RŁO-2/2009

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61- 37( )08/AK Ł ód ź , dnia 6 marca 2009 r. DECYZJA Nr R Ł O 2/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach, ul. Karczówkowska 45, 25-713 Kielce, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów: a) o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego, poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO-WYPOCZYNKOWEJ” w cz ęś ci ww. wzorca umowy o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „Je ś li jednak nie zostan ą one usuni ę te, uczestnik winien zg ł osi ć do Organizatora reklamacj ę na pi ś mie w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „Organizator nie dokonuje zwrotu zap ł aty za niewykorzystane ś wiadczenia powsta ł e z przyczyn od Organizatora niezale ż nych” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, 2 b) o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach polegaj ą ce na nie okre ś leniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy z uwagi na brak w umowie i „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO-WYPOCZYNKOWEJ” wraz z ich cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” wskazania, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) - co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. i stwierdza jej zaniechanie z dniem 1 listopada 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach, ul. Karczówkowska 45, 25-713 Kielce , kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 7 737,00 z ł (s ł ownie: siedem tysi ę cy siedemset trzydzie ś ci siedem z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ww. ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach, ul. Karczówkowska 45, 25-713 Kielce, kosztami opisanego w punkcie I postepowania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysoko ś ci 11,10 z ł (s ł ownie: jedena ś cie 10/100). Uzasadnienie W dniu 11 lutego 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach, stosuje niedozwolone postanowienia umowne uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń wskazanych 3 w odr ę bnych przepisach lub wpisane do rejestru postanowie ń wzorców mowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie cytowanej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ramach ww. post ę powania Prezes Urz ę du dokona ł mi ę dzy innymi kontroli wzorców umowy stosowanych przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. W wyniku przedmiotowej kontroli Prezes Urz ę du ustali ł , ż e ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o., we wzorcu umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO- WYPOCZYNKOWEJ” w cz ęś ci ww. wzorca umowy o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” (zwany dalej: „wzorzec umowy”) stosuje postanowienia o tre ś ci: - „Je ś li jednak nie zostan ą one usuni ę te, uczestnik winien zg ł osi ć do Organizatora reklamacj ę na pi ś mie w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (zamieszczone w punkcie 17 zdanie czwarte wzorca umowy), - „Organizator nie dokonuje zwrotu zap ł aty za niewykorzystane ś wiadczenia powsta ł e z przyczyn od Organizatora niezale ż nych” ( zamieszczone w punkcie 21 zdanie trzecie wzorca umowy), - oraz w „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO- WYPOCZYNKOWEJ” i w cz ęś ci ww. wzorca umowy o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” nie okre ś li ł a podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy. W wyniku przeprowadzonej analizy Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - postanowienie wskazane w punkcie 17 zdanie czwarte wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 1079, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”. - postanowienie wskazane w punkcie 21 zdanie trzecie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1086, w dniu 27 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 160/05, o tre ś ci: „Niewykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń przez Uczestnika nie upowa ż nia do żą dania zwrotu zap ł aconej kwoty”. Ponadto ustalono, ż e ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. w umowie i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO-WYPOCZYNKOWEJ” wraz z ich cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” nie wskaza ł a, ż e w sprawach nieuregulowanych maj ą zastosowanie postanowienia ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) (zwane równie ż dalej: „ustawa o us ł ugach turystycznych”) lub nie odwo ł a ł a si ę do ww. ustawy – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. 4 W dniu 29 grudnia 2008 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 37/08 (dowód: karty Nr 1 – 2) post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na godz ą cym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy postanowie ń o tre ś ci: - „Je ś li jednak nie zostan ą one usuni ę te, uczestnik winien zg ł osi ć do Organizatora reklamacj ę na pi ś mie w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „Organizator nie dokonuje zwrotu zap ł aty za niewykorzystane ś wiadczenia powsta ł e z przyczyn od Organizatora niezale ż nych” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - oraz nie okre ś leniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy z uwagi na brak w umowie i „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO-WYPOCZYNKOWEJ” wraz z ich cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” wskazania, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. w pismach z dnia 12 stycznia 2009 r. (dowód: karty Nr 14-24) i z dnia 4 lutego 2009 r. (dowód: karty Nr 26-31) poinformowa ł a, ż e zaprzesta ł a stosowania kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du wzorca umowy. Opracowa ł a nowy wzorzec umowy, który wprowadzi ł a do obrotu gospodarczego w dniu 1 listopada 2008 r. na podstawie Uchwa ł y Nr 2/10/2008 Zarz ą du ISKRA ZUS Sp. z o.o. w Kielcach z dnia 22 pa ź dziernika 2008 r. ( dowód: karta Nr 28). Nowy wzorzec umowy nie zawiera kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń , które zosta ł y wykre ś lone. Dodatkowo wyja ś ni ł a, ż e nigdy nie korzysta ł a z uprawnie ń wynikaj ą cych z wprowadzenia do umowy z konsumentami kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń . Jednocze ś nie ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. poinformowa ł a, ż e prowadzi ró ż ne rodzaje dzia ł alno ś ci gospodarczej, w tym ś wiadczy us ł ugi turystyczne a jej przychód ze ś wiadczenia us ł ug turystycznych za 2008 r. wyniós ł (tajemnica przedsi ę biorcy) z ł otych (dowód: karta Nr 26). Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach jest przedsi ę biorc ą wpisanym do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000174824 (dowód: karta Nr 16). Zgodnie z przedstawionym aktualnym wypisem z KRS przedmiotem dzia ł alno ś ci ww. spó ł ki jest mi ę dzy innymi: dzia ł alno ść biur podró ż y i dzia ł alno ść biur turystycznych (dowód: karta Nr 19). ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. ś wiadczy swoje us ł ugi jako organizator imprez turystycznych zarówno konsumentom jak i przedsi ę biorcom z regionu ś wi ę tokrzyskiego(dowód: karta Nr 6). 5 Przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du w ramach niniejszego post ę powania by ł wzorzec umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO- WYPOCZYNKOWEJ” wraz z jego cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA”. Jest to wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) (zwana dalej: „k.c.”). We wskazanych powy ż ej wzoru umowy ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach ustali ł a jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: - „Je ś li jednak nie zostan ą one usuni ę te, uczestnik winien zg ł osi ć do Organizatora reklamacj ę na pi ś mie w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” (punkt 17 zdanie czwarte wzorca umowy), - „Organizator nie dokonuje zwrotu zap ł aty za niewykorzystane ś wiadczenia powsta ł e z przyczyn od Organizatora niezale ż nych” ( punkt 21 zdanie trzecie wzorca umowy). Ponadto ww. wzorcu umowy ww. spó ł ka nie wskaza ł a konsumentom, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuje ustawa o us ł ugach turystycznych, odsy ł aj ą c jedynie w tre ś ci wzorca umowy do przepisów k.c. Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - postanowienie wskazane w punkcie 17 zdanie czwarte wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1079, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, o tre ś ci: „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy”. - postanowienie wskazane w punkcie 21 zdanie trzecie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1086, w dniu 27 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 160/05, o tre ś ci: „Niewykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń przez Uczestnika nie upowa ż nia do żą dania zwrotu zap ł aconej kwoty”. Natomiast nie wskazanie w umowie i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO- WYPOCZYNKOWEJ” wraz z ich cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA”, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuje ustawa o us ł ugach turystycznych lub odwo ł anie si ę do ww. ustawy w tre ś ci wzorca umowy jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy. Przes ł any przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach w dniu 12 stycznia 2009 r. nowy wzorzec umowy pod nazw ą „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO-WYPOCZYNKOWEJ” wraz z ich cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” nie zawiera ł kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń . Postanowienia te zosta ł y wykre ś lone oraz wprowadzono postanowienie zgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. Jednocze ś nie ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. o ś wiadczy ł a, ż e od 1 listopada 2008 r. nie by ł a organizatorem imprez turystycznych a wcze ś niej zawarte 6 umowy z konsumentami na podstawie kwestionowanego wzorca umowy wygas ł y (dowód: karta Nr 33). Prezes Urz ę du przyj ął , ż e z dniem 1 listopada 2008 r. nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy uznaje si ę miedzy innymi stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.). Wskazany przepis zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (…). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. jest spó ł k ą prawa handlowego wpisan ą do Krajowego Rejestru S ą dowego Rejestru Przedsi ę biorców i tym samym jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad. 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. 7 Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578). Ww. ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentom przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto wspomniana ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Ustala obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki ma na celu zapewnienie konsumentowi-klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych umowa powinna okre ś la ć podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikaj ą ce z umowy. W przypadku umów zawieranych przez organizatora imprez turystycznych z konsumentem warunki tych umów s ą regulowane przede wszystkim w ustawie o us ł ugach turystycznych, której to postanowienie s ą bardziej korzystne dla konsumenta ni ż postanowienia k.c. Zamieszczenie we wzorcu umowy odniesienie do ustawy o us ł ugach turystycznych jest niezwykle istotne dla konsumenta, który w ten sposób zyskuje informacj ę , jakie akty prawne reguluj ą jego prawa i obowi ą zki w sprawach nieuregulowanych w umowie. Za umieszczeniem we wzorcu umowy odes ł ania do ustawy o us ł ugach turystycznych przemawia równie ż postanowienie art. 19 ust. 1 tej ustawy zgodnie, z którym postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami mniej korzystne dla klientów ni ż postanowienia ustawy s ą niewa ż ne, a w miejsce postanowie ń mniej korzystnych dla klienta obowi ą zuj ą przepisy ustawy. Tymczasem w tre ś ci ocenianego wzorca umowy brak informacji, ż e w sprawach nieuregulowanych ma zastosowania ustawa o us ł ugach turystycznych nie tylko powoduje niedoinformowanie konsumentów w zakresie korzystania z przyznanych im uprawnie ń ale przede wszystkim sankcjonuje postanowienia wzorca umowy mniej korzystne ni ż przewiduje to ustawa o us ł ugach turystycznych. Tym samym nale ż y przyj ąć , i ż nie zastosowanie we wzorcu umowy postanowie ń art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych kszta ł tuje prawa konsumenta w sposób sprzeczny z obowi ą zuj ą cym prawem. W zwi ą zku z powy ż szym nale ż y przyj ąć , i ż ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. naruszy ł a art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. Art. 24 ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1ustawy o okik, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwana dalej: „k.p.c.”). Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. 8 Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci Rejestru, stanowi ą c, ż e Rejestr jest jawny. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik 1 dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane postanowienie przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach we wzorcu umowy w punkcie 17 zdanie czwarte wzorca umowy o tre ś ci: „Je ś li jednak nie zostan ą one usuni ę te, uczestnik winien zg ł osi ć do Organizatora reklamacj ę na pi ś mie w ci ą gu 7 dni od daty zako ń czenia imprezy” jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1079, w dniu 21 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 9 i Konsumentów z dnia 8 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 41/06, „Ewentualne reklamacje nale ż y zg ł asza ć w formie pisemnej w terminie 7 dni od zako ń czenia imprezy” . W uzasadnieniu do ww. wyroku S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ł , ż e: „postanowienie umowne dotycz ą ce 7 – dniowego terminu od zako ń czenia imprezy do zg ł oszenia ewentualnych reklamacji pisemnych nale ż y uzna ć jako naruszaj ą cy zbiorowe interesy konsumenta i pozostaj ą cy w sprzeczno ś ci z dobrymi obyczajami, o czym mowa w art. 385 1 k.c. Taki krótki okres faktycznie w wielu sytuacjach mo ż e uniemo ż liwi ć klientom nie tylko przemy ś lanych, poprzedzonych fachow ą konsultacj ą , reklamacji, ale tak ż e jej faktyczne dokonanie”. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1079 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń ogranicza konsumentowi w takim samym stopniu mo ż liwo ść z ł o ż enia reklamacji nie bior ą c pod uwag ę przepisów prawa i dobrych obyczajów i tym samym ogranicza prawa konsumenta do wniesienia reklamacji z powodu nienale ż ytego wykonania umowy przez organizatora turystyki. Ponadto, zarówno ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nale ż y zaznaczy ć , ze S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów nie tylko ww. wyroku ale w innych wyrokach uznawa ł za niedozwolone postanowienia, w których organizator w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami wyznaczy ł konsumentom zbyt krótki termin do z ł o ż enia reklamacji. Przyk ł adem jest postanowienie o tre ś ci: „Reklamacje winny by ć wnoszone w formie pisemnej pod rygorem niewa ż no ś ci do 7 dnia od daty zako ń czenia imprezy.” (wpis nr 414 dokonany na podstawie wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 2 lutego 2005 r., sygn. akt XVII Amc 104/04). S ą d potwierdzi ł , ż e termin wyznaczony na z ł o ż enie reklamacji jest zbyt krótki i mo ż e pozbawi ć konsumenta mo ż liwo ś ci rozpocz ę cia procedury reklamacyjnej i skutecznego dochodzenia roszcze ń . Po ś rednio zapis ten prowadzi wi ę c do ograniczenia odpowiedzialno ś ci Przedsi ę biorcy za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy (art. 385 3 pkt 2 k.c.). Przedsi ę biorca mo ż e bowiem, powo ł uj ą c si ę jedynie na niezachowanie wyznaczonego terminu, nie rozpatrywa ć reklamacji z ł o ż onych po jego up ł ywie, zwalniaj ą c si ę tym samym z odpowiedzialno ś ci za nale ż yte wykonanie umowy. Zdaniem organu antymonopolowego, oceniaj ą c to postanowienie nale ż y zwróci ć uwag ę , i ż art. 11 ustawy o us ł ugach turystycznych w przedmiocie umów z klientami – w zakresie nieuregulowanym ustaw ą – odsy ł a do przepisów k.c. Oznacza to, ż e do terminu z ł o ż enia reklamacji wniesionych przez klientów z powodu nienale ż ytego wykonania przez niego umowy, mog ł yby znale źć zastosowanie przepisy dotycz ą ce r ę kojmi za wady, w tym art. 563 par. 1 k.c. W ś wietle tego przepisu uprawnienia z tytu ł u r ę kojmi podlegaj ą utracie, je ż eli reklamuj ą cy nie zawiadomi o wadzie w ci ą gu 1 miesi ą ca od jej wykrycia, a zatem konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść reklamowania wadliwych us ł ug turystycznych przez okres 1 miesi ą ca od zako ń czenia imprezy, a nie 7 dni, który to termin uzna ć nale ż y za zbyt krótki. Analogicznie w wyroku z dnia 29 stycznia 2007 r. (sygn. akt XVII Amc 160/05) S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł , ż e ra żą co krótki termin zniech ę ca konsumentów do sk ł adania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych przez organizatora us ł ug. Umowa o us ł ugi turystyczne ma charakter mieszany, co skutkuje – zdaniem S ą du - uznaniem, ż e do zagadnie ń zwi ą zanych z obowi ą zkiem konsumenta zawiadomienia organizatora turystyki, terminem zawiadomienia i skutkami jego 10 niezachowania czy przedawnienia roszcze ń nale ż y w drodze analogii stosowa ć przepisy dotycz ą ce umowy o dzie ł o. Do r ę kojmi za wady dzie ł a stosuje si ę na podstawie art. 638 k.c odpowiednio przepisy o r ę kojmi przy sprzeda ż y. Art. 563 k.c. stanowi, ż e zawiadomienie o wadzie przez kupuj ą cego w terminie miesi ę cznym zapobiega utracie uprawnie ń z tytu ł u r ę kojmi. Równie ż w ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie stosowane przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. we wzorcu umowy w punkcie 21 zdanie trzecie wzorca umowy o tre ś ci : „Organizator nie dokonuje zwrotu zap ł aty za niewykorzystane ś wiadczenia powsta ł e z przyczyn od Organizatora niezale ż nych” jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1086, w dniu 27 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 29 stycznia 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 160/05, o tre ś ci: „Niewykorzystanie któregokolwiek ze ś wiadcze ń przez Uczestnika nie upowa ż nia do żą dania zwrotu zap ł aconej kwoty”. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu do wyroku w tej sprawie stwierdzi ł , ż e postanowienie to spe ł nia przes ł anki niedozwolonego postanowienia umownego z art. 385 pkt. 12 k.c. zmierzaj ą c do wy łą czenia obowi ą zku zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci w przypadku rezygnacji konsumenta z zawarcia umowy lub jej wykonania. Cena imprezy turystycznej jest wynikiem zsumowania op ł at za poszczególne ś wiadczenia realizowane na rzecz klienta. Zapis ten nie ró ż nicuje przyczyn nie wykorzystania ś wiadczenia obj ę tego umow ą , ra żą co narusza interes konsumenta, gdy ż prowadzi do obci ąż enia konsumenta ca ł o ś ci ą umówionego ś wiadczenia w sytuacji, gdy organizator turystyki nie zrealizowa ł na jego rzecz ś wiadczenia lub oszcz ę dzi ł z powodu niewykonywania ś wiadczenia wp ł acon ą przez klienta kwot ę , albo odzyska ł jak ąś cz ęść z kosztów jakie planowa ł ponie ść na realizacj ę tego ś wiadczenia. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do rejestru, o którym mowa wy ż ej, pod pozycj ą 1086 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie u ż ytych sformu ł owa ń i wyrazów. Postanowienia te umo ż liwiaj ą organizatorowi turystyki przej ę cie kwot pieni ęż nych, wynikaj ą cych z poniesionych przez konsumentów kosztów niezrealizowanej cz ęś ci imprezy turystycznej, nienale ż nych organizatorowi turystyki . Ponadto, zarówno przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o., której zosta ł postawiony zarzut w przedmiotowym post ę powaniu, jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nie tylko ww. postanowienie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. W innych wyrokach, w których poruszana by ł a kwestia obci ąż ania konsumenta faktycznie poniesionymi kosztami przez organizatora turystyki, oceniaj ą c te postanowienia, ww. S ą d stwierdzi ł , ż e „przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona, w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego” (wyrok z dnia 20.02.2007 r. (sygn. XVII Amc 50/06) . Analogiczne stanowisko S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wyrazi ł w wyroku z dnia 1.11.2004 r. (sygn. akt XVII Amc 81/03), uznaj ą c, i ż niedotrzymanie warunków umowy rodzi odpowiedzialno ść odszkodowawcz ą i nie powinno wi ą za ć si ę z utrat ą ś wiadczenia spe ł nionego w pe ł nej wysoko ś ci. Na abuzywno ść tego rodzaju klauzul S ą d 11 Ochrony konkurencji i Konsumentów zwróci ł tak ż e uwag ę w wyroku z dnia 17 stycznia 2007r. sygn. akt XVII Amc 31/06, w oparciu o który za niedozwolone uznano postanowienie w brzmieniu: Sun § Fun nie ma obowi ą zku zwrotu warto ś ci ś wiadcze ń niewykorzystanych z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika (pozycja 1330 Rejestru). W uzasadnieniu tego wyroku podkre ś lono, ż e dopuszczalno ść stosowania w obrocie masowym tego typu klauzul uzale ż niona jest od kazuistycznego okre ś lenia, do jakiego rodzaju ś wiadcze ń si ę odnosz ą i co konkretnie nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem „przyczyn le żą cych po stronie klienta”, poniewa ż tak szerokie okre ś lenie tego poj ę cia pozwala na obj ę cie jego zakresem tak ż e przyczyn niezale ż nych i niezawinionych przez uczestnika np. jego choroby. Kategoryczne wy łą czenie mo ż liwo ś ci zwrotu konsumentowi warto ś ci niewykorzystanych ś wiadcze ń narusza wi ę c, zdaniem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, dobre obyczaje i ra żą co godzi w interesy konsumentów. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż ww. postanowienia wzorca umowy s ą to ż same z powstanowieniami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami 1079 i 1086 i tym samym s ą bezprawne. Ad. 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z dost ę pnym powszechnie wzorcem umowy zawieraj ą cym postanowienia, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i s ą sprzeczne z ustaw ą o us ł ugach turystycznych i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę z ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. Na skutek zamieszczenia we wzorcach umów postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru i postanowienia sprzecznego z ustaw ą o ś wiadczeniu us ł ug turystycznych, ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. stosowa ł a postanowienia, które s ą bezprawne. Takie zachowanie ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jak wynika z ustale ń dokonanych w niniejszej decyzji, ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach zaprzesta ł a stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń wzorca umowy pn.: „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZIE TURYSTYCZNO-WYPOCZYNKOWEJ” wraz z ich cz ęś ci ą o nazwie „SZCZEGÓ Ł OWE WARUNKI UCZESTNICTWA” poprzez ich wykre ś lenie z dniem 1 listopada 2008 r. W zwi ą zku z powy ż szym oraz bior ą c pod uwag ę fakt, i ż od 1 listopada 2008 r. ww. spó ł ka nie organizowa ł a w ł asnych imprez turystycznych z udzia ł em konsumentów indywidualnych, a wcze ś niej zawarte umowy wygas ł y Prezes Urz ę du uzna ł , i ż 12 z tym dniem nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o okik, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt I sentencji. Ad. II. Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o okik Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w swojej decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o okik. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urz ę du zale ż y - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadno ś ci na ł o ż enia kary pieni ęż nej wraz z okre ś leniem jej wysoko ś ci. Wprawdzie ustawa o okik, nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e art. 111 wskazuje, ż e ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o okik, nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W przedmiotowej sprawie, w punkcie I a i b sentencji decyzji stwierdzono, ż e Przedsi ę biorca naruszy ł zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o okik. Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, tym samym nie istniej ą przes ł anki natury prawnej które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk. W zwi ą zku z powy ż szym Przez Urz ę du uzna ł , ż e na ł o ż enie kary jest uzasadnione i na ł o ż y ł na ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. kar ę pieni ęż n ą (po zaokr ą gleniu do 1 z ł ) w wysoko ś ci 7 737 z ł (s ł ownie: siedem tysi ę cy siedemset trzydzie ś ci siedem z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi (tajemnica przedsi ę biorcy) kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Analizuj ą c zasadno ść na ł o ż enia na ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. kary pieni ęż nej, jak równie ż ustalaj ą c jej wysoko ść , Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę : charakter i okoliczno ś ci naruszenia, jakiego dopu ś ci ł a si ę ww. spó ł ka oraz jego skutki dla konsumentów, a tak ż e cele, jakie winny zosta ć osi ą gni ę te na skutek wydania przedmiotowej decyzji. Praktyka stosowana przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. polega ł a na stosowaniu przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych 13 wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami uznanymi przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru oraz naruszaj ą cymi postanowienia ustawy o us ł ugach turystycznych oraz nie przestrzeganiu art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych . Podkre ś li ć nale ż y, i ż sankcja w postaci na ł o ż enia kary mo ż e by ć na przedsi ę biorc ę na ł o ż ona niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę on naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Nale ż y jednak wzi ąć pod uwag ę , ż e na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego zawsze spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci dzia ł a ń z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. winna zatem zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz niedopuszczalno ś ci stosowania w obrocie prawnym postanowie ń wpisanych do Rejestru. Bezprawno ść postanowie ń stosowanych przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. jest bezsporna. Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art. 111 ustawy o okik. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż ww. spó ł ka: - nie utrudnia ł a post ę powania, - dopu ś ci ł a si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania zaniecha ł a stosowania zarzucanych mu praktyk, - prowadzi dzia ł alno ść o zasi ę gu lokalnym, - posiada nieznaczny potencja ł ekonomiczny w stosunku do krajowych organizatorów turystyki. Przyjmuj ą c wspomniane w/w wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o okik, jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. kar ę w wysoko ś ci 7 737 z ł (s ł ownie: siedem tysi ę cy siedemset trzydzie ś ci siedem z ł otych). W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara b ę dzie spe ł nia ł a zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Ad. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o okik, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 tej ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów tej ż e ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek 14 przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji stwierdzi ł naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 oraz pkt 1ustawy o okik przez ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć kwot ą kosztów w wysoko ś ci 11,10 z ł (s ł ownie: jedena ś cie z ł otych 10/100). W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. z siedzib ą w Kielcach jest obowi ą zana wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Jednak w przypadku kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o okik w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: ISKRA Zak ł ad Us ł ug Socjalnych Spó ł ka z o.o. ul. Karczówkowska 45 25-713 Kielce 15