RBG-15/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W BYDGOSZCZY ul. Jagiello ń ska 34, 85-097 Bydgoszcz tel. (052) 345-56-44, Fax (052) 345-56-17 e-mail: bydgoszcz@uokik.gov.pl Bydgoszcz, dnia 29.09.2006 r. Znak: RBG-61-15/05/AB Wg rozdzielnika Decyzja Nr RBG 15/2006 I. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm. w Dz.U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119), oraz §2 ust. 1 pkt 3a i §6 ust. 1 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm. w Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Arturowi Byrtek prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Transport Przewozowo-Osobowy z siedzib ą w Inowroc ł awiu, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, dzia ł ania Artura Byrtek Transport Przewozowo-Osobowy z siedzib ą w Inowroc ł awiu, polegaj ą ce na: naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nej informacji o rozk ł adzie jazdy stosowanym na obs ł ugiwanej przez tego przedsi ę biorc ę linii autobusowej nr 22 w Inowroc ł awiu, poprzez jego nie podawanie do wiadomo ś ci konsumentów w formie og ł osze ń wywieszanych na przystankach autobusowych, do czego, jako przewo ź nik wykonuj ą cy przewozy regularne w transporcie drogowym, jest zobowi ą zany z mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe w zwi ą zku z §2 rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz ich aktualizacji, warunków ponoszenia kosztów zwi ą zanych z zamieszczaniem informacji dotycz ą cych rozk ł adów jazdy oraz podawaniem rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania; II. Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jednolity Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080 ze zm. w Dz.U. z 2006 r. Nr 157, poz. 1119), oraz §2 ust. 1 pkt 3a i §6 ust. 1 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002 r. Nr 18, poz. 172 ze zm. w Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko Krzysztofowi Buzuk prowadz ą cemu dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Us ł ugi Transportowe z siedzib ą w Inowroc ł awiu, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, dzia ł ania Krzysztofa Buzuk Us ł ugi Transportowe z siedzib ą w Inowroc ł awiu, polegaj ą ce na: naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nej informacji o rozk ł adzie jazdy stosowanym na obs ł ugiwanej przez tego przedsi ę biorc ę linii autobusowej nr 22 w Inowroc ł awiu, poprzez jego nie podawanie do wiadomo ś ci konsumentów w formie og ł osze ń wywieszanych na przystankach autobusowych, do czego, jako przewo ź nik wykonuj ą cy przewozy regularne w transporcie drogowym, jest zobowi ą zany z mocy art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe w zwi ą zku z §2 rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz ich aktualizacji, warunków ponoszenia kosztów zwi ą zanych z zamieszczaniem informacji dotycz ą cych rozk ł adów jazdy oraz podawaniem rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci, i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie W dniu 18.05.2005 r. do Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej „Prezesem Urz ę du”) wp ł yn ęł a skarga konsumenta Pana (dane osobowe), który z ł o ż y ł skarg ę na przewo ź ników linii miejskich nr 22, nr 23 i nr 26 w Inowroc ł awiu, którzy jego zdaniem nie zamieszczali informacji o rozk ł adach jazdy na przystankach autobusowych, naruszaj ą c tym samym obowi ą zek informacyjny wzgl ę dem konsumentów. Podobnej tre ś ci skarg ę skierowa ł do Prezesa Urz ę du Pan (dane osobowe) pismem z dnia 24.05.2005 r. Równie ż on zarzuci ł przewo ź nikom linii nr 22, 23 i 26 m.in. nie zamieszczanie informacji o stosowanych rozk ł adach jazdy, dowoln ą jazd ę , cz ę ste zmiany tras, wypuszczanie pasa ż erów pomi ę dzy przystankami, nie wydawanie pasa ż erom biletów co jego zdaniem narusza konkurencj ę , oraz interes konsumentów. Wobec powy ż szego, postanowieniem nr RBG 76/2005 z dnia 14.06.2005 r. Prezes Urz ę du wszcz ął post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy m.in. Artur Byrtek prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Transport Przewozowo-Osobowy z siedzib ą w Inowroc ł awiu (zwany dalej „Uczestnikiem 1”) i Krzysztof Buzuk prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Us ł ugi Transportowe z siedzib ą w Inowroc ł awiu (zwany dalej „Uczestnikiem 2”, b ą d ź wspólnie z Arturem Byrtek „Uczestnikami”, b ą d ź „Przewo ź nikami”) naruszyli ustaw ę z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (zwana dalej „ustaw ą ”). W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego, Prezes Urz ę du wst ę pnie zweryfikowa ł zarzuty stawiane Przewo ź nikom przez skar żą cych, i stwierdzaj ą c braki rozk ł adów jazdy na przystankach linii nr 22 (obs ł ugiwana przez Uczestników), postanowieniem nr RBG 117/2005 2 z dnia 5.09.2005 r. wszcz ął z urz ę du post ę powanie w sprawie stosowania przez Uczestników praktyki naruszaj ą cej zbiorowy interes konsumentów, polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nej informacji o rozk ł adzie jazdy stosowanym na obs ł ugiwanej przez tych przedsi ę biorców linii nr 22 w Inowroc ł awiu, poprzez jego nie podawanie do wiadomo ś ci konsumentów w formie og ł osze ń wywieszanych na przystankach autobusowych. W toku post ę powania, Prezes Urz ę du przeprowadzi ł dowód z ogl ę dzin zdj ęć i filmów utrwalonych na p ł ytach CD dostarczonych przez skar żą cych konsumentów. Ogl ę dziny pozwoli ł y ustali ć , o czym mowa szerzej w dalszej cz ęś ci uzasadnienia, ż e brak rozk ł adów jazdy, b ą d ź brak kompletnych rozk ł adów jazdy dotyczy wi ę kszo ś ci przystanków linii nr 22 w Inowroc ł awiu. Ustosunkowuj ą c si ę do postawionego zarzutu, Uczestnicy zaj ę li nast ę puj ą ce stanowisko: 1. Artur Byrtek: • wywiesza rozk ł ady jazdy na przystankach i rozdaje je pasa ż erom w autobusie w formie ulotek (tzw. rozk ł ady kieszonkowe); • przystanki s ą podatne na niszczenie rozk ł adów jazdy, wiaty przystankowe s ą ź le zabezpieczone, a wywieszane przez niego rozk ł ady s ą cz ę sto niszczone; • umowy na korzystanie z przystanków nie mówi ą nic o zabezpieczeniach wiat przystankowych; • rozk ł ady jazdy s ą równie ż niszczone i zaklejane przez jego konkurentów; • kontroluje przystanki codziennie, gdy ż sam jest kierowc ą i niezw ł ocznie uzupe ł nia niszczone rozk ł ady jazdy; • na dzie ń 21.03.2006 r. na przystankach obs ł ugiwanej przez Uczestnika linii znajdowa ł o si ę 15 rozk ł adów jazdy; • przewo ź nik nie odpowiada za akty wandalizmu; • nie potrafi ł okre ś li ć kosztów zwi ą zanych z uzupe ł nianiem rozk ł adów; • mieszka ń cy Inowroc ł awia, z których wi ę kszo ść jest uboga, a znaczna cz ęść bezrobotna, wybieraj ą busy jako ta ń szy od komunalnego (MPK Sp. z o.o. w Inowroc ł awiu) ś rodek transportu; • oraz zobowi ą za ł si ę , ż e b ę dzie niezw ł ocznie uzupe ł nia ć niszczone rozk ł ady jazdy; 2. Krzysztof Buzuk: • rozk ł ady jazdy s ą niszczone przez osoby trzecie; • uzupe ł nia niszczone rozk ł ady jazdy niezw ł ocznie; • wszystkie przystanki s ą podatne na niszczenie rozk ł adów jazdy; • nie potrafi ł okre ś li ć kosztów zwi ą zanych z uzupe ł nianiem rozk ł adów; • przewo ź nik nie odpowiada za akty wandalizmu; • kontroluje przystanki na bie żą co, a weryfikacj ę ostateczn ą wykonuje raz w tygodniu – ostatni raz w dniu 11.03.2006 r. (pismo z dnia 23.03.2006 r.); • na dzie ń otrzymania wezwania do udzielenia informacji (pismo z dnia 17.02.2006 r.) na 5 przystankach obs ł ugiwanej przez niego linii nie by ł o rozk ł adów jazdy, a na jednym rozk ł ad by ł zniszczony; • klienci s ą informowani o rozk ł adzie jazdy w Internecie, na przystankach i u kierowcy. Na podstawie zebranego materia ł u dowodowego, Prezes Urz ę du ustali ł : Uczestnik 1 jest licencjonowanym przedsi ę biorc ą wykonuj ą cym regularne przewozy osób w krajowym transporcie drogowym w komunikacji miejskiej, w oparciu o zezwolenie Prezydenta Miasta Inowroc ł awia Nr 1/98 z dnia 30.06.1998 r. na lini ę regularn ą nr 22 na terenie Miasta Inowroc ł awia (na odcinku ulic W ł adys ł awa Ł okietka – 800-lecia). Uczestnik 2 jest licencjonowanym przedsi ę biorc ą wykonuj ą cym regularne przewozy osób w krajowym transporcie drogowym w komunikacji miejskiej, w oparciu o zezwolenie 3 Prezydenta Miasta Inowroc ł awia Nr 1/2000 z dnia 23.02.2000 r. na lini ę regularn ą nr 22 na terenie Miasta Inowroc ł awia (na odcinku ulic W ł adys ł awa Ł okietka – 800-lecia). Na linii obs ł ugiwanej przez Uczestników, korzystaj ą oni z 26 przystanków autobusowych u ż ytkowanych na podstawie umów zawartych z w ł a ś cicielem – Miastem Inowroc ł aw, w tym przystanki nr: 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23, 24, 31, 51, 74, 75, 76, 77, 80 i 168. Ogl ę dziny zdj ęć przystanków utrwalonych na p ł ytach CD pozwoli ł y dokona ć nast ę puj ą cych ustale ń na okoliczno ść zamieszczania przez Uczestników rozk ł adów jazdy na przystankach: 1. p ł yta CD stanowi ą ca za łą cznik do pisma z dnia 10.06.2005 r. Pana (dane osobowe), opisana „Rozk ł ady jazdy na przystankach w Inowroc ł awiu”: • na p ł ycie utrwalono zdj ę cia 25 przystanków linii nr 22 ( łą cznie linia ta posiada 26 przystanków, w tym 13 na trasie ul. W ł . Ł okietka – 800-lecia i 13 na trasie Os. R ą bin – W ł . Ł okietka); • zdj ę cia s ą oznaczone dat ą 19.05.2005 r.; • na ż adnym ze zdj ęć przedstawiaj ą cych 24 przystanki nie stwierdzono og ł osze ń o rozk ł adzie jazdy linii nr 22; zdj ę cie jednego przystanku by ł o nieczytelne, co uniemo ż liwi ł o ostateczne ustalenie, czy przedstawia ł o ono rozk ł ad jazdy badanej linii – stosuj ą c domniemanie na korzy ść Uczestników, Prezesa Urz ę du uzna ł , i ż zdj ę cie to mog ł o przedstawia ć rozk ł ad jazdy wywieszony przez Uczestników; 2. p ł yta CD stanowi ą ca za łą cznik do pisma Miejskiego Przedsi ę biorstwa Komunikacyjnego Sp. z o.o. w Inowroc ł awiu z dnia 29.07.2005 r., opisana „Zdj ę cia przystanków 19.05.2005”: • zawarto ść p ł yty jest to ż sama z p ł yt ą jak wy ż ej; 3. p ł yta CD stanowi ą ca za łą cznik do pisma Miejskiego Przedsi ę biorstwa Komunikacyjnego Sp. z o.o. w Inowroc ł awiu z dnia 29.07.2005 r., opisana „Zdj ę cia przystanków 29.07.2005”: • na p ł ycie utrwalono zdj ę cia 19 przystanków linii nr 22; • zdj ę cia s ą oznaczone dat ą 29.07.2005 r.; • na zdj ę ciach przedstawiaj ą cych 15 przystanków nie stwierdzono og ł osze ń o rozk ł adzie jazdy linii nr 22; • na zdj ę ciach przedstawiaj ą cych 4 przystanki stwierdzono og ł oszenie o rozk ł adzie linii nr 22 wywieszone przez Artura Byrtek Transport Przewozowo-Osobowy; • og ł oszenia Artura Byrtek, oraz innych przewo ź ników, maj ą form ę kartek papieru przyklejanych do blaszanej tablicy, cz ęść rozk ł adów jazdy MPK Sp. z o.o. zabezpieczono foli ą ; • jedno z og ł osze ń Artura Byrtek (przystanek nr 21) zakre ś lono czarnym pisakiem; • tablice z rozk ł adami jazdy s ą cz ęś ciowo zniszczone, pokre ś lone, nie posiadaj ą ż adnych zabezpiecze ń , rozk ł ady jazdy s ą cz ę sto zniszczone, a same przystanki w cz ęś ci zdewastowane. Ponadto, Prezes Urz ę du ustali ł w niniejszym post ę powaniu (w tym na podstawie informacji pozyskanych w post ę powaniu wyja ś niaj ą cym znak RBG-61-12/05/MW), ż e przystanki autobusowe w Inowroc ł awiu nara ż one s ą na cz ę ste akty wandalizmu. Na podstawie informacji udost ę pnionych przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. w Inowroc ł awiu wynika, i ż w okresie niespe ł na pó ł rocza (1.01.2005 – 13.06.2005 r.) przedsi ę biorca ten wymienia ł rozk ł ady jazdy na przystankach wspó ł u ż ytkowanych z Uczestnikami w nast ę puj ą cych ilo ś ciach: przystanek nr 7 – 57, nr 8 – 29, nr 9 – 26, nr 10 – 23, nr 11 – 22, nr 12 – 18, nr 13 – 2, nr 14 – 14, nr 15 – 10, nr 16 – 41, nr 17 – 17, nr 18 – 51, nr 19 – 0, nr 20 – 20, nr 21 – 18, nr 22 – 33, nr 23 – 47, nr 24 – 23, nr 31 – 9, nr 51 – 28, nr 74 – 0, nr 75 – 19, nr 76 – 17, nr 77 – 35, nr 80 – 4, nr 168 – 5 ( ś rednio ok. 22 razy 4 w stosunku do jednego przystanku, tj. ok. 1 raz na 7,5 dni dla wszystkich przystanków wspó ł u ż ytkowanych przez Uczestników i MPK Sp. z o.o.). Dokonuj ą c niezb ę dnych ustale ń faktycznych, Prezes Urz ę du pomin ął jako nieistotne dla niniejszego post ę powania kwestie dotycz ą ce stanu konkurencji pomi ę dzy przewo ź nikami w Inowroc ł awiu, w tym dotycz ą ce ewentualnych czynów nieuczciwej konkurencji, które winny by ć przedmiotem ustale ń s ą dów dokonywanych w trybie ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji z wniosku zainteresowanych przedsi ę biorców. Maj ą c na uwadze ustalony stan faktyczny, Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: Na wst ę pie, Prezes Urz ę du wyja ś nia, ż e skoro Uczestnicy obs ł uguj ą t ę sam ą lini ę autobusow ą komunikacji miejskiej (nr 22) i na obu z nich ci ąż y ten sam obowi ą zek informacyjny wobec konsumentów (pasa ż erów), oraz, ż e postawiono im to ż samy zarzut naruszenia art. 23a ustawy, nale ż a ł o wszcz ąć i prowadzi ć jedno post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Podstaw ę wspólnego rozpoznania sprawy stanowi ł przepis art. 62 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks post ę powania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z pó ź n. zmianami – zwana dalej „k.p.a.”) w zwi ą zku z art. 80 ustawy. Zgodnie z art. 23a ustawy „Przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. (ust. 1) Za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479[45] Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji , nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów.” (ust. 2) Naruszenie zbiorowych interesów konsumentów wymaga spe ł nienia dwóch warunków: 1. bezprawno ś ci dzia ł ania przedsi ę biorcy, 2. naruszenia zbiorowego interesu konsumentów. Ad. 1 Jedn ą z praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest zgodnie z art. 23a ust. 2 ustawy naruszenie obowi ą zku udzielania im pe ł nej informacji, co zarzucono Uczestnikom w zwi ą zku z podejrzeniem stosowania przez nich praktyki polegaj ą cej na nie podawaniu rozk ł adów jazdy do wiadomo ś ci konsumentów w formie og ł osze ń wywieszanych na przystankach autobusowych, w czym mie ś ci si ę równie ż ich nie uzupe ł nianie w przypadku zniszcze ń . Stwierdzenie bezprawno ś ci, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy, wymaga w pierwszym rz ę dzie ustalenia, ż e na Uczestnikach ci ąż y ł prawny obowi ą zek informacyjny wzgl ę dem konsumentów (pasa ż erów) okre ś lony przepisami szczególnymi, w tym ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe (tekst jednolity: Dz.U. z 2000 r. Nr 50, poz. 601 ze zm. w Dz.U. z 2001 r. Nr 125, poz. 1371, Dz.U. z 2002 r. nr 113, poz. 984, Dz.U. z 2002 r. Nr 130, poz. 1112, Dz.U. z 2003 r. Nr 149, poz. 1452, Dz.U. z 2003 r. Nr 211, poz. 2049, Dz.U. z 2004 r. Nr 97, poz. 962, Dz.U. z 2004 r. Nr 160, poz. 1678, Dz.U. z 2004 r. Nr 281, poz. 2780, Dz.U. z 2006 r. Nr 133, poz. 935 – zwana dalej „Prawem przewozowym”) i rozporz ą dzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 13 stycznia 2006 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz ich aktualizacji, warunków ponoszenia kosztów zwi ą zanych z zamieszczaniem informacji dotycz ą cych rozk ł adów jazdy oraz podawaniem rozk ł adów jazdy do publicznej wiadomo ś ci (Dz.U. z 2006 r. Nr 12, poz. 79 – zwane dalej „rozporz ą dzeniem w sprawie rozk ł adów jazdy”) – wcze ś niej rozporz ą dzenia 5 Ministra Infrastruktury z dnia 24 grudnia 2003 r. w sprawie tre ś ci, sposobu i terminów og ł aszania rozk ł adów jazdy oraz warunków ponoszenia kosztów z tym zwi ą zanych (Dz.U. z 2003 r. Nr 232, poz. 2332 z pó ź n. zmianami). Zgodnie z art. 2 ust. 2 Prawa przewozowego „ Przewo ź nik wykonuj ą cy regularne przewozy osób jest obowi ą zany w szczególno ś ci poda ć do publicznej wiadomo ś ci rozk ł ad jazdy ś rodków transportowych przez zamieszczenie informacji na wszystkich dworcach i przystankach wymienionych w rozk ł adzie jazdy.”. Natomiast zgodnie z §2 rozporz ą dzenia w sprawie rozk ł adów jazdy „ Przewo ź nik podaje rozk ł ad jazdy do publicznej wiadomo ś ci w formie og ł osze ń wywieszonych na dworcach i przystankach wymienionych w tym rozk ł adzie jazdy oraz w punktach sprzeda ż y biletów, co najmniej na 7 dni przed terminem jego obowi ą zywania. Rozk ł ad jazdy mo ż e by ć ponadto podany do publicznej wiadomo ś ci w inny sposób zwyczajowo przyj ę ty, w szczególno ś ci w formie ksi ąż ek, broszur, ulotek, na no ś nikach elektronicznych lub w formie informacji telefonicznej.” (analogicznie w §2 ust. 1 rozporz ą dzenia z dnia 24 grudnia 2003 r.). Z powy ż szego wynika, ż e na przewo ź ników wykonuj ą cych regularne przewozy osób na ł o ż ony zosta ł obowi ą zek udzielania konsumentom informacji m.in. o stosowanym rozk ł adzie jazdy, a jego realizacja wymaga w pierwszym rz ę dzie wywieszenia og ł osze ń na dworcach, przystankach i w punktach sprzeda ż y biletów, oraz ewentualnie, podania rozk ł adu jazdy do publicznej wiadomo ś ci w inny, zwyczajowo przyj ę ty sposób. Co istotne, og ł oszenia na przystankach nie mog ą by ć zast ę powane przez inne formy podawania rozk ł adów jazdy do wiadomo ś ci konsumentów, oraz powinny by ć niezw ł ocznie uzupe ł niane w przypadku ich zniszczenia (obowi ą zek wywieszania og ł osze ń nie oznacza jedynie pierwszego wywieszenia rozk ł adu jazdy, ale jego ci ą g ł ej ekspozycji w formie aktualnych og ł osze ń na przystankach). Tym samym, na Uczestnikach spoczywa obowi ą zek wywieszania na 26 przystankach linii nr 22 w Inowroc ł awiu og ł osze ń informuj ą cych pasa ż erów o stosowanym przez nich rozk ł adzie jazdy (ka ż dy z nich winien wywiesi ć w ł asny rozk ł ad jazdy na obs ł ugiwane przez siebie kursy, b ą d ź winni oni porozumie ć si ę co do wywieszania wspólnego rozk ł adu jazdy na wszystkie kursy linii nr 22 – w toku post ę powania Uczestnicy informowali, ż e nie wi ąż e ich w tym zakresie ż adne porozumienie, a rozk ł ady wywieszaj ą samodzielnie). Ustalenie, ż e Uczestnicy naruszyli obowi ą zek informacyjny, o którym mowa, wymaga ł o stwierdzenia, ż e na przystankach obs ł ugiwanej przez nich linii brak by ł o og ł osze ń o rozk ł adzie jazdy, b ą d ź takie by ł y, lecz nieaktualne, albo zniszczone, co uniemo ż liwia ł o konsumentom zapoznanie si ę z pe ł n ą informacj ą o godzinach odjazdów autobusów. W tym celu, Prezes Urz ę du opar ł si ę na dowodzie z ogl ę dzin zdj ęć przystanków utrwalonych na p ł ytach CD dostarczonych przez Pana (dane osobowe) pismem z dnia 10.06.2005 r., oraz przez Miejskie Przedsi ę biorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. w Inowroc ł awiu pismem z dnia 29.07.2005 r. Ogl ę dziny zdj ęć przystanków utrwalonych na p ł ytach CD pozwoli ł y ustali ć , ż e spo ś ród wyra ź nych zdj ęć wykonanych w dniu 19.05.2005 r., ż adne nie prezentuje og ł oszenia o rozk ł adzie jazdy linii nr 22. Tym samym, Prezes Urz ę du zmuszony by ł uzna ć , ż e brak og ł osze ń o rozk ł adzie jazdy dotyczy ł w dniu 19.05.2005 r. a ż 24 spo ś ród łą cznej liczby 26 przystanków linii obs ł ugiwanej przez Uczestników. Brak zdj ę cia jednego z przystanków (jego tablicy) nale ż a ł o t ł umaczy ć na korzy ść Uczestników, podobnie jak niewyra ź ne zdj ę cie tablicy jednego z przystanków (przystanek nr 19). Oznacza to, i ż brak informacji o rozk ł adzie jazdy – w ocenianej formie – dotyczy ł minimum 24 na 26 przystanków linii nr 22, tj. 92,31% i w równym stopniu obci ąż a ł obu Uczestników. Ogl ę dziny zdj ęć oznaczonych dat ą 29.07.2005 r. wykaza ł y, ż e 15 przystanków linii nr 22 pozbawionych by ł o og ł oszenia o rozk ł adzie jazdy. Na 4 przystankach widnia ł y rozk ł ady jazdy wywieszone przez Uczestnika 1 (przystanki nr 10, 21, 75 i 77), a brak zdj ęć pozosta ł ych 7 przystanków Prezes Urz ę du zmuszony by ł t ł umaczy ć na korzy ść Uczestników. Oznacza to, ż e brak informacji o rozk ł adzie jazdy – w ocenianej formie – dotyczy ł minimum 15 na 26 przystanków, tj. 57,69% w przypadku Uczestnika 1 i minimum 19 na 26 6 przystanków, tj. 73,08% w przypadku Uczestnika 2. Ogl ę dziny zdj ęć wykonanych w dniu 29.07.2005 r. wykaza ł y, i ż w porównaniu z dniem 19.05.2005 r. Uczestnik1 zintensyfikowa ł swoje wysi ł ki zwi ą zane z wywieszaniem og ł osze ń o stosowanym rozk ł adzie jazdy i uzupe ł nianiem braków w tym zakresie. Nale ż y podkre ś li ć , ż e Uczestnicy obecni przy ogl ę dzinach zdj ęć , oraz zapoznani z tre ś ci ą sporz ą dzonych na okoliczno ść ich ogl ę dzin protoko ł ów, nie kwestionowali ich warto ś ci dowodowej, w tym, nie zaprzeczyli, i ż zosta ł y one wykonane w dniach odpowiednio: 19 maja i 29 lipca 2005 r., oraz, ż e przedstawiaj ą rzeczywisty stan przystanków w tych dniach. Pozwoli ł o to Prezesowi Urz ę du na dokonanie ustale ń fatycznych stanowi ą cych podstaw ę niniejszej decyzji mimo, ż e cz ęść ze zdj ęć dostarczy ł bezpo ś redni konkurent Uczestników (MPK Sp. z o.o. w Inowroc ł awiu). Prezes Urz ę du uwzgl ę dni ł argument Uczestników, i ż przekazuj ą oni konsumentom informacje o stosowanym rozk ł adzie jazdy równie ż w innych formach ni ż og ł oszenia na przystankach, w tym poprzez ich wydawanie w formie ulotek (tzw. rozk ł ady kieszonkowe), na stronach Internetowych, b ą d ź bezpo ś rednio u kierowców. Nale ż y podkre ś li ć , i ż wszystkie z wymienionych sposobów informowania konsumentów o rozk ł adzie jazdy maj ą jedynie charakter subsydialny wobec obowi ą zku wywieszania og ł osze ń na przystankach. Nie kwestionuj ą c zatem, ż e konsumenci byli informowani o rozk ł adzie jazdy we wskazanych formach, nale ż a ł o uzna ć , ż e by ł a to informacja niepe ł na w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy, która nie gwarantowa ł a konsumentom mo ż liwo ś ci uzyskania informacji o godzinie odjazdu autobusu, oraz porównania godzin odjazdów przewo ź ników konkuruj ą cych ze sob ą na danej trasie. Rozstrzygaj ą c t ę kwesti ę , Prezes Urz ę du opar ł si ę równie ż na powszechnie znanym fakcie (art. 77 §4 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy), i ż nie tylko prawnym obowi ą zkiem, ale i zwyczajem (dobrym) w ś ród przewo ź ników, jest podawanie informacji o stosowanym rozk ł adzie jazdy w formie ogólno-dost ę pnych og ł osze ń na przystankach. Prezes Urz ę du oceni ł tak ż e argument Uczestników dotycz ą cy braku po ich stronie odpowiedzialno ś ci za akty wandalizmu, których wynikiem jest cz ę ste niszczenie rozk ł adów jazdy. Bezspornym w niniejszej sprawie by ł fakt cz ę stego niszczenia rozk ł adów jazdy na przystankach autobusowych w Inowroc ł awiu. Z pisma MPK Sp. z o.o. z dnia 29.07.2005 r. wynika, ż e s ą przystanki, na których rozk ł ady s ą uzupe ł niane nawet co 2-3 dni, a ś rednia ż ywotno ść og ł osze ń (rozumianych jako komplet og ł osze ń dla wszystkich linii MPK Sp. z o.o. na danym przystanku) za pierwsze pó ł rocze 2005 r. dla przystanków wspó ł u ż ytkowanych z Uczestnikami (co dotyczy wszystkich 26 przystanków linii nr 22) to ok. 7,5 dnia, gdy ż z tak ą cz ę stotliwo ś ci ą rozk ł ady jazdy by ł y uzupe ł niane przez pracowników MPK Sp. z o.o. Cytowane powy ż ej przepisy Prawa przewozowego i rozporz ą dzenia w sprawie rozk ł adów jazdy maj ą charakter bezwzgl ę dnie obowi ą zuj ą cy i nie przewiduj ą ż adnych wyj ą tków od okre ś lonego nimi obowi ą zku informacyjnego wzgl ę dem konsumentów, jak równie ż , nie uzale ż niaj ą odpowiedzialno ś ci przewo ź ników od zachowania osób trzecich. Niszczenie og ł osze ń o rozk ł adach jazdy jest zatem ryzykiem dzia ł alno ś ci przewo ź ników jako profesjonalistów, i wi ąż e si ę z nim obowi ą zek ich niezw ł ocznego uzupe ł niania, oraz, w razie takiej potrzeby, odpowiedniego zabezpieczenia przed aktami wandalizmu. Staranno ść wykonania tego obowi ą zku decyduje o uznaniu praktyki przedsi ę biorcy za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23a ustawy. Zdaniem Prezesa Urz ę du, stanowisko przedstawione przez Uczestników pismem z dnia 10.01.2006 r. z powo ł aniem si ę na artyku ł w Rzeczpospolitej, i ż przewo ź nik nie odpowiada za akty wandalizmu, jest nadinterpretacj ą wypowiedzi przedstawiciela Ministerstwa Infrastruktury. Dos ł owne przyj ę cia takiego pogl ą du prowadzi ł oby do uznania, ż e wystarczaj ą cym minimum staranno ś ci przewo ź nika jest pierwsze wywieszenia og ł oszenia, a po zniszczeniu, nie istnieje ju ż obowi ą zek jego uzupe ł nienia. Interpretacja taka jest oczywi ś cie sprzeczna z tre ś ci ą art. 23a ustawy w zwi ą zku z art. 2 ust. 2 Prawa przewozowego, które nakazuj ą przedsi ę biorcom pe ł ne, rzetelne i niewprowadzaj ą ce w b łą d informowanie konsumentów o rozk ł adzie jazdy. 7 Oceniaj ą c staranno ść zachowania Uczestników, Prezes Urz ę du nie uzna ł za wiarygodne ich o ś wiadcze ń o niezw ł ocznym uzupe ł nianiu niszczonych rozk ł adów jazdy. Ś wiadczy o tym w szczególno ś ci fakt, i ż na dzie ń 19.05.2005 r. brak rozk ł adów jazdy dotyczy ł minimum 92,31% przystanków linii nr 22, a w dniu 29.07.2005 r. minimum 57,69% w przypadku Uczestnika 1 i minimum 73,08% w przypadku Uczestnika 2. Dane te ś wiadcz ą , ż e je ś li nawet Uczestnicy uzupe ł niali brakuj ą ce rozk ł ady jazdy (pewne jedynie w przypadku Uczestnika 1), to nie czynili tego z cz ę stotliwo ś ci ą pozwalaj ą c ą na istotne uzupe ł nienie braków. Znamienny dla oceny post ę powania Uczestników, by ł równie ż fakt, ż e zapytani przez Prezesa Urz ę du, nie potrafili okre ś li ć wysoko ś ci kosztów zwi ą zanych z uzupe ł nianiem niszczonych rozk ł adów jazdy. Maj ą c na uwadze powy ż sze, oraz zak ł adaj ą c racjonalnie, ż e wspomniane akty wandalizmu w równym stopniu dotykaj ą wszystkich przewo ź ników, Prezes Urz ę du uzna ł , ż e dane dotycz ą ce MPK Sp. z o.o. s ą miarodajne dla oceny obowi ą zku uzupe ł niania og ł osze ń przez Uczestników, którzy winni kontrolowa ć i uzupe ł nia ć zniszczone rozk ł ady jazdy minimum raz w tygodniu ( ś rednio dla wszystkich przystanków linii nr 22), b ą d ź zabezpieczy ć og ł oszenia w taki sposób, aby ograniczy ć mo ż liwo ść ich zniszczenia. Niezasadne jest przy tym stanowisko Uczestnika 1, który podniós ł przeciwko w ł a ś cicielowi przystanków zarzut nie zabezpieczenia wiat przystankowych i tablic og ł oszeniowych. W ocenie Prezesa Urz ę du, skoro umowy dotycz ą ce korzystania z przystanków nie mówi ą nic o zabezpieczeniach og ł osze ń , to oczywiste jest, ż e przewo ź nicy maj ą tak ą mo ż liwo ść i jednocze ś nie obowi ą zek, o czym mowa powy ż ej, o ile jest to niezb ę dne dla realizacji obowi ą zku informacyjnego. Tym samym, nale ż a ł o uzna ć , ż e Uczestnicy nie wykonywali obowi ą zku og ł aszania rozk ł adów jazdy z nale ż yt ą staranno ś ci ą , co ś wiadczy o naruszeniu obowi ą zku okre ś lonego w art. 2 ust. 2 Prawa przewozowego, i przes ą dza o spe ł nieniu przes ł anki bezprawno ś ci praktyki. Ad. 2 Art. 22 1 Kodeksu cywilnego zawiera legaln ą definicj ę konsumenta, zgodnie z któr ą „ Za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą .” Z kolei, zgodnie z art. 23a ust. 1 zd. 2 ustawy „ Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów.” (za pkt 2 preambu ł y Dyrektywy 98/27/EC Parlamentu Europejskiego oraz Rady Unii Europejskiej z dnia 19 maja 1998 roku w sprawie nakazów wydawanych w celu ochrony interesów konsumentów stanowi ą cym, i ż „ Zbiorowe interesy oznaczaj ą interesy, które nie stanowi ą skumulowanych interesów poszczególnych osób poszkodowanych z racji naruszenia.”). Ze zbiorowym interesem konsumentów mamy wi ę c do czynienia wówczas, gdy bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców dotyczy, lub mo ż e dotyczy ć nieograniczonej liczby konsumentów, których nie da si ę zindywidualizowa ć . Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów, cho ć by liczba pokrzywdzonych konsumentów by ł a bardzo du ż a. W niniejszej sprawie kwestionowana praktyka Uczestników dotyka ł a interesu wszystkich, bli ż ej nieokre ś lonych osób, które by ł y (pasa ż erowie), b ą d ź potencjalnie mog ł y by ć konsumentami us ł ug przewozowych ś wiadczonych przez Uczestników. Kr ą g tych osób by ł otwarty, co przes ą dza o zbiorowym, podmiotowo nieskonkretyzowanym zasi ę gu praktyki. Uzasadnia to wniosek o naruszeniu zbiorowego interesu konsumentów, o którym mowa w art. 23a ustawy. O samym naruszeniu interesów konsumentów ś wiadczy natomiast ograniczona mo ż liwo ść zapoznania si ę z rozk ł adem jazdy stosowanym przez Uczestników, co – jak nale ż y domniema ć (ratio legis przepisu art. 2 ust. 2 Prawa przewozowego) – w istotny sposób utrudnia ł o konsumentom planowanie i organizacj ę ich podró ż y, oraz utrudnia ł o porównanie rozk ł adów jazdy przewo ź ników konkuruj ą cych ze sob ą na trasie linii nr 22. 8 Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż a ł o uzna ć , ż e Artur Byrtek prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Transport Przewozowo-Osobowy z siedzib ą w Inowroc ł awiu (pkt I sentencji decyzji), oraz Krzysztof Buzuk prowadz ą cy dzia ł alno ść gospodarcz ą pod nazw ą Us ł ugi Transportowe z siedzib ą w Inowroc ł awiu (pkt II sentencji decyzji), dopu ś cili si ę to ż samej praktyki polegaj ą cej na naruszaniu obowi ą zku udzielania konsumentom pe ł nej informacji w rozumieniu art. 23a ust. 2 ustawy i nakaza ć zaniechanie jej stosowania na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy, zgodnie z którym „ Prezes Urz ę du w decyzji o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów nakazuje zaniechanie jej stosowania.”. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy w zwi ą zku z art. 479 28 §2 k.p.c. od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Odwo ł anie nale ż y przes ł a ć na adres Delegatury UOKiK w Bydgoszczy. Z up. Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Andrzej Chaj ę cki Dyrektor Delegatury UOKiK w Bydgoszczy Otrzymuj ą : 1. Pan Krzysztof Buzuk Us ł ugi Transportowe ul. Wspólna 23 88-100 Inowroc ł aw 2. Pan Artur Byrtek Transport Przewozowo-Osobowy ul. Wojska Polskiego 13/96 88-100 Inowroc ł aw reprezentowani przez: Radc ę Prawnego Andrzeja Pawlaka Kancelaria Radcy Prawnego „Sed Lex” ul. Toru ń ska 12 lok. 9 85-023 Bydgoszcz 9