RŁO-26/2004

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-95/04/AS Ł ód ź , dnia 22 grudnia 2004 r. DECYZJA Nr 26/2004 Na podstawie art. 23e ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804 z pó ź n. zm.) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. nr 18 poz. 172 ze zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Rafa ł owi Miernikowi zamieszka ł emu w Kielcach przy ul. Paderewskiego 7 m 26 prowadz ą cemu Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych w Kielcach przy ul. Paderewskiego 7/26 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, wskazan ą w art. 23a ust. 1 i 2 w. w. ustawy, bezprawne, godz ą ce w interesy konsumentów dzia ł anie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na: nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie na plakatach reklamowych i ulotkach reklamowych, których zapisy: „grupy 5-8 osób” oraz „indywidualne podej ś cie do ka ż dego s ł uchacza – ma ł e grupy 5-8 osób” s ą sprzeczne z zapisem regulaminu kursów j ę zykowych w „Central Park” – Nauczanie J ę zyków Obcych” o tre ś ci: Liczebno ść grupy wynosi 5 – 10 osób. Central Park zastrzega sobie powi ę kszenie grupy o dwie osoby na podstawie decyzji w ł a ś ciciela „Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych” i zgody s ł uchaczy i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 3 listopada 2004 r. Uzasadnienie I. Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w ramach przeprowadzonego w terminie od 9 wrze ś nia 2004 r. do 25 pa ź dziernika 2004 r. badania wzorców umownych na rynku nauczania j ę zyków obcych w województwie ł ódzkim i ś wi ę tokrzyskim, zbada ł wzorce umowne oraz materia ł y reklamowe stosowane przez Rafa ł a Miernika zamieszka ł ego w Kielcach przy ul. Paderewskiego 7 m 26 (zwany dalej Rafa ł em Miernikiem) prowadz ą cego Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych w Kielcach przy ul. Paderewskiego 7/26 (zwane dalej Central Park). Analiza powy ż szych dokumentów wykaza ł a, i ż reklama, któr ą pos ł uguje si ę przedsi ę biorca, mo ż e narusza ć przepisy ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2003 r., nr 86, poz. 804 ze zm.) – zwana dalej ustaw ą o ochronie (...). Z uwagi na powy ż sze, w dniu 29 pa ź dziernika 2004 r. Delegatura Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Ł odzi w imieniu Prezesa Urz ę du moc ą postanowienia nr 1 wszcz ęł a post ę powanie w sprawie stosowania przez Rafa ł a Miernika prowadz ą cego Central Park praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na bezprawnym, godz ą cym w interesy konsumentów dzia ł aniu polegaj ą cym na nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamie na plakatach reklamowych i ulotkach reklamowych, których zapisy: „grupy 5-8 osób” oraz „indywidualne podej ś cie do ka ż dego s ł uchacza – ma ł e grupy 5-8 osób” s ą sprzeczne z zapisem regulaminu kursów j ę zykowych w „Central Park” – Nauczanie J ę zyków Obcych” o tre ś ci: Liczebno ść grupy wynosi 5 – 10 osób. Central Park zastrzega sobie powi ę kszenie grupy o dwie osoby na podstawie decyzji w ł a ś ciciela „Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych” i zgody s ł uchaczy - co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...). Odpowiadaj ą c na postawione zarzuty Rafa ł Miernik o ś wiadczy ł , i ż z dniem 3 listopada 2004 r. dokona ł zamiany zapisu regulaminu kursów j ę zykowych Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych o tre ś ci „Liczebno ść grupy wynosi 5-10 osób” na zapis o tre ś ci: „Liczebno ść grupy wynosi 5-8 osób”. Ponadto zobowi ą za ł si ę do wydania klientom Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych stosownych aneksów do zawartych umów w okresie 30 dni od daty zmiany w zapisie, t. j. od 3 listopada 2004 r. Poprawiony wzorzec umowy oraz wzór aneksu do umowy zosta ł za łą czony do niniejszego pisma ( dowód: pismo z dnia 4 listopada 2004 r. z za łą cznikami; karty 12-14). II. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: 1. Rafa ł Miernik jest wpisany do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce pod numerem 21900/03/U. Przedmiotem Jego dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi nauczanie j ę zyków obcych ( dowód: za ś wiadczenie o wpisie do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej; karta 7). 2. Rafa ł Miernik stosuje dla celów reklamy ulotki i plakaty reklamowe ( dowód: karty 4, 6 i 8-9). 3. Na plakatach reklamowych, ulotkach reklamowych wyst ę puj ą zapisy: „grupy 5-8 osób” oraz „indywidualne podej ś cie do ka ż dego s ł uchacza – ma ł e grupy 5-8 osób” ( dowód: karty 6 i 8-9). 4. W regulaminie kursów j ę zykowych w „Central Park” – Nauczanie J ę zyków Obcych” wyst ę puje zapis o tre ś ci: Liczebno ść grupy wynosi 5 – 10 osób. Central Park zastrzega sobie powi ę kszenie grupy o dwie osoby na podstawie decyzji w ł a ś ciciela „Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych” i zgody s ł uchaczy ( dowód: karta 5). III. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan prawny: 2 1. Art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (...) stanowi, i ż przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 2. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. IV. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny i prawny organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje: Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie (...) przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest: 1 dzia ł anie przedsi ę biorcy 2 nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci 3 godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Ad. 1 jak zosta ł o wykazane powy ż ej, Rafa ł Miernik jest wpisany do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta Kielce. Przedmiotem Jego dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi nauczanie j ę zyków obcych. Jest on wi ę c przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 ustawy o ochronie (...). Ad. 2 Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa zawartymi w ró ż nych jego ga łę ziach oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Istotnym jest równie ż fakt, i ż bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Kwestionowane dzia ł anie Rafa ł a Miernika jest zdaniem Prezesa Urz ę du nieuczciw ą , wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ą . Stosowanie takiej reklamy jest expressis verbis uznane przez ustawodawc ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowy interes konsumentów. Ustawodawca nie definiuje poj ę cia nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Nale ż y zauwa ż y ć , i ż wyst ę puj ą cy w przepisie art. 23a ust.2 ustawy o ochronie (..) spójnik lub oznacza, i ż wystarczy do uznania dzia ł a ń przedsi ę biorcy za niedozwolon ą praktyk ę zaistnienie jednej z powy ż szych cech reklamy. Zgodnie z dyrektyw ą Unii Europejskiej nr 84/450 dotycz ą c ą reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, reklama to ka ż da wypowied ź , której celem jest promocja towarów lub us ł ug, zwi ą zana z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą przemys ł ow ą , handlow ą , rzemie ś lnicz ą i z wolnymi zawodami, niezale ż nie od u ż ytego no ś nika. Nie budzi w ą tpliwo ś ci, i ż plakaty i ulotki reklamowe s ą powszechnie stosowanymi no ś nikami reklamy. Nale ż y wi ę c przyj ąć , i ż kwestionowane przez Prezesa Urz ę du dzia ł anie Rafa ł a Miernika jest reklam ą . Reklama wprowadzaj ą ca w b łą d to taka, która wywo ł uje u konsumenta mylne przekonanie przede wszystkim co do pochodzenia towaru (tak ż e us ł ugi), jego jako ś ci, w ł a ś ciwo ś ci, przeznaczenia, ilo ś ci czy warto ś ci. Poj ę cie reklamy nieuczciwej nale ż y natomiast interpretowa ć szeroko, jako ka ż d ą reklam ę sprzeczn ą z przepisami prawa oraz zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. 3 Zapis na plakatach oraz na ulotkach reklamowych i cennikach g ł osi ł , i ż grupy w szkole j ę zykowej Central Park licz ą od 5 do 8 osób. Zgodnie natomiast z zapisem regulaminu liczebno ść grupy wynosi od 5 do 10 osób, a mo ż e wzrosn ąć nawet do 12, gdy w ł a ś ciciel podejmie tak ą decyzj ę za zgod ą s ł uchaczy. Zdaniem Prezesa Urz ę du reklama zastosowana przez Rafa ł a Miernika zach ę ca ł a w tym zakresie do skorzystania z zaj ęć w Jego szkole w sposób nieuczciwy, a przekazane w niej informacje by ł y b łę dne. Konsument dokonuj ą c wyboru szko ł y j ę zykowej kieruje si ę zazwyczaj kilkoma powszechnymi przes ł ankami, s ą to przede wszystkim: cena, termin zaj ęć , opinia szko ł y w ś ród uczestników kursów, liczba osób w grupie, odleg ł o ść od miejsca nauki, domu czy miejsca pracy. Nie budzi w ą tpliwo ś ci fakt, i ż praca na kursie j ę zykowym w ma ł ej grupie jest znacznie bardziej efektywna. Zapewnia wi ę ksz ą uwag ę lektora wobec poszczególnych s ł uchaczy oraz mo ż liwo ść cz ę stego wypowiadania si ę , brania czynnego udzia ł u w zaj ę ciach. Z uwagi na fakt, i ż Rafa ł Miernik zafa ł szowa ł informacj ę na materia ł ach reklamowych dotycz ą c ą istotnej cechy kursu j ę zykowego, jak ą jest ilo ść osób w grupie, nale ż a ł o uzna ć jego dzia ł anie za nieuczciwe i wprowadzaj ą ce w b łą d. Ad. 3 Przepisy ustawy o ochronie (...) nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy zapoznali si ę b ą d ź mogli si ę zapozna ć z informacjami umieszczonymi na materia ł ach reklamowych Rafa ł a Miernika. Praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest bowiem pos ł ugiwanie si ę nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ą , bez konieczno ś ci zaistnienia skutku w postaci skorzystania przez konsumenta z us ł ugi reklamowanej w sposób bezprawny. Nie budzi wi ę c w ą tpliwo ś ci Prezesa Urz ę du, i ż dzia ł ania Rafa ł a Miernika godzi ł y w zbiorowy interes konsumentów. Jak zosta ł o wskazane powy ż ej, Rafa ł Miernik w pi ś mie z dnia 4 listopada 2004 r. o ś wiadczy ł , i ż z dniem 3 listopada 2004 r. dokona ł zamiany zapisu regulaminu kursów J ę zykowych Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych o tre ś ci „Liczebno ść grupy wynosi 5- 10 osób” na zapis o tre ś ci: „Liczebno ść grupy wynosi 5-8 osób”. Ponadto zobowi ą za ł si ę do wydania klientom Central Park Nauczanie J ę zyków Obcych stosownych aneksów do zawartych umów w okresie 30 dni od daty zmiany w zapisie, t. j. od 3 listopada 2004 r. Poprawiony wzorzec umowy oraz wzór aneksu do umowy zosta ł za łą czony do niniejszego pisma. Przedmiotem zarzutu w niniejszej sprawie jest stosowanie reklamy, która przedstawia ł a zafa ł szowany obraz co do ilo ś ci osób, która mog ł a znale źć si ę w grupie na kursie j ę zykowym prowadzonym w Central Park. Zmiana wzorców umów, której dokona ł Rafa ł Miernik, doprowadzi ł a do stanu zgodno ś ci reklamy z rzeczywistymi mo ż liwo ś ciami przedsi ę biorcy wynikaj ą cymi z regulaminu Central Park dotycz ą cymi liczebno ś ci grup. Co za tym idzie, od dnia zmiany wzorca umowy informacja na materia ł ach reklamowych odzwierciedla stan faktyczny i nie stanowi nieuczciwej lub wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Na tej podstawie nale ż y przyj ąć , i ż przedsi ę biorca zaniecha ł stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Wobec spe ł nienia przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie (...) oraz przes ł anek wydania decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą cej zaniechanie jej stosowania wskazanych w art. 23e ustawy o ochronie (...) organ antymonopolowy orzek ł jak w sentencji. 4 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatury w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona BIELSKA Otrzymuje: Rafa ł Miernik Ul. Paderewskiego 7/26 25-017 Kielce 5 6