RŁO-36/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-8/06/MN- …… Ł ód ź , dnia 21 grudnia 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 36/2006 Na podstawie art. 23e ust. 1 i ust. 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, z 2006 r. Nr 157 poz. 1119 i Nr 170 poz. 1217) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18 poz. 172, z 2003 r. Nr 6 poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Urszuli Furman zam. w Ł odzi przy ul. Zak ł adowej 78/38, 92-402 Ł ód ź i Bartoszowi Ferencowi zam. w Ł odzi przy ul. Legionów 15 m. 20, 91-069 Ł ód ź – wspólnikom spó ł ki cywilnej „EDEN-DOM” Urszula Furman, Bartosz Ferenc w Ł odzi, ul. Zak ł adowa 143, 92-402 Ł ód ź - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie ww. przedsi ę biorców polegaj ą ce na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych domów oraz stwierdza zaniechanie jej stosowania z dniem 17 sierpnia 2006 r. Uzasadnienie W dniach od 22 czerwca 2006 r. do dnia 3 sierpnia 2006 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) przeprowadzi ł post ę powanie wyja ś niaj ą ce, którego celem by ł o wst ę pne ustalenie czy dzia ł ania przedsi ę biorców: Urszuli Furman i Bartosza Ferenca – wspólników spó ł ki cywilnej „EDEN-DOM” Urszula Furman, Bartosz Ferenc w Ł odzi, ul. Zak ł adowa 148 (zwani dalej „wspólnikami spó ł ki cywilnej 2 Eden-Dom” lub „przedsi ę biorcami”) w zakresie stosowanej reklamy, której adresatami s ą konsumenci nie naruszaj ą okre ś lonego w art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. Nr 244 poz. 2080, z 2006 r. Nr 157 poz. 1119 i Nr 170 poz. 1217) – zwana dalej „ustaw ą o okik”, zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku powy ż szego post ę powania Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Urszula Furman i Bartosz Ferenc - wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom stosuj ą w obrocie z udzia ł em konsumentów reklamy, w których podaj ą wy łą cznie ceny netto oferowanych przez siebie do sprzeda ż y domów. Reklamy osiedla domów jednorodzinnych- wolnostoj ą cych zlokalizowanego w okolicach Andrespola zawiera ł y sformu ł owania: „Dzia ł ki od 800-1900 m 2 (50-80 z ł /m 2 netto)”, „Dom – 177 m 2 pow. u ż ytk. (2000z ł /m 2 netto) oraz „Gara ż – 32 m 2 (1600z ł /m 2 netto)” i ukazywa ł y si ę w lokalnych gazetach tj. „Dziennik Ł ódzki” oraz dodatku do tej gazety pod nazw ą „Gratka”. Analiza dokumentów i informacji zebranych od wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o okik. Wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania takiej praktyki przez tych przedsi ę biorców sta ł o si ę konieczne i uzasadnione. Postanowieniem Nr 1/61-8/06 z dnia 19 wrze ś nia 2006 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie w sprawie stosowania przez Urszul ę Furman i Bartosza Ferenca – wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na: − naruszeniu obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, co stanowi naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 i art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) oraz § 3 ust. 1 i § 7 ust. 1 i 2 rozporz ą dzenia Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen towarów i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.), − stosowaniu nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, ze zm.), poprzez umieszczanie w reklamach cen netto sprzedawanych domów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i ust. 2 ustawy o okik (karta Nr 1). Na mocy Postanowienia Nr 2/61-8/06 z dnia 19 wrze ś nia 2006 r. (karta Nr 4) Prezes Urz ę du zaliczy ł w poczet dowodów pismo Urszuli Furman z dnia 19 lipca 2006 r. (data wp ł ywu do Urz ę du 19 lipca 2006 r.) wraz z za łą cznikami - sygn. akt R Ł O/400-42/MN- 4 (karty od Nr 5 do Nr 18). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta Nr 3) ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu w pi ś mie z dnia 30 wrze ś nia 2006 r. przedsi ę biorcy o ś wiadczyli, co nast ę puje (karta Nr 21). Wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom rozpocz ę li dzia ł alno ść w sektorze budownictwa i us ł ug deweloperskich w kwietniu 2006 r., a redaguj ą c tre ść swojego og ł oszenia prasowego wzorowali si ę na og ł oszeniach innych podobnych firm, które zawiera ł y zarówno ceny netto jak i brutto sprzedawanych nieruchomo ś ci. W zwi ą zku z ewentualno ś ci ą zmiany w przysz ł o ś ci przez ustawodawc ę stawki podatku VAT na 3 budownictwo mieszkaniowe (z 7 % na 22 %) podawanie prze nich ceny netto jest wyrazem rzetelno ś ci i uczciwo ś ci, a w przypadku kontaktowania si ę z biurem sprzeda ż y, czy te ż przegl ą daniem strony internetowej spó ł ki istnia ł a mo ż liwo ść rzetelnego poinformowania o kosztach. Zdaniem przedsi ę biorców ka ż dy zainteresowany jest zorientowany, i ż obecnie stawka podatku VAT dla indywidualnego konsumenta wynosi 7 %, w zwi ą zku z czym tre ść og ł oszenia nie mia ł a na celu wprowadza ć nikogo w b łą d, czy te ż narusza ć dobra konsumenta lub konkurentów. Ponadto wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom wskazali, i ż zamieszczone przez nich og ł oszenie jest skierowane nie tylko do indywidualnego konsumenta, ale tak ż e do firm, w przypadku których stawka VAT dla zakupu domu na cele biura wynosi 22 %. W przypadku realizacji zapowiedzi rz ą dowych o ustaleniu stawki VAT na poziomie 19 % podaj ą c ceny brutto przedsi ę biorcy wprowadzaliby potencjalnych klientów w b łą d. W dniu 23 listopada 2006 r. Prezes Urz ę du zawiadomi ł wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego w sprawie i mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z aktami post ę powania. Przedsi ę biorcy nie skorzystali z mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z materia ł em dowodowym. W odpowiedzi na ww. zawiadomienie w pi ś mie z dnia 4 grudnia 2006 r. wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom o ś wiadczyli, i ż zaniechali stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , gdy ż po dniu 16 sierpnia 2006 r. oferta sprzeda ż y domów przedstawiana jest w og ł oszeniach prasowych w cenach brutto i nie b ę d ą ju ż w przysz ł o ś ci podawane ceny netto (karta Nr 30). W za łą czeniu do ww. pisma przedsi ę biorcy przedstawili kopie og ł oszenia prasowego z dnia 16 sierpnia 2006 r. zamieszczonego w dodatku reklamowym „Gratka” do „Dziennika Ł ódzkiego” (karta Nr 31), które by ł o ostatnim og ł oszeniem zawieraj ą cym cen ę netto. W dniu 4 pa ź dziernika 2006 r. w tej samej gazecie ukaza ł o si ę pierwsze zmodyfikowane og ł oszenie zawieraj ą ce prawid ł owo okre ś lon ą cen ę brutto (karta Nr 33). Dodatkowo przedsi ę biorcy przedstawili wykaz wszystkich og ł osze ń prasowych, które zamówili na 2006 r. (karta Nr 32). Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Urszula Furman zam. w Ł odzi przy ul. Zak ł adowej 78/38 jest przedsi ę biorc ą wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod numerem 45841 (karty Nr 6 i Nr 7). Bartosz Ferenc zam. w Ł odzi przy ul. Legionów 15 m. 20 jest przedsi ę biorc ą wpisanym do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Ł odzi pod numerem 42582 (karta Nr 8). Wymienieni przedsi ę biorcy prowadz ą spó ł k ę cywiln ą Eden-Dom w Ł odzi, ul. Zak ł adowa 143. Zgodnie z wpisami do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej przedmiotem dzia ł alno ś ci wspólników jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych ze wznoszeniem budynków, kupno i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek oraz zagospodarowywanie i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek. Z materia ł ów zgromadzonych przez Prezesa Urz ę du ju ż w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego wynika ł o, i ż w stosowanych reklamach prasowych wspomniani przedsi ę biorcy podaj ą wy łą cznie ceny netto oferowanych przez siebie do sprzeda ż y domów. Reklamy osiedla domów jednorodzinnych - wolnostoj ą cych zlokalizowanego w okolicach Andrespola zawiera ł y sformu ł owania: „Dzia ł ki od 800-1900 m 2 (50-80 z ł /m 2 netto)”, „Dom – 177 m 2 pow. u ż ytk. (2000z ł /m 2 netto) oraz „Gara ż – 32 m 2 (1600z ł /m 2 netto)” - karta Nr 14 i ukazywa ł y si ę w lokalnych gazetach tj. „Dziennik Ł ódzki” oraz dodatku do tej gazety pod nazw ą „Gratka”. 4 Wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom przedstawili Prezesowi Urz ę du dowody, z których wynika ł o, i ż ostatnie og ł oszenie zawieraj ą ce cen ę wyra ż on ą w warto ś ciach netto ukaza ł o si ę w dniu 16 sierpnia 2006 r. (karta Nr 31), a kolejne og ł oszenie z dnia 4 pa ź dziernika 2006 r. (karta Nr 33) zawiera ł o ju ż ceny brutto za 1m 2 dzia ł ki, domu i gara ż u. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23 a ust. 1 ustawy o okik stanowi, i ż przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Zgodnie z ww. przepisem przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 2) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1. Zgodnie z przepisem art. 4 pkt 1 ustawy o okik ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 19 listopada 1999 roku – Prawo dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2001 r. Nr 101 poz. 1178, ze zm.) - obecnie przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz.U. z 2004 r. Nr 173, poz. 1807, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej”. Jak wskazano wcze ś niej Urszula Furman i Bartosz Ferenc s ą przedsi ę biorcami wpisanymi do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez w ł a ś ciwy organ. Przedsi ę biorcy ci s ą wspólnikami spó ł ki cywilnej Eden-Dom w Ł odzi, a przedmiotem prowadzonej przez nich dzia ł alno ś ci jest m.in. wykonywanie robót ogólnobudowlanych zwi ą zanych ze wznoszeniem budynków, kupno i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek oraz zagospodarowywanie i sprzeda ż nieruchomo ś ci na w ł asny rachunek. Na podstawie art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej za przedsi ę biorców uznaje si ę wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du ustali ł , i ż Urszula Furman i Bartosz Ferenc s ą przedsi ę biorcami w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik stanowi, i ż za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy, uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Ponadto zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (t.j. Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1 503, ze zm.) - zwana dalej „ustaw ą o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji”. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wskazuje, i ż czynem 5 nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Na wspólnikach spó ł ki cywilnej Eden-Dom jako na profesjonalistach – podobnie jak na innych przedsi ę biorcach - ci ążą szczególne obowi ą zki informacyjne w przypadku, gdy kontrahentami tych przedsi ę biorców s ą konsumenci. Obowi ą zki te dotycz ą w szczególno ś ci, jak wskazuje bezpo ś rednio art. 23 a ust. 2 ustawy o okik takiego przekazywania informacji, aby mia ł y one charakter rzetelny, prawdziwy i pe ł ny. Pozbawienie konsumentów w ł a ś ciwej informacji dotycz ą cej cen oferowanych towarów uniemo ż liwia podejmowanie ś wiadomych i w pe ł ni suwerennych decyzji w sprawie oferowanych przez spó ł k ę do sprzeda ż y domów jednorodzinnych – wolnostoj ą cych w okolicach Andrespola. Obowi ą zki informacyjne profesjonalistów wobec konsumenta dotycz ą tak ż e zakresu informacji zawartych w reklamie stosowanej przez przedsi ę biorców. Nierzetelna informacja stosowana w reklamach stosowanych przez Urszul ę Furman i Bartosza Ferenca mo ż e by ć oceniana pod k ą tem mo ż liwo ś ci stosowania nieuczciwej, wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy, w zakresie zwi ą zanym z cenami domów umieszczonymi w reklamach prasowych. Poj ę cie ceny zosta ł o zdefiniowane w art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca 2001 r. o cenach (Dz.U. z 2001 r. Nr 97, poz. 1050, ze zm.) – zwana dalej „ustaw ą o cenach”, w ś wietle którego cena to warto ść wyra ż ona w jednostkach pieni ęż nych, któr ą kupuj ą cy jest obowi ą zany zap ł aci ć przedsi ę biorcy za towar lub us ł ug ę . W cenie powinien by ć uwzgl ę dniony podatek od towarów i us ł ug oraz podatek akcyzowy, je ż eli na podstawie odr ę bnych przepisów sprzeda ż towaru (us ł ugi) podlega obci ąż eniu podatkiem od towarów i us ł ug oraz podatkiem akcyzowym. Ponadto art. 12 ust. 2 ww. ustawy nak ł ada na sprzedawców i us ł ugodawców obowi ą zek podawanie cen w sposób prosty i nie budz ą cy w ą tpliwo ś ci co do ich wysoko ś ci. Powy ż sze obowi ą zki zosta ł y okre ś lone równie ż w Rozporz ą dzeniu Ministra Finansów z dnia 10 czerwca 2002 r. w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen i us ł ug oraz sposobu oznaczania cen ą towarów przeznaczonych do sprzeda ż y (Dz.U. z 2002 r. Nr 99, poz. 894, ze zm.) – zwanym dalej: „rozporz ą dzaniem w sprawie szczegó ł owych zasad uwidaczniania cen”. W § 3 ust. 1 tego rozporz ą dzenia sprzedawca zosta ł zobowi ą zany do opatrywania towarów oferowanych kupuj ą cym w miejscu sprzeda ż y wywieszkami zawieraj ą cymi informacje wskazuj ą ce ich ceny oraz jednostki miar, do których odnosz ą si ę uwidocznione ceny. Dodatkowo § 7 ust. 1 i ust. 2 ww. rozporz ą dzenia nak ł ada na sprzedawc ę reklamuj ą cego swój towar min. w czasopismach, gazetach, prospektach, katalogach i afiszach - obowi ą zek uwidaczniania cen jednostkowych towaru lub us ł ugi, terminu obowi ą zywania podanej ceny oraz w przypadku promocji umieszczania, obok, ceny dotychczasowej, ceny promocyjnej lub obni ż onej, uwzgl ę dniaj ą cej rabat. Z analizy przywo ł anych powy ż ej przepisów wynika, i ż cena podawana lub uwidaczniana przez sprzedawc ę , powinna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, który stanowi jeden z elementów sk ł adowych ceny. Obowi ą zek podawania cen brutto dotyczy zarówno takiego ich uwidaczniania w miejscu sprzeda ż y jak i umieszczania w jakichkolwiek przekazach reklamowych pochodz ą cych od przedsi ę biorcy. Nie wywi ą zywanie si ę przedsi ę biorcy z tego obowi ą zku poprzez podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto stanowi naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji oraz nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zachowanie takie jest naruszeniem art. 23 a ust. 2 ustawy o okik. Z uwagi na fakt, i ż przywo ł ane przepisy prawne maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy, podawanie wy łą cznie cen netto sprzedawanych towarów jest bezprawnym dzia ł aniem przedsi ę biorcy, co stanowi naruszenie art. 23 ust. 1 ustawy o okik. Warto podkre ś li ć , i ż obowi ą zek rzetelnego informowania konsumentów obejmuje wszystkie etapy sprzeda ż y, pocz ą wszy od przekazów reklamowych, których celem jest 6 zainteresowanie potencjalnych nabywców ofert ą handlow ą przedsi ę biorcy, a ż do momentu zawarcia umowy, której przedmiotem b ę dzie nabycie reklamowanego towaru lub us ł ugi. Szczególn ą uwag ę ustawodawca przywi ą zuje do w ł a ś ciwego informowania konsumentów w pocz ą tkowej fazie sprzeda ż y, gdy ż w ł a ś nie na tym etapie stosowana przez profesjonalistów reklama i nierzetelna informacja wp ł yn ąć mo ż e na decyzje konsumentów w zakresie zakupu towarów. Z tego powodu ustawodawca podj ął dzia ł ania chroni ą ce s ł absz ą stron ę kontraktu przed nieuczciwymi przekazami reklamowymi. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Zgodnie z art. 16 ust. 2 przywo ł anej ustawy przy ocenie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d nale ż y uwzgl ę dni ć wszystkie jej elementy, zw ł aszcza dotycz ą ce ilo ś ci, jako ś ci sk ł adników, sposobu wykonania, przydatno ś ci, mo ż liwo ś ci zastosowania, naprawy lub konserwacji reklamowanych towarów lub us ł ug, a tak ż e zachowanie si ę klienta. Pomimo, i ż przywo ł any przepis nie wymienia ceny jako elementu reklamy, bior ą c pod uwag ę fakt, i ż zawiera on klauzule generaln ą , uzna ć nale ż y ż e cena, a tak ż e informacja o sposobie jej wyliczenia jest elementem reklamy. W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r.(sygn. akt XVII Ama 11/04) stwierdzono, i ż „informacja o cenie towaru w wysoko ś ci (warto ś ci) nie uwzgl ę dniaj ą cej podatku jest informacj ą nierzeteln ą , nieprawdziw ą i niepe ł n ą bo to na przedsi ę biorcy le ż y obowi ą zek oznaczania cen towaru zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa za ś konsument ma prawo zna ć cen ę towaru, a nie oblicza ć j ą sam, bez wzgl ę du na to czy przy cenie umieszczono ogólnikow ą informacj ę – cena netto, cena + VAT itp.” Przy ocenie dzia ł a ń wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom Prezes Urz ę du posi ł kowa ł si ę równie ż rozwi ą zaniami wypracowanymi na gruncie prawa europejskiego. W ś wietle art. 2 lit. a dyrektywy 98/6/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ochrony konsumenta przez podawanie cen produktów oferowanych konsumentom cena sprzeda ż y oznacza cen ę ko ń cow ą za jednostk ę produktu, lub dan ą ilo ść produktu, w łą cznie z podatkiem VAT i wszystkimi pozosta ł ymi podatkami. Ponadto zgodnie z art. 4 ust. 1 tej dyrektywy cena sprzeda ż y i cena jednostkowa musz ą by ć jednoznaczne, ł atwo dostrzegalne oraz czytelne. Warto tak ż e zwróci ć uwag ę na fakt, i ż stanowisko ukszta ł towane w orzecznictwie Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci (dalej zwany: „ETS”) daje konsumentowi prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane wynikaj ą ce z funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi (por. na przyk ł ad sprawa GB-Inno- BM, ETS 13.12.1991 r., C-18/88, Zb. Orz. I-5941). ETS podkre ś la wag ę obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji ju ż na etapie promocji czy reklamy. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów. Ponadto wskazanie konsumentom mo ż liwo ś ci weryfikacji przedstawianych informacji poprzez zamieszczenie w og ł oszeniu prasowym adresu pocztowego czy internetowego czy numeru telefonu nie wyczerpuje zobowi ą zania strony do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. Dodatkowo w Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. dotycz ą cej reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d i reklamy porównawczej za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 7 2 cytowanej dyrektywy. Dlatego reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” 1 . Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja agitacyjna. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty 2 . Podsumowuj ą c uzna ć nale ż y, i ż podawanie w reklamie wy łą cznie ceny netto oferowanych towarów lub us ł ug stanowi naruszenie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Prezes Urz ę du nie móg ł uzna ć za uprawnione wyja ś nie ń wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom, z których wynika ł o, i ż jednym z powodów stosowania cen netto w przekazie reklamowym by ł a mo ż liwo ść zmiany przez ustawodawc ę stawki podatku VAT. Z przywo ł anych przepisów jednoznacznie wynika, i ż cena zawarta w reklamie winna by ć cen ą brutto, tj. cen ą zawieraj ą c ą podatek od towarów i us ł ug, a ewentualna zmiana jego wysoko ś ci nie mo ż e usprawiedliwia ć niezgodnych z prawem dzia ł a ń sprzedawców. Prezes Urz ę du pragnie podkre ś li ć , i ż ewentualno ść zmiany stawki podatkowej dotyczy w takim samym stopniu wszystkich przedsi ę biorców prowadz ą cych dzia ł alno ść podobn ą do Urszuli Furman i Bartosza Ferenca, a sposób wprowadzania w polskim systemie prawnym zmian w ustawach podatkowych umo ż liwia dostosowanie si ę podmiotów gospodarczych do zmienionych warunków, w tym dokonanie ewentualnej korekty m.in. tre ś ci og ł osze ń reklamowych. Prezes Urz ę du nie mo ż e uzna ć za zasadne wyja ś nie ń przedsi ę biorców, które opieraj ą si ę na stwierdzeniu, i ż prowadzona przez nich spó ł ka dzia ł a zaledwie od kilku miesi ę cy, a przy redagowaniu kwestionowanego og ł oszenia wzorowali si ę oni na reklamach innych przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w tej bran ż y, którzy w swoich og ł oszeniach podawali cen ę netto sprzedawanych nieruchomo ś ci. Niedostosowanie ulotek reklamowych do obowi ą zuj ą cych przepisów prawa w tym zakresie nie mo ż e by ć bowiem w ż adnym wypadku usprawiedliwiane brakiem do ś wiadczenia w prowadzeniu dzia ł alno ś ci gospodarczej danego rodzaju czy te ż faktem, i ż przekazy reklamowe innych firm nie s ą zgodne z obowi ą zuj ą cymi regulacjami. Argumentacja wspólników cywilnej Eden-Dom w zakresie zwi ą zanym z udzielaniem pe ł nej informacji o kosztach zakupu w biurze sprzeda ż y, czy te ż zamieszczaniem tych informacji na stronach internetowych nie mo ż e mie ć ż adnego znaczenia dla rozstrzygni ę cia zawartego w niniejszej decyzji. Prezes Urz ę du podda ł w prowadzonym post ę powaniu ocenie reklam ę prasow ą stosowan ą przez przedsi ę biorców, nie za ś sposób zamieszczanie informacji w internecie czy te ż procedur ę post ę powania pracowników biura sprzeda ż y w zakresie przekazywania rzetelnych informacji o pe ł nych kosztach zakupu domów. Istot ą praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest w tym przypadku oddzia ł ywanie profesjonalistów na konsumentów (poprzez og ł oszenia prasowe zawieraj ą ce tylko i wy łą cznie cen ę netto) na etapie poprzedzaj ą cym bezpo ś redni kontakt ze sprzedawc ą domu, gdzie pozbawienie ich pe ł nej i prawdziwej informacji wywo ł uje mylne wyobra ż enia dotycz ą ce oferty cenowej. 1 Ewa Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne, Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24 2 por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28 8 Prezes Urz ę du nie mo ż e równie ż w ż aden sposób przyj ąć za usprawiedliwiaj ą ce wyja ś nie ń przedsi ę biorców, i ż stosowana przez nich reklama nie by ł a skierowana tylko do klientów indywidualnych, ale tak ż e dla firm, w odniesieniu do których obowi ą zuje inna stawka podatku VAT. Kwestionowane og ł oszenia prasowe ukazywa ł y si ę w popularnych i ogólnodost ę pnych gazetach (nie za ś np. publikacjach bran ż owych skierowanych do zamkni ę tego kr ę gu profesjonalnych uczestników obrotu gospodarczego), co oznacza, i ż inicjator reklamy musi liczy ć si ę z faktem, i ż dotrze ona do s ł abszej strony kontraktu tj. konsumentów. Prezes Urz ę du nie wyklucza, i ż w zwi ą zku z zamieszczonymi og ł oszeniami sprzedawane domy mog ł y by ć nabyte równie ż przez firmy np. na potrzeby biura. Jednak z du żą doz ą prawdopodobie ń stwa stwierdzi ć mo ż na, i ż istotna cz ęść nabywców dokona ł a transakcji w celu zaspokojenia indywidualnych potrzeb mieszkaniowych. W tym kontek ś cie za niedopuszczalne uzna ć nale ż y twierdzenia wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom, i ż konsumenci posiadaj ą pe ł n ą wiedz ę z zakresu prawa podatkowego, która umo ż liwia im w ł a ś ciw ą ocen ę informacji przekazanych w kwestionowanej reklamie prasowej. Ad. 2. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zetkn ąć si ę z reklam ą stosowan ą przez wspólników spó ł ki cywilnej Eden-Dom w lokalnej prasie. Przedsi ę biorcy prowadzili kampani ę reklamow ą w „Dzienniku Ł ódzkim” oraz „Gratce” – dodatku reklamowym do tej gazety, która polega ł a na przynajmniej kilkukrotnym zamieszczeniu kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du og ł oszenia w okresie maj-lipiec 2006 r. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z zawarto ś ci ą przekazu reklamowego stosowanego przez wspomnianych przedsi ę biorców zostali wprowadzeni w b łą d co do rzeczywistych kosztów zakupu domu, poprzez wywo ł anie mylnego wra ż enia, i ż podawane ceny maj ą charakter ostatecznych warto ś ci koniecznych do zap ł acenia za kupowany towar. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Urszuli Furman i Bartosza Ferenca jest w tym przypadku sprzeda ż domów jednorodzinnych - wolnostoj ą cych. Towary te maj ą charakter dóbr trwa ł ego u ż ytku, o bardzo du ż ej warto ś ci, które nie s ą nabywane cz ę sto, a tym samym wymagaj ą szczególnie precyzyjnej informacji o rzeczywistych kosztach. Taki sposób reklamowania domów powodowa ł , i ż konsumenci zach ę ceni cenow ą atrakcyjno ś ci ą reklamy dopiero w biurach sprzeda ż y, czy przy podpisywaniu umowy dowiadywali si ę o rzeczywistym koszcie zakupu. Reklama docieraj ą ca do nich znacznie wcze ś niej, gdy brak by ł o innych ź róde ł weryfikacji jej prawdziwo ś ci np. cenników dost ę pnych u sprzedawców, sugerowa ł a, i ż wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom sprzedaj ą domy po bardziej konkurencyjnych cenach ni ż inne podmioty dzia ł aj ą ce na tym rynku. Poprzez podanie wprowadzaj ą cych w b łą d informacji dotycz ą cych prawdziwej ceny budowanego domu kwestionowana reklama wywo ł ywa ł a u konsumentów mylne wyobra ż enie o rzeczywistych kosztach, które b ę d ą musieli ponie ść , a tym samym podejmowane przez nich decyzje opiera ł y si ę na b łę dnych wyobra ż eniach, a nie rzeczywistym kszta ł cie oferty cenowej tych przedsi ę biorców. W niniejszej sprawie Prezes Urz ę du wzi ął równie ż pod uwag ę ogóln ą nisk ą ś wiadomo ść prawn ą spo ł ecze ń stwa oraz fakt, i ż przeci ę tny konsument niekoniecznie wie, jakie prawa mu przys ł uguj ą oraz jak z nich korzysta ć . W ś wietle orzecznictwa S ą du Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 2 grudnia 2005 r. sygn. akt VI ACa 600/05) przeci ę tny konsument nie musi zna ć obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, co oznacza, i ż nie dysponuje on wiedz ą z zakresu prawa podatkowego, w cz ęś ci dotycz ą cej w szczególno ś ci 9 aktualnie stosowanych stawek podatku VAT dla ró ż nych grup towarów. W przywo ł anym wcze ś niej wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 19 maja 2005 r. (sygn. akt XVII Ama 11/04) wyra ź nie stwierdzono, i ż konsument nie ma obowi ą zku samodzielnego obliczania cen towarów, szczególnie w przypadku, gdy przekaz reklamowy stosowany przez Urszul ę Furman i Bartosza Ferenca ogranicza si ę wy łą cznie do informacji o cenie netto, a konieczna do zastosowania przy obliczeniach procentowa stawka podatku nie zosta ł a nawet podana w og ł oszeniu prasowym. Wobec łą cznego spe ł nienia obydwu przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Zgodnie z art. 23 e ust. 1 ustawy o okik nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą cej zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23 a ustawy. Prezes Urz ę du uzna ł , i ż wspólnicy spó ł ki cywilnej Eden-Dom zaniechali stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 17 sierpnia 2006 r. tj. dniem nast ę pnym po dniu, kiedy po raz ostatni ukaza ł o si ę og ł oszenie reklamowe o kwestionowanej przez Prezesa Urz ę du tre ś ci. Kolejne og ł oszenia prasowe zawieraj ą prawid ł owo okre ś lon ą cen ę tj. jest ona wyra ż ona w warto ś ciach brutto. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: 1. Urszula Furman, ul. Zak ł adowa 78/38, 92-402 Ł ód ź 2. Bartosz Ferenc, ul. Legionów 15 m. 20, 91-069 Ł ód ź