Wróć do: Decyzje UOKiK

Numer decyzji

RKT-2/2009

Decyzja UOKiK RKT-2/2009

Data decyzji
27 lutego 2009

Treść rozstrzygnięcia

1 Katowice, dnia 27.02.2009r. RKT-61-27/08/MI DECYZJA Nr RKT – 02/2009 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz.U. Nr 50, poz. 331; Dz.U. Nr 99, poz. 660; Dz.U. Nr 171, poz. 1206 i Dz.U. z 2008r. Nr 157, poz. 976) oraz § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji w Brzegu Sp. z o.o. z siedzib ą w Brzegu, w toku którego zosta ł o uprawdopodobnione, ż e ww. przedsi ę biorca stosuje praktyki, o których mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą ce na: 1. niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów udzielania konsumentom informacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug i sposobu wykonywania umowy oraz w zakresie standardów i terminów za ł atwiania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji; 2. niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzani ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3a) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – postanowie ń dotycz ą cych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug; 3. niezamieszczeniu w tre ś ci cz ęś ci zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) – pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń dotycz ą cych okresów obrachunkowych, w jakich prowadzone s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonej wody i odprowadzanych ś cieków; 4. pos ł ugiwaniu si ę w tre ś ci cz ęś ci zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem, które stoi w sprzeczno ś ci z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) w brzmieniu: Us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury ; DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH 2 – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 28 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Brzegu Sp. z o.o. obowi ą zek wykonania przyj ę tego przez tego przedsi ę biorc ę w toku post ę powania zobowi ą zania do podj ę cia dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia zarzucanym mu naruszeniom, polegaj ą cych na zawieraniu z nowymi odbiorcami us ł ug – konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wykorzystaniem wzorców umownych o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej w ca ł o ś ci postawione zarzuty oraz dostarczeniu dotychczasowym odbiorcom us ł ug – konsumentom, posiadaj ą cym umowy o tre ś ci zakwestionowanej w niniejszym post ę powaniu, umowy sporz ą dzone z wykorzystaniem ww. wzorców b ą d ź aneksy eliminuj ą ce z tre ś ci tych umów naruszenia stanowi ą ce przedmiot postawionych zarzutów, w terminie do dnia 31 marca 2009 r. II. Na podstawie art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Brzegu Sp. z o.o. obowi ą zek z ł o ż enia do dnia 17 kwietnia 2009 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego zobowi ą zania, które powinno zawiera ć : a. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 31 marca 2009 r. dostarczono, celem zaakceptowania, umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzone wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty, wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów; b. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 31 marca 2009 r. dostarczono aneksy eliminuj ą ce z tre ś ci zawartych z tymi odbiorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia b ę d ą ce przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów i aneksów do tych umów; c. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 31 marca 2009 r. nie dostarczono w celu zaakceptowania umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzonych wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty b ą d ź aneksów zmieniaj ą cych tre ść umów w sposób uwzgl ę dniaj ą cy postawione zarzuty wraz wyja ś nieniem, czym spowodowany jest taki stan rzeczy; d. Informacj ę na temat liczby umów zawartych do dnia 31 marca 2009 r. z nowymi odbiorcami – konsumentami z wykorzystaniem wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów. Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „organem antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji w Brzegu Sp. z o.o. (zwanego dalej „PWiK Brzeg” lub „Spó ł k ą ”) nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano pod k ą tem naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Brzeg z konsumentami w oparciu o wykorzystywane w obrocie gospodarczym wzorce umowne. Poniewa ż analiza tre ś ci ww. dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, i ż mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Postanowieniem Nr 1 z dnia 16.01.2008r. zosta ł o wszcz ę te z urz ę du – w zakresie przedstawionym w pkt 1 – 2 niniejszej Decyzji – post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (dowód: karty nr 1-1 verte). Spó ł ce zarzucono, i ż dopu ś ci ł a si ę naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ww. ustawy w 3 drodze podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst. jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) w ten sposób, i ż : ƒ wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy, w ww. umowach nie zamieszczono pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie zaniechania obj ę cia ich tre ś ci ą postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów udzielania konsumentom informacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug oraz standardów i terminów za ł atwiania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji; ƒ wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3a tej ż e ustawy, w ww. umowach nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug. Powy ż sze zarzuty sformu ł owane zosta ł y w oparciu o tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Brzeg z konsumentami z wykorzystaniem wzorców umownych stosowanych od drugiej po ł owy 2006 r., którymi Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę w obrocie konsumenckim w dacie wszcz ę cia niniejszego post ę powania. Jak ustali ł organ antymonopolowy, wed ł ug stanu na dzie ń 11 lutego 2008 r., z wykorzystaniem powy ż szych wzorców zawartych zosta ł o z konsumentami ogó ł em […] umów, za ś ogólna liczba wszystkich umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych w obrocie konsumenckim wynosi […]. Ustalono, ż e pozosta ł e umowy, jakie PWiK Brzeg posiada zawarte w obrocie zawarte zosta ł y z wykorzystaniem wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jakim Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę w okresie od pa ź dziernika 2003 r. do sierpnia 2006 r. Warunki tych umów równie ż zosta ł y przez organ antymonopolowy przeanalizowane pod k ą tem naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. W efekcie powzi ę to podejrzenie, ż e istniej ą podstawy do rozszerzenia prowadzonego post ę powania w zakresie przedstawionym w pkt 3 – 4 niniejszej Decyzji, co nast ą pi ł o na mocy Postanowienia Nr 3 z dnia 13.03.2008r. (dowód: karty nr 130-130 verte). Spó ł ce postawiono dodatkowe zarzuty naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez ni ą bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na: ƒ naruszeniu § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) w ten sposób, ż e w tre ś ci cz ęś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami zamieszczono postanowienie w brzmieniu: Us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury; ƒ naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, ż e w tre ś ci cz ęś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami, nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń stron umowy w zakresie obejmuj ą cym postanowienia okre ś laj ą ce okresy obrachunkowe, w których wystawiane s ą faktury za ś wiadczone us ł ugi. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowych interesów konsumentów PWiK Brzeg podnios ł o, co nast ę puje. W odniesieniu do zarzutu okre ś lonego w pkt 1 sentencji niniejszej decyzji Spó ł ka wskaza ł a, i ż pomimo braku w umowie zapisów dotycz ą cych zasad i terminów rozpatrywania reklamacji konsumenckich oraz zasad i terminów udzielania konsumentom informacji na temat wykonywanej umowy i ś wiadczonych us ł ug, ani razu nie dosz ł o do naruszenia interesów konsumentów. Nie wp ł yn ęł a ani jedna reklamacja dotycz ą ca realizacji postanowie ń umownych. Ewentualne zg ł oszenia telefoniczne by ł y wyja ś niane niezw ł ocznie, a brak reklamacji sk ł adanych po 4 dzia ł aniach ze strony PWiK Brzeg mo ż e ś wiadczy ć tylko o tym, ż e mimo braku zapisów umownych, interes konsumentów nie by ł w ż aden sposób naruszany (dowód: karta nr 76). Odnosz ą c si ę do zarzutu, o jakim mowa w pkt 2 sentencji Decyzji, dotycz ą cego braku w umowach postanowie ń okre ś laj ą cych warunki usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug, PWiK Brzeg poinformowa ł o, ż e stosowne zapisy pojawiaj ą si ę we wzorcu umowy, je ż eli przy łą cza stanowi ą w ł asno ść odbiorcy , na potwierdzenie czego przedstawiony zosta ł przedmiotowy wzorzec (dowód: karty nr 80-81). Spó ł ka wyja ś ni ł a tak ż e, i ż w okresie obowi ą zywania wzorców umów, w których brak jest przedmiotowych informacji, nie zaistnia ł a ani jedna sytuacja wyst ą pienia awarii przy łą cza stanowi ą cego w ł asno ść odbiorcy. Spowodowane to jest faktem, i ż takich przy łą czy w skali miasta jest znikoma ilo ść , a poza tym s ą to przy łą cza nowe, których awaryjno ść jest ma ł a (dowód: karta nr 76). W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Spó ł ka wskaza ł a tak ż e, i ż pozostawa ł a w przekonaniu, ż e realizowanie w pe ł ni praw konsumenckich, mimo braku jednoznacznych zapisów w umowie lub ich braku, nie narusza zbiorowych interesów konsumentów . Jednak ż e wszcz ę cie niniejszego post ę powania spowodowa ł o w ą tpliwo ś ci przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z tym PWiK Brzeg wskaza ł o, i ż postanowi ł o niezw ł ocznie podj ąć dzia ł ania zmierzaj ą ce do wprowadzenia do dotychczas obowi ą zuj ą cych umów z konsumentami postanowie ń wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3) i 3a) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858 z pó ź n. zm.). Spó ł ka wskaza ł a, i ż po sporz ą dzeniu aneksów uwzgl ę dniaj ą cych postawione zarzuty prze ś le je do wiadomo ś ci organu antymonopolowego i konsumentom do podpisania (dowód: karta nr 77). W odniesieniu do zarzutów obj ę tych Postanowieniem Nr 3 o rozszerzeniu prowadzonego post ę powania antymonopolowego (pkt 3-4 sentencji niniejszej decyzji) PWiK Brzeg wskaza ł o, i ż nie w pe ł ni zgadza si ę z postawionymi zarzutami. Spó ł ka podnios ł a, i ż postawione zarzuty dotycz ą wzorca umowy wycofanego z obrotu gospodarczego. Istnienie tych w ł a ś nie uchybie ń , które zakwestionowa ł organ antymonopolowy by ł o dla Spó ł ki powodem wycofania tego wzorca ze stosowania. Jest to jednak operacja czasoch ł onna i nie zosta ł a dotychczas zako ń czona (dowód: karta nr 134). PWiK Brzeg podnios ł o, i ż mimo tego, ż e umowy nie zosta ł y dotychczas wymienione, interesy konsumentów nie s ą naruszane. Spó ł ka zapewni ł a, i ż rozliczenia z konsumentami, z którymi Spó ł ka posiada podpisan ą umow ę w oparciu o wzorzec funkcjonuj ą cy do sierpnia 2006 r., prowadzone s ą w sposób nie naruszaj ą cych ich interesów. Terminy p ł atno ś ci okre ś lane s ą na fakturach na zasadach okre ś lonych w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf (…), a nie zgodnie z wadliwym zapisem w umowie. PWiK Brzeg wskaza ł o tak ż e, i ż mimo braku w umowie zapisu okre ś laj ą cego okresy obrachunkowe w rozliczeniach z konsumentami stosowany jest miesi ę czny okres rozliczeniowy (dowód: karta nr 134). W toku post ę powania antymonopolowego, w pi ś mie z ł o ż onym w dniu 19.05.2008r. PWiK Brzeg – wskazuj ą c, i ż zobowi ą zuje si ę do zapobie ż enia naruszeniom ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez dokonanie zmian w zawieranych umowach – wnios ł o o wydanie decyzji na podstawie art. 28 ust. 1 ww. ustawy w przedmiocie zobowi ą zania Spó ł ki do wykonania zobowi ą zania w sposób sprecyzowany przedmiotowym pismem (dowód: karta nr 224). Spó ł ka wskaza ł a, i ż w celu zapobie ż enia naruszeniom art. 24 ustawy antymonopolowej, zobowi ą zuje si ę do dokonania nast ę puj ą cych zmian w umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 166-169): ƒ usuni ę cie narusze ń dotycz ą cych art. 6 ust. 3 pkt 3a) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez dodanie postanowie ń , zgodnie z którymi: 5 − Do obowi ą zków us ł ugodawcy nale ż y zapewnienie mo ż liwo ś ci usuni ę cia awarii przy łą czy posiadanych przez odbiorc ę na jego koszt; − Do obowi ą zków us ł ugobiorcy nale ż y natychmiastowe usuni ę cie awarii na przy łą czu b ę d ą cym w jego posiadaniu. Us ł ugobiorca mo ż e si ę zwróci ć do Przedsi ę biorstwa o niezw ł oczne usuni ę cie awarii na koszt Odbiorcy. Je ż eli Odbiorca nie usunie awarii, której skutki stanowi ą zagro ż enie dla ruchu pieszego lub ko ł owego, albo mog ą spowodowa ć szkody w mieniu osób trzecich – w ci ą gu 24 godzin od jej wyst ą pienia Przedsi ę biorstwo mo ż e usun ąć awari ę we w ł asnym zakresie, a kosztami obci ąż y ć Odbiorc ę . Jednocze ś nie Odbiorca, dla zminimalizowania skutków awarii, upowa ż nia Przedsi ę biorstwo do natychmiastowego zamkni ę cia dop ł ywu wody do posesji. ƒ Usuni ę cie naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez dodanie postanowie ń zgodnie z którymi: − Odbiorca ma prawo zg ł oszenia reklamacji do ustalonej przez Przedsi ę biorc ę wielko ś ci zu ż ycia wody i odczytu wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych: a. okre ś lonych w ostatniej fakturze – w terminie 7 dni od daty jej otrzymania; b. przy wymianie wodomierza – w terminie 7 dni od daty podpisania protoko ł u potwierdzaj ą cego jego wymian ę . − Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki, w terminie nie d ł u ż szym jednak ni ż 14 dni od dnia z ł o ż enia w siedzibie Przedsi ę biorstwa lub jej dor ę czenia. Je ż eli rozpatrzenie reklamacji wymaga ustale ń wymagaj ą cych okresów d ł u ż szych, Przedsi ę biorstwo informuje o tym Odbiorc ę i wskazuje ostateczny termin udzielenia informacji. Termin ten w ż adnym wypadku nie mo ż e by ć jednak d ł u ż szy ni ż 30 dni od dnia z ł o ż enia pro ś by. − Zg ł oszenie przez odbiorc ę reklamacji nie wstrzymuje zap ł aty faktury w cz ęś ci nie obj ę tej reklamacj ą . − Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane do udzielania na wniosek zainteresowanej osoby wszelkich dost ę pnych informacji dotycz ą cych: a. prawid ł owego sposobu wykonywania przez Odbiorc ę umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków; b. sposobu uzyskania warunków przy łą czenia do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej; c. wyst ę puj ą cych zak ł óce ń w dostawie wody lub odprowadzaniu ś cieków; d. wyst ę puj ą cych awariach urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych. − Przedsi ę biorstwo udziela informacji: a. w przypadku zapytania przekazanego telefonicznie, faksem lub drog ą elektroniczn ą – bez zb ę dnej zw ł oki, jednak ż e w terminie nie d ł u ż szym ni ż 3 dni zwrotnym kana ł em informacyjnym; b. w przypadku wyst ą pienia na pi ś mie – w terminie 14 dni od wp ł yni ę cia w tej samej formie, chyba ż e odbiorca wyra ź nie dopu ś ci ł udzielenie odpowiedzi w formie okre ś lonej w pkt a, − Je ż eli udzielenie informacji wymaga ustale ń wymagaj ą cych okresów d ł u ż szych ni ż wskazane powy ż ej, Przedsi ę biorstwo informuje o tym Odbiorc ę i wskazuje ostateczny termin udzielenia informacji. Termin ten w ż adnym wypadku nie mo ż e by ć jednak d ł u ż szy ni ż 30 dni od dnia z ł o ż enia pro ś by. ƒ Usuni ę cie naruszenia § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…) poprzez wprowadzenia postanowienia w brzmieniu: − Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą w wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wys ł ania lub dostarczenia faktury w inny sposób; ƒ Usuni ę cie naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez 6 dodanie postanowienia w brzmieniu: − Okres obrachunkowy rozlicze ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy wynosi 1 miesi ą c. Faktury wystawiane s ą za ka ż dy miesi ą c obrachunkowy. W uzupe ł nieniu wniosku, o jakim mowa powy ż ej, w pi ś mie z ł o ż onym w dniu 01.08.2008 r. PWiK Brzegu podnios ł o dodatkowo, i ż (dowód: karta nr 182): ƒ zamierza – za zgod ą konsumentów – wymieni ć dotychczas zawarte umowy na umowy przygotowane wed ł ug nowych wzorców b ą d ź – na ż yczenie odbiorców – aneksowa ć dotychczasowe umowy. ƒ zobowi ą zuje si ę dostarczy ć nowe umowy b ą d ź aneksy do umów wszystkim konsumentom w terminie do 31 marca 2009 r.; W za łą czeniu do ww. pisma Spó ł ka przedstawi ł a równie ż nowe wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (dowód: karty nr 185-213) wskazuj ą c, i ż dat ą ich wprowadzenia do obrotu jest 1 sierpnia 2008r. (dowód: karta nr 182). Organ antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji w Brzegu Sp. z o.o. zosta ł o wpisane do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem KRS: 0000058539 (dowód: karty nr 9 -12). Przedsi ę biorca prowadzi dzia ł alno ść w zakresie dostarczania wody i odbioru ś cieków na terenie Miasta Brzeg oraz w cz ęś ci obszaru gminy Olszanka (dowód: karta nr 7). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , PWiK Brzeg zawiera z odbiorcami us ł ug, w tym z konsumentami, pisemne umowy, na podstawie których odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków. Ustalono, ż e zawieraj ą c powy ż sze umowy Spó ł ka pos ł uguje si ę wzorcami umownymi. W okresie od drugiej po ł owy 2006 r. obowi ą zywa ł y w Spó ł ce nast ę puj ą ce wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wykorzystywane w obrocie konsumenckim (dowód: karta nr 8): a. wzorzec Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków („ogólny”, stosowany zarówno wzgl ę dem klientów instytucjonalnych, jak i konsumentów) (dowód: karty nr 38-39 verte); b. wzorzec Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowany wzgl ę dem konsumentów – w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci, do których doprowadzana jest woda (dowód: karty nr 40-41 verte); c. wzorzec Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowany wzgl ę dem konsumentów posiadaj ą cych wodomierz do pomiaru wody bezpowrotnie zu ż ytej wraz z wzorem Za łą cznika Nr 2 pn. Zasady rozliczania wody bezpowrotnie zu ż ytej (dowód: karty nr 46-49); d. wzorzec Umowy Nr … o odprowadzanie ś cieków stosowany wzgl ę dem odbiorców z terenu so ł ectwa Obórki (dowód: karty nr 54-55 verte). Fakt wykorzystywania ww. wzorców w obrocie potwierdzaj ą przedstawione w toku post ę powania przyk ł adowe umowy zawarte na ich podstawie z konsumentami (dowód: karty nr 43-44 verte, 50-53 verte, 56-57 verte, 82-87 verte, 158-163). Ustalono, i ż w tre ś ci przedmiotowych umów brak jest postanowie ń okre ś laj ą cych szczegó ł owo tryb post ę powania reklamacyjnego. W zakresie zwi ą zanym z za ł atwianiem reklamacji umowy informuj ą jedynie w § 5 ust. 3-5, i ż Roszczenie z tytu ł u dostawy wody o pogorszonej jako ś ci rozpatrywane jest na podstawie zg ł oszonej pisemnej reklamacji, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w regulaminie, o którym mowa w § 1 ust. 1 umowy. Odbiorca ma prawo zg ł oszenia reklamacji do ustalonej przez Przedsi ę biorstwo wielko ś ci zu ż ycia wody i odczytu wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych: a) okre ś lonych w ostatniej fakturze – w terminie 14 dni od daty jej otrzymania, b) 7 przy wymianie wodomierza – w terminie 14 dni od daty podpisania protoko ł u potwierdzaj ą cego jego wymian ę . Zg ł oszenie przez Odbiorc ę reklamacji nie wstrzymuje zap ł aty faktury. Tre ść umów nie okre ś la równie ż obowi ą zków dostawcy w zakresie zasad i terminów udzielania konsumentom, w zwi ą zku z wnoszonymi zapytaniami, informacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug (w zakresie wyst ę puj ą cych zak ł óce ń i awarii) i sposobu wykonywania umowy. Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane przez PWiK Brzeg z wykorzystaniem wzorców, o jakich mowa powy ż ej nie okre ś laj ą ponadto warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w przypadku, gdy s ą one w posiadaniu odbiorców us ł ug. Podkre ś lenia wymaga przy tym, i ż ww. wzorce umów obowi ą zywa ł y zarówno w odniesieniu do konsumentów b ę d ą cych w posiadaniu przy łą czy, jak i w sytuacji, gdy przy łą cza by ł y w posiadaniu Spó ł ki. Postanowienia zawarte w § 1 ust. 8 i 9 umów zawieranych z wykorzystaniem przedmiotowych wzorców nale ż a ł o bowiem uzupe ł ni ć poprzez wskazanie, kto jest w ł a ś cicielem przy łą czy (odbiorca czy przedsi ę biorstwo). W toku post ę powania ustalono równie ż , i ż w dniu 01.08.2007r. Spó ł ka wprowadzi ł a do obrotu wzorzec umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, stosowany w przypadku, gdy przy łą cze wodoci ą gowe i/lub kanalizacyjne jest w ł asno ś ci ą konsumenta (dowód: karty nr 135, 145-148). Na potwierdzenie, i ż by ł on stosowany przy zawieraniu umów z konsumentami, przedstawione zosta ł y trzy przyk ł adowe umowy zawarte z wykorzystaniem przedmiotowego wzorca (dowód: karty nr 149-157). W ich tre ś ci, w § 2 ust. 9, znajduje si ę postanowienie zgodnie z którym Do obowi ą zków Przedsi ę biorstwa nale ż y zapewnienie mo ż liwo ś ci usuni ę cia awarii przy łą czy posiadanych przez Odbiorc ę na jego koszt. Ponadto § 3 ust. 10 ww. umów wskazuje, i ż Do obowi ą zków Odbiorcy nale ż y natychmiastowe usuni ę cie awarii na przy łą czu b ę d ą cym w jego posiadaniu. Je ż eli Odbiorca nie uczyni tego w ci ą gu 24 godzin od wyst ą pienia awarii, której skutki stanowi ą zagro ż enie dla ruchu pieszego lub ko ł owego, albo mog ą spowodowa ć szkody w mieniu osób trzecich, Przedsi ę biorstwo mo ż e usun ąć awari ę we w ł asnym zakresie, a kosztami obci ąż y ć Odbiorc ę . Jednocze ś nie Odbiorca, dla zminimalizowania skutków awarii, upowa ż nia Przedsi ę biorstwo do natychmiastowego zamkni ę cia wody do posesji. W trakcie post ę powania PWiK Brzeg poinformowa ł o, ż e ogólna liczba umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z odbiorcami us ł ug wynosi […], z czego […] umów stanowi ą umowy zawarte z konsumentami. Z wykorzystaniem wzorców umownych stosowanych pocz ą wszy od drugiej po ł owy 2006 roku zawarto z konsumentami ogó ł em […] umów. Pozosta ł e umowy, jakie Spó ł ka posiada podpisane w obrocie konsumenckim (w liczbie […]) zawarte zosta ł y z wykorzystaniem wzorca, jaki obowi ą zywa ł w okresie od pa ź dziernika 2003 r. do sierpnia 2006 r. (dowód: karta nr 79). Spó ł ka przedstawi ł a ww. wzorzec (dowód: karty nr 123-124 verte) oraz przyk ł adow ą , nadal obowi ą zuj ą c ą umow ę zawart ą z jego wykorzystaniem (dowód: karty nr 125- 128, 137-142 verte). Ustalono, i ż w ich tre ś ci znajduje si ę w § 9 ust. 1 nast ę puj ą ce postanowienie dotycz ą ce terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi: Us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Ustalono, tak ż e i ż w tre ś ci umów zawartych z wykorzystaniem wzorca, o jakim mowa powy ż ej brak jest postanowie ń okre ś laj ą cych okresy obrachunkowe, w jakich wystawiane s ą faktury z tytu ł u pobranych us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków. Ze zgromadzonych w toku post ę powania antymonopolowego informacji i dokumentów wynika równie ż , i ż w dniu 1 sierpnia 2008 r. Spó ł ka wprowadzi ł a do obrotu gospodarczego nowe wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść – zgodnie z 8 wyja ś nieniami przedsi ę biorcy przytoczonymi na stronach 4-6 niniejszej Decyzji – uwzgl ę dnia ć ma postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty (dowód: karta nr 182). Wprowadzony zosta ł : − Wzorzec Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowany w przypadku, gdy przy łą cze wodoci ą gowe i kanalizacyjne jest w ł asno ś ci ą przedsi ę biorstwa (dowód: karty nr 185-191); − Wzorzec Umowy Nr … o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków stosowany w przypadku, gdy co najmniej jedno z przy łą czy jest w ł asno ś ci ą Odbiorcy (dowód: karty nr 192- 200); − Wzorzec Umowy Nr … o odprowadzanie ś cieków stosowany w przypadku, gdy przy łą cze kanalizacyjne jest w ł asno ś ci ą Przedsi ę biorstwa (dowód: karty nr 201-206); − Wzorzec Umowy Nr … o odprowadzanie ś cieków stosowany w przypadku, gdy przy łą cze kanalizacyjne jest w ł asno ś ci ą Odbiorcy (dowód: karty nr 207-212). Analiza przedstawionych wzorców umów, które Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę zastosowa ć w obrocie zarówno w odniesieniu do jej przysz ł ych, jak i aktualnych klientów (konsumentów), wykaza ł a, co nast ę puje: • § 5 ww. wzorców zawiera postanowienia dotycz ą ce zasad rozpatrywania reklamacji oraz postanowienia dotycz ą ce zasad udzielania konsumentom informacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug i sposobu wykonywania umowy. Ich tre ść jest nast ę puj ą ca: 1. W przypadku dostarczenia wody o pogorszonej b ą d ź z ł ej jako ś ci oraz o ci ś nieniu ni ż szym od okre ś lonego warunkami technicznymi oraz nie zachowania ci ą g ł o ś ci odbioru ś cieków Odbiorca mo ż e si ę domaga ć od Przedsi ę biorstwa obni ż enia nale ż no ś ci op ł at za dostaw ę wody i odbiór ś cieków. Reklamacja winna by ć zg ł oszona niezw ł ocznie, nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od zaistnienia jej podstawy. 2. Podstaw ą do naliczania bonifikaty b ę dzie ś rednie dobowe zu ż ycie wody i zrzut ś cieków obliczone na podstawie obci ąż enia z trzech poprzednich okresów obliczeniowych. 3. Obni ż enie stanowi ć b ę dzie 1/60 miesi ę cznego zu ż ycia, je ż eli zak ł ócenie trwa ł o do 12 godzin oraz 1/30, je ż eli zak ł ócenie trwa ł o ponad 12 godzin w ci ą gu dnia. 4. Odbiorca ma prawo zg ł oszenia reklamacji do ustalonej przez Przedsi ę biorstwo wielko ś ci zu ż ycia wody i odczytu wskaza ń urz ą dze ń pomiarowych: a) okre ś lonych w ostatniej fakturze – w terminie 7 dni od daty jej otrzymania; b) przy wymianie wodomierza – w terminie 7 dni od daty podpisania protoko ł u potwierdzaj ą cego jego wymian ę . 5. Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki, w terminie nie d ł u ż szym jednak ni ż 14 dni od dnia z ł o ż enia w siedzibie Przedsi ę biorstwa lub jej dor ę czenia. Ust ę p 9 stosuje si ę odpowiednio. 6. Zg ł oszenie przez Odbiorc ę reklamacji nie wstrzymuje zap ł aty faktury w cz ęś ci nie obj ę tej reklamacj ą . 7. Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane do udzielania na wniosek zainteresowanej osoby wszelkich dost ę pnych informacji dotycz ą cych: a) prawid ł owego sposobu wykonywania przez Odbiorc ę umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, b) sposobu uzyskania warunków przy łą czenia do sieci wodoci ą gowej i kanalizacyjnej przez potencjalnych odbiorców, c) wyst ę puj ą cych zak ł óce ń w dostawach wody lub odprowadzaniu ś cieków. d) wyst ę puj ą cych awariach urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych. 8. Przedsi ę biorstwo udziela informacji dotycz ą cych standardów ś wiadczonych us ł ug w terminach w przypadku: 9 a) zapytania przekazanego telefonicznie, faksem lub drog ą elektroniczn ą – bez zb ę dnej zw ł oki, jednak ż e w terminie nie d ł u ż szym ni ż 3 dni zwrotnym kana ł em informacyjnym, b) wyst ą pienia na pi ś mie – w terminie 14 dni od wp ł yni ę cia w tej samej formie, chyba ż e Odbiorca wyra ź nie dopu ś ci ł udzielenie odpowiedzi w formie okre ś lonej w pkt a). 9. Je ż eli udzielenie informacji wymaga ustale ń wymagaj ą cych okresów d ł u ż szych ni ż terminy wskazane w ust. 8, Przedsi ę biorstwo przed ich up ł ywem informuje o tym Odbiorc ę i wskazuje ostateczny termin udzielenia informacji. Termin ten w ż adnym wypadku nie mo ż e by ć jednak d ł u ż szy ni ż 30 dni od dnia z ł o ż enia pro ś by. • Wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i/lub odprowadzanie ś cieków stosowane w przypadku, gdy przynajmniej jedno z przy łą czy jest w ł asno ś ci ą odbiorcy zawieraj ą nast ę puje postanowienia dotycz ą ce warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug: − § 2 ust. 1 ww. wzorców stanowi, i ż do obowi ą zków Przedsi ę biorstwa nale ż y zapewnienie mo ż liwo ś ci usuni ę cia awarii przy łą czy posiadanych przez Odbiorc ę na jego koszt, − § 3 ust. 11 ww. wzorców stanowi, i ż Do obowi ą zków Odbiorcy nale ż y natychmiastowe usuni ę cie awarii na przy łą czu b ę d ą cym w jego posiadaniu. Odbiorca mo ż e zwróci ć si ę do Przedsi ę biorstwa o niezw ł oczne usuni ę cie awarii na koszt odbiorcy. Je ż eli Odbiorca nie usunie awarii, której skutki stanowi ą zagro ż enie dla ruchu pieszego lub ko ł owego albo mog ą spowodowa ć szkody w mieniu osób trzecich, Przedsi ę biorstwo mo ż e usun ąć awari ę we w ł asnym zakresie, a kosztami obci ąż y ć Odbiorc ę . Jednocze ś nie Odbiorca, dla zminimalizowania skutków awarii, upowa ż nia Przedsi ę biorstwo do natychmiastowego zamkni ę cia dop ł ywu wody do posesji. • § 7 ust. 6 ww. wzorców zawiera postanowienie dotycz ą ce obowi ą zuj ą cego okresu rozliczeniowego, zgodnie z którym Okres obrachunkowy rozlicze ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy wynosi 1 miesi ą c. Faktury wystawiane s ą za ka ż dy miesi ą c obrachunkowy. • § 9 ust. 3 ww. wzorców okre ś la termin p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi. Zgodnie z przedmiotowym postanowieniem umownym Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wys ł ania lub dostarczenia faktury w inny sposób. W trakcie przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , i ż na obszarze dzia ł alno ś ci PWiK Brzeg obowi ą zuj ą nast ę puj ą ce Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , o jakich mowa w art. 19 ust. 1 i 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę : − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie gminy Brzeg wprowadzony Uchwa łą Rady Miejskiej w Brzegu Nr VI/29/07 z dnia 2 marca 2007r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Opolskiego Nr 31, poz. 1273 z dnia 27 kwietnia 2007r. (dowód: karty nr 35-37), − Regulamin dostarczenia wody dla Gminy Olszanka wprowadzony Uchwa łą Rady Gminy Olszanka Nr XXX/355/2005 z dnia 29 listopada 2005 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Opolskiego z 2006 r. Nr 2, poz. 21 (dowód: karty nr 79, 108-117), − Regulamin odprowadzania ś cieków w Gminie Olszanka wprowadzony Uchwa łą Rady Gminy Olszanka Nr XXX/357/2005 z dnia 29 listopada 2005 r., opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Opolskiego z 2006 r. Nr 2, poz. 21 (dowód: karty nr 79, 101- 107). § 27 i § 28 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na terenie gminy Brzeg przewiduj ą , ż e: § 27.1. Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane do udzielania na wniosek zainteresowanej osoby wszelkich istotnych informacji dotycz ą cych: 1) prawid ł owego sposobu wykonywania przez Odbiorc ę umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków; 10 2) (…); 3) wyst ę puj ą cych zak ł óce ń w dostawach wody lub w odprowadzaniu ś cieków; 4) wyst ę puj ą cych awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i urz ą dze ń kanalizacyjnych. 2. Przedsi ę biorstwo udziela informacji za po ś rednictwem telefonu, faksu lub elektronicznych ś rodków przekazu, bez zb ę dnej zw ł oki, jednak w terminie nie d ł u ż szym ni ż 3 dni. 3. Je ż eli pro ś ba o udzielenie informacji zosta ł a przed ł o ż ona na pi ś mie, Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne udziela odpowiedzi w tej samej formie w terminie 14 dni od otrzymania pro ś by, chyba, ż e osoba zwracaj ą ca si ę o informacje wyra ź nie zaznaczy ł a, i ż informacja ma by ć udzielona w jednej z form wskazanych w ust. 2. 4. Je ż eli udzielenie informacji wymaga ustale ń wymagaj ą cych okresów d ł u ż szych ni ż terminy wskazane w ust. 2 i 3, Przedsi ę biorstwo, przed up ł ywem terminów wskazanych w ust. 2 i 3, informuje o tym fakcie osob ę , która z ł o ż y ł a pro ś b ę o informacj ę i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten w ż adnym wypadku nie mo ż e by ć d ł u ż szy ni ż 30 dni od dnia z ł o ż enia pro ś by. § 28.1. Ka ż dy Odbiorca ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych sposobu wykonywania przez Przedsi ę biorstwo umowy, w szczególno ś ci ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za te us ł ugi. 2. Reklamacja jest zg ł aszana w formie pisemnej niezw ł ocznie, jednak nie pó ź niej ni ż w terminie 7 dni od jej zaistnienia. 3. Przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki, w terminie nie d ł u ż szym jednak ni ż 14 dni od dnia jej z ł o ż enia w siedzibie Przedsi ę biorstwa lub dor ę czenia reklamacji. Ust ę p 4 § 27 stosuje si ę odpowiednio. § 22, § 23 i § 24 Regulaminu odprowadzania ś cieków w Gminie Olszanka zawieraj ą postanowienia dotycz ą ce zasad udzielania konsumentom informacji na ich żą danie oraz zasad rozpatrywania reklamacji, zgodnie z którymi: § 22. 1. Przedsi ę biorstwo zobowi ą zane jest do udzielania odbiorcom us ł ug informacji dotycz ą cych wyst ę puj ą cych zak ł óce ń odprowadzania ś cieków oraz awarii urz ą dze ń kanalizacyjnych. (…) § 23. Udzielenie informacji na żą danie odbiorców nast ę puje w ci ą gu: 1) 12 godzin – na telefoniczne żą danie okre ś lenia przewidywanego terminu usuni ę cia przerw i zak ł óce ń w ś wiadczeniu us ł ug, 2) 7 dni – na pisemne żą danie usuni ę cia przerw i zak ł óce ń , o których mowa w pkt 1, 3) 14 dni – na pisemne i telefoniczne skargi i za ż alenia, wymagaj ą ce przeprowadzenia post ę powania wyja ś niaj ą cego. § 24. 1. Odbiorca us ł ug ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. 2. Reklamacje, o których mowa w ust. 1 wnoszone s ą na pi ś mie osobi ś cie przez zainteresowanego w siedzibie przedsi ę biorstwa, listem poleconym i rozpatrywane s ą w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. I. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli w toku post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zostanie uprawdopodobnione – na podstawie okoliczno ś ci sprawy, informacji zawartych w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 100 ust. 1, lub innych informacji b ę d ą cych podstaw ą wszcz ę cia post ę powania – ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę , o której mowa w art. 24, a przedsi ę biorca, któremu jest zarzucane naruszenie tego przepisu, zobowi ąż e si ę do podj ę cia lub zaniechania 11 okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom, organ antymonopolowy mo ż e, w drodze decyzji, na ł o ż y ć obowi ą zek wykonania tych zobowi ą za ń . Stosownie do art. 28 ust. 2 ww. ustawy, w decyzji, o której mowa powy ż ej organ antymonopolowy mo ż e okre ś li ć termin wykonania zobowi ą za ń . O wydanie decyzji okre ś lonej w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów wniós ł niniejszej sprawie uczestnik prowadzonego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – PWiK Brzeg. Uprawdopodobnienie stosowania przez PWiK Brzeg praktyk, o których mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 28 ust. 1 ustawy antymonopolowej warunkiem na ł o ż enia przez organ antymonopolowy na przedsi ę biorc ę zobowi ą zania zmierzaj ą cego do zapobie ż enia naruszeniom okre ś lonym w art. 24 ww. ustawy jest uprawdopodobnienie, ż e dosz ł o do naruszenia ww. przepisu. W zwi ą zku z tym zachodzi konieczno ść przeanalizowania zachowa ń PWiK Brzeg stanowi ą cych przedmiot czterech postawionych mu zarzutów z punktu widzenia uprawdopodobnienia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, w szczególno ś ci: 1) stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.); 2) naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji; 3) nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przewiduje natomiast, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Konsumentem w rozumieniu ww. ustawy jest osoba fizyczna dokonuj ą ca czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą (art. 22 1 k.c. w zwi ą zku z art. 4 pkt 12 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów). Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Uznanie okre ś lonego dzia ł ania przedsi ę biorcy za niezgodne z zakazem stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y kumulatywnie nast ę puj ą ce przes ł anki: − zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie to godzi w interesy konsumentów; − zagro ż one s ą interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Pierwsz ą z przes ł anek, jakie nale ż y rozwa ż y ć w celu uprawdopodobnienia naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jest bezprawno ść podejmowanych przez przedsi ę biorc ę zachowa ń . Bezprawno ść ujmowana jest jako sprzeczno ść z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Praktyki przedsi ę biorcy, by zakwalifikowa ć je jako naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów „musz ą by ć zatem wymierzone w uprawnienia, jakie konsumentom przyznaj ą obowi ą zuj ą ce przepisy prawa” 1 . Porz ą dek prawny, którego naruszenie mo ż e wype ł nia ć dyspozycj ę art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, obejmuje normy prawa powszechnie obowi ą zuj ą cego, a tak ż e nakazy 1 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. Por. równie ż : M. Szyd ł o: Publicznoprawna ochrona zbiorowych interesów konsumentów, Monitor Prawniczy nr 2004/17/791. 12 i zakazy wynikaj ą ce z zasad wspó łż ycia spo ł ecznego i dobrych obyczajów 2 . Same przepisy ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nie reguluj ą konstrukcji bezprawno ś ci dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Art. 24 tej ustawy nie ma samodzielnego znaczenia prawnego, lecz powinien by ć interpretowany oraz stosowany w okre ś lonym kontek ś cie normatywnym. W zwi ą zku z tym, w celu konkretyzacji przes ł anki bezprawno ś ci nale ż y si ę gn ąć do przepisów innych ustaw. Na ich podstawie mo ż liwe jest dokonanie oceny dzia ł a ń przedsi ę biorcy w aspekcie ich zgodno ś ci z prawem 3 . W art. 24 ust. 2 ustawodawca wskaza ł przyk ł adowe rodzaje praktyk, które naruszaj ą zbiorowe interesy konsumentów, zaliczaj ą c do nich stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciwe praktyki rynkowe lub czyny nieuczciwej konkurencji. Katalog ten nie jest jednak wyczerpuj ą cy. Ustawodawca pos ł u ż y ł si ę tutaj terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę okre ś lon ą w art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Oprócz praktyk wskazanych bezpo ś rednio przez ustawodawc ę w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów „za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów mo ż na uzna ć zachowania naruszaj ą ce przepisy innych ustaw, które nak ł adaj ą na przedsi ę biorc ę okre ś lone obowi ą zki wzgl ę dem konsumenta. Zdaniem S ą du Najwy ż szego zachowania takie (…) stanowi ą bowiem jednocze ś nie zachowania bezprawne i skutkuj ą zniesieniem, ograniczeniem lub zniekszta ł ceniem praw konsumentów, wp ł ywaj ą c tym samym na chronion ą przez przepis obowi ą zuj ą cego prawa sfer ę ich interesów” 4 . Podkre ś lenia wymaga tak ż e, ż e bezprawno ść jest kategori ą obiektywn ą . Rozwa ż enia przy ocenie bezprawno ś ci wymaga zatem kwestia, czy zachowanie przedsi ę biorcy by ł o zgodne, czy te ż niezgodne z obowi ą zuj ą cymi zasadami porz ą dku prawnego. O bezprawno ś ci dzia ł ania decyduje ca ł okszta ł t okoliczno ś ci konkretnego stanu faktycznego 5 . Dla stwierdzenia bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy bez znaczenia pozostaje ponadto strona podmiotowa czynu, a zatem wina sprawcy (w znaczeniu subiektywnym, oznaczaj ą cym wadliwo ść procesu decyzyjnego sprawcy) i stopie ń tej winy (umy ś lno ść b ą d ź nieumy ś lno ść ), a tak ż e ś wiadomo ść istnienia naruszonych norm prawnych. Kolejn ą przes ł ank ą , jak ą nale ż y wzi ąć pod uwag ę w niniejszej sprawie jest uprawdopodobnienie, i ż kwestionowane zachowania przedsi ę biorcy godz ą w zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa nie obja ś nia znaczenia poj ęć „godzenia w interesy konsumentów” oraz „zbiorowego interesu konsumentów”. Nale ż y przyj ąć , ż e interesem, który podlega ochronie na podstawie art. 24 ustawy jest interes prawny, rozumiany jako okre ś lone potrzeby konsumenta uznane przez ustawodawc ę za godne ochrony. Dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów wtedy, gdy wywo ł uje negatywne skutki w sferze ich praw i obowi ą zków. Wskazówki co do tego, jak nale ż y pojmowa ć zbiorowy interes konsumentów zawarte s ą natomiast w art. 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, który stanowi, ż e nie jest zbiorowym interesem suma indywidualnych interesów konsumentów. W wyroku z dnia 10 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SK 27/07 S ą d Najwy ż szy wskaza ł , i ż wystarczaj ą ce dla stwierdzenia, ż e ma miejsce naruszenie zbiorowych interesów konsumentów powinno by ć ustalenie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy nie jest podejmowane w stosunku do zindywidualizowanych konsumentów, lecz wzgl ę dem cz ł onków danej grupy (okre ś lonego kr ę gu podmiotów) wyodr ę bnionych spo ś ród ogó ł u konsumentów za pomoc ą wspólnego dla nich 2 Wyrok SOKiK z dnia 13 listopada 2007 r. (sygn. akt XVII AmA 45/07). 3 Por. wyrok SOKiK z dnia 23 czerwca 2006 r. (sygn. akt XVIII AmA 32/05). 4 Uchwa ł a SN z dnia 13 lipca 2006 r. (sygn. akt III SZP 3/06), OSNP 2007/1-2/35. 5 Wyrok SN z dnia 8 maja 2002 r. (sygn. akt I PKN 267/2001). 13 kryterium. W ww. wyroku S ą d Najwy ż szy stan ął na stanowisku, i ż sformu ł owanie: nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów nale ż y rozumie ć w ten sposób, ż e liczba indywidualnych konsumentów, których interesy zosta ł y naruszone nie decyduje o tym, czy dana praktyka narusza zbiorowe interesy konsumentów. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem takie zachowanie przedsi ę biorcy, które podejmowane jest w warunkach wskazuj ą cych na powtarzalno ść zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodz ą cych w sk ł ad grupy, do której adresowane s ą zachowania przedsi ę biorcy w taki sposób, i ż potencjalnie ofiar ą takiego zachowania mo ż e by ć ka ż dy konsument b ę d ą cy klientem lub potencjalnym klientem przedsi ę biorcy. Przez interes zbiorowy nale ż y rozumie ć zatem interes dotycz ą cy konsumentów jako okre ś lonej zbiorowo ś ci. Naruszenie zbiorowego interesu konsumentów ma miejsce wówczas, gdy negatywnymi skutkami dzia ł a ń przedsi ę biorcy dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, maj ą cych status konsumentów. Do naruszenia zbiorowego interesu konsumentów konieczne jest, ż eby dzia ł anie przedsi ę biorcy by ł o skierowane nie do konkretnej osoby, lecz do grupy adresatów wyodr ę bnionych za pomoc ą wspólnego dla nich kryterium. Dzia ł anie o takim charakterze jest w stanie wywo ł a ć niekorzystne nast ę pstwa nie tylko w odniesieniu do konkretnych konsumentów, lecz wobec ka ż dego z cz ł onków danej zbiorowo ś ci. Przy tym zaistnienie przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumenta nie jest bezpo ś rednio uzale ż nione od liczby konsumentów, których interesy zosta ł y rzeczywi ś cie naruszone wskutek dzia ł a ń przedsi ę biorcy. Istotne jest to, ż e przedmiotowe dzia ł anie mo ż e zagrozi ć , przynajmniej potencjalnie, interesom pewnego kr ę gu nieprofesjonalnych uczestników rynku. Ocena, czy spe ł nione zosta ł y dwie pierwsze przes ł anki, które s ą niezb ę dne do uprawdopodobnienia stosowania przez PWiK Brzeg praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy oraz godzenie tego zachowania w interesy konsumentów) zostanie dokonana w dalszej cz ęś ci decyzji, oddzielnie dla poszczególnych postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Łą cznie, w odniesieniu do wszystkich zarzucanych Spó ł ce narusze ń , mo ż na natomiast przeanalizowa ć przes ł ank ę naruszenia zbiorowych interesów konsumentów . Okoliczno ś ci sprawy zwi ą zane z przedmiotow ą kwesti ą s ą bowiem co do zasady wspólne dla wszystkich postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów. W przedmiotowej sprawie za uprawdopodobnione nale ż y uzna ć , i ż opisane zachowania PWiK Brzeg dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do szerokiego ich kr ę gu. Antykonsumenckie ostrze zarzucanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug (maj ą cych status konsumentów), z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania. Zakwestionowane zachowania podejmowane s ą w sposób powtarzalny i powszechny, co wynika z samej natury wzorców umów, które skierowane s ą do szerokiego kr ę gu odbiorców. Pos ł ugiwanie si ę wzorcami z za ł o ż enia oznacza, i ż dzia ł anie przedsi ę biorcy jest ustalone, jednakowe i powtarzalne we wszystkich przypadkach, gdy dany wzór umowy znajduje zastosowanie. Wskazuje to na mo ż liwo ść naruszenia w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców do otrzymania w tre ś ci umowy pe ł nych, wyczerpuj ą cych i zgodnych z prawem informacji. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś lenia równie ż wymaga, i ż us ł ugi zbiorowego zaopatrzenia w wod ę i zbiorowego odprowadzania ś cieków s ą us ł ugami o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, które s ą ś wiadczone w sposób powszechny. Z uwagi na swój charakter us ł ugi te s ą niezb ę dne do prawid ł owego funkcjonowania wszystkich gospodarstw domowych i s ą us ł ugami niezb ę dnymi z punktu widzenia ka ż dego konsumenta, co dodatkowo przes ą dza o uznaniu, i ż kwestionowane przez organ antymonopolowy zachowania dotycz ą ogó ł u konsumentów jako zbiorowo ś ci. 14 Ad 1. W przedmiotowym post ę powaniu PWiK Brzeg postawiony zosta ł zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o jakiej mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów polegaj ą cej na tym, i ż w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami nie zamieszczono pe ł nej informacji odno ś nie praw i obowi ą zków stron umowy poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie standardów i terminów udzielania konsumentom informacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug i sposobu wykonywania umowy oraz w zakresie standardów i terminów za ł atwiania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, co mo ż e narusza ć art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Analizuj ą c przes ł ank ę bezprawno ś ci kwestionowanego zachowania Spó ł ki nale ż y na wst ę pie wskaza ć , i ż zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo-kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug . Wymogi, jakim powinna odpowiada ć tre ść takich umów zawiera art. 6 ust. 3 ww. ustawy. Okre ś la on minimalny zakres postanowie ń , które obligatoryjnie powinny znale źć si ę w umowie o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , do postanowie ń takich nale żą postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Nale ż y wskaza ć , i ż przepis powy ż szy zosta ł sformu ł owany w sposób ogólny bez sprecyzowania, jakie prawa i obowi ą zki powinna normowa ć tre ść umowy. Z tego wzgl ę du – bior ą c pod uwag ę kryterium ochrony interesów konsumentów, którzy za po ś rednictwem umowy powinni otrzyma ć pe ł n ą i wyczerpuj ą c ą informacj ę na temat jej warunków – powo ł any przepis w ocenie organu antymonopolowego powinno interpretowa ć si ę mo ż liwie szeroko ze szczególnym uwzgl ę dnieniem tych praw i obowi ą zków, które maj ą na celu zapewnienie konsumentowi mo ż liwo ś ci skutecznego dochodzenia roszcze ń i które wi ążą si ę z zapewnieniem nale ż ytego wykonania umowy przez dostawc ę us ł ug. Formu ł uj ą c tre ść warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne maj ą c na uwadze ochron ę interesów najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci, powinny zatem – realizuj ą c wymóg okre ś lony w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – d ąż y ć do tego, aby za po ś rednictwem umowy konsumenci otrzymali komplet informacji na temat warunków umowy, do której przyst ę puj ą , przy czym bez znaczenia pozostaje, czy warunki te wynikaj ą z autonomicznej woli przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego wyznaczonej granicami swobody zawierania umów, czy te ż z powszechnie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa (w tym Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków b ę d ą cego aktem prawa miejscowego ), je ż eli przepisy te zawieraj ą istotne z punktu widzenia interesów konsumentów uregulowania i kszta ł tuj ą tre ść stosunku prawnego z dostawc ą us ł ug. Art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obliguje zatem przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do zamieszczenia w tre ś ci umowy postanowie ń informuj ą cych o prawach i obowi ą zkach stron umowy, przy czym informacja w tym zakresie powinna by ć pe ł na i wyczerpuj ą ca tak, aby zagwarantowa ć konsumentom nale ż yty poziom wiedzy i nale ż yty poziom ochrony. Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi akt prawa miejscowego – Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy wydany na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) tej ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji oraz wymiany informacji dotycz ą cych w szczególno ś ci zak ł óce ń w dostawie wody i odprowadzaniu ś cieków. Obowi ą zuj ą ce na terenie gmin obj ę tych terytorialnym zasi ę giem dzia ł alno ś ci PWiK Brzeg Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków zawieraj ą szczegó ł owe postanowienia 15 normuj ą ce zasady udzielania odpowiedzi na wnoszone przez konsumentów reklamacje oraz zapytania dotycz ą ce takich kwestii jak prawid ł owy sposób wykonywania przez Odbiorc ę umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, wyst ę puj ą ce zak ł ócenia w dostawie wody i odbiorze ś cieków, awarie urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych czy planowane przerwy w ś wiadczeniu us ł ug. Regulaminy okre ś laj ą mi ę dzy innymi, w jakim terminie i w jakiej formie przedsi ę biorca jest obowi ą zany udziela ć konsumentom odpowiedzi na wnoszone zapytania oraz rozpatrywa ć reklamacje. Powy ż sze postanowienia okre ś laj ą uprawnienia konsumenta jako strony umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug, przy czym nie ulega w ocenie organu antymonopolowego w ą tpliwo ś ci, i ż postanowienia te z uwagi na swój charakter maj ą z punktu widzenia konsumenta niebagatelne znaczenie, gdy ż wi ążą si ę z zapewnieniem mu mo ż liwo ś ci nale ż ytego dochodzenia praw. Z tego wzgl ę du w ocenie organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w tre ś ci umów zawieranych z konsumentami postanowie ń normuj ą cych prawa i obowi ą zki stron umowy w odniesieniu do kwestii zwi ą zanych z trybem post ę powania reklamacyjnego oraz obowi ą zkami informacyjnymi, jakie ci ążą na dostawcy us ł ug wzgl ę dem konsumenta, a które wynikaj ą z powo ł anych postanowie ń Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, stanowi naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem powo ł any przepis przewiduje, ż e umowa ma zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy, za ś cz ęść tych praw i obowi ą zków zwi ą zanych z dochodzeniem przez konsumenta roszcze ń okre ś la Regulamin, to powinny znale źć si ę one w tre ś ci umowy tak, aby zapewni ć konsumentowi mo ż liwo ść zapoznania si ę ze wszystkimi elementami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Dzi ę ki temu konsument b ę dzie móg ł w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, a tak ż e domaga ć si ę od profesjonalisty odpowiedniego zachowania. Organ antymonopolowy podnosi, i ż PWiK Brzeg jako profesjonalista ś wiadcz ą cy us ł ugi o charakterze u ż yteczno ś ci publicznej, powinno formu ł owa ć tre ść umowy w taki sposób, a ż eby nie doprowadzi ć do sytuacji, w której konsument – z uwagi na fakt, ż e nie otrzymuje za po ś rednictwem umowy pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków stron – nie jest w stanie korzysta ć z pe ł ni swoich praw. Podkre ś li ć równie ż nale ż y, i ż z punktu widzenia konsumenta kluczowe znaczenie ma przede wszystkim prawo do otrzymania us ł ugi o nale ż ytej jako ś ci w sposób ci ą g ł y i niezawodny, w dalszej za ś kolejno ś ci prawo do podejmowania dzia ł a ń w celu wyegzekwowania od dostawcy, aby ś wiadczenie us ł ug realizowane by ł o w sposób nale ż yty. S ł u ż y ć ma temu w ł a ś nie tryb reklamacyjny. Informacja w powy ż szym zakresie jest dla konsumenta fundamentalna. Dotyczy bowiem bezpo ś rednio mo ż liwo ś ci dochodzenia przez konsumenta jego praw i roszcze ń . Odnosi si ę zatem do jego podstawowych praw wynikaj ą cych z zawartej umowy. W ocenie organu antymonopolowego przedmiotowe uprawnienia konsumenta oraz odpowiadaj ą ce im obowi ą zki dostawcy us ł ug maj ą wi ę c dla konsumenta niebagatelne znaczenie i to, czy w tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków b ę dzie móg ł zapozna ć si ę z tymi postanowieniami nie jest dla niego bez znaczenia. Wp ł yn ąć mo ż e bowiem na wi ę ksz ą ś wiadomo ść prawn ą konsumenta i umo ż liwi mu skuteczne dochodzenie jego praw. Doda ć nale ż y, i ż umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawierane w obrocie konsumenckim powinny spe ł nia ć kryterium udzielenia konsumentom za ich po ś rednictwem pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) i równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotycz ą cych praw i obowi ą zków 16 stron umowy sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Prowadzi to do sytuacji, w której wiedza odno ś nie warunków umowy, jak ą posiada przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne nie odpowiada wiedzy jak ą za po ś rednictwem umowy otrzymuje konsument. W powy ż szym kontek ś cie podkre ś li ć nale ż y równie ż , i ż obowi ą zek informowania konsumentów o istotnych z ich punktu widzenia okoliczno ś ciach dotycz ą cych umowy, jej przedmiotu i tre ś ci, a tak ż e powinno ść czynienia tego w sposób prawdziwy, rzeczowy i kompletny jest cech ą generaln ą prawa umów i wyp ł ywa z obowi ą zku lojalnego kontraktowania. Podanie informacji niepe ł nej, niekompletnej jest równoznaczne z wprowadzeniem konsumenta w b łą d. Prowadzi bowiem do wywo ł ania w ś wiadomo ś ci konsumenta fa ł szywego odzwierciedlenia rzeczywisto ś ci, co mo ż e zosta ć osi ą gni ę te np. poprzez przemilczenie, zaniechanie poinformowania o faktycznym, prawdziwym stanie rzeczy. Na profesjonali ś cie ci ąż y zatem obowi ą zek zachowania si ę odpowiednio starannie tak, aby poziom informacji przekazywanej konsumentowi w tre ś ci umowy odpowiada ł wiedzy profesjonalisty odniesionej do konkretnej sytuacji i obowi ą zuj ą cym w danym zakresie przepisom prawa. Konsument ma prawo do pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji w sprawach maj ą cych istotne znaczenie dla zabezpieczenia jego interesów. Bior ą c powy ż sze pod uwag ę , organ antymonopolowy uzna ł , i ż kwestionowane zachowanie PWiK Brzeg mo ż e nosi ć znamiona bezprawno ś ci i stanowi ć przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . W efekcie tego zachowania konsumenci nie otrzymuj ą bowiem w tre ś ci umowy pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków swoich i dostawcy us ł ug, do zamieszczenia w umowie których obliguje przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne ww. przepis. Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do uprawdopodobnienia, i ż dosz ł o do naruszenia przez PWiK Brzeg art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ocenie organu antymonopolowego okoliczno ś ci sprawy uprawdopodabniaj ą równie ż to, i ż opisane zachowanie Spó ł ki godzi w interesy konsumentów . Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń dotycz ą cych trybu i terminów rozpatrywania reklamacji i udzielania informacji na wnoszone przez konsumentów zapytania spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e w oparciu o tre ść umowy, do której przyst ę puj ą nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji i udzielenia informacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż , ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona spoczywaj ą cych na nim obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, jakie standardy obowi ą zuj ą w przedmiotowym zakresie przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich roszcze ń , co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Na ł o ż enie na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne w art. 6 ust. 3 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę obowi ą zku podawania w umowach zawieranych z konsumentami informacji na temat ich praw i obowi ą zków s ł u ż y zapewnieniu konsumentom ź ród ł a wiedzy odno ś nie przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków, które powinni dope ł ni ć , aby z ł o ż y ć skuteczn ą reklamacj ę , a tak ż e odpowiadaj ą cych im praw i obowi ą zków dostawców us ł ug. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia ć si ę mo ż e do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ć ich interesy. Opisane praktyki mog ą godzi ć zatem w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania za po ś rednictwem umowy pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich 17 znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą postanowienia Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W tym miejscu, na poparcie przedstawionego stanowiska, powo ł a ć mo ż na wyrok S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „SOKiK”) z dnia 25 maja 2006r. XVII AmA 25/05, w którym wskazano, ż e niezamieszczenie w umowie sprzeda ż y ciep ł a informacji o wszystkich warunkach umowy, a w konsekwencji konieczno ść si ę gni ę cia po Taryf ę , jest równoznaczne ze stwarzaniem konsumentom uci ąż liwych warunków dochodzenia praw. Wi ąż e si ę to bowiem z trudno ś ciami w ustaleniu ca ł o ś ci warunków umowy. Takie braki w tre ś ci umowy s ą zdaniem S ą du dla odbiorców uci ąż liwe i zmuszaj ą ich si ę gni ę cia po Taryf ę w celu ustalenia ca ł o ś ci praw i obowi ą zków. W podobny sposób SOKiK wypowiedzia ł si ę w wyroku z dnia 24 marca 2004r. sygn. akt XVII AmA 29/03. W ocenie organu antymonopolowego zachodzi tutaj analogia do dzia ł alno ś ci przedsi ę biorstw wodoci ą gowo – kanalizacyjnych, a przedstawiona powy ż ej teza mo ż e by ć odniesiona do umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków oraz Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W kontek ś cie rozpoznawanej sprawy powo ł a ć nale ż y równie ż wyrok SOKiK z dnia 27 pa ź dziernika 2005r. sygn. akt XVII Ama 78/04, z którego wynika, i ż dzia ł aniem bezprawnym ze strony przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego jest niezamieszczenie w umowie o dostaw ę wody i odbiór ś cieków wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy, które wynikaj ą z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, a które rzutuj ą na dochodzenie przez konsumenta jego praw. Poniewa ż we wcze ś niejszej cz ęś ci niniejszej decyzji (strony 12-13) wskazano, ż e w przedmiotowej sprawie zagro ż ony jest interes konsumentów jako zbiorowo ś ci, stwierdzi ć nale ż y, i ż w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy odnosz ą cych si ę do analizowanego zarzutu spe ł nione zosta ł y wszystkie przes ł anki konieczne do uprawdopodobnienia, ż e dosz ł o do naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 2. Kolejny zarzut, jaki postawiono PWiK Brzeg w niniejszym post ę powania dotyczy naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze podejmowania bezprawnych dzia ł a ń godz ą cych w zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, nie zamieszczono – wbrew wymogowi okre ś lonemu w art. 6 ust. 3 pkt 3a) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – postanowie ń dotycz ą cych warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 3a) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, umowa na podstawie której odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych lub przy łą czy kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug. Umowy zawarte w obrocie konsumenckim przez PWiK Brzeg z wykorzystaniem wzorców stosowanych przed dniem 01.08.2007r. nie zawieraj ą ż adnych postanowie ń dotycz ą cych przedmiotowych kwestii. Za uprawdopodobnione nale ż y zatem uzna ć , ż e zakwestionowane zachowanie Spó ł ki nosi znamiona bezprawno ś ci. W ocenie organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w tre ś ci umowy informacji o warunkach usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorcy us ł ug mo ż e godzi ć w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do uzyskania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji o warunkach umowy, do której przyst ę puj ą . Na podstawie umowy konsumenci nie dowiaduj ą si ę , w jaki sposób powinny by ć usuwane awarie przy łą czy 18 znajduj ą cych si ę w ich posiadaniu, co mo ż e prowadzi ć do sytuacji niejasnych b ą d ź konfliktowych. Konsumenci nie s ą bowiem w stanie w oparciu o tre ść umowy ustali ć , czy i jakie konkretnie spoczywaj ą na nich w przedmiotowym zakresie obowi ą zki, i w jaki sposób obowi ą zki te powinny by ć realizowane. Nie maj ą równie ż wiedzy, jakie konsekwencje ci ążą na nich za niedope ł nienie powy ż szych obowi ą zków. Niemo ż liwo ść zapoznania si ę z tymi postanowieniami powoduje, ż e konsumenci mog ą – nie z w ł asnej winy – zaniecha ć realizowania spoczywaj ą cych na nich obowi ą zków i narazi ć si ę na sankcje z tego tytu ł u. W tym kontek ś cie podkre ś lenia wymaga, i ż nieusuni ę cie awarii przy łą cza w sposób niezw ł oczny narazi ć mo ż e na szkody przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, a tak ż e mo ż e stanowi ć zagro ż enie dla osób trzecich. St ą d znaczenia obj ę cia tre ś ci ą umowy przedmiotowych zapisów nie mo ż na przecenia ć , a ich znaczenie dla sfery praw i obowi ą zków konsumentów nale ż y oceni ć jako niezwykle istotne. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż wobec faktu, ż e zakwestionowane zachowanie dotyczy konsumentów jako zbiorowo ś ci, naruszenie przez PWiK Brzeg zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w okoliczno ś ciach sprawy odnosz ą cych si ę do omawianego zarzutu nale ż y uzna ć za uprawdopodobnione. Ad 3. W niniejszej sprawie PWiK Brzeg postawiono w dalszej kolejno ś ci zarzut naruszenia zakazu okre ś lonego w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w drodze niezamieszczenia w tre ś ci cz ęś ci zawartych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń poprzez zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą ww. umów postanowie ń dotycz ą cych okresów obrachunkowych, w jakich prowadzone s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonej wody i odprowadzanych ś cieków, co mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Powy ż szy zarzut odnosi si ę do tre ś ci umów zawartych w okresie od pa ź dziernika 2003 r. do sierpnia 2006 r., z wykorzystaniem obowi ą zuj ą cego w tym okresie wzorca. Analizuj ą c kwesti ę bezprawno ś ci zakwestionowanego zachowania wskaza ć nale ż y, i ż stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowy, na podstawie których odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków powinny zawiera ć postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Podkre ś lenia wymaga, i ż uszczegó ł owienie tego przepisu zawarte jest w obowi ą zuj ą cym na terenie Gminy Brzeg Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, który w § 17 stanowi, ż e D ł ugo ść okresu obrachunkowego okre ś la umowa, przy czym jest to okres nie d ł u ż szy ni ż sze ść miesi ę cy. Jak wskaza ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 27 czerwca 2007 r. sygn. akt XVII AmA 110/06 umowa nazwana o zaopatrzenie w wod ę i(lub) odprowadzanie ś cieków zawarta z przedsi ę biorc ą wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą (konsumentem), w ś wietle unormowania art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, powinna regulowa ć sposób i terminy wzajemnych rozlicze ń stron. Dla przeprowadzenia tych rozlicze ń niezb ę dne s ą dane dotycz ą ce ceny jednostkowej us ł ugi, ilo ś ci jednostek pobranych (wydanych) w konkretnym okresie rozliczeniowym i terminu p ł atno ś ci. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , i ż z brzmienia art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , w zwi ą zku z uregulowaniami zawartymi w Regulaminie, jednoznacznie wynika, i ż umowa o dostaw ę wody i odbiór ś cieków powinna informowa ć o terminach, w jakich dokonywane s ą okresowe rozliczenia z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug tj. o obowi ą zuj ą cych okresach obrachunkowych. W umowach zawartych przez PWiK Brzeg brak jest postanowie ń okre ś laj ą cych obowi ą zuj ą ce okresy rozliczeniowe. Na podstawie umowy konsument nie dowiaduje si ę , w jakich odst ę pach czasu wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi i z jak ą cz ę stotliwo ś ci ą obowi ą zany b ę dzie regulowa ć nale ż no ść wzgl ę dem przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego. W ocenie 19 organu antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w umowach powy ż szych postanowie ń mo ż e narusza ć art. 6 ust. 3 pkt 2) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, z którego wynika, i ż powy ż sze kwestie powinna normowa ć tre ść umowy. W efekcie tego zachowania konsumenci nie otrzymuj ą bowiem w tre ś ci umowy pe ł nej informacji na temat sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , do zamieszczenia w umowie których obliguje przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne ww. przepis. Za uprawdopodobnione nale ż y zatem uzna ć , i ż zakwestionowane zachowania PWiK Brzeg polegaj ą ce na zaniechaniu wykonania na ł o ż onego ustaw ą obowi ą zku nosz ą zatem znamiona bezprawno ś ci. W ocenie organu antymonopolowego zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów informacji o obowi ą zuj ą cych okresach obrachunkowych mo ż e wi ą za ć si ę z negatywnymi konsekwencjami po stronie konsumentów i tym samym godzi ć w interesy konsumentów . Powy ż sze zachowanie powoduje, ż e odbiorca w chwili zawierania umowy, jak i w trakcie jej realizacji nie jest w stanie ustali ć na jej podstawie, w jakich terminach (okresach) wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi oraz zwi ą zane z nimi odczyty wskaza ń wodomierza. Dostawca us ł ug mo ż e w zwi ą zku z tym w sposób arbitralny ustala ć d ł ugo ść cykli obrachunkowych, w których nast ę puj ą rozliczenia us ł ug i zwi ą zane z nimi odczyty urz ą dze ń pomiarowych. Prowadzi to po stronie konsumentów do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i ogranicza swobod ę w zakresie gospodarowania ś rodkami pieni ęż nymi w d ł u ż szym okresie. Zamieszczenie w umowie odpowiednich zapisów odnosz ą cych si ę do terminów dokonywanych rozlicze ń spowoduje, ż e konsument otrzyma gwarancj ę regularno ś ci cykli rozliczeniowych, dzi ę ki czemu b ę dzie w stanie podporz ą dkowa ć im dokonywane wydatki i w odpowiednim czasie zabezpieczy ć ś rodki finansowe na pokrycie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Brak w tre ś ci umowy odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych okresów rozrachunkowych nie jest zatem dla konsumentów oboj ę tny i zagra ż a ich interesom rozumianym jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego, zw ł aszcza tych, które dotycz ą tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy konsumentem a dostawc ą us ł ug. Dysproporcja pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w tym wzgl ę dzie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą , jak ą posiada konsument mo ż e wywo ł a ć po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki. Stanowisko takie zdaje si ę podziela ć SOKiK, który w wyroku z dnia 27 czerwca 2007r. sygn. akt XVII Ama 110/06 stwierdzi ł , ż e niezamieszczenie w umowach postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów obrachunkowych (…) godzi w zbiorowy interes konsumentów (…), przez który nale ż y rozumie ć chronione dobro konsumentów jako wyodr ę bnionej kategorii podmiotów (…). Dobrem tym jest ich s ł uszne prawo do posiadania wiedzy, w jakich odst ę pach czasu dokonywane b ę dzie rozliczenie za wykonanie przez Wodoci ą gi ś wiadczenia. Z wiedz ą t ą wi ąż e si ę przecie ż orientacyjna ocena wielko ś ci obci ąż enia finansowego ka ż dego z konsumentów. Nie mo ż e by ć wi ę c, jak w niniejszej sprawie, kiedy to Wodoci ą gi z braku szczegó ł owego unormowania umownego mog ą dokonywa ć rozlicze ń wed ł ug swojego uznania (…). Jest to dla konsumentów wysoce uci ąż liwe nie daj ą c im pewno ś ci rozlicze ń w równych okresach czasu, a co za tym idzie konieczno ść tworzenia rezerwy finansowej zb ę dnej przy dok ł adnym okre ś leniu okresów rozliczeniowych. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, ż e w okoliczno ś ciach sprawy uprawdopodobniono stosowanie przez PWiK Brzeg praktyki, o której mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ad 4. Ostatnim zarzutem, jaki postawiony zosta ł PWiK Brzeg w przedmiotowym post ę powaniu jest zarzut stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 usta. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegaj ą cej na naruszeniu § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) w ten sposób, ż e w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami 20 zamieszczono postanowienie w brzmieniu: Us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Powy ż szy zarzut odnosi si ę do umów zawartych z wykorzystaniem wzorca umowy obowi ą zuj ą cego w okresie od pa ź dziernika 2003 do sierpnia 2006r. Rozwa ż aj ą c przes ł ank ę bezprawno ś ci zakwestionowanego zachowania nale ż y powo ł a ć tre ść § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, który stanowi, ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Zgodnie z przedmiotowym przepisem, termin zap ł aty za us ł ugi z zakresu zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków okre ś lony w fakturze powinien wynosi ć co najmniej 14 dni licz ą c od dnia jej „wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób”. Minimalny obowi ą zek, jaki przepis ten nak ł ada na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne to wys ł anie faktury konsumentowi nie pó ź niej ni ż 14 dni przed terminem p ł atno ś ci wskazanym w rachunku. W umowach z konsumentami PWiK Brzeg pos ł uguje si ę natomiast postanowieniem przewiduj ą cym, i ż odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury. Przedmiotowe postanowienie umowne nak ł ada na konsumentów obowi ą zek uiszczenia nale ż no ś ci w terminie 14 dni od daty wystawienia faktury bez wzgl ę du na to, kiedy faktura zostanie im wys ł ana lub dor ę czona przez przedsi ę biorc ę . Umowy nie gwarantuj ą , i ż nadanie lub dostarczenie faktury do konsumenta nast ą pi w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci widniej ą c ą na rachunku, a zatem nie gwarantuj ą , ż e termin p ł atno ś ci okre ś lony w fakturze b ę dzie – stosownie do § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf – nie krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Mo ż e to doprowadzi ć do sytuacji, w której przys ł uguj ą cy konsumentowi termin na uregulowanie nale ż no ś ci ulegnie skróceniu w stosunku do terminu przewidzianego w przepisach prawa. Analizowana klauzula umowna nie zapewnia zatem, ż e spe ł niony zostanie warunek wynikaj ą cy z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…), który stanowi, ż e odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. Daty wys ł ania lub daty dostarczenia faktury, o których mowa w ww. przepisie nie mo ż na bowiem z za ł o ż enia uto ż samia ć z dat ą wystawienia faktury (wys ł anie lub dostarczenie faktury nie musi mie ć miejsca w dniu wystawienia faktury, mo ż e nast ą pi ć w terminie pó ź niejszym). Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, ż e zakwestionowane postanowienie umowne dotycz ą ce terminu p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki nie gwarantuje konsumentom ani wys ł ania, ani dostarczenia faktury przez us ł ugodawc ę co najmniej na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci. Uprawdopodabnia to bezprawno ść zachowania PWiK Brzeg polegaj ą c ą na naruszeniu przez Spó ł k ę § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf (…). Opisane zachowanie przedsi ę biorcy mo ż e narusza ć interesy konsumentów, gdy ż mo ż e doprowadzi ć do sytuacji, w której skrócony zostanie zagwarantowany w przepisach prawa termin na uiszczenie nale ż no ś ci z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W konsekwencji mo ż e doj ść do tego, i ż konsumenci, nie z w ł asnej winy, nie b ę d ą w stanie terminowo wywi ą za ć si ę z obowi ą zku p ł atno ś ci na rzecz dostawcy. Z zakwestionowanego zapisu umowy wynika bowiem, i ż wy łą cznie w gestii PWiK Brzeg pozostaje kwestia daty wys ł ania lub dor ę czenia rachunku konsumentowi. Termin wys ł ania b ą d ź dostarczenia faktury ma natomiast bezpo ś rednie prze ł o ż enie na to, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na dokonanie p ł atno ś ci. W umowach brak jest jakichkolwiek gwarancji, ż e wys ł anie lub dor ę czenie faktury nast ą pi w terminie co najmniej 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. W efekcie powy ż szego przedmiotowy termin mo ż e nie zosta ć przez Spó ł k ę dochowany. To z kolei wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą obci ąż enia konsumentów odsetkami ustawowymi 21 za opó ź nienie w zap ł acie w przypadku, gdy na skutek wys ł ania lub dor ę czenia faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą wskazan ą na rachunku nie uiszcz ą p ł atno ś ci w okre ś lonym przez dostawc ę terminie. W efekcie kwestionowanych zachowa ń Spó ł ki po stronie konsumentów mog ą powsta ć negatywne skutki o charakterze finansowym, co ś wiadczy o tym, ż e opisana praktyka mo ż e tak ż e godzi ć w ekonomiczne interesy najs ł abszych uczestników rynku. W efekcie pos ł ugiwania si ę w obrocie spornym postanowieniem zagro ż one s ą równie ż prawne interesy konsumentów. Na podstawie tre ś ci umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków konsumenci nie s ą bowiem w stanie ustali ć , jaki termin p ł atno ś ci – zgodnie z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa – przys ł uguje im na uregulowanie nale ż no ś ci oraz jakie obowi ą zki ci ążą na dostawcy us ł ug, je ż eli chodzi o dat ę wys ł ania (dor ę czenia) faktury. W konsekwencji konsumenci – z uwagi na tre ść zakwestionowanej regulacji umownej – mog ą nie egzekwowa ć od PWiK Brzeg zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf oraz maj ą ograniczon ą mo ż liwo ść dochodzenia swoich praw w przypadku, gdy dostawca nie dochowa okre ś lonego przepisami prawa terminu na wys ł anie lub dostarczenie rachunku. Zakwestionowane post ę powanie Spó ł ki pozbawia konsumentów wiedzy koniecznej do ich prawid ł owego, ś wiadomego i czynnego uczestniczenia w rynku, czym przyczynia ć si ę mo ż e do os ł abienia ich sytuacji, a tym samym narusza ć ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania w tre ś ci umowy pe ł nej i zgodnej z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa informacji na temat warunków p ł atno ś ci. W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , i ż naruszenie przez PWiK Brzeg zakazu okre ś lonego w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł o uprawdopodobnione. Zobowi ą zanie przedsi ę biorcy do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy antymonopolowej, warunkiem wydania wskazanej w tym przepisie decyzji, jest – oprócz uprawdopodobnienia naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 tej ustawy – zobowi ą zanie si ę przez przedsi ę biorc ę do podj ę cia lub zaniechania okre ś lonych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zapobie ż enia tym naruszeniom. W ocenie organu antymonopolowego w okoliczno ś ciach rozpoznawanej sprawy warunek powy ż szy zosta ł spe ł niony. W toku przeprowadzonego post ę powania antymonopolowego PWiK Brzeg poinformowa ł o po pierwsze o opracowaniu, a nast ę pnie wprowadzeniu do obrotu gospodarczego nowych wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanych ś cieków. Analiza ich tre ś ci doprowadzi ł a organ antymonopolowy do wniosku, i ż s ą one wolne od wszystkich zarzucanych przedsi ę biorcy w niniejszym post ę powaniu narusze ń . Tre ść wzorców obejmuje wszystkie postanowienia, których brak w umowach by ł podstaw ą do postawienia mu zarzutów w niniejszym post ę powaniu. Wzorce zawieraj ą równie ż zgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami uregulowanie terminu p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi. I tak, w nowych wzorcach umów: − zamieszczone s ą postanowienia okre ś laj ą ce obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w odniesieniu do zasad i terminów rozpatrywania reklamacji konsumenckich oraz udzielania konsumentom informacji dotycz ą cych takich kwestii, jak sposób wykonywania umowy, wyst ę puj ą ce awarie urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, czy przerwy w ś wiadczeniu us ł ug. Ich tre ść nie narusza obowi ą zuj ą cych w tym zakresie postanowie ń Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków; − zamieszczone s ą postanowienia dotycz ą ce warunków usuwania awarii przy łą czy wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w posiadaniu odbiorców us ł ug, 22 − zamieszczone s ą postanowienia dotycz ą ce terminów wzajemnych rozlicze ń w zakresie dotycz ą cym obowi ą zuj ą cego okresu rozliczeniowego; − zamieszczone jest postanowienie w brzmieniu: Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie 14 dni od daty wys ł ania lub dostarczenia faktury w inny sposób, które pozostaje w zgodzie z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf (…). Jednocze ś nie Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę stosowa ć ww. wzorce w obrocie konsumenckim, w tym zobowi ą za ł a si ę do przeprowadzenia z ich wykorzystaniem wymiany wstecz umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami na podstawie wzorców poprzednio obowi ą zuj ą cych. Wzgl ę dnie, w celu wyeliminowania z obrotu uprawdopodobnionych w niniejszym post ę powaniu narusze ń , Spó ł ka zobowi ą za ł a si ę aneksowa ć dotychczas zawarte z konsumentami umowy, których tre ść zawiera zakwestionowane przez organ antymonopolowy uchybienia. Jako termin ko ń cowy przeprowadzenia tych czynno ś ci Spó ł ka okre ś li ł a dzie ń 31 marca 2009 r. Organ antymonopolowy nie ma w ą tpliwo ś ci, i ż dzia ł ania obj ę te z ł o ż onym przez Spó ł k ę zobowi ą zaniem zmierzaj ą do zapobie ż enia naruszeniom art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do wszystkich postawionych w niniejszej sprawie zarzutów. Realizacja dzia ł a ń , do których PWiK Brzeg zobowi ą za ł o si ę w trakcie post ę powania, doprowadzi bowiem do pe ł nego wyeliminowania z obrotu gospodarczego zarzucanych Spó ł ce narusze ń dotycz ą cych tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami. W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł skorzysta ć z instrumentu przewidzianego w art. 28 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów i na ł o ż y ć na PWiK Brzeg obowi ą zek wykonania przyj ę tych przez nie w toku post ę powania zobowi ą za ń . Jako termin wykonania tych zobowi ą za ń okre ś lono – zgodnie z art. 28 ust. 2 ww. ustawy – dzie ń 31 marca 2009 r. akceptuj ą c w tym zakresie propozycj ę przedstawion ą przez Spó ł k ę . Organ antymonopolowy uzna ł zatem, i ż jako ż e przedsi ę biorca przejawi ł inicjatyw ę maj ą c ą na celu eliminacj ę dzia ł a ń powoduj ą cych naruszenie prawa celowa i uzasadniona jest akceptacja jego propozycji, z której wynika zamiar stosowania przy zawieraniu umów z konsumentami nowych wzorców umownych, jak równie ż zamiar zmiany wszystkich umów zawartych z konsumentami na podstawie wzorów zawieraj ą cych zakwestionowane w niniejszym post ę powaniu warunki. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. II. Stosownie do art. 28 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w decyzji, o jakiej mowa w ust. 1, organ antymonopolowy nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek sk ł adania w wyznaczonym terminie informacji o stopniu realizacji zobowi ą za ń . Zgodnie z tym przepisem PWiK Brzeg zosta ł o zobowi ą zane do z ł o ż enia do dnia 17 kwietnia 2009 r. sprawozdania o stopniu realizacji przyj ę tego przez nie w toku post ę powania zobowi ą zania do podj ę cia dzia ł a ń polegaj ą cych na zawieraniu z nowymi odbiorcami us ł ug (konsumentami) umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z wykorzystaniem wzorców umownych o tre ś ci uwzgl ę dniaj ą cej w ca ł o ś ci postawione zarzuty oraz dostarczeniu dotychczasowym odbiorcom us ł ug (konsumentom), posiadaj ą cym umowy o tre ś ci zakwestionowanej w niniejszym post ę powaniu, umowy sporz ą dzone z wykorzystaniem ww. wzorców b ą d ź aneksy eliminuj ą ce z tre ś ci tych umów postanowienia stanowi ą ce przedmiot postawionych zarzutów, w terminie do dnia 31 marca 2009 r. Organ antymonopolowy uzna ł , i ż sprawozdanie o stopniu realizacji przedmiotowego zobowi ą zania powinno zawiera ć : a. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 31 marca 2009 r. dostarczono, celem zaakceptowania, umowy o zaopatrzenie w wod ę i 23 odprowadzanie ś cieków sporz ą dzone wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty, wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów; b. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 31 marca 2009 r. dostarczono aneksy eliminuj ą ce z tre ś ci zawartych z tymi odbiorcami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia b ę d ą ce przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów i aneksów do tych umów; c. Informacj ę na temat liczby dotychczasowych odbiorców – konsumentów, którym do dnia 31 marca 2009 r. nie dostarczono w celu zaakceptowania umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków sporz ą dzonych wed ł ug wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty b ą d ź aneksów zmieniaj ą cych tre ść umów w sposób uwzgl ę dniaj ą cy postawione zarzuty wraz wyja ś nieniem, czym spowodowany jest taki stan rzeczy; d. Informacj ę na temat liczby umów zawartych do dnia 31 marca 2009 r. z nowymi odbiorcami – konsumentami z wykorzystaniem wzorców uwzgl ę dniaj ą cych postawione w niniejszym post ę powaniu zarzuty wraz z kopiami 3 przyk ł adowych umów. Zdaniem organu antymonopolowego powy ż sze informacje i dokumenty s ą wystarczaj ą ce do oceny, czy przedsi ę biorca wykona ł na ł o ż one niniejsz ą decyzj ą obowi ą zki. W zwi ą zku z tym orzeczono jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks post ę powania cywilnego (Dz.U. Nr 43, poz. 296 z pó ź n. zm.) – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn

Analiza z kontekstem sprawy

Co ta decyzja oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o tę decyzję

Informacje o sprawie

Sygnatura
RKT-61-27/08/MI
Kara finansowa
nie
Branża
36.00 POBÓR, UZDATNIANIE I DOSTARCZANIE WODY 37.00 ODPROWADZANIE I OCZYSZCZANIE ŚCIEKÓW
Region
Opolskie
Strony
Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji w Brzegu Sp. z o.o.
Odwołanie do sądu
Nie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów