RKR-41/2006

PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA W KRAKOWIE L.dz. RKR-6-60/06/JL- 10 /06 Kraków, dn. 28 wrze ś nia 2006 r. DECYZJA nr RKR- 41 /2006 Na podstawie art. 100b ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 244, poz. 2080 ze zm.), stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. nr 18, poz. 172 ze zm.) - w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – odmawia si ę wszcz ę cia – na wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Rzeszowie – post ę powania pod zarzutem stosowania przez „Lidl Polska Sklepy Spo ż ywcze Sp. z o.o.” Sp. komandytowa z siedzib ą w Jankowicach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , polegaj ą cych na odmowie sprzeda ż y towaru konsumpcyjnego w postaci oleju jadalnego w ilo ś ci wi ę kszej ni ż 10 litrów jednorazowo. Uzasadnienie W dniu 3 lipca 2006 r. do Prezesa UOKiK - Delegatura w Krakowie wp ł yn ął wniosek Miejskiego Rzecznika Konsumentów w Rzeszowie o wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, stosowanej przez „Lidl Polska Sklepy Spo ż ywcze Sp. z o.o.” Sp. k. (zwanego dalej „Lidl”), polegaj ą cej na odmowie sprzeda ż y towaru konsumpcyjnego w postaci oleju jadalnego w ilo ś ci wi ę kszej ni ż 10 litrów jednorazowo. Jak wskaza ł Rzecznik, przedmiotowa praktyka mia ł a miejsce w jednym z sieci sklepów Lidl w Rzeszowie. Sklep ten – w przekazie reklamowym – oferowa ł konsumentom olej jadalny w promocyjnej cenie 2,19 z ł za litr. Dopiero w trakcie zakupów klienci byli informowani, i ż jednorazowo nie mo ż na dokona ć zakupu oleju jadalnego w ilo ś ci wi ę kszej ni ż 10 litrów. Jako za łą cznik do wniosku zosta ł a z ł o ż ona pisemna skarga konsumenta skierowana do rzecznika. W ocenie Rzecznika praktyka taka jest bezprawna i nieuzasadniona oraz ma na celu przyci ą gni ę cie klienta do sklepu, aby przy okazji zakupu oleju w promocyjnej cenie naby ł równie ż i inne towary. Zdaniem Rzecznika dzia ł anie to jest bezprawne w ś wietle art. 135 Ustawy z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykrocze ń (Dz.U. z 1971 r. nr 12, poz. 114 ze zm.), który stanowi: „Kto zajmuj ą c si ę sprzeda żą towarów w przedsi ę biorstwie handlu detalicznego lub w przedsi ę biorstwie gastronomicznym, ukrywa przed nabywc ą towar przeznaczony do sprzeda ż y lub umy ś lnie bez uzasadnionej przyczyny odmawia sprzeda ż y takiego towaru, podlega karze grzywny”. Rzecznik wniós ł o: 1. nakazanie Lidl zaniechania stosowania powy ż szej praktyki; 2. zobowi ą zanie Lidl do z ł o ż enia jednokrotnego lub wielokrotnego o ś wiadczenia o tym, ż e bezprawnie odmawia ł konsumentom sprzeda ż y oleju jadalnego w ilo ś ci wi ę kszej ni ż 10 litrów; 3. nakazanie publikacji decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci na koszt Lidl w regionalnych podkarpackich czasopismach, tj. Gazecie Codziennej Nowiny, Super Nowo ś ci. Z uwagi na brak informacji, czy przedstawiona praktyka mia ł a miejsce tylko w Rzeszowie, czy te ż na terenie ca ł ego kraju, a tak ż e w celu wst ę pnego ustalenia, czy dzia ł ania te mog ą stanowi ć naruszenia zbiorowego interesu konsumentów, wszcz ę to – w dniu 7.07.2006 r. - post ę powanie wyja ś niaj ą ce w celu uzyskania dodatkowych informacji. W toku post ę powania wyja ś niaj ą cego Lidl wyja ś ni ł , ż e: „Lidl Polska Sklepy Spo ż ywcze Sp. z o.o.” Sp. komandytowa z siedzib ą w Jankowicach dzia ł a w oparciu o wpis do Krajowego Rejestru S ą dowego, nr KRS 0000172407. Spó ł ka dzia ł a na terenie ca ł ego kraju poprzez sie ć swoich sklepów, prowadz ą cych detaliczn ą sprzeda ż towarów konsumpcyjnych. Sprzeda ż oleju jadalnego w promocyjnej cenie 2,19 z ł za litr mia ł a miejsce w okresie jednego tygodnia, od dnia 6.06 do dnia 11.06.2006 r., a ograniczenie detalicznej ilo ś ci sprzedawanego oleju, jako maksymalnie 10 litrów, zosta ł o dokonane jedynie w sklepie w Rzeszowie przy ul. Hetma ń skiej 63. Lidl podniós ł tak ż e, i ż przedmiotowe dzia ł ania mia ł y na celu umo ż liwienie jak najwi ę kszej liczbie konsumentów nabycie towaru w ilo ś ciach detalicznych po atrakcyjnej cenie. Ograniczenie takie zosta ł o wprowadzone przez sklep w Rzeszowie w nast ę pstwie skarg konsumentów, którzy nie mogli naby ć danych towarów w cenie promocyjnej, gdy ż inni klienci kupowali go w ilo ś ciach hurtowych. Maj ą c powy ż sze na uwadze, organ antymonopolowy ustali ł i zwa ż y ł , co nast ę puje: Art. 23a ust. 1 zd. 1 ustawy o ochronie (…) stanowi, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Zgodnie z ust. 2 tego przepisu, za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umownych uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 k.p.c., naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Sformu ł owanie „w szczególno ś ci” oznacza, ż e katalog praktyk wyliczonych w art. 23a ust. 2 ma charakter przyk ł adowy, otwarty. Do stwierdzenia praktyki, okre ś lonej w art. 23a ust.1, konieczne jest zatem wykazanie, ż e spe ł nione zosta ł y łą cznie nast ę puj ą ce przes ł anki: 1) dzia ł anie przedsi ę biorcy musi narusza ć zbiorowe interesy konsumentów, 2) dzia ł anie powy ż sze musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci. 2 Informacje uzyskane w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego wskazuj ą , i ż nie mia ł o miejsca naruszenie zbiorowego interesu konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów nie definiuje poj ę cia zbiorowego interesu konsumentów, stwierdzaj ą c jedynie w art. 23a ust. 1 zd. 2, ż e nie jest nim suma indywidualnych interesów konsumentów. W ś wietle art. 1 ust. 1 ustawy nale ż y przyj ąć , ż e ze zbiorowymi interesami konsumentów mamy do czynienia wówczas, gdy dzia ł ania przedsi ę biorcy s ą powszechne i mog ą dotkn ąć ka ż dego potencjalnego konsumenta b ę d ą cego kontrahentem przedsi ę biorcy (interes publicznoprawny). W orzecznictwie S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów utrwali ł si ę pogl ą d, i ż naruszenie interesu publicznoprawnego ma miejsce wówczas, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa antymonopolowego dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, wzgl ę dnie, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą na rynku inne niekorzystne zjawiska (wyrok SA z 24.01.1991 r., XV Amr 8/90; 4.07.2001 r. XVII Ama 108/00; 23.20.2002 r. XVII Ama 133/2001). W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z praktyk ą limitowania sprzeda ż y oleju jadalnego w sklepie Lidl po ł o ż onym w Rzeszowie przy ul. Hetma ń skiej 63, a zatem dzia ł ania tego przedsi ę biorcy dotycz ą okre ś lonej grupy konsumentów, tj. klientów tego sklepu. Nie b ę dziemy mieli tu zatem do czynienia z szerszym kr ę giem konsumentów ani z powszechn ą praktyk ą . Brak jest zatem – w tym stanie rzeczy – podstaw do przyj ę cia, ż e przes ł anka naruszenia zbiorowego interesu konsumentów zosta ł a spe ł niona, co jest ju ż wystarczaj ą ce do odmowy wszcz ę cia post ę powania. Tym nie mniej nale ż y wskaza ć , i ż druga przes ł anka konieczna do uznania praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowy interes konsumentów, tj. bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy, nie zosta ł a tak ż e spe ł niona. Na gruncie przepisu art. 23a ustawy o ochronie (…) samoistn ą przes ł ank ę bezprawno ś ci mo ż na sformu ł owa ć wy łą cznie w przypadku jednego rodzaju praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, tj. ustalenia, ż e przedsi ę biorca stosowa ł w swoim wzorcu umowy postanowienia wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. art. 479 45 k.p.c. W pozosta ł ych przypadkach praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów – a wi ę c stosowania: nierzetelnej, nieprawdziwej lub niepe ł nej informacji oraz czynów nieuczciwej konkurencji, jak równie ż innych praktyk naruszaj ą cych te interesy, nale ż y wykaza ć bezprawno ść tych dzia ł a ń . Poj ę cie bezprawno ś ci nie jest poj ę ciem prawnie zdefiniowanym. Nale ż y zatem przyj ąć , zgodnie z jego literalnym brzmieniem, ż e „dzia ł anie bezprawne” to zachowanie sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych oraz z dobrymi obyczajami. Rzecznik podniós ł , i ż dzia ł ania Lidl s ą bezprawne w ś wietle art. 135 Kodeksu wykrocze ń . Stanowisko to budzi jednak powa ż ne w ą tpliwo ś ci co do dopuszczalno ś ci zastosowania tego przepisu w przedmiotowej sprawie. Art. 135 Kodeksu wykrocze ń reguluje bowiem sytuacj ę , gdy sprzedawca ukrywa towar przed nabywc ą lub te ż bezzasadnie odmawia sprzeda ż y tego towaru. W przedmiotowej sprawie nie mamy jednak do czynienia ani z ukrywaniem towaru, ani odmow ą jego sprzeda ż y. Wyst ę puje natomiast limitowanie jego nabycia, które nie mie ś ci si ę w hipotezie analizowanego przepisu. Zgodnie z art. 23a ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du nie orzeka o bezprawno ś ci dzia ł ania, lecz o tym, ż e dzia ł anie bezprawne godzi w zbiorowe interesy konsumentów i 3 stanowi przez to praktyk ę zakazan ą na gruncie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Oznacza to, ż e bezprawno ść konkretnego dzia ł ania musi wprost i bez ż adnych w ą tpliwo ś ci wynika ć z przepisu prawa, który nak ł ada na przedsi ę biorc ę obowi ą zek konkretnego zachowania. Zatem art. 135 Kodeksu wykrocze ń nie znajdzie tu zastosowania jako przes ł anka bezprawno ś ci dzia ł a ń Lidl, gdy ż nie wprowadza zakazu limitowania sprzeda ż y towarów. Jednocze ś nie nale ż y stwierdzi ć , i ż przedmiotowe dzia ł ania Spó ł ki Lidl nie naruszaj ą dobrych obyczajów, gdy ż ograniczenia w sprzeda ż y zosta ł y wprowadzone na skutek skarg konsumentów, których inni konsumenci - kupuj ą cy w ilo ś ciach hurtowych – mog ą pozbawi ć mo ż liwo ś ci nabycia towarów w promocyjnej cenie. Zgodnie z art. 100b ust. 1 ustawy o ochronie (…) Prezes Urz ę du mo ż e, w drodze decyzji, odmówi ć wszcz ę cia post ę powania, je ż eli z zawartych we wniosku oraz posiadanych przez Prezesa Urz ę du informacji wynika w sposób oczywisty, ż e zbiorowe interesy konsumentów nie uleg ł y naruszeniu. Brak naruszenia zbiorowych interesów konsumentów oraz brak naruszenia przepisów prawnych oraz dobrych obyczajów (przes ł anka bezprawno ś ci), skutkuje odmow ą wszcz ę cia post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie (...) w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje stronie odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatura w Krakowie (31 – 011 Kraków, Plac Szczepa ń ski 5). Z upowa ż nienia Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów Marek Szarzy ń ski Radca prawny Otrzymuje: Miejski Rzecznik Konsumentów w Rzeszowie Urz ą d Miasta Rzeszowa Pl. Ofiar Getta 7 35-002 Rzeszów 4