RŁO-3/2009

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź tel. (0 42) 636 36-89, fax (0 42) 636 07 12 e’mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61- 38( )08/AK Ł ód ź , dnia 6 marca 2009 r. DECYZJA Nr R Ł O 3/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowa- dzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Marii Ł uczak prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów: a) o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206), bezprawne dzia ł anie Marii Ł uczak prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.), poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH BP POLONIA” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „W przypadku rezygnacji z wycieczki Uczestnik ponosi nast ę puj ą ce koszty: 30% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie krótszym, ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 95% ceny imprezy w przypadku nie zg ł oszenia si ę na miejsce zbiórki i nie przybycia na miejsce realizacji imprezy” (punkt 2 zdanie pierwsze wzorca umowy do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30”) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 2 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego ustawy (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.), - „KLIENT mo ż e zg ł osi ć reklamacj ę w formie pisemnej do ORGANIZATORA nie pó ź niej ni ż 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (punkt 5 zdanie drugie wzorca umowy) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego ustawy (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.), b) o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206), bezprawne dzia ł anie Marii Ł uczak prowadz ą cej dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów, polegaj ą ce na: - stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH BP POLONIA” postanowienia o tre ś ci „ORGANIZATOR zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z powodu: a) przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej), b) niewystarczaj ą cej liczby zg ł osze ń . W takim przypadku KLIENT otrzyma zwrot wniesionej op ł aty za imprez ę . KLIENTOWI nie przys ł uguje jednak z tego tytu ł u odszkodowanie” – co jest niezgodne z art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.), - stosowaniu we wzorcu umowy pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH BP POLONIA” postanowienia o tre ś ci: „ORGANIZATOR turystyki ogranicza odpowiedzialno ść za niewykonanie us ł ug w czasie imprezy do wysoko ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego KLIENTA” – co jest niezgodne z art. 11 b ust. 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.), - nie okre ś leniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy z uwagi na brak w „Umowie – zg ł oszeniu udzia ł u w imprezie” i „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH TURYSTYCZNYCH BP POLONIA” wskazania, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) i ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) - co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.), i stwierdza jej zaniechanie z dniem 5 grudnia 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) 3 – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Mari ę Ł uczak prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.500,00 z ł (s ł ownie: tysi ą c pi ęć set z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Mari ę Ł uczak prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów, kosztami opisanego w punkcie I post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysoko ś ci 11,10 z ł (s ł ownie: jedena ś cie z ł otych 10/100). Uzasadnienie W dniu 11 lutego 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy Maria Ł uczak prowadz ą ca dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów (zwana dalej: Maria Ł uczak”) stosuje niedozwolone postanowienia umowne uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń wskazanych w odr ę bnych przepisach lub wpisane do rejestru postanowie ń wzorców mowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego ustawy (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm. – zwana dalej „Kodeks post ę powania cywilnego”), co mo ż e stanowi ć naruszenie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206 – zwana dalej „ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów”). W ramach ww. post ę powania Prezes Urz ę du dokona ł mi ę dzy innymi kontroli wzorców umowy stosowanych przez Mari ę Ł uczak. W wyniku przedmiotowej kontroli Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Maria Ł uczak, we wzorcu umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ BP POLONIA” (zwany dalej: „wzorzec umowy”) stanowi ą cym integraln ą cz ęść umowy zwieranej z konsumentem, stosuje postanowienia o tre ś ci: - „W przypadku rezygnacji z wycieczki Uczestnik ponosi nast ę puj ą ce koszty: 30% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie krótszym, ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 95% ceny imprezy w przypadku nie zg ł oszenia si ę na miejsce zbiórki i nie przybycia na miejsce 4 realizacji imprezy” (punkt 2 zdanie pierwsze wzorca umowy do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30”) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „KLIENT mo ż e zg ł osi ć reklamacj ę w formie pisemnej do ORGANIZATORA nie pó ź niej ni ż 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (punkt 5 zdanie drugie) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „ORGANIZATOR zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z powodu: a) przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej), b) niewystarczaj ą cej liczby zg ł osze ń . W takim przypadku KLIENT otrzyma zwrot wniesionej op ł aty za imprez ę . KLIENTOWI nie przys ł uguje jednak z tego tytu ł u odszkodowanie” (punkt 4 zdanie pierwsze, drugie i trzecie wzorca umowy) – co jest niezgodne z art. 14 ust. 7 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm. – zwana dalej „ustawa o us ł ugach turystycznych”), - „ORGANIZATOR turystyki ogranicza odpowiedzialno ść za niewykonanie us ł ug w czasie imprezy do wysoko ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego KLIENTA” (punkt 4 zdanie szóste) – co jest niezgodne z art. 11 b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, - oraz nie okre ś li ł a podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy w „Umowie – zg ł oszeniu udzia ł u w imprezie” (zwanej dalej „zg ł oszenie udzia ł u”) i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ BP POLONIA” – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. W wyniku przeprowadzonej analizy Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - postanowienie wskazane w punkcie 2 zdanie pierwsze do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30” wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 1078, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”, - postanowienie wskazane w punkcie 5 zdanie drugie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1079, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”, - postanowienie wskazane w punkcie 4 zdanie pierwsze, drugie i trzecie wzorca umowy jest niezgodne z art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych, 5 - postanowienie wskazane w punkcie 4 zdanie szóste wzorca umowy jest niezgodne z art. 11b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych. Ponadto Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Maria Ł uczak w zg ł oszeniu udzia ł u i wzorcu umowy nie wskaza ł a, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych i Kodeks cywilny – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. W dniu 29 grudnia 2008 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 38/08 (dowód: karty Nr 1 – 2) post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Mari ę Ł uczak prowadz ą c ą dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA” w Wieruszowie, ul. Warszawska 48, 98-400 Wieruszów, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na godz ą cym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „W przypadku rezygnacji z wycieczki Uczestnik ponosi nast ę puj ą ce koszty: 30% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie krótszym, ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 95% ceny imprezy w przypadku nie zg ł oszenia si ę na miejsce zbiórki i nie przybycia na miejsce realizacji imprezy” (punkt 2 zdanie pierwsze wzorca umowy do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30”) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „KLIENT mo ż e zg ł osi ć reklamacj ę w formie pisemnej do ORGANIZATORA nie pó ź niej ni ż 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (punkt 5 zdanie drugie wzorca umowy) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „ORGANIZATOR zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z powodu: a) przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej), b) niewystarczaj ą cej liczby zg ł osze ń . W takim przypadku KLIENT otrzyma zwrot wniesionej op ł aty za imprez ę . KLIENTOWI nie przys ł uguje jednak z tego tytu ł u odszkodowanie” (punkt 4 zdanie pierwsze, drugie i trzecie) – co jest niezgodne z art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych, - „ORGANIZATOR turystyki ogranicza odpowiedzialno ść za niewykonanie us ł ug w czasie imprezy do wysoko ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego KLIENTA” (punkt 4 zdanie szóste) – co jest niezgodne z art. 11 b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, - oraz nie okre ś leniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy z uwagi na brak we wzorcu umowy i zg ł oszeniu uczestnictwa wskazania, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych i Kodeks cywilny – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Maria Ł uczak w pismach z dnia 12 stycznia 2009 r. (dowód: karty Nr 14-16) i z dnia 16 lutego 2009 r. (dowód: karta Nr 18) poinformowa ł a, ż e zaprzesta ł a stosowania kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du wzorca umowy z dniem 5 grudnia 2008 r. W dniu 5 grudnia 2008 r. powy ż sze 6 warunki wzorca umowy zosta ł y zmienione, zgodnie z ustaw ą o us ł ugach turystycznych, a ich nowa tre ść nie zawiera kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń . Ponadto we wzorcu umowy wprowadzono postanowienie wskazuj ą ce, ze w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych i k.c. Pierwsze umowy z konsumentami na podstawie nowego wzorca umowy zosta ł y podpisane pod koniec grudnia 2008 r. (dowód: kart Nr 22-24). Wcze ś niej zawarte umowy wygas ł y. Dodatkowo wyja ś ni ł a, ż e jej przychód z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej w 2008 r. wyniós ł (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł otych (dowód: karta Nr 21), w tym z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug turystycznych (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł . Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Maria Ł uczak jest wpisana pod numerem 781/2007 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Galewice i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA”. Zgodnie z przedstawionym aktualnym za ś wiadczeniem o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej przedmiotem dzia ł alno ś ci Marii Ł uczak jest po ś rednictwo w sprzeda ż y us ł ug telefonii komórkowej i ubezpiecze ń oraz us ł ug turystycznych ś wiadczonych w ramach dzia ł alno ść organizatorów turystyki i dzia ł alno ś ci po ś redników i agentów turystycznych (dowód: karty Nr 12 i 14). Przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du w ramach niniejszego post ę powania by ł wzorzec umowy p.n. „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ BP POLONIA”. Jest to wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 Kodeksu cywilnego. We wskazanym powy ż ej wzoru umowy Maria Ł uczak ustali ł a jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: - „ W przypadku rezygnacji z wycieczki Uczestnik ponosi nast ę puj ą ce koszty: 30% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie krótszym, ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 95% ceny imprezy w przypadku nie zg ł oszenia si ę na miejsce zbiórki i nie przybycia na miejsce realizacji imprezy” (punkt 2 zdanie pierwsze wzorca umowy do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30”), - „KLIENT mo ż e zg ł osi ć reklamacj ę w formie pisemnej do ORGANIZATORA nie pó ź niej ni ż 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (punkt 5 zdanie drugie wzorca umowy), - „ORGANIZATOR zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z powodu: a) przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej), b) niewystarczaj ą cej liczby zg ł osze ń . W takim przypadku KLIENT otrzyma zwrot wniesionej op ł aty za imprez ę . KLIENTOWI nie przys ł uguje jednak z tego tytu ł u odszkodowanie” (punkt 4 zdanie pierwsze, drugie i trzecie wzorca umowy), - „ORGANIZATOR turystyki ogranicza odpowiedzialno ść za niewykonanie us ł ug w czasie imprezy do wysoko ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego KLIENTA” (punkt 4 zdanie szóste wzorca umowy), - oraz nie wskaza ł a w umowie i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ BP POLONIA”, 7 ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy Kodeksu cywilnego i ustawy o us ł ugach turystycznych. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - postanowienie wskazane w punkcie 2 zdanie pierwsze do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30” wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1078, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”, - postanowienie wskazane w punkcie 5 zdanie drugie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1079, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”, - postanowienie wskazane w punkcie 4 zdanie pierwsze, drugie i trzecie wzorca umowy jest niezgodne z art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych, - postanowienie wskazane w punkcie 4 zdanie szóste wzorca umowy jest niezgodne z art. 11b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych, - natomiast brak w zg ł oszeniu udzia ł u i wzorcu umowy wskazania ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy o us ł ugach turystycznych i Kodeks cywilny stanowi naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. Przes ł any przez Mari ę Ł uczak w dniu 12 stycznia 2009 r. nowy wzorzec umowy pod nazw ą „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ BP POLONIA” nie zawiera ł kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń . Postanowienia te zosta ł y wykre ś lone lub zmienione zgodne z ustaw ą o us ł ugach turystycznych i k.c oraz wprowadzono we wzorcu umowy odes ł anie do ustawy o us ł ugach turystycznych i k.c. Jednocze ś nie Maria Ł uczak przed ł o ż y ł a kopie umów zawartych z konsumentami na podstawie nowego wzorca umowy po 5 grudnia 2008 r. (dowód: karty Nr 21-23). Prezes Urz ę du przyj ął , ż e z dniem 5 grudnia 2008 r. nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy uznaje si ę miedzy innymi stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do 8 rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wskazany przepis zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (…). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm. zwana dalej „ustawa o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej”) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie b ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Maria Ł uczak zosta ł a wpisana pod numerem 781/2007 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Wójta Gminy Galewice i prowadzi, mi ę dzy innymi, dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Biuro Podró ż y „POLONIA”. Tym samym jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad. 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych. Ww. ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentom przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto wspomniana ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Ustala obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki by ł o zapewnienie konsumentowi-klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym 9 bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów (art. 19 ust. 1 ustawy o us ł ugach turystycznych). Art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych gwarantuje klientowi mo ż liwo ść dochodzenia odszkodowania za niewykonanie umowy je ż eli klient odst ę puje od umowy lub je ż eli organizator odwo ł uje imprez ę turystyczn ą z przyczyn niezale ż nych od klienta, chyba ż e odwo ł anie imprezy turystycznej nast ą pi ł o z powodu zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym klienta na pi ś mie w uzgodnionym terminie lub si ł y wy ż szej. Maria Ł uczak wprowadzaj ą c do wzorca umowy postanowienie o tre ś ci: „ORGANIZATOR zastrzega sobie prawo odwo ł ania imprezy z powodu: a) przyczyn od siebie niezale ż nych (decyzje w ł adz pa ń stwowych, dzia ł anie si ł y wy ż szej), b) niewystarczaj ą cej liczby zg ł osze ń . W takim przypadku KLIENT otrzyma zwrot wniesionej op ł aty za imprez ę . KLIENTOWI nie przys ł uguje jednak z tego tytu ł u odszkodowanie” pozbawi ł a konsumenta mo ż liwo ś ci dochodzenia odszkodowania w przypadku odwo ł ania imprezy z przyczyn niezale ż nych od klienta, nie tylko poza przypadki wskazane ww. przepisie, to jest zg ł oszenia si ę mniejszej liczby uczestników ni ż liczba minimalna okre ś lona w umowie, a organizator powiadomi ł o tym klienta na pi ś mie w uzgodnionym terminie lub si ł y wy ż szej. Tym samym nale ż y przyj ąć , i ż ww. postanowienie wzorca umowy naruszaj ą c art. 14 ust. 7 ustawy o us ł ugach turystycznych kszta ł tuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cym prawem. Natomiast zgodnie z tre ś ci ą art. 11 b ust. 3 ustawy o us ł ugach turystycznych „ Organizatorzy turystyki w umowach z klientami mog ą ograniczy ć odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do dwukrotno ś ci ceny imprezy turystycznej wzgl ę dem ka ż dego klienta”. Maria Ł uczak w wprowadzaj ą c do wzorca umowy postanowienie o tre ś ci: „ORGANIZATOR turystyki ogranicza odpowiedzialno ść za niewykonanie us ł ug w czasie imprezy do wysoko ś ci ceny imprezy wzgl ę dem ka ż dego KLIENTA” ograniczy ł a odpowiedzialno ść za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie us ł ug w czasie imprezy turystycznej do wysoko ś ci odszkodowania mniejszego ni ż przewiduje to ustawodawca. Przy formu ł owaniu ww. ograniczenia wysoko ś ci odszkodowania istotnym jest wskazanie zgodnie z art. 11 b ust. 4 ustawy o us ł ugach turystycznych, ż e dane ograniczenie odpowiedzialno ś ci nie dotyczy szkód na osobie. Skutkiem ww. zachowania Marii Ł uczak jest ukszta ł towanie praw konsumenta w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cym prawem. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych umowa powinna okre ś la ć podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikaj ą ce z umowy. W przypadku umów zawieranych przez organizatora imprez turystycznych z konsumentem warunki tych umów s ą regulowane przede wszystkim w ustawie o us ł ugach turystycznych oraz w Kodeksie cywilnym. Zamieszczenie we wzorcu umowy odniesienie do ustawy o us ł ugach turystycznych czy Kodeksu cywilnego jest niezwykle istotne dla konsumenta, który w ten sposób zyskuje informacj ę , jakie akty prawne reguluj ą jego prawa i obowi ą zki w sprawach nieuregulowanych w umowie. Za umieszczeniem we wzorcu umowy przede wszystkim odes ł ania do ustawy o us ł ugach turystycznych przemawia postanowienie art. 19 ust. 1 tej ustawy zgodnie, z którym postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami mniej korzystne dla klientów ni ż postanowienia ustawy s ą niewa ż ne, a w miejsce postanowie ń mniej korzystnych dla klienta obowi ą zuj ą przepisy ustawy. Tymczasem w tre ś ci ocenianego wzorca umowy brak jest informacji, ż e w sprawach nieuregulowanych ma zastosowanie ustawa o us ł ugach turystycznych lub ewentualnie inne 10 przepisy prawa. Powoduje to nie tylko niedoinformowanie konsumentów w zakresie korzystania z przyznanych im uprawnie ń ale przede wszystkim sankcjonuje postanowienia wzorca umowy mniej korzystne ni ż przewiduje to ustawa o us ł ugach turystycznych. Tym samym nale ż y przyj ąć , i ż nie zastosowanie we wzorcu umowy postanowie ń art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych kszta ł tuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cym prawem. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przyj ąć , i ż sprzeczno ść tre ś ci ww. postanowie ń wzorca umowy i jego niezgodno ść z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych stanowi o bezprawno ś ci dzia ł ania Marii Ł uczak. Art. 24 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Na mocy art. 479 45 § 1 Kodeksu post ę powania cywilnego S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Przepis art. 479 45 § 3 Kodeksu post ę powania cywilnego ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci Rejestru, stanowi ą c, ż e Rejestr jest jawny. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie 11 postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów 1 dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane postanowienie przez Mari ę Ł uczak we wzorcu umowy w punkcie 2 zdanie pierwsze wzorca umowy do s ł owa „zwrot” i od cyfry „30” o tre ś ci: „ W przypadku rezygnacji z wycieczki Uczestnik ponosi nast ę puj ą ce koszty: 30% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie krótszym, ni ż 8 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, 95% ceny imprezy w przypadku nie zg ł oszenia si ę na miejsce zbiórki i nie przybycia na miejsce realizacji imprezy” jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1078, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Koszty rezygnacji: a) op ł ata sta ł a w wysoko ś ci 50 z ł , je ż eli rezygnacja nast ą pi ł a w terminie do 30 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, b) 30% przy rezygnacji w okresie 29-21 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, c) 50% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 20-9 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, d) 80% ceny imprezy przy rezygnacji w okresie 8-1 dni przed dat ą rozpocz ę cia imprezy, e) 90% ceny imprezy w przypadku rezygnacji w dniu wyjazdu, lub nie zg ł oszenia si ę w wyznaczonym czasie w miejscu zbiórki lub nieprzybycia do miejsca realizacji imprezy”. W uzasadnieniu do ww. wyroku S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów podzieli ł pogl ą d Prezesa Urz ę du i uzna ł , ż e ww. zapis jest sprzeczny z art. 385 1 § 1 Kodeksu cywilnego i 385 3 pkt 12 i 16 Kodeksu cywilnego. Zdaniem S ą du „zapis dotycz ą cy uprawnienia pozwanego do zatrzymania rycza ł towo okre ś lonych kwot na wypadek rezygnacji klienta z udzia ł u w imprezie turystycznej, narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Tylko jedna ze stron umowy mia ł aby bowiem ponosi ć op ł aty w sytuacji odst ą pienia od umowy, a ponadto op ł aty te zosta ł y ustalone w sposób arbitralny, w odniesieniu od faktycznie poniesionych kosztów, w zwi ą zku z faktem rezygnacji klienta z imprezy, strat przez pozwanego. W wielu przypadkach kwestionowany zapis umowy prowadzi ł by wprost do bezpodstawnego wzbogacenia tego ostatniego, zw ł aszcza w sytuacji, kiedy w miejsce rezygnuj ą cego klienta imprez ę wykupi ł by inny klient, a pozwany nie poniós ł by w zwi ą zku z tym faktycznych strat finansowych”. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1078 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie wysoko ś ci kosztów ponoszonych przez konsumenta. Postanowienia te w jednakowym stopniu przerzucaj ą na konsumenta ryzyko prowadzonej 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 12 dzia ł alno ś ci gospodarczej organizatora turystyki jak i naruszaj ą zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Ponadto, zarówno Maria Ł uczak jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nale ż y doda ć , ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie i konsekwentnie dawa ł wyraz stanowisku, i ż analogiczne postanowienia wype ł niaj ą hipotez ę przepisu art. 385 3 pkt 12 i 16 Kodeksu cywilnego , o czym ś wiadcz ą tak ż e inne postanowienia umowne wpisane do rejestru, przyk ł adowo pod pozycjami: 89, 130, 216, 274, 359, 687, 897, 981 1056. Podobnie w ocenie Prezesa Urz ę du stosowane postanowienie przez Mari ę Ł uczak we wzorcu umowy w punkcie 5 zdanie 2 wzorca umowy o tre ś ci: „KLIENT mo ż e zg ł osi ć reklamacj ę w formie pisemnej do ORGANIZATORA nie pó ź niej ni ż 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1079, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”. W uzasadnieniu ww. wyroku S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ł , ż e: „postanowienie umowne dotycz ą ce 7 – dniowego terminu od zako ń czenia imprezy do zg ł oszenia ewentualnych reklamacji pisemnych nale ż y uzna ć jako naruszaj ą cy zbiorowe interesy konsumenta i pozostaj ą cy w sprzeczno ś ci z dobrymi obyczajami, o czym mowa w art. 385 1 k.c. Taki krótki okres faktycznie w wielu sytuacjach mo ż e uniemo ż liwi ć klientom nie tylko przemy ś lanych, poprzedzonych fachow ą konsultacj ą , reklamacji, ale tak ż e jej faktyczne dokonanie”. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1079 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń ogranicza konsumentowi w takim samym stopniu mo ż liwo ść z ł o ż enia reklamacji nie bior ą c pod uwag ę przepisów prawa i dobrych obyczajów i tym samym ogranicza prawa konsumenta do wniesienia reklamacji z powodu nienale ż ytego wykonania umowy przez organizatora turystyki. Ponadto, zarówno Maria Ł uczak jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nale ż y zaznaczy ć , ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie tylko ww. wyroku ale w innych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, w których organizator w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami wyznaczy ł konsumentom zbyt krótki termin do z ł o ż enia reklamacji. Przyk ł adem jest postanowienie o tre ś ci: „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 414 dokonany na podstawie wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Amc 104/04). W wyroku tym S ą d stwierdzi ł równie ż , ż e po ś rednio zapis ten prowadzi do ograniczenia odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy (art. 385 3 pkt 2 Kodeksu cywilnego). Przedsi ę biorca mo ż e bowiem, powo ł uj ą c si ę jedynie na niezachowanie wyznaczonego terminu, nie rozpatrywa ć reklamacji z ł o ż onych po jego up ł ywie, zwalniaj ą c si ę tym samym z odpowiedzialno ś ci za nale ż yte wykonanie umowy. Zdaniem organu antymonopolowego, oceniaj ą c to postanowienie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym 13 ustaw ą – odsy ł a do przepisów kodeksu cywilnego. Oznacza to, ż e do terminu z ł o ż enia reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania przez niego umowy, mog ł yby znale źć zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 563 par. 1 Kodeksu cywilnego. W ś wietle tego przepisu uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi podlegaj ą utracie, je ż eli reklamuj ą cy nie zawiadomi o wadzie w ci ą gu 1 miesi ą ca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść reklamowania wadliwych us ł ug turystycznych przez okres 1 miesi ą ca od zako ń czenia imprezy, a nie 7 dni, który to termin uzna ć nale ż y za zbyt krótki. Analogicznie w wyroku z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 160/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , ż e ra żą co krótki termin zniech ę ca konsumentów do sk ł adania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych przez organizatora us ł ug. Umowa o us ł ugi turystyczne ma charakter mieszany, co skutkuje – zdaniem S ą du - uznaniem, ż e do zagadnie ń zwi ą zanych z obowi ą zkiem konsumenta zawiadomienia organizatora turystyki, terminem zawiadomienia i skutkami jego niezachowania czy przedawnienia roszcze ń nale ż y w drodze analogii stosowa ć przepisy dotycz ą ce umowy o dzie ł o. Do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę na podstawie art. 638 Kodeksu cywilnego, odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Art. 563 Kodeksu cywilnego stanowi, ż e zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w terminie miesi ę cznym zapobiega utracie uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż ww. postanowienia wzorca umowy s ą to ż same z klauzulami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami 1078 i 1079 i tym samym s ą bezprawne. Ad. 3) Przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z dost ę pnym powszechnie wzorcem umowy zawieraj ą cym postanowienia, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i s ą sprzeczne z ustaw ą o us ł ugach turystycznych i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę z Mari ą Ł uczak. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów Marii Ł uczak z terenu województwa ł ódzkiego czy dolno ś l ą skiego. Na skutek zamieszczenia we wzorcach umów postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru oraz naruszaj ą cych ustaw ę o ś wiadczeniu us ł ug turystycznych, nale ż y uzna ć , i ż Maria Ł uczak stosowa ł a postanowienia, które s ą bezprawne. Takie zachowanie Marii Ł uczak godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jak wynika z ustale ń dokonanych w niniejszej decyzji, Maria Ł uczak zaprzesta ł a z dniem 5 grudnia 2008 r. stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń wzorca umowy poprzez ich zmian ę , wykre ś lenie oraz wprowadzenie postanowie ń wymaganych przez ustaw ę o us ł ugach turystycznych. W zwi ą zku z powy ż szym oraz bior ą c pod uwag ę fakt, i ż na pocz ą tku grudnia 2008 r. ww. przedsi ę biorca nie organizowa ł w ł asnych 14 imprez turystycznych z udzia ł em konsumentów, a umowy zawierane na podstawie poprzedniego wzorca umowy wygas ł y Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów przez Mari ę Ł uczak z dniem 5 grudnia 2008 r. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt 1 sentencji. Ad. II. Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w swojej decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urz ę du zale ż y - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadno ś ci na ł o ż enia kary pieni ęż nej w raz z okre ś leniem jej wysoko ś ci. Wprawdzie ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów, nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e art. 111 wskazuje, ż e ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów, nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W przedmiotowej sprawie, w punkcie I a i b sentencji decyzji stwierdzono, ż e Maria Ł uczak naruszy ł a zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, tym samym nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk. W zwi ą zku z powy ż szym Przez Urz ę du uzna ł , ż e na ł o ż enie kary jest uzasadnione i na ł o ż y ł na Mari ę Ł uczak kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1.500,00 z ł (s ł ownie: tysi ą c pi ęć set z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi ko ł o (tajemnica przedsi ę biorcy) kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona, od przychodów osi ą gni ę tych z us ł ug turystycznych. Analizuj ą c zasadno ść na ł o ż enia na Mari ę Ł uczak kary pieni ęż nej, jak równie ż ustalaj ą c jej wysoko ść , Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę : charakter i okoliczno ś ci naruszenia, jakiego dopu ś ci ł a si ę Maria Ł uczak oraz jego skutki dla konsumentów, a tak ż e cele, jakie 15 winny zosta ć osi ą gni ę te na skutek wydania przedmiotowej decyzji. Praktyka stosowana przez Mari ę Ł uczak polega ł a na stosowaniu przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami uznanymi przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru oraz naruszaj ą cymi postanowienia ustawy o us ł ugach turystycznych. Podkre ś li ć nale ż y, i ż sankcja w postaci na ł o ż enia kary mo ż e by ć na przedsi ę biorc ę na ł o ż ona niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę on naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Nale ż y jednak wzi ąć pod uwag ę , ż e na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego zawsze spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci dzia ł a ń z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Maria Ł uczak winna zatem zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz niedopuszczalno ś ci stosowania w obrocie prawnym postanowie ń wpisanych do Rejestru. Bezprawno ść postanowie ń stosowanych przez Mari ę Ł uczak jest bezsporna. Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż Maria Ł uczak: - nie utrudnia ł a post ę powania, - dopu ś ci ł a si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania zaniecha ł a stosowania zarzucanych jej praktyk, - prowadzi dzia ł alno ść o zasi ę gu lokalnym, - posiada nieznaczny potencja ł ekonomiczny w stosunku do innych krajowych organizatorów turystyki. Przyjmuj ą c wspomniane w/w wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie na poziomie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na Mar ę Ł uczak kar ę w wysoko ś ci 1.500,00 z ł (s ł ownie: tysi ą c pi ęć set z ł otych ). W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara b ę dzie spe ł nia ł a zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Ad. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 tej ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów tej ż e ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. 16 Niniejsze post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji stwierdzi ł naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 oraz pkt 1ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez Mar ę Ł uczak. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du postanowi ł obci ąż y ć Mari ę Ł uczak kwot ą kosztów w wysoko ś ci 11,10 z ł (s ł ownie: jedena ś cie z ł otych 10/100). W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania Maria Ł uczak jest obowi ą zana wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Jednak w przypadku kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego, przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: Maria Ł uczak Galewice, ul. 25-lecia PRL 5 98-405 Galewice