RŁO-23/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA w Ł ODZI Aleja Pi ł sudskiego 8 90-051 Ł ód ź , P - 73 Tel. (0-42) 636-36-89, Fax (0-42) 636-07-12 E-mail: lodz@uokik.gov.pl R Ł O/61-5/06/TD Ł ód ź , dnia 6 pa ź dziernika 2006 r. DECYZJA Nr R Ł O 23/2006 Na podstawie art. 23c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 244, poz. 2080) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. z 2002 r., nr 18 poz. 172; Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du przeciwko „Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr” Sp. z o.o. w Ł odzi, ul. Piotrkowska 16 - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie „Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr” Sp. z o.o. w Ł odzi polegaj ą ce na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów, o której mowa w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 z pó ź n. zm.), poprzez zamieszczenie w prasie oraz w ulotkach reklamowych informacji o oferowanych kierunkach kszta ł cenia: „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” ze wskazaniem, ż e b ę d ą ce w ofercie kierunki kszta ł cenia prowadzone s ą w ramach szko ł y policealnej, podczas gdy kszta ł cenie to odbywa si ę w formie kursów i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie W zwi ą zku z powzi ę tymi przez Urz ą d informacjami, ż e og ł oszenia prasowe niektórych przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych na lokalnym rynku niepublicznych szkó ł policealnych i liceów w Ł odzi mog ą przedstawia ć niezgodne z prawd ą informacje w zakresie b ę d ą cych w ofercie kierunków kszta ł cenia, a tak ż e w zwi ą zku z opublikowaniem w dniu 23 maja 2006 r. w ł ódzkim dodatku Gazety Wyborczej reklamy ww. przedsi ę biorcy, zawieraj ą cej informacje o oferowanych kierunkach kszta ł cenia, w tym: „psychologia”, „filologia angielska”, organ antymonopolowy wszcz ął w dniu 31 maja 2006 r. post ę powanie wyja ś niaj ą ce, w celu wst ę pnego ustalenia, czy „ Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr” Sp. z o.o. z Ł odzi (zwana dalej: „Profesja” lub „Spó ł ka”) stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. Analiza og ł osze ń prasowych i ulotek reklamuj ą cych us ł ugi Profesji, a tak ż e dokumentów dotycz ą cych formy i programu kszta ł cenia na ww. kierunkach przedstawionych przez Spó ł k ę w toku post ę powania wyja ś niaj ą cego da ł a podstaw ę do przyj ę cia, i ż w niniejszej sprawie dosz ł o do naruszenia przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (dalej zwana: „ustawa o okik”). Ustalono bowiem, ż e tre ść og ł oszenia: „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” oznacza kierunki kszta ł cenia prowadzone przez placówk ę kszta ł cenia ustawicznego Profesja – Centrum Kszta ł cenia Kadr (b ę d ą ca jednostk ą organizacyjn ą spó ł ki „Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr” Sp. z o.o. z siedzib ą w Ł odzi), a kszta ł cenie na ww. kierunkach realizowane jest w formie kursów, po uko ń czeniu których absolwenci zdobywaj ą jedynie dodatkow ą wiedz ę i umiej ę tno ś ci w zawodzie psychologa i filologa. Jednocze ś nie oceniane og ł oszenie prasowe zawiera – obok informacji o prowadzonych kierunkach kszta ł cenia – równie ż informacj ę , ż e Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr Sp. z o.o. prowadzi szko ł y policealne oraz liceum ogólnokszta ł c ą ce dla doros ł ych. Og ł oszenie nie zawiera natomiast informacji o prowadzeniu kursów i szkole ń . Art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. g) ustawy o systemie o ś wiaty definiuje szko ł y policealne jako szko ł y, „ których uko ń czenie umo ż liwia osobom posiadaj ą cym wykszta ł cenie ś rednie uzyskanie dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu ”. Uko ń czenie kursu „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” nie daje mo ż liwo ś ci uzyskania dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe psychologa lub filologa. W zwi ą zku z powy ż szym Prezes Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (dalej zwany: „Prezes Urz ę du”) wszcz ął z urz ę du na mocy postanowienia nr 1/61-5/06 z dnia 14 lipca 2006 r. post ę powanie w sprawie stosowania przez „Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr” Sp. z o.o. z Ł odzi praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na stosowaniu reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d konsumentów, co stanowi naruszenie art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. nr 153, poz. 1503 z pó ź n. zm.), poprzez zamieszczenie w prasie oraz w ulotkach reklamowych informacji o oferowanych kierunkach kszta ł cenia: „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” ze wskazaniem, ż e b ę d ą ce w ofercie kierunki kszta ł cenia prowadzone s ą w ramach szko ł y policealnej, o czym powiadomi ł stron ę w pi ś mie z dnia 14 lipca 2006 r. (dowód: karty nr 2). W odpowiedzi, w pi ś mie z dnia 2 sierpnia 2006 r. Profesja odrzuci ł a postawiony zarzut, podnosz ą c nast ę puj ą ce argumenty: Po pierwsze – jak wskazuje Spó ł ka - zgodnie z wyrokiem S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 23 czerwca 2004 r. (sygn. akt XVII Ama 66/03) do postawienia zarzutu naruszenia zbiorowych interesów konsumentów konieczne jest spe ł nienie dwóch przes ł anek: bezprawno ś ci dzia ł ania oraz naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (zwana dalej: „ustawa o ZNK”) okre ś la bezprawno ść dzia ł ania jako czyn nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d klienta i mog ą cy przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. W zwi ą zku z tym, zdaniem Spó ł ki uznanie praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów wymaga wykazania, i ż dzia ł anie strony mog ł o wp ł yn ąć na decyzje konsumenta co do nabycia towaru lub us ł ugi. 2 Po drugie Profesja podnios ł a, i ż S ą d Najwy ż szy w wyroku z dnia 3 grudnia 2003 r. (ICK 358/02, Biul. SN 2004/5) stwierdzi ł , i ż kryteria maj ą ce kszta ł towa ć wzorzec przeci ę tnego klienta i ustalenia dotycz ą ce przes ł anek okre ś lonych w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ZNK nie mog ą pomija ć mo ż liwo ś ci samodzielnej weryfikacji uzyskanych informacji i wyobra ż e ń przez adresata reklamy o towarze, warunków panuj ą cych na okre ś lonym segmencie rynku. Spó ł ka podkre ś li ł a, ż e na ka ż dym etapie zawierania umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych klient ma mo ż liwo ść samodzielnej weryfikacji jej warunków i skonfrontowania ich z uzyskan ą za pomoc ą prasy lub otrzymanych ulotek informacj ą . Zdaniem Profesji, jedynie w przypadku, gdyby w reklamie prasowej b ą d ź ulotkach znajdowa ł y si ę zapisy, które w ogóle nie mia ł yby odniesienia do rzeczywisto ś ci lub których rzeczywistej tre ś ci konsument nie móg ł by ustali ć w procesie samodzielnej weryfikacji, mo ż na by ł oby mówi ć o naruszeniu przepisów ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Taka sytuacja, wed ł ug Spó ł ki w przedmiotowej sprawie nie wyst ę puje, tym samym brak jest mo ż liwo ś ci postawienia stronie zarzutu wprowadzania w b łą d klientów. Spó ł ka wskaza ł a ponadto, ż e jej klienci s ą na ka ż dym etapie podpisywania umowy na bie żą co informowani o jej warunkach. Z tego faktu wywodzi z kolei stwierdzenie, ż e klient nigdy nie mo ż e by ć wprowadzany w b łą d, co do charakteru us ł ugi edukacyjnej, któr ą Spó ł ka zobowi ą zuje si ę na jego rzecz ś wiadczy ć . W przypadku obj ę tym niniejszym post ę powaniem nie jest bowiem mo ż liwe, aby klient móg ł zapisa ć si ę na kierunek psychologia, filologia angielska i filologia niemiecka w przekonaniu, i ż zapisuje si ę do szko ł y policealnej, a nie na kurs czy szkolenie. Tym samym forma reklamy prasowej i ulotek nie mog ł a wprowadzi ć w b łą d klientów. Zarówno w reklamie prasowej jak i w ulotkach podano tylko ogólne informacje o Spó ł ce oraz o jej ofercie. Konkretne za ś informacje co do danych kierunków, kursów i szkole ń znajduj ą si ę w ka ż dym oddziale Spó ł ki i tam tez klient mo ż e zasi ę gn ąć interesuj ą cych go informacji. Profesja podnios ł a równie ż , ż e og ł oszenia i reklamy o podobnej tre ś ci publikowane s ą za po ś rednictwem prasy oraz kolportowanych ulotek równie ż przez inne podmioty. Jednocze ś nie Profesja wnios ł a pro ś b ę o wyk ł adni ę żą dania Prezesa Urz ę du wystosowanego w pi ś mie z dnia 14 lipca 2006 r., a dotycz ą cego przekazania informacji, w jakim okresie ukazywa ł y si ę og ł oszenia o tre ś ci podlegaj ą cej ocenie Prezesa Urz ę du. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Profesja jest wpisana do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000104280 pod firm ą ,,Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr” Spó ł ka z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą z siedzib ą w Ł odzi. (dowód: odpis z rejestru przedsi ę biorców – karty nr 5-13) Przedmiotem dzia ł alno ś ci Profesji jest mi ę dzy innymi szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ś rednie ogólnokszta ł c ą ce i zawodowe, pomaturalne i wy ż sze, wy ż sze zawodowe. Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść za po ś rednictwem oddzia ł ów na terenie 20-tu miast w ca ł ym kraju. (dowód: odpis z rejestru przedsi ę biorców – karty nr 5-13) Us ł ugi edukacyjne ś wiadczone przez Profesj ę s ą odp ł atne. (dowód: karty nr 125-127) Og ł oszenia prasowe b ę d ą ce przedmiotem oceny zawieraj ą informacje: „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia”. Reklama by ł a publikowana w prasie codziennej od dnia 2 maja 2006 r. do 21 lipca 2006 r. w gazetach „Dziennik Ł ódzki” i 3 „Express Ilustrowany” („filologia angielska i niemiecka”) oraz „Gazeta Wyborcza” („psychologia”, „filologia angielska”) (dowód: karty nr 115-117). Og ł oszenia reklamowe zawieraj ą ce informacje: „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” by ł y publikowane równie ż w formie ulotek (dowód: karta nr 122) Informacja „filologia angielska” oraz „filologia niemiecka” dotyczy kursów o odpowiednich nazwach prowadzonych przez Profesj ę . Kursy trwaj ą 1,5 roku (tj. trzy semestry). Jak wyja ś ni ł a Profesja, po uko ń czeniu kursu uczestnicy zdobywaj ą dodatkow ą wiedz ę i umiej ę tno ś ci w zawodzie filologa. Podlegaj ą ca ocenie tre ść og ł osze ń i ulotek zawiera informacje wskazuj ą ce, ż e Profesja oferuje nauk ę na proponowanych kierunkach kszta ł cenia (miedzy innymi na kierunku „filologia angielska” oraz „filologia niemiecka”) w prowadzonych szko ł ach policealnych (jedno- i dwurocznych). Nie zawiera natomiast informacji, ż e nazwy kierunków: „filologia angielska” oraz „filologia niemiecka” dotycz ą w rzeczywisto ś ci kursów (dowód: karta nr 4, 125 i 127). Informacja „psychologia” dotyczy kursu o nazwie „Psychologia i socjologia” prowadzonego przez Profesj ę . Kurs trwa 1 rok (tj. dwa semestry). Jak wyja ś ni ł a Profesja, po uko ń czeniu kursu uczestnicy zdobywaj ą dodatkow ą wiedz ę i umiej ę tno ś ci w zawodzie psychologa. Podlegaj ą ca ocenie tre ść og ł osze ń i ulotek zawiera informacje wskazuj ą ce, ż e Profesja oferuje nauk ę na proponowanych kierunkach kszta ł cenia (miedzy innymi na kierunku „psychologia”) w prowadzonych przez ni ą szko ł ach policealnych (jedno- i dwurocznych). Nie zawiera natomiast informacji, ż e nazwa kierunku: „psychologia” dotyczy w rzeczywisto ś ci kursów (dowód: karta nr 4 i 126). Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 litera g ustawy z dnia 7 wrze ś nia 1991 r. o systemie o ś wiaty (tj. Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, Nr 273, poz. 2703, Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400, Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043) szko łą policealn ą jest szko ł a o okresie nauczania nie d ł u ż szym ni ż 2,5 roku, której uko ń czenie umo ż liwia osobom posiadaj ą cym wykszta ł cenie ś rednie uzyskanie dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu. Klasyfikacja zawodów i specjalno ś ci zawarta w za łą czniku do rozporz ą dzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalno ś ci dla potrzeb rynku pracy i zakresu jej stosowania (Dz.U.z 2004 r. nr 265 poz. 2644) wymienia zawody: psycholog oraz filolog. Oba zawody umieszczone zosta ł y na czwartym poziomie kwalifikacji, uzyskiwanym na studiach wy ż szych zawodowych, studiach magisterskich i studiach podyplomowych oraz studiach doktoranckich. Rozporz ą dzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 8 maja 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. z 2004 r., nr 114, poz. 1195 ze zm.) nie wymienia zawodów o nazwach: psycholog oraz filolog. Oceniaj ą c przedstawiony stan faktyczny i prawny Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23a ust. 1 ustawy o okik stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. 4 Stosownie do tego przepisu przes ł ankami zaistnienia zakazanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów s ą : 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy 2) nosz ą ce znamiona bezprawno ś ci 3) godz ą ce w zbiorowy interes konsumentów. Profesja jest przedsi ę biorc ą w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy o okik. Profesja dzia ł a w formie prawnej spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą i jest wpisana do rejestru przedsi ę biorców w Krajowym Rejestrze S ą dowym pod numerem 0000104280. Przedmiotem dzia ł alno ś ci Spó ł ki s ą mi ę dzy innymi us ł ugi edukacyjne na poziomie szkolnictwa podstawowego, ś redniego, pomaturalnego i wy ż szego w zakresie ogólnym i zawodowym (dowód: karty nr 10-11). Wobec powy ż szego pierwsza przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Bezprawno ść to sprzeczno ść zachowania z przepisami prawa oraz z zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego. Chodzi wi ę c o sprzeczno ść z szeroko rozumianym porz ą dkiem prawnym jako ca ł o ś ci ą . Bezprawno ść jest czynnikiem o charakterze obiektywnym, niezale ż nym od wyst ą pienia szkody czy od zamiaru podmiotu dopuszczaj ą cego si ę dzia ł a ń bezprawnych. Przepis art. 23a ust. 2 ustawy o okik zawiera otwarty katalog dzia ł a ń stanowi ą cych praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów. W ś ród praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca wymieni ł nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę . Zakaz stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d zawarty zosta ł w przepisach ustawy o ZNK. Przepis art. 16 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wskazuje, i ż czynem nieuczciwej konkurencji jest reklama wprowadzaj ą ca klienta w b łą d i mog ą ca przez to wp ł yn ąć na jego decyzj ę co do nabycia towaru lub us ł ugi. Analizuj ą c tre ść reklamy, w której znajduj ą si ę informacje „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” Prezes Urz ę du zwróci ł uwag ę na uk ł ad graficzny reklamy (zamieszczanej zarówno w prasie jak i w ulotkach), który wskazuje, i ż kszta ł cenie na wymienianych w niej kierunkach odbywa si ę w ramach prowadzonych szkó ł policealnych (dwuletnia i jednoroczna). Nale ż y przyj ąć , i ż powszechna wiedza na temat poziomu kwalifikacji, jakie daje uko ń czenie szko ł y policealnej, kszta ł tuje si ę zgodnie ze stanem faktycznym okre ś lonym przepisami prawa. Zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 3 litera g ustawy o systemie o ś wiaty szko ł a policealna umo ż liwia osobom posiadaj ą cym wykszta ł cenie ś rednie uzyskanie dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu. Informacje: „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” dotycz ą w rzeczywisto ś ci kursów prowadzonych przez Profesj ę . Jak wyja ś ni ł a Profesja, po uko ń czeniu kursu uczestnicy zdobywaj ą dodatkow ą wiedz ę i umiej ę tno ś ci w zawodzie filologa lub psychologa, tym samym kurs taki nie daje mo ż liwo ś ci jego uczestnikowi zdobycia kwalifikacji zawodowych potwierdzonych dyplomem. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e oceniana reklama nie podaje w swojej tre ś ci informacji dodatkowych pozwalaj ą cych na w ł a ś ciwe zrozumienie oferty kszta ł cenia na kierunkach „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia”. Reklamie takiej mo ż na zarzuci ć mo ż liwo ść wprowadzenia w b łą d co do istotnych warunków oferty Spó ł ki. Odbiorcy reklamy mog ą bowiem doj ść do wniosku, ż e nauka w placówkach edukacyjnych prowadzonych przez Profesj ę pozwala na zdobycie potwierdzonych dyplomem kwalifikacji zawodowych filologa lub psychologa. W wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r. S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i 5 Konsumentów sygn. akt XVII Ama 66/03 wskaza ł , i ż „wprowadzenie w b łą d polega ć mo ż e na pomini ę ciu w reklamie istotnych dla konsumenta informacji lub zawarciu w reklamie sformu ł owa ń k ł amliwych”. Maj ą c na uwadze stan faktyczny Prezes Urz ę du uzna ł , i ż w niniejszym przypadku nast ą pi ł o pomini ę cie istotnych dla konsumenta informacji w ten sposób, ż e nie wskazano, i ż nauka na cz ęś ci z oferowanych kierunków kszta ł cenia odbywa si ę w formie kursów nie pozwalaj ą cych na zdobycie kwalifikacji zawodowych potwierdzonych dyplomem. Nale ż y zwa ż y ć , i ż zawody filologa i psychologa uwzgl ę dnione zosta ł y w Rozporz ą dzeniu Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 8 grudnia 2004 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalno ś ci dla potrzeb rynku pracy i zakresu jej stosowania jako te, do wykonywania których nale ż y legitymowa ć si ę kwalifikacjami uzyskanymi podczas studiów wy ż szych. Z kolei Rozporz ą dzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego, odnosz ą ce si ę do kszta ł cenia w szko ł ach ponadgimnazjalnych, nie wymienia zawodów o nazwach: psycholog oraz filolog. Oczywistym wydaje si ę , ż e odbiorcy reklamy nie mogliby odczyta ć tre ś ci reklamy jako oferty studiów wy ż szych, cho ć Profesja w sposób nieuzasadniony u ż ywa nazewnictwa kierunków zarezerwowanych dla uczelni wy ż szych. Przyj ąć jednak nale ż y, i ż cz ęść z potencjalnych odbiorców us ł ug Profesji mog ł o odczyta ć reklam ę , jako ofert ę kszta ł cenia na kierunkach odpowiadaj ą cych kierunkom studiów wy ż szych, lecz prowadzonych na poziomie szko ł y ponadgimnazjalnej (policealnej). Istniej ą wszak w ofercie szkó ł policealnych prowadzonych przez Profesj ę kierunki kszta ł cenia (na poziomie kszta ł cenia ponadgimnazjalnego) maj ą ce rzeczywi ś cie swoje odpowiedniki na poziomie kszta ł cenia na uczelniach wy ż szych, np. ekonomia czy administracja. Umieszczenie obok nich w tre ś ci reklamy kierunków „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia”, bez jakiegokolwiek wskazania, i ż dotycz ą w rzeczywisto ś ci kursów nie umo ż liwiaj ą cych zdobycia dyplomu potwierdzaj ą cego kwalifikacje zawodowe – w ocenie Prezesa Urz ę du wprowadza konsumentów w b łą d. Profesja w odpowiedzi na zarzut powo ł a ł a si ę na wyrok S ą du Najwy ż szego z dnia 3 grudnia 2003 r. (I CK 358/02, Biul. SN 2004/5). W orzeczeniu tym S ą d stwierdzi ł , ż e „kryteria maj ą ce kszta ł towa ć wzorzec przeci ę tnego klienta i ustalenia dotycz ą ce przes ł anek okre ś lonych w art. 16 ust. 1 pkt 2 ustawy o ZNK nie mog ą pomija ć mo ż liwo ś ci samodzielnej weryfikacji uzyskanych informacji i wyobra ż e ń przez adresata reklamy o towarze, warunków panuj ą cych na okre ś lonym segmencie rynku.” Profesja nie przytoczy ł a jednak stanowiska S ą du zawartego w uzasadnieniu do powy ż szego wyroku, nie odnios ł a si ę równie ż do faktu, i ż sprawa, w zwi ą zku z któr ą wydany zosta ł ten ż e wyrok dotyczy ł a specyficznego segmentu rynku jakim jest rynek motoryzacyjny. S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł mi ę dzy innymi co nast ę puje: „Na rynku motoryzacyjnym, zw ł aszcza w odniesieniu do nabywców samochodów, odrzuci ć nale ż y lansowany w doktrynie model ma ł o krytycznego, je ż eli nie wr ę cz nierozwa ż nego konsumenta, wykazuj ą cego brak edukacji rynkowej i do ś wiadcze ń w tym zakresie b ę d ą cych nast ę pstwem specyfiki krajowego marketingu. Sama wysoko ść ceny nabywanego samochodu wyklucza potraktowanie nabywcy jako nieostro ż nego konsumenta, bezkrytycznie odnosz ą cego si ę do hase ł reklamowych i nie posiadaj ą cego podstawowych informacji”. Jest jasne, ż e rynek us ł ug edukacyjnych w swej charakterystyce jest nieporównywalny z rynkiem motoryzacyjnym. Orzecznictwo Europejskiego Trybuna ł u Sprawiedliwo ś ci przyjmuje wzorzec konsumenta przeci ę tnie poinformowanego, przeci ę tnie uwa ż nego i przeci ę tnie podejrzliwego. W uj ę ciu tym wymaga si ę od konsumenta rozs ą dku i uwagi, ale daje si ę mu jednocze ś nie prawo do rzetelnej informacji, nie wprowadzaj ą cej w b łą d, zawieraj ą cej wszelkie niezb ę dne dane dotycz ą ce funkcji i przeznaczenia towaru czy us ł ugi. Tym samym, nawet je ż eli z 6 ostro ż no ś ci procesowej przyj ąć model konsumenta „krytycznego i uwa ż nego”, nie nale ż y pomija ć czy umniejsza ć wagi obowi ą zku udzielania konsumentom prawdziwej i pe ł nej informacji. Szczegó ł owe regulacje dotycz ą ce obowi ą zków informacyjnych zawarte zarówno w aktach prawa wspólnotowego, jak równie ż w ustawodawstwie poszczególnych pa ń stw cz ł onkowskich powoduj ą przesuni ę cie akcentów w modelu konsumenta - z oceny jego rozs ą dku na ocen ę odpowiednio ś ci poinformowania. Brak podawania rzetelnych, pe ł nych i prawdziwych informacji uniemo ż liwia konsumentom dokonanie swobodnej i rzeczowej oceny oferowanych na rynku towarów i us ł ug, co mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumenta. Dlatego nie mo ż na si ę zgodzi ć z argumentami Spó ł ki zmierzaj ą cymi w kierunku uzasadnienia, i ż szczegó ł owe informowanie konsumenta o warunkach prowadzonego kszta ł cenia przy podpisywaniu umowy, czy te ż po zg ł oszeniu si ę do Spó ł ki wyczerpuje zobowi ą zanie profesjonalisty do udzielenia pe ł nej, rzetelnej i prawdziwej informacji. W Dyrektywie Rady Unii Europejskiej Nr 84/450/EWG z dnia 10 wrze ś nia 1984 r. w sprawie ujednolicenia przepisów prawnych i administracyjnych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, za „reklam ę ” uznaje si ę ka ż d ą wypowied ź zwi ą zan ą z wykonywaniem dzia ł alno ś ci handlowej, przemys ł owej, rzemie ś lniczej lub przy wolnych zawodach, maj ą c ą na celu zwi ę kszenie zbytu towarów lub ś wiadczonych us ł ug (w łą czaj ą c w to nieruchomo ś ci, prawa i zobowi ą zania) - art. 2 cytowanej dyrektywy. Z podobnym stanowiskiem spotykamy si ę w literaturze. Reklam ę okre ś la si ę mi ę dzy innymi jako „ ś wiadomie podejmowane w sferze gospodarczej dzia ł ania, zmierzaj ą ce do promowania towarów lub us ł ug poprzez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywo ł a ć lub wzmocni ć okre ś lone potrzeby u klientów, steruj ą c ich wyborem” (Ewa Nowi ń ska Zwalczanie nieuczciwej reklamy - zagadnienia cywilno prawne , Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, Kraków 1997, s. 24). Z przytoczonych definicji reklamy wynika, ż e podstawow ą i najwa ż niejsz ą funkcj ą reklamy jest jej funkcja agitacyjna. W ł a ś ciwe wype ł nienie funkcji agitacyjnej (perswazyjnej) przez dan ą reklam ę odnosi ten skutek, i ż doprowadza do dokonania przez klienta po żą danego wyboru, a przedsi ę biorca osi ą ga tym samym zamierzone korzy ś ci ekonomiczne, zwi ę kszaj ą c obroty (por. Ewa Nowi ń ska op. cit. , s. 28). Wobec powy ż szego nale ż y przyj ąć , ż e dzia ł anie Spó ł ki polegaj ą ce na zastosowaniu w reklamie prasowej oraz ulotkach stwierdze ń wprowadzaj ą cych konsumentów w b łą d mog ł o wp ł ywa ć na ich decyzje co do nabycia us ł ug edukacyjnych. Prezes Urz ę du odrzuci ł argument mówi ą cy o tym, ż e konsumenci s ą na ka ż dym etapie podpisywania umowy na bie żą co informowani o jej warunkach, w tym warunkach promocji. Przedmiotem kontroli dokonanej w toku niniejszego post ę powania nie jest funkcjonowanie szko ł y, a jedynie tre ść reklamy. Fakt, ż e pracownicy udzielaj ą informacji jest dla tej oceny ca ł kowicie nieistotny. Znaczenia w tym kontek ś cie nie ma równie ż konstrukcja i tre ść umowy o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych. Profesja wskaza ł a, i ż nie jest mo ż liwe, aby klient móg ł zapisa ć si ę na kierunek psychologia, filologia angielska i filologia niemiecka w przekonaniu, i ż zapisuje si ę do szko ł y policealnej, a nie na kurs czy szkolenie. Prezes Urz ę du odrzuci ł równie ż ten argument, bowiem jak wskaza ł S ą d Okr ę gowy w Warszawie - S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów we wspomnianym wy ż ej wyroku z dnia 23 czerwca 2004 r. wprowadzenie w b łą d konsumenta mo ż e polega ć mi ę dzy innymi na pomini ę ciu w reklamie istotnych dla konsumenta informacji. Z tak ą sytuacj ą mamy niew ą tpliwe do czynienia w tym przypadku. Profesja nie mo ż e równie ż opiera ć swoich dzia ł a ń na okoliczno ś ciach takich, jak fakt stosowania podobnych reklam przez inne podmioty. Dzia ł ania takie w ka ż dym przypadku stanowi ą naruszenie przepisów ustawy o okik, a fakt powszechno ś ci takich praktyk nie b ę dzie 7 ich z pewno ś ci ą legitymizowa ł . Tym samym Profesja nie mo ż e w ten sposób usprawiedliwia ć swoich dzia ł a ń . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , i ż reklama stosowana przez Profesj ę mo ż e wprowadza ć w b łą d konsumentów co do rzeczywistej tre ś ci oferty skierowanej do nich przez Spó ł k ę . Skutkiem tego jest naruszenie interesów ekonomicznych konsumentów. Tym samym przes ł anka bezprawno ś ci zosta ł a spe ł niona. Przepisy ustawy o okik nie definiuj ą poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów. Z ca łą pewno ś ci ą mamy do czynienia z takim interesem, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy dotycz ą zbiorowo ś ci i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego klienta tego przedsi ę biorcy, czyli gdy s ą powszechne. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z godzeniem w prawa nieograniczonej grupy konsumentów, którzy mogli zapozna ć si ę z tre ś ci ą og ł oszenia prasowego i ulotek reklamowych. Przemawia za tym fakt, i ż zakwestionowane og ł oszenia prasowe publikowane by ł y od maja do lipca 2006 r. w gazetach codziennych, a ulotki powszechnie dystrybuowane. Konsumenci zapoznaj ą cy si ę z tre ś ci ą tych reklam mog ą nabra ć przekonania, ż e Profesja oferuje kszta ł cenie na kierunkach „filologia angielska”, „filologia niemiecka” oraz „psychologia” w ramach prowadzonych szkó ł policealnych, a ich uko ń czenie umo ż liwia zdobycie dyplomu potwierdzaj ą cego odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Prowadzi ć to mo ż e do naruszenia ich interesów ekonomicznych w ten sposób, ż e zach ę ceni tre ś ci ą reklamy podejm ą czynno ś ci maj ą ce na celu kontakt z Profesj ą (np. przejazd do placówki, kontakt telefoniczny). Reklama, poprzez pomini ę cie istotnych informacji dotycz ą cych charakteru prowadzonych w placówce zaj ęć , mo ż e konstruowa ć w odbiorze konsumenta niezgodny z rzeczywisto ś ci ą obraz rynku i jego uczestników. Podejmowanie decyzji na podstawie tak ukszta ł towanego obrazu mo ż e skutkowa ć dalszym nara ż eniem interesów ekonomicznych konsumentów. Powy ż szy fakt decyduje o tym, i ż trzecia przes ł anka zosta ł a spe ł niona. Wobec łą cznego spe ł nienia wszystkich trzech przes ł anek koniecznych do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonej w art. 23a ustawy o okik, Prezes Urz ę du orzek ł jak w sentencji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o okik w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Ł odzi. Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Dyrektor Delegatury w Ł odzi Iwona Bielska Otrzymuje: Profesja Centrum Kszta ł cenia Kadr Sp. z o.o. 8 ul. Piotrkowska 16 90-296 Ł ód ź 9