RŁO-1/2009

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI ul. Piotrkowska 120 90-006 Ł ód ź Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O-61- 35( )08/AK Ł ód ź , dnia 6 marca 2009 r. DECYZJA Nr R Ł O 1/2009 I. Na podstawie art. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Andrzejowi Czapli ń skiemu prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski, ul. Ż ytnia 42, 95-100 Zgierz, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów: a) o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Andrzeja Czapli ń skiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski, ul. Ż ytnia 42, 95-100 Zgierz, polegaj ą ce na stosowaniu postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego, poprzez stosowanie we wzorcu umowy pn.: „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „Biuro nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie klienta tj. spó ź nienie na miejsce zbiórki, awaria w ł asnego ś rodka transport, skrócenie pobytu, dobrowolnej rezygnacji z cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadcze ń .” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie z przyczyn od niego niezale ż nych tj. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie si ł y wy ż szej” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, 2 - „W przypadku gdy strony nie osi ą gn ą porozumienia, sprawa mo ż e by ć rozpatrywana – przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby B.P. Galeon zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego oraz innymi obowi ą zuj ą cymi przepisami”- które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, b) o której mowa w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów bezprawne dzia ł anie Andrzeja Czapli ń skiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski, ul. Ż ytnia 42, 95-100 Zgierz, polegaj ą ce na nie okre ś leniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy z uwagi na brak w umowie i „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,” wskazania, ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuj ą przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) i ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) - co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. i stwierdza jej zaniechanie z dniem 15 lipca 2008 r. II. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: nak ł ada si ę na Andrzeja Czapli ń skiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski, ul. Ż ytnia 42, 95-100 Zgierz, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 000,00 z ł (s ł ownie: tysi ą c z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w pkt I sentencji niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 77 w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm. Dz. U. Nr 99, poz. 660, Dz. U. Nr 171, poz. 1206) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134 poz. 939) – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę obci ąż y ć Andrzeja Czapli ń skiego prowadz ą cego dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski, ul. Ż ytnia 42, 95-100 Zgierz, kosztami opisanego w punkcie I post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysoko ś ci 11,10 z ł (s ł ownie: jedena ś cie z ł otych 10/100). 3 Uzasadnienie W dniu 11 lutego 2008 r. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce, maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy Andrzej Czapli ń ski prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski, ul. Ż ytnia 42, 95-100 Zgierz (zwany dalej: „Andrzej Czapli ń ski”) stosuje niedozwolone postanowienia umowne uzasadniaj ą ce podj ę cie dzia ł a ń wskazanych w odr ę bnych przepisach lub wpisane do rejestru postanowie ń wzorców mowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, co mo ż e stanowi ć naruszenie cytowanej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W ramach ww. post ę powania Prezes Urz ę du dokona ł mi ę dzy innymi kontroli wzorców umowy stosowanych przez Andrzeja Czapli ń skiego. W wyniku przedmiotowej kontroli Prezes Urz ę du ustali ł , ż e Andrzej Czapli ń ski, we wzorcu umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,” (zwany dalej: „wzorzec umowy”) stanowi ą cym integraln ą cz ęść umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych, stosuje postanowienia o tre ś ci: - „Biuro nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie klienta tj. spó ź nienie na miejsce zbiórki, awaria w ł asnego ś rodka transport, skrócenie pobytu, dobrowolnej rezygnacji z cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadcze ń .” (punkt 3.7 wzorca umowy) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie z przyczyn od niego niezale ż nych tj. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie si ł y wy ż szej” (punkt 3.8 wzorca umowy) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „W przypadku gdy strony nie osi ą gn ą porozumienia, sprawa mo ż e by ć rozpatrywana – przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby B.P. Galeon zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego oraz innymi obowi ą zuj ą cymi przepisami” (punkt 5.2 zdanie drugie wzorca umowy) - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - oraz nie okre ś li ł w umowie i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON” podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy . W wyniku przeprowadzonej analizy Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - postanowienie wskazane w punkcie 3.7 wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 1042, w dniu 15 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 161/05, o tre ś ci: „Organizator nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane w pe ł ni z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika np. skrócenie pobytu, rezygnacja z cz ęś ci lub ca ł o ś ci programu, spó ź nienie na miejsce zbiórki itp.” . 4 - postanowienie wskazane w punkcie 3.8 wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 186, w dniu 27 grudnia 2004 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 83/03, o tre ś ci: „Biuro Podró ż y nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie uczestnika” . - postanowienie wskazane w punkcie 5.2 zdanie drugie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 799, w dniu 3 sierpnia 2006 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 5/05, o tre ś ci: „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie braku porozumienia przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Biura Turystyki Gala – Travel” . Ponadto ustalono, ż e Andrzej Czapli ń ski w umowie i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,” nie wskaza ł , ż e w sprawach nieuregulowanych obowi ą zuje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) i ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) b ą d ź nie odes ł a ł do ww. ustaw – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. W dniu 29 grudnia 2008 r. Prezes Urz ę du wszcz ął z urz ę du Postanowieniem Nr 1/61- 35/08 (dowód: karty Nr 1 – 2) post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Andrzeja Czapli ń skiego praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na godz ą cym w nie, bezprawnym stosowaniu we wzorcu umowy o nazwie „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,” postanowie ń o nast ę puj ą cej tre ś ci: - „Biuro nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie klienta tj. spó ź nienie na miejsce zbiórki, awaria w ł asnego ś rodka transport, skrócenie pobytu, dobrowolnej rezygnacji z cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadcze ń .” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie z przyczyn od niego niezale ż nych tj. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie si ł y wy ż szej” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - „W przypadku gdy strony nie osi ą gn ą porozumienia, sprawa mo ż e by ć rozpatrywana – przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby B.P. Galeon zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego oraz innymi obowi ą zuj ą cymi przepisami” - które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, - oraz nie okre ś leniu podstawy prawnej i konsekwencji prawnych wynikaj ą cych z umowy z uwagi na brak w umowie i „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,” wskazania, ż e w sprawach nieuregulowanych do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. 5 poz. 93, ze zm.) i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) – co jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 cytowanej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania Andrzej Czapli ń ski w pismach z dnia 13 stycznia 2009 r. (dowód: karty Nr 13-18) i z dnia 4 lutego 2009 r. (dowód: karta Nr 21) poinformowa ł , ż e zaprzesta ł stosowania kwestionowanego przez Prezesa Urz ę du wzorca umowy z dniem 15 lipca 2008 r. W dniu 15 lipca 2008 r. powy ż sze warunki wzorca umowy zosta ł y zmienione, a ich nowa tre ść nie zawiera kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń oraz wprowadzono postanowienie odsy ł aj ą ce konsumentów do ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) Dodatkowo wyja ś ni ł , ż e kwestionowany przez Prezesa Urz ę du wzorzec umowy by ł konsultowany przez prawnika, który nie zg ł osi ł do niego ż adnych zastrze ż e ń . Jednocze ś nie Andrzej Czapli ń ski poinformowa ł , ż e po zmianie wzorca nie organizowa ł w ł asnych imprez turystycznych a umowy z konsumentami zawarte przed 15 lipca 2008 r. wygas ł y, tym samym nie widzia ł on potrzeby ich aneksowania. Jego przychód z tytu ł u prowadzonej dzia ł alno ś ci gospodarczej - ś wiadczenia us ł ug turystycznych za 2008 r. wyniós ł 59 999,38 z ł otych (dowód: karta Nr 23). Prezes Urz ę du ustali ł co nast ę puje: Andrzej Czapli ń ski jest przedsi ę biorc ą wpisanym pod numerem 15885 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Zgierza i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski. Zgodnie z przedstawionym aktualnym za ś wiadczeniem o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej przedmiotem dzia ł alno ś ci Andrzeja Czapli ń skiego s ą us ł ugi turystyczne ś wiadczone w ramach dzia ł alno ś ci organizatorów turystyki i dzia ł alno ś ci po ś redników turystycznych (dowód: karta Nr 11). Przedmiotem analizy Prezesa Urz ę du w ramach niniejszego post ę powania by ł wzorzec umowy „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,”. Jest to wzorzec umowy w rozumieniu art. 384 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) (zwana dalej: „k.c.”). We wskazanym powy ż ej wzoru umowy Andrzej Czapli ń ski ustali ł jednostronnie nast ę puj ą ce postanowienia: - „Biuro nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie klienta tj. spó ź nienie na miejsce zbiórki, awaria w ł asnego ś rodka transport, skrócenie pobytu, dobrowolnej rezygnacji z cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadcze ń .” (punkt 3.7 wzorca umowy), - „Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie z przyczyn od niego niezale ż nych tj. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie si ł y wy ż szej” (punkt 3.8 wzorca umowy), - „W przypadku gdy strony nie osi ą gn ą porozumienia, sprawa mo ż e by ć rozpatrywana – przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby B.P. Galeon zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego oraz innymi obowi ą zuj ą cymi przepisami” (punkt 5.2 zdanie drugie wzorca umowy). 6 Ponadto w ww. wzorcu umowy Andrzej Czapli ń ski nie odes ł a ł konsumentów w sprawach nieuregulowanych do ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) i ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.). Prezes Urz ę du ustali ł , ż e: - postanowienie wskazane w punkcie 3.7 wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwany dalej: „Rejestr”) pod pozycj ą 1042, w dniu 15 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 161/05, o tre ś ci: „Organizator nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane w pe ł ni z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika np. skrócenie pobytu, rezygnacja z cz ęś ci lub ca ł o ś ci programu, spó ź nienie na miejsce zbiórki itp.”. - postanowienie wskazane w punkcie 3.8 wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 186, w dniu 27 grudnia 2004 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 83/03, o tre ś ci: „Biuro Podró ż y nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie uczestnika”. - postanowienie wskazane w punkcie 5.2 zdanie drugie wzorca umowy jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 799, w dniu 3 sierpnia 2006 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 5/05, o tre ś ci: „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie braku porozumienia przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Biura Turystyki Gala – Travel”. Natomiast nie wskazanie w umowie i stanowi ą cych integraln ą cz ęść umowy „WARUNKACH UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,”, ż e w zakresie ś wiadczenia us ł ug turystycznych obowi ą zuje strony umowy ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us ł ugach turystycznych (Dz. U z 2004 r. Nr 223, poz. 2268, ze zm.) i ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16. poz. 93, ze zm.) - jest niezgodne z art. 14 ust. 2 pkt 10 ww. ustawy o us ł ugach turystycznych. Przes ł any przez Andrzeja Czapli ń skiego w dniu 13 stycznia 2009 r. nowy wzorzec umowy pod nazw ą „WARUNKI UCZESTNICTWA W IMPREZACH ORGANIZOWANYCH PRZEZ B.P. ,GALEON,”. nie zawiera ł kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń . Postanowienia te zosta ł y wykre ś lone lub zmienione na postanowienia zgodne z prawem oraz wprowadzono nowe postanowienie zgodnie z ustaw ą o us ł ugach turystycznych. Jednocze ś nie Andrzej Czapli ń ski o ś wiadczy ł , ż e od zmiany wzorca umowy nie by ł organizatorem imprez turystycznych a wcze ś niej zawarte umowy z konsumentami na podstawie kwestionowanego wzorca umowy wygas ł y (dowód: karta Nr 21). Prezes Urz ę du przyj ął , ż e z dniem 15 lipca 2008 r. nast ą pi ł o zaniechanie stosowania praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę . 7 Prezes Urz ę du zwa ż y ł co nast ę puje: Zgodnie z art. 24 ust. 1 ustawy o okik, zakazane jest stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 ww. ustawy, przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Za bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy uznaje si ę miedzy innymi stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.). Wskazany przepis zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Stwierdzenie praktyki okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy o okik wymaga wykazania, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie trzy przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy, 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci, 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1) Stosownie do art. 4 pkt 1 ustawy o okik, ilekro ć w ustawie jest mowa o przedsi ę biorcy, rozumie si ę przez to przedsi ę biorc ę w rozumieniu przepisów o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (…). Przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.) jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nieb ę d ą ca osob ą prawn ą , której odr ę bna ustawa przyznaje zdolno ść prawn ą – wykonuj ą ca we w ł asnym imieniu dzia ł alno ść gospodarcz ą . Za przedsi ę biorców uznaje si ę tak ż e wspólników spó ł ki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich dzia ł alno ś ci gospodarczej. Przepis art. 2 ustawy o swobodzie dzia ł alno ś ci gospodarczej definiuje dzia ł alno ść gospodarcz ą jako zarobkow ą dzia ł alno ść wytwórcz ą , budowlan ą , handlow ą , us ł ugow ą oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie kopalin ze z ł ó ż , a tak ż e dzia ł alno ść zawodow ą , wykonywan ą w sposób zorganizowany i ci ą g ł y. Andrzej Czapli ń ski zosta ł wpisany pod numerem 15885 do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Zgierza i prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą ś wiadcz ą c us ł ugi turystyczne pod nazw ą „GALEON” Biuro Podró ż y Andrzej Czapli ń ski. Tym samym jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Ad. 2) Dla uznania dzia ł ania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest, aby mia ł o ono charakter bezprawny. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Warunki ś wiadczenia us ł ug turystycznych reguluje ustawa z dnia 29 sierpnia 1997r. o us ł ugach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2001r. Nr 55, poz. 578) (zwana dalej: „ustawa o us ł ugach turystycznych”). Ww. ustawa szczegó ł owo reguluje obowi ą zki organizatora imprez turystycznych w stosunku do klientów korzystaj ą cych z jego oferty. 8 Okre ś la ona niezb ę dne informacje, które organizator turystyki ma obowi ą zek przedstawi ć konsumentom przed podpisaniem umowy. Informacje podawane klientowi musz ą by ć przedstawione w sposób jasny i zrozumia ł y. Ponadto wspomniana ustawa okre ś la niezb ę dne elementy umowy o ś wiadczenie us ł ug turystycznych polegaj ą cych na organizowaniu imprez turystycznych. Ustala obowi ą zki i prawa stron takiej umowy. Celem wprowadzenia do przedmiotowej ustawy szczegó ł owych zapisów nak ł adaj ą cych na organizatorów imprez turystycznych okre ś lone obowi ą zki ma na celu zapewnienie konsumentowi-klientowi nale ż ytej ochrony przed silniejsz ą stron ą umowy, jak ą jest organizator imprezy turystycznej. Ś wiadczy o tym bezwzgl ę dnie wi ążą cy charakter tych przepisów. Zgodnie z art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych umowa powinna okre ś la ć podstawy prawne umowy i konsekwencje prawne wynikaj ą ce z umowy. W przypadku umów zawieranych przez organizatora imprez turystycznych z konsumentem warunki tych umów s ą regulowane przede wszystkim w ustawie o us ł ugach turystycznych, b ą d ź w k.c. Zamieszczenie we wzorcu umowy odniesienie do ustawy o us ł ugach turystycznych lub k.c. jest niezwykle istotne dla konsumenta, który w ten sposób zyskuje informacj ę , jakie akty prawne reguluj ą jego prawa i obowi ą zki w sprawach nieuregulowanych w umowie. Za umieszczeniem we wzorcu umowy przede wszystkim odes ł ania do ustawy o us ł ugach turystycznych przemawia postanowienie art. 19 ust. 1 tej ustawy zgodnie, z którym postanowienia umów zawieranych przez organizatorów turystyki z klientami mniej korzystne dla klientów ni ż postanowienia ustawy s ą niewa ż ne, a w miejsce postanowie ń mniej korzystnych dla klienta obowi ą zuj ą przepisy ustawy. Tymczasem w tre ś ci ocenianego wzorca umowy brak jest informacji, ż e w sprawach nieuregulowanych ma zastosowania ustawa o us ł ugach turystycznych lub ewentualnie inne przepisy prawa nie tylko powoduje niedoinformowanie konsumentów w zakresie korzystania z przyznanych im uprawnie ń ale przede wszystkim sankcjonuje postanowienia wzorca umowy mniej korzystne ni ż przewiduje to ustawa o us ł ugach turystycznych. Tym samym nale ż y przyj ąć , i ż opisane wy ż ej zachowanie Andrzeja Czapli ń skiego stanowi naruszenie art. 14 ust. 2 pkt 10 ustawy o us ł ugach turystycznych. Art. 24 ust. 2 ustawy o okik zawiera przyk ł adowy katalog praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do art. 24 ust. 2 pkt 1ustawy o okik, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó ź n. zm.) (zwana dalej: „k.p.c.”). Na mocy art. 479 45 § 1 k.p.c., S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów jest obowi ą zany przesy ł a ć Prezesowi Urz ę du odpis ka ż dego prawomocnego wyroku uwzgl ę dniaj ą cego powództwo o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone. Na podstawie takich wyroków, Prezes Urz ę du jest zobowi ą zany do prowadzenia rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stosownie do art. 479 45 § 2 k.p.c. Przepis art. 479 45 § 3 k.p.c. ustanawia zasad ę tzw. formalnej jawno ś ci Rejestru, stanowi ą c, ż e Rejestr jest jawny. Jawno ść Rejestru oznacza, ż e jest on dost ę pny dla ka ż dego zainteresowanego, czyli ka ż dy ma do niego prawo wgl ą du. Skutkiem formalnej jawno ś ci Rejestru jest niemo ż no ść zas ł aniania si ę nieznajomo ś ci ą dokonanych w nim wpisów. W rejestrze tym przytacza si ę tre ść postanowie ń wzorców umowy uznanych przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone. W ocenie Prezesa Urz ę du, wpisanie takich postanowie ń do rejestru, o którym mowa wy ż ej, oznacza, ż e od tej chwili postanowienia te s ą zakazane we wszystkich wzorcach 9 umów. Zakaz stosowania postanowie ń wpisanych do Rejestru, dotyczy nie tylko tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu zapad ł wyrok w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, lecz równie ż innych przedsi ę biorców z danej bran ż y. Za takim uj ę ciem przemawia podstawowy cel post ę powania w sprawach o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone, jakim jest usuni ę cie z obrotu postanowie ń , które S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. Chodzi bowiem o to, by konsumenci nie byli nara ż eni na te postanowienia w przysz ł o ś ci w umowach zawieranych z innymi przedsi ę biorcami. Ponadto, zdaniem Prezesa Urz ę du, zakaz stosowania niedozwolonych postanowie ń wpisanych do Rejestru dotyczy tak ż e postanowie ń podobnych. Przedsi ę biorcy stosuj ą bowiem postanowienia, których istota jest taka sama, lecz konstrukcja gramatyczna, szyk wyrazów w zdaniu s ą ró ż ne. W zwi ą zku z tym, zakazane jest te ż stosowanie postanowienia, którego zakres jest to ż samy z zakresem postanowienia wpisanego do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 k.p.c. Nie jest konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść tych postanowie ń . Stanowisko Prezesa Urz ę du znajduje uzasadnienie w orzecznictwie. S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006 r. (Sygn. akt III SZP 3/06) wskaza ł , i ż stosowanie postanowie ń wzorców umów o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c. mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy uzna ł równie ż , i ż je ż eli S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą w wyniku przeprowadzonej kontroli abstrakcyjnej i zostanie ona wpisana do rejestru, o którym mowa w art. 479 45 § 2 k.p.c., praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy o okik 1 dopuszcza si ę ka ż dy z przedsi ę biorców, który wprowadza do stosowanych klauzul zmiany o charakterze kosmetycznym, polegaj ą ce np. na przestawieniu szyku wyrazów lub zmianie u ż ytych wyrazów, je ż eli zmiany te nie prowadz ą do zmiany istoty klauzuli. W ocenie Prezesa Urz ę du stosowane postanowienie przez Andrzeja Czapli ń skiego we wzorcu umowy w punkcie 3.7 o tre ś ci: „Biuro nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y w pe ł ni wykorzystane z przyczyn le żą cych po stronie klienta tj. spó ź nienie na miejsce zbiórki, awaria w ł asnego ś rodka transport, skrócenie pobytu, dobrowolnej rezygnacji z cz ęś ci lub ca ł o ś ci ś wiadcze ń .” jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 1042, w dniu 15 marca 2007 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 28 grudnia 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 161/05, o tre ś ci: „Organizator nie dokonuje zwrotu ś wiadcze ń , które nie zosta ł y wykorzystane w pe ł ni z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika np. skrócenie pobytu, rezygnacja z cz ęś ci lub ca ł o ś ci programu, spó ź nienie na miejsce zbiórki itp.”. W uzasadnieniu ww. wyroku S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodzi ł si ę z twierdzeniem powoda, ż e postanowienie to narusza dyspozycj ę art. 385 3 pkt 12 k.c. zgodnie, z którym niedozwolonym postanowieniem umownym jest postanowienie, które wy łą cza obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania. Postanowienie to wy łą cza 1 W dniu 21 kwietnia 2007 r. wesz ł a w ż ycie ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Na podstawie art. 137 ww. ustawy straci ł a moc ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Obecnie praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a uregulowana w przepisie art. 24 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. 10 bowiem obowi ą zek zwrotu konsumentowi op ł aty za ś wiadczenie, które nie zosta ł y przez niego wykorzystane, tym samym pozbawia konsumenta mo ż liwo ś ci zwrotu kwoty za niewykorzystane ś wiadczenie obj ę te umow ą . Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 1042 s ą to ż same, czego nie naruszaj ą ró ż nice w zakresie wskazanych sytuacji zwalniaj ą cych od odpowiedzialno ś ci. Postanowienia te w jednakowym stopniu pozbawiaj ą konsumenta mo ż liwo ś ci zwrotu kwoty za niewykorzystane ś wiadczenie obj ę te umow ą . Ponadto, zarówno Andrzej Czapli ń ski jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nie tylko ww. postanowienie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzna ł za niedozwolone. W innych wyrokach oceniaj ą c postanowienia, w których poruszana by ł a kwestia obci ąż ania konsumenta poniesionymi kosztami przez organizatora turystyki, ww. S ą d stwierdzi ł , ż e „przedsi ę biorca ma prawo do potr ą cenia kosztów w przypadku rezygnacji konsumenta z umowy. Kwota podlegaj ą ca potr ą ceniu powinna jednak zosta ć ustalona, w oparciu o indywidualne rozliczenia z konsumentem z uwzgl ę dnieniem rzeczywistej straty poniesionej przez pozwanego” (wyrok z dnia 20 lutego 2007 r. (sygn. XVII Amc 50/06). Podobnie w wyroku z dnia 29 stycznia 2007 r., sygnatura akt XVII AmC 160/05 S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów stwierdzi ł , ż e cena imprezy turystycznej jest wynikiem zsumowania op ł at za poszczególne ś wiadczenia realizowane na rzecz klienta. Obci ąż enie konsumenta ca ł o ś ci ą umówionego ś wiadczenia w sytuacji, gdy organizator turystyki nie zrealizowa ł na jego rzecz ś wiadczenia lub oszcz ę dzi ł z powodu niewykonywania ś wiadczenia wp ł acon ą przez klienta kwot ę , albo odzyska ł jak ąś cz ęść z kosztów, jakie planowa ł ponie ść na realizacj ę tego ś wiadczenia, stanowi niedozwolone postanowienie umowne z art. 385 pkt. 12 k.c. Ponadto S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 17 stycznia 2007r. sygn. akt XVII Amc 31/06, uzna ł za niedozwolone postanowienie w brzmieniu: Sun § Fun nie ma obowi ą zku zwrotu warto ś ci ś wiadcze ń niewykorzystanych z przyczyn le żą cych po stronie uczestnika (pozycja 1330 Rejestru). W uzasadnieniu tego wyroku S ą d podkre ś li ł , ż e dopuszczalno ść stosowania w obrocie masowym tego typu klauzul uzale ż niona jest od kazuistycznego okre ś lenia, do jakiego rodzaju ś wiadcze ń si ę odnosz ą i co konkretnie nale ż y rozumie ć pod poj ę ciem „przyczyn le żą cych po stronie klienta”, poniewa ż tak szerokie okre ś lenie tego poj ę cia pozwala na obj ę cie jego zakresem tak ż e przyczyn niezale ż nych i niezawinionych przez uczestnika np. jego choroby. Kategoryczne wy łą czenie mo ż liwo ś ci zwrotu konsumentowi warto ś ci niewykorzystanych ś wiadcze ń narusza wi ę c dobre obyczaje i ra żą co godzi w interesy konsumentów. Podobnie w ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie stosowane przez Andrzeja Czapli ń skiego we wzorcu umowy w punkcie 3.8 o tre ś ci: „Biuro nie ponosi odpowiedzialno ś ci za niedoci ą gni ę cia w imprezie z przyczyn od niego niezale ż nych tj. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie si ł y wy ż szej” jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 186, w dniu 27 grudnia 2004 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 pa ź dziernika 2004 r., sygnatura akt XVII AmC 83/03, o tre ś ci: „Biuro Podró ż y nie odpowiada za niedogodno ś ci zaistnia ł e w trakcie realizacji imprezy wynik ł e z przyczyn od niego niezale ż nych np. warunki atmosferyczne, decyzje pa ń stwowe, dzia ł anie innych okoliczno ś ci si ł y wy ż szej lub le żą cych po stronie uczestnika” . S ą d Ochrony Konkurencji i 11 Konsumentów w uzasadnieniu do ww. wyroku uzna ł , i ż ww. postanowienie narusza art. 385 3 pkt 2 k.c., gdy ż odwo ł uj ą c si ę do poj ę cia „przyczyn niezale ż nych” zaw ęż a okre ś lony w ustawie o us ł ugach turystycznych zakres odpowiedzialno ś ci kontraktowej organizatora przewidziany w art. 11 a ustawy o us ł ugach turystycznych. Tym samym nie wszystkie przyczyny niezale ż ne od organizatora zwalniaj ą go od odpowiedzialno ś ci za niewykonanie umowy. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 186 s ą to ż same. Ka ż de z wy ż ej wymienionych postanowie ń poprzez zastosowanie wy łą czenia odpowiedzialno ś ci „z przyczyn od niego niezale ż nych” zaw ęż a okre ś lony w ustawie o us ł ugach turystycznych zakres odpowiedzialno ś ci kontraktowej organizatora turystyki w takim samym zakresie. Ponadto, zarówno Andrzej Czapli ń ski, któremu zosta ł postawiony zarzut w przedmiotowym post ę powaniu, jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nale ż y nadmieni ć , ż e konsekwentnie S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 28 grudnia 2006 r. sygn. akt XVII Amc 161/05, na mocy którego do rejestru wpisano w pozycji 1043 klauzul ę o tre ś ci: Organizator nie ponosi odpowiedzialno ś ci za przeszkody w wykonywaniu us ł ugi turystycznej, której przyczyny tkwi ą w sile wy ż szej (powodzie, po ż ary, wichura itp.) oraz wojnach, strajkach zamieszkach i tym podobnych okoliczno ś ciach, na które organizator nie ma wp ł yw” uzna ł , ż e postanowienie to narusza przepis art. 11a ustawy o us ł ugach turystycznych, rozszerzaj ą c katalog przyczyn wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść organizatora turystyki za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania (art. 385 3 pkt 2 k.c.) oraz przyznaj ą c przedsi ę biorcy prawo do dowolnej interpretacji umowy w zakresie zapisów „itp.” (art. 385 3 pkt 9 k.c). Równie ż w ocenie Prezesa Urz ę du postanowienie stosowane przez Andrzeja Czapli ń skiego we wzorcu umowy w punkcie 5.2 zdanie drugie o tre ś ci: „W przypadku gdy strony nie osi ą gn ą porozumienia, sprawa mo ż e by ć rozpatrywana – przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby B.P. Galeon zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego oraz innymi obowi ą zuj ą cymi przepisami” jest to ż same z klauzul ą wpisan ą do Rejestru pod pozycj ą 799, w dniu 3 sierpnia 2006 r. na podstawie wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2006 r., sygnatura akt XVII AmC 5/05, o tre ś ci: „Wszelkie spory mog ą ce wynikn ąć z tytu ł u realizacji umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie, a w razie braku porozumienia przez s ą d w ł a ś ciwy dla siedziby Biura Turystyki Gala – Travel”. S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w uzasadnieniu do ww. wyroku uzna ł , i ż ww. postanowienie narusza art. 385 3 pkt 23 k.c., gdy ż „wy łą cza rozpoznanie sprawy nie tylko ze wzgl ę du na w ł a ś ciwo ść ogóln ą , tj. rozpoznanie przez s ą d w ł a ś ciwy z mocy ustawy – s ą d, w którego okr ę gu pozwany (konsument) ma miejsce zamieszkania- art 27 § 1 k.p.c., je ż eli jest ono inne ni ż siedziba pozwanego a równie ż nie pozwala, w niektórych przypadkach, na skorzystanie z przepisów dot. w ł a ś ciwo ś ci przemiennej”. Postanowienie kwestionowane przez Prezesa Urz ę du oraz postanowienie wpisane do Rejestru pod pozycj ą 799 s ą to ż same. Ka ż de z tych postanowie ń narzuca konsumentowi rozpoznanie sprawy przez s ą d wskazany przez przedsi ę biorc ę , który zgodnie z ustaw ą niekoniecznie b ę dzie s ą dem w ł a ś ciwym miejscowo, jak np. w sprawach dochodzenia roszcze ń odszkodowawczych od konsumenta czy ustalenia tre ś ci umowy. W przypadku tych spraw, zgodnie z w ł a ś ciwo ś ci ą ogóln ą s ą du, s ą dem w ł a ś ciwym by ł by s ą d miejsca zamieszkania konsumenta, jako miejsca spe ł nienia ś wiadczenia odszkodowawczego. Ponadto, zarówno Andrzej Czapli ń ski, któremu zosta ł postawiony zarzut w przedmiotowym post ę powaniu, jak i przedsi ę biorca, który stosowa ł we 12 wzorcu umowy postanowienie uznane za niedozwolone na mocy ww. wyroku S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (pierwotny adresat postanowienia uznanego za niedozwolone) prowadzili dzia ł alno ść gospodarcz ą na rynku us ł ug turystycznych. Nale ż y doda ć , ż e S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów wielokrotnie i konsekwentnie dawa ł wyraz stanowisku, i ż analogiczne postanowienia wype ł niaj ą hipotez ę przepisu art. 385 3 pkt 23 k.c. o czym ś wiadcz ą tak ż e inne postanowienia umowne wpisane do Rejestru, przyk ł adowo pod pozycjami: 349, 353, 691, 772, 979 i 1034. Zgodnie z powy ż szym wykazano, i ż ww. postanowienia wzorca umowy s ą to ż same z postanowieniami wpisanymi do Rejestru pod pozycjami 186, 799, 1042 i tym samym s ą bezprawne. Ad. 3) Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Przepis art. 24 ust. 3 stanowi jedynie, ż e nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia ze zbiorowym interesem konsumentów wówczas, gdy dzia ł anie przedsi ę biorcy dotyczy, b ą d ź mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z naruszeniem praw nieograniczonej i nieokre ś lonej liczby konsumentów, którzy zapoznali si ę , b ą d ź mogli zapozna ć si ę z dost ę pnym powszechnie wzorcem umowy zawieraj ą cym postanowienia, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone i s ą sprzeczne z ustaw ą o us ł ugach turystycznych i zawarli, b ą d ź mogli zawrze ć umow ę z Andrzejem Czapli ń skim. W tej sytuacji bezprawne zachowanie przedsi ę biorcy nie dotyczy interesów poszczególnych osób, których sprawy maj ą charakter jednostkowy, indywidualny i nie daj ą cy si ę porówna ć z innymi, lecz mamy do czynienia z naruszonymi uprawnieniami okre ś lonego kr ę gu konsumentów, których sytuacja jest identyczna i wspólna dla ca ł ej grupy kontrahentów Andrzeja Czapli ń skiego. Na skutek zamieszczenia we wzorcach umów postanowie ń , które zosta ł y wpisane do Rejestru oraz naruszaj ą cych ustaw ę o ś wiadczeniu us ł ug turystycznych, nale ż y uzna ć , i ż Andrzej Czapli ń ski stosowa ł postanowienia, które s ą bezprawne. Takie zachowanie Andrzeja Czapli ń skiego godzi w zbiorowe interesy konsumentów. Jak wynika z ustale ń dokonanych w niniejszej decyzji, Andrzej Czapli ń ski zaprzesta ł stosowania kwestionowanych przez Prezesa Urz ę du postanowie ń wzorca umowy poprzez ich zmian ę , wykre ś lenie lub doprowadzenie do zgodno ś ci z ustaw ą o us ł ugach turystycznych z dniem 15 lipca 2008 r. W zwi ą zku z powy ż szym oraz bior ą c pod uwag ę fakt, i ż od 15 lipca 2008 r. ww. przedsi ę biorca nie organizowa ł w ł asnych imprez turystycznych z udzia ł em konsumentów - indywidualnych Prezes Urz ę du uzna ł , i ż nast ą pi ł o z tym dniem zaniechanie stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów przez Andrzeja Czapli ń skiego. Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy o okik, nie wydaje si ę decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i nakazuj ą c ą zaniechanie jej stosowania, je ż eli przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 24. W takim przypadku, Prezes Urz ę du wydaje decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania, przy czym ci ęż ar udowodnienia okoliczno ś ci zaniechania stosowania zarzucanej praktyki spoczywa na przedsi ę biorcy. 13 Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 24 ust. 1 i 2 ustawy o okik oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 27 ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w pkt 1 sentencji. Ad. II. Zgodnie z art. 106 ust 1 pkt 4 ustawy o okik Prezes Urz ę du mo ż e na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , w swojej decyzji, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary, je ż eli przedsi ę biorca ten, cho ć by nieumy ś lnie dopu ś ci ł si ę stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 24 ustawy o okik. Z tre ś ci powy ż szego przepisu wynika, i ż ww. kara ma charakter fakultatywny, a zatem do Prezesa Urz ę du zale ż y - w ramach uznania administracyjnego – uznanie w decyzji zasadno ś ci na ł o ż enia kary pieni ęż nej w raz z okre ś leniem jej wysoko ś ci. Wprawdzie ustawa o okik, nie zawiera katalogu przes ł anek, od których uzale ż niona jest decyzja o na ł o ż eniu kary, jednak ż e art. 111 wskazuje, ż e ustalaj ą c wysoko ść kary Prezes Urz ę du winien wzi ąć pod uwag ę okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów ustawy. Ustalaj ą c wysoko ść kary pieni ęż nej w decyzjach stwierdzaj ą cych naruszenie zakazów okre ś lonych w ustawie o okik, nale ż y zatem uwzgl ę dni ć wag ę tego naruszenia, rozmiar skutków stosowanej praktyki ograniczaj ą cej konkurencj ę , b ą d ź praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, jak równie ż zaistnia ł e okoliczno ś ci obci ąż aj ą ce i ł agodz ą ce. W przedmiotowej sprawie, w punkcie I a i b sentencji decyzji stwierdzono, ż e Przedsi ę biorca naruszy ł zakaz, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy o okik. Zakaz ten ma charakter bezwzgl ę dny, tym samym nie istniej ą przes ł anki natury prawnej, które umo ż liwia ł y zalegalizowanie tych praktyk. W zwi ą zku z powy ż szym Przez Urz ę du uzna ł , ż e na ł o ż enie kary jest uzasadnione i na ł o ż y ł na Andrzeja Czapli ń skiego kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 000,00 z ł (s ł ownie: tysi ą ca z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, co stanowi ko ł o 1,7% kary jaka mog ł aby by ć w tym przypadku na ł o ż ona. Analizuj ą c zasadno ść na ł o ż enia na Andrzeja Czapli ń skiego kary pieni ęż nej, jak równie ż ustalaj ą c jej wysoko ść , Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę : charakter i okoliczno ś ci naruszenia, jakiego dopu ś ci ł si ę ww. przedsi ę biorca oraz jego skutki dla konsumentów, a tak ż e cele, jakie winny zosta ć osi ą gni ę te na skutek wydania przedmiotowej decyzji. Praktyka stosowana przez Andrzeja Czapli ń skiego polega ł a na stosowaniu przy zawieraniu z konsumentami umów o ś wiadczenie us ł ug turystycznych wzorców umownych zawieraj ą cych postanowienia o tre ś ci to ż samej z klauzulami uznanymi przez S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów za niedozwolone i wpisanymi do Rejestru oraz naruszaj ą cymi postanowienia ustawy o us ł ugach turystycznych. Podkre ś li ć nale ż y, i ż sankcja w postaci na ł o ż enia kary mo ż e by ć na przedsi ę biorc ę na ł o ż ona niezale ż nie od tego, czy dopu ś ci ł si ę on naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Nale ż y jednak wzi ąć pod uwag ę , ż e na profesjonalnych uczestnikach obrotu rynkowego zawsze spoczywa obowi ą zek dochowania nale ż ytej staranno ś ci przy ocenie zgodno ś ci dzia ł a ń z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Andrzej Czapli ń ski winien zatem zdawa ć sobie spraw ę z konieczno ś ci konstruowania wzorców umownych z uwzgl ę dnieniem przepisów ustawy o us ł ugach turystycznych oraz niedopuszczalno ś ci stosowania w obrocie prawnym postanowie ń wpisanych do Rejestru. Bezprawno ść postanowie ń stosowanych przez Andrzeja Czapli ń skiego jest bezsporna. 14 Na ustalenie wysoko ś ci kary w wysoko ś ci relatywnie niskiej w stosunku do przychodu przedsi ę biorcy wp ł yn ęł a ocena ca ł okszta ł tu okoliczno ś ci sprawy dokonana w ś wietle art. 111 ustawy o okik. Za okoliczno ś ci ł agodz ą ce uznano, i ż ww. przedsi ę biorca: - nie utrudnia ł post ę powania, - dopu ś ci ł si ę po raz pierwszy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, - jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania zaniecha ł stosowania zarzucanych mu praktyk, - prowadzi dzia ł alno ść o zasi ę gu lokalnym, - posiada nieznaczny potencja ł ekonomiczny w stosunku do innych krajowych organizatorów turystyki. Przyjmuj ą c wspomniane w/w wcze ś niej okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy o okik, jak równie ż fakt, i ż kara winna by ć orzekana na poziomie wystarczaj ą cym do osi ą gni ę cia zamierzonego celu i odczuwalna dla przedsi ę biorcy, ale równocze ś nie pozwalaj ą cym mu na dalsze prowadzenie dzia ł alno ś ci, Prezes Urz ę du postanowi ł na ł o ż y ć na Andrzeja Czapli ń skiego kar ę w wysoko ś ci 1 000,00 z ł (s ł ownie: tysi ą ca z ł otych). W opinii Prezesa Urz ę du powy ż sza kara b ę dzie spe ł nia ł a zarówno funkcj ę prewencyjn ą , jak i represyjn ą . W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie II sentencji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie: NBP O/O Warszawa 51101010100078782231000000 . Ad. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o okik, Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 tej ustawy, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku organ antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów tej ż e ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie antymonopolowe zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. W jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji przedmiotowej decyzji stwierdzi ł naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 oraz pkt 1ustawy o okik przez Andrzeja Czapli ń skiego. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z prowadzon ą w toku tego post ę powania korespondencj ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć kwot ą kosztów w wysoko ś ci 11,10 z ł (s ł ownie: jedena ś cie z ł otych 10/100). W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie III sentencji. Koszty niniejszego post ę powania Andrzej Czapli ń ski jest obowi ą zany wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231 000000 w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. 15 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi. Jednak w przypadku kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie III niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o okik w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c., przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie tygodniowym od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury Barbara Roma ń czak-Graca Otrzymuje: Andrzej Czapli ń ski