł adanie reklamacji, który S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za zbyt krótki i tym samym uci ąż liwy dla konsumenta. Ponadto, zarówno Spó ł ka jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane przez Spó ł k ę we wzorcach umów nast ę puj ą ce postanowienie jest to ż same z postanowieniem wpisanym pod pozycj ą 1059 do Rejestru: - „Wszelkie spory wynikaj ą ce z realizacji umowy Organizator i Klient b ę d ą starali si ę rozpatrywa ć polubownie a w razie niemo ż no ś ci takiego rozwi ą zania wszelkie spory rozstrzyga s ą d w ł a ś ciwy rzeczowo dla siedziby Organizatora.” Równocze ś nie nale ż y przytoczy ć tre ść postanowienia wpisanego pod pozycj ą 1059 do Rejestru, zgodnie z którym: - „Je ż eli strony nie dojd ą do porozumienia polubownie wówczas reklamacja umowy podlega rozstrzygni ę ciu przez S ą d w ł a ś ciwy dla Organizatora”. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 14 grudnia 2006 r. (sygnatura akt XVII AmC 152/05) uzna ł , i ż ww. postanowienie jest niezgodne z art. 385 1 § 1 k.c. i art. 385 3 pkt. 23. S ą d wyja ś ni ł , ż e przypadku gdy pozwanym w sporze jest konsument, s ą dem w ł a ś ciwym miejscowo zgodnie z art. 27 § 1 k.p.c. jest s ą d miejsca jego zamieszkania. Za ś powy ż szy zapis zmusza ł by konsumenta do przebycia niekiedy du ż ej odleg ł o ś ci mi ę dzy jego miejscem zamieszkania a siedzib ą organizatora turystyki, co stanowi ć mog ł oby du ż e utrudnienie dla dochodzenia roszcze ń konsumenta. Z kolei art. 34 k.p.c. dotyczy w ł a ś ciwo ś ci przemiennej i nie zawsze wed ł ug niej b ę dzie w ł a ś ciwym s ą d wed ł ug siedziby pozwanego 11 Wybór s ą du w ł a ś ciwego nale ż y do stron pomi ę dzy s ą dem ogólnej w ł a ś ciwo ś ci pozwanej strony a miejscem wykonania umowy. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1059 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń dotyczy wskazania s ą du w ł a ś ciwego dla rozpoznania sporu wynik ł ego na gruncie umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych i ka ż de z nich ustala wy łą czn ą w ł a ś ciwo ść s ą du na podstawie siedziby przedsi ę biorcy. Stosowanie obu postanowie ń wywo ł uje to ż same skutki, bowiem w przypadku powstania sporu na tle wykonywania umowy, postanowienia te bezprawnie narzucaj ą konsumentom w ł a ś ciwo ść miejscow ą s ą du i ograniczaj ą ich prawa do wytoczenia powództwa, wynikaj ą ce z przepisów Kodeksu post ę powania cywilnego o w ł a ś ciwo ś ci ogólnej i przemiennej. Ponadto, zarówno Spó ł ka jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Konsekwencj ą stosowania przez Spó ł k ę postanowie ń wpisanych do Rejestru jest wprowadzenie do wzorców umów postanowie ń bezwzgl ę dnie zakazanych. Stosownie bowiem do art. 479 42 § 1 k.p.c. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów orzekaj ą c o uznaniu postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jednocze ś nie zakazuje ich wykorzystywania. S ą d Najwy ż szy w cytowanej powy ż ej uchwale zaakceptowa ł stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do Rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów, pod rygorem sankcji z art. 58 k.c. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż ww. postanowienia wzorca umowy s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami 1059, 1069 oraz 1078 i tym samym stosowanie ich jest bezprawne. Ad. 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z dost ę pnymi wzorcami umów zawieraj ą cymi postanowienia, które zosta ł y wpisane do Rejestru lub s ą sprzeczne z ustaw ą o us ł ugach turystycznych i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę z Spó ł k ą . W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów Spó ł ki. Na skutek zamieszczenia we wzorcach umów postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru i postanowienia sprzecznego z ustaw ą o us ł ugach turystycznych, Spó ł ka stosowa ł a postanowienia, które s ą bezprawne. Takie dzia ł anie Spó ł ki godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jak wynika z ustale ń dokonanych w niniejszej decyzji, Spó ł ka w dniu 23 czerwca 2008 r. zaprzesta ł a stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń we wzorcu umowy pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA” poprzez ich zast ą pienie 12 postanowieniami zgodnymi z prawem. Jednocze ś nie w tym samy dniu Spó ł ka dor ę czy ł a nowe warunki umów konsumentom, z którymi zawarto umowy na podstawie dotychczasowych „WARUNKÓW UCZESTNICTWA”. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów przez Spó ł k ę w dniu 23 czerwca 2008r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o okik, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o okik oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. Prezes Urz ę du nie uwzgl ę dni ł wniosku Spó ł ki o wydanie w przedmiotowej sprawie decyzji zobowi ą zuj ą cej przedsi ę biorc ę do podj ę cia okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom zbiorowych interesów konsumentów na podstawie art. 28 ustawy o okik. Zgodnie z tre ś ci ą art. 28 ustawy uokik decyzja zastosowania ww. przepisu nale ż y wy łą cznie do Prezesa Urz ę du. Prezes Urz ę du uzna ł , ż e zebrany w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym materia ł dowodowy, w ś wietle obowi ą zuj ą cego orzecznictwa, jest wystarczaj ą cy do stwierdzenia stosowania przez Spó ł k ę praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Tym samym nie ma potrzeby zastosowania art. 28 ustawy o okik, specyficznego ś rodka zmierzaj ą cego do polubownego rozstrzygni ę cia powsta ł ego sporu. Ponadto rynek us ł ug turystycznych by ł wielokrotnie kontrolowany przez Prezesa Urz ę du a wyniki kontroli by ł y przekazywane opinii publicznej i stowarzyszeniom organizatorów turystyki. Nale ż y nadmieni ć , ż e Rejestr jest jawny a dost ę p do niego nie jest niczym ograniczony. W zwi ą zku z powy ż szym Spó ł ka by ł a dobrze poinformowana o stosowanych praktykach naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na rynku us ł ug turystycznych i przy do ł o ż eniu nale ż ytej staranno ś ci mog ł a usun ąć ze stosowanego przez siebie wzorca umowy bezprawne postanowienia bez potrzeby wszczynania przeciwko niej post ę powania administracyjnego. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o okik, Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w drodze decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie, dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o okik. Przepis ten stanowi podstaw ę i górn ą granic ę ustalenia kary dla Spó ł ki, która w 2007 r. osi ą gn ęł a przychód z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug turystycznych w wysoko ś ci 471 443,09 z ł . W zwi ą zku z powy ż szym maksymalna kara na ł o ż ona na Spó ł k ę mo ż e wynie ść 47 144 z ł . Ustawa nie zawiera zamkni ę tego katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest wysoko ść kar pieni ęż nych nak ł adanych na przedsi ę biorców. W art. 111 ustawy o okik przyk ł adowo jedynie wskazano, i ż przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy 13 o okik, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. Ponadto orzecznictwo wskazuje, ż e w przypadku kar pieni ęż nych przes ł ankami, które nale ż y bra ć pod uwag ę , s ą : potencja ł ekonomiczny przedsi ę biorcy, skutki praktyki dla konkurencji lub kontrahentów, dopuszczalny poziom kary wynikaj ą cy z przepisów ustawy oraz cele, jakie kara ma osi ą gn ąć (por.: wyrok S ą du Najwy ż szego z 27.06.2000 r., sygn. akt I CKN 793/98). Na wysoko ść kary w przedmiotowej sprawie mia ł wp ł yw zawodowy (profesjonalny) charakter prowadzonej przez Spó ł k ę dzia ł alno ś ci na rynku us ł ug turystycznych, stosowanie przez Spó ł k ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów pomimo dost ę pno ść do Rejestru, ponad roczny okres stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów.. Jednocze ś nie uwzgl ę dni ć nale ż y, ż e w trakcie post ę powania Spó ł ka: aktywnie wspó ł dzia ł a ł a w z Prezesem Urz ę du, zaniecha ł a stosowania kwestionowanej przez Prezesa Urz ę du praktyki a naruszenie przepisów ustawy o okik mia ł o miejsce po raz pierwszy. To w ostatecznym rachunku przekonuje, aby karze nada ć walor edukacyjny, przy zapewnieniu odpowiedniego stopnia jej odczuwalno ś ci. Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę sytuacj ę finansow ą Spó ł ki i mo ż liwo ść uiszczenia na ł o ż onej kary. Zdaniem Prezesa Urz ę du, taki charakter ma kara w wysoko ś ci 3 300 z ł . Wobec powy ż szego, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt II sentencji. Kar ę nale ż y wp ł aci ć w ci ą gu 14 dni od daty uprawomocnienia si ę decyzji do Narodowego Banku Polskiego, Oddzia ł Okr ę gowy w Warszawie, na rachunek Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: G. Koza, J. Ż aczkiewicz Biuro Podró ż y „OMEGA” Sp. jawna ul. Sienkiewicza 18 96-100 Skierniewice 14