RKT-93/2008

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 19.12.2008r. RKT-430-04/08/SB DECYZJA Nr RKT- 93/ 2008 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007 r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary pieni ęż nej przeciwko Bankowi Spó ł dzielczemu w Wodzis ł awiu Ś l. – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Bank Spó ł dzielczy w Wodzis ł awiu Ś l., kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 50 000 z ł (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t tysi ę cy), co stanowi równowarto ść 13 958, 68 euro (s ł ownie: trzyna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set pi ęć dziesi ą t osiem euro i sze ść dziesi ą t osiem centów), za nieudzielnie informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów na podstawie art. 50 w/w ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w toku post ę powania w sprawie podejrzenia stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów prowadzonego pod sygnatur ą akt RKT-61-34/08/SB. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.), postanawia si ę obci ąż y ć Bank Spó ł dzielczy w Wodzis ł awiu Ś l. kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą zuje si ę ww. przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 30 PLN (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci). Uzasadnienie Dnia 02.06.2008r. wszcz ę to z urz ę du post ę powanie w sprawie na ł o ż enia na Bank Spó ł dzielczy w Wodzis ł awiu Ś l. (zwany dalej tak ż e Bankiem oraz przedsi ę biorc ą ) kary pieni ęż nej z tytu ł u nieudzielania informacji żą danych przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e organem antymonopolowym) na podstawie art. 50 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej dalej równie ż ustaw ą antymonopolow ą ). Postanowieniem nr 2 z dnia 02.06.2008r. zaliczono w poczet dowodów wezwania kierowane do przedsi ę biorcy w toku post ę powania w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów o sygn. akt RKT-61-34/08/SB oraz zwrotne potwierdzenia dor ę czenia tych pism (Karty nr 4-15). Kolejnym Postanowieniem nr 3 z dnia 01.08.2008r. zaliczono dokumenty zgromadzone w trakcie kontroli przeprowadzonej w 1 siedzibie przedsi ę biorcy oraz dostarczone pó ź niej dokumenty finansowe w ramach powy ż ej powo ł anego post ę powania (Karty nr 23-25). W toku niniejszego post ę powania przedsi ę biorca nie ustosunkowa ł si ę do tre ś ci Postanowienia nr 1 o wszcz ę ciu post ę powania. Organ antymonopolowy ustali ł , co nast ę puje. Bank prowadzi dzia ł alno ść polegaj ą c ą m.in. na udzielaniu kredytów oraz administrowaniu depozytami na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego (Karty nr 16-18). Dnia 29.02.2008r. zosta ł o wszcz ę te post ę powanie w sprawie podejrzenia stosowania przez Bank Spó ł dzielczy w Wodzis ł awiu Ś l., bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mog ł o stanowi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (sygnatura akt RKT- 61-34/08/SB). W toku przedmiotowego post ę powania, pismem – zawiadomieniem o wszcz ę ciu post ę powania z dnia 29.02.2008r. przedsi ę biorca zosta ł wezwany do podania daty, od której w umowach kredytu gotówkowego w z ł otych na cele konsumpcyjne oraz w Regulaminie udzielania kredytów detalicznych osobom fizycznym zawieranych z konsumentami wykorzystywane s ą ocenione postanowienia. Wezwano równie ż do okre ś lenia warto ś ci ca ł ego osi ą gni ę tego przez Bank w 2007r. przychodu ogó ł em w zwi ą zku z prowadzon ą dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą . Zaznaczono równocze ś nie, i ż w sytuacji, gdy Bank nie posiada jeszcze ostatecznego rozliczenia przychodu, mo ż e poda ć szacunkow ą warto ść osi ą gni ę tego w 2007r. ww. przychodu. Powy ż sze informacje nale ż a ł o udokumentowa ć (Karty nr 9-10). Z pisma Poczty Polskiej z dnia 15.04.2008r. wynika, ż e ww. wezwanie zosta ł o przedsi ę biorcy dor ę czone dnia 03.03.2008r. (Karta nr 12). W zwi ą zku z brakiem odpowiedzi, dnia 11.04.2008r. organ antymonopolowy ponownie zwróci ł si ę do przedsi ę biorcy o przekazanie stosownych informacji i dokumentów (Karta nr 11). Przedmiotowe pismo zosta ł o odebrane w dniu 14.04.2008r. (Karta nr 14). Kolejny monit zosta ł nadany w dniu 29.04.2008r., a podj ę ty 5.05.2008r. (Karty nr 13, 15). Z uwagi na brak odpowiedzi, na wszystkie ww. pisma w dniu 23.07.2008r. przeprowadzona zosta ł a kontrola bezpo ś rednia w siedzibie przedsi ę biorcy. W trakcie przedmiotowej kontroli zgromadzono niezb ę dne dokumenty (Karty nr 24-25). Organ antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. I. Stosownie do art. 50 ust. 1 ustawy antymonopolowej przedsi ę biorcy s ą obowi ą zani do przekazywania wszelkich koniecznych informacji i dokumentów na żą danie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Realizacja zada ń spoczywaj ą cych na Prezesie Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów podejmowanych w interesie publicznoprawnym wymaga wspó ł dzia ł ania ze strony przedsi ę biorców. Zgodnie z art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej, Prezes Urz ę du mo ż e w drodze decyzji na ł o ż y ć na przedsi ę biorc ę , który nie spe ł ni ci ążą cego na nim na mocy art. 50 ust. 1 w/w ustawy obowi ą zku, kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci stanowi ą cej równowarto ść do 50 000 000 euro. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e na mo ż liwo ść na ł o ż enia przedmiotowej kary nie ma 2 wp ł ywu okoliczno ść , czy przedsi ę biorca nie udzieli ł informacji żą danych umy ś lnie, czy nieumy ś lnie. Jak wy ż ej wskazano organ antymonopolowy trzykrotnie, tj. w pismach z 29.02.2008r. 11.04.2008r., 29.04.2008r. zwraca ł si ę do Banku o przekazanie informacji i dokumentów niezb ę dnych do przeprowadzenia post ę powania w sprawie podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Wszystkie ww. pisma zosta ł y przedsi ę biorcy prawid ł owo dor ę czone. Art. 50 ust. 2 ustawy antymonopolowej stanowi, ż e żą danie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów powinno zawiera ć wskazanie zakresu informacji i okresu, którego dotycz ą , wskazanie celu żą dania oraz wskazanie terminu udzielenia informacji, a tak ż e pouczenie o sankcjach za nieudzielenie informacji lub za udzielenie informacji nieprawdziwych lub wprowadzaj ą cych w b łą d. W uzasadnieniu do wyroku z dnia 07. 04. 2004r. (sygn. akt III SK 31/2004) S ą d Najwy ż szy wskaza ł , ż e obowi ą zek udzielenia informacji jest mo ż liwy do zrealizowania (z zagro ż eniem sankcj ą za jego naruszenie) tylko wówczas, gdy skierowane do przedsi ę biorcy żą danie okre ś la wszystkie elementy wymienione w art. 50 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e pisma organu antymonopolowego kierowane do przedsi ę biorcy spe ł nia ł y ww. wymogi. W ka ż dym z nich wskazano zakres żą danych informacji. We wszystkich pismach pouczono przedsi ę biorc ę o tym, ż e w przypadku nieudzielania informacji lub udzielenia informacji nieprawdziwych albo wprowadzaj ą cych w b łą d, na mocy art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej b ę dzie mog ł a zosta ć na ł o ż ona kara pieni ęż na. Podana by ł a podstawa prawna żą dania, a tak ż e cel, tj. żą danie informacji w zwi ą zku z prowadzonym post ę powaniem na podstawie art. 49 ust.1 ustawy antymonopolowej. Ze wzgl ę du na fakt, i ż w ka ż dym z monitów by ł y żą dane te same informacje i dokumenty, w ka ż dym z nich by ł y powo ł ane wcze ś niejsze wezwania. Pomimo prawid ł owego dor ę czenia pism, w których precyzyjnie okre ś lono zakres stawianego żą dania, organ antymonopolowy nie uzyska ł informacji. Przedsi ę biorca nie udzieli ł ż adnej odpowiedzi na przedmiotowe pisma. Obowi ą zkiem przedsi ę biorcy wyra ż onym w art. 50 ustawy antymonopolowej jest udzielanie Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów żą danych informacji w sposób rzetelny oraz w wyznaczonym terminie. Cho ć w art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej nie wskazano wyra ź nie, ż e karze podlega nieudzielanie przez przedsi ę biorc ę informacji w wyznaczonym terminie, to zgodnie z ustalonym orzecznictwem, tak przepis ten nale ż y interpretowa ć . W wyroku S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Antymonopolowego z 16. 12. 1998r. (sygn. akt XVII Ama 62/98) S ą d ten stwierdzi ł , ż e nie zas ł uguje na uwzgl ę dnienie stanowisko, jakoby przedmiotowy przepis nie obejmowa ł swym zakresem zw ł oki w udzielaniu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów żą danych przez niego danych, a jedynie ich nieudzielanie. Taka interpretacja ww. przepisu pozostawa ł aby zdaniem S ą du w oczywistej sprzeczno ś ci z kryterium racjonalno ś ci, które powinno by ć brane pod uwag ę przy interpretacji przepisów prawa. Inna wyk ł adania oznacza ł aby zgod ę na bezkarne blokowanie przez przedsi ę biorc ę zada ń organu antymonopolowego. Identyczne stanowisko zosta ł o wyra ż one przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (wcze ś niej dzia ł aj ą cy pod nazw ą S ą d Antymonopolowy) w wyroku z dnia 09.07.2003r. (sygn. akt XVII Ama 98/2002), a tak ż e w wyroku S ą du Najwy ż szego z dnia 07.04.2004r. (sygn. akt III SK 31/2004). S ą d Najwy ż szy w przywo ł anym wyroku wskaza ł , ż e chocia ż art. 101 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej 3 stanowi wyra ź nie o na ł o ż eniu kary pieni ęż nej w razie nieudzielania informacji, natomiast nie mówi nic wprost o sankcjonowaniu kar ą pieni ęż n ą przekroczenia przez przedsi ę biorc ę terminu na udzielenie informacji, to oczywiste jest, ż e sformu ł owanie „nieudzielanie informacji” oznacza w kontek ś cie ww. przepisu art. 101 ust. 2 pkt 2, zarówno nieudzielanie informacji w ogóle, jak i udzielenie informacji po wyznaczonym przez Prezesa Urz ę du terminie. S ą d podkre ś li ł , ż e przekazanie stosownych informacji ma s ł u ż y ć sprawnemu i efektywnemu przeprowadzeniu post ę powania, w zwi ą zku z czym nale ż y przyj ąć , ż e nieudzielanie informacji w terminie (udzielenie ich po up ł ywie wyznaczonego terminu) stanowi t ą sam ą przeszkod ę w osi ą gni ę ciu tego celu, jak ich nieudzielanie w ogóle. Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane wyroki zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w aktualnym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż ana kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odej ś cie od ustalonej linii orzecznictwa i w konsekwencji tego odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. Przedsi ę biorca niedostarczaj ą c żą danych przez organ antymonopolowy informacji, utrudni ł prowadzenie post ę powania. W konsekwencji przedmiotowego zaniechania konieczne by ł o przeprowadzenie kontroli bezpo ś redniej w siedzibie przedsi ę biorcy. Posiadanie informacji o uzyskanym przez Bank przychodzie w roku 2007 by ł o konieczne w sytuacji ewentualnego na ł o ż enia kary na przedsi ę biorc ę z tytu ł u stosowanej praktyki polegaj ą cej na naruszeniu zbiorowych interesów konsumentów. Natomiast informacja o dacie, od kiedy przedsi ę biorca stosuje zakwestionowane postanowienia by ł a niezb ę dna w celu ustalenia d ł ugo ś ci stosowania zakwestionowanych praktyk, co ma bezpo ś redni wp ł yw na wymiar kary. W przedmiotowej sprawie nie ma równie ż znaczenia fakt, i ż przedsi ę biorca w dalszym toku post ę powania w sprawie podejrzenia naruszenia zbiorowych interesów konsumentów dostarczy ł żą dane przez organ antymonopolowy informacje. W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci nale ż y stwierdzi ć , ż e na ł o ż enie na Bank Spó ł dzielczy w Wodzis ł awiu Ś l. kary okre ś lonej w ww. artykule ustawy jest uzasadnione. Zgodnie z przywo ł anym art. 106 ust. 2 pkt. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów organ antymonopolowy mo ż e na ł o ż y ć kar ę pieni ęż n ą stanowi ą c ą równowarto ść do 50 000 000 euro. Stosownie do art. 5 ustawy antymonopolowej warto ść euro, o której mowa w przepisach ustawy, podlega przeliczeniu na z ł ote wed ł ug kursu ś redniego walut obcych og ł oszonego przez Narodowy Bank Polski w ostatnim dniu roku kalendarzowego poprzedzaj ą cego rok na ł o ż enia kary. Ś redni kurs waluty euro z dnia 31.12.2007r. wyniós ł 3,5820 z ł . W zwi ą zku z tym maksymalna wysoko ść kary, jaka mo ż e zosta ć w niniejszym przypadku na ł o ż ona wynosi 179 100 000 z ł . Kary nak ł adane na mocy art. 106 ust. 2 pkt 2 ustawy antymonopolowej s ą karami zwi ą zanymi z naruszeniami proceduralnymi uczestnika post ę powania. S ą to sankcje za naruszenie (niedotrzymanie) obowi ą zku natury procesowej o charakterze prewencyjnym, represyjnym i dyscyplinuj ą cym. Maj ą one na celu zniech ę cenie przedsi ę biorców do nieprzestrzegania obowi ą zku udzielania informacji na żą danie Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Na ł o ż enie kary nale ż y traktowa ć jako podkre ś lenie naganno ś ci zachowania przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna wi ę c stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania. Jej na ł o ż enie powinno równie ż przyczyni ć si ę w przysz ł o ś ci do zapobie ż enia zaistnienia podobnych sytuacji, do tej, jak ą opisano w niniejszej decyzji. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci organ antymonopolowy ustali ł wysoko ść kary na 50 000 z ł (s ł ownie: pi ęć dziesi ą t tysi ę cy), co stanowi równowarto ść 13 958, 68 euro (s ł ownie: 4 trzyna ś cie tysi ę cy dziewi ęć set pi ęć dziesi ą t osiem euro i sze ść dziesi ą t osiem centów). Zdaniem Prezesa Urz ę du wymierzenie kary pieni ęż nej w tej wysoko ś ci jest uzasadnione stopniem zawinienia przez przedsi ę biorc ę , a tak ż e jego mo ż liwo ś ciami finansowymi. Ustalaj ą c wymiar kary kierowano si ę wskazówkami zawartymi w art. 111 ustawy antymonopolowej, który stanowi, ż e nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci uprzedniego naruszenia przepisów tej ustawy. W niniejszym przypadku pierwsze wezwanie skierowano do przedsi ę biorcy w lutym 2008r. Przedsi ę biorca nie dostarczy ł żą danych dokumentów równie ż w wyniku wszcz ę cia post ę powania w sprawie na ł o ż enia kary. Dopiero w skutek przeprowadzonej w siedzibie przedsi ę biorcy bezpo ś redniej kontroli, zgromadzono niezb ę dne informacje. Ustalaj ą c wymiar kary nak ł adanej na Bank wzi ę to pod uwag ę rodzaj naruszenia, jakiego dopu ś ci ł si ę ten przedsi ę biorca. Pomimo prawid ł owego dor ę czenia pism, nie przes ł a ł on żą danej odpowiedzi, ignoruj ą c kierowane do niego wezwania. Przy okre ś laniu wysoko ś ci kary zwa ż ono na fakt, ż e przedsi ę biorca nie dopu ś ci ł a si ę wcze ś niej naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Przy ustalaniu wysoko ś ci kary uwzgl ę dniono te ż finansowe mo ż liwo ś ci przedsi ę biorcy, kieruj ą c si ę wysoko ś ci ą osi ą gni ę tego w 2007r. przychodu. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy antymonopolowej. Prezes Urz ę du, kieruj ą c si ę potrzeb ą zdecydowanego przeciwdzia ł ania stosowaniu przedmiotowej praktyki, uzna ł , ż e orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla strony niniejszego post ę powania. W tym przypadku kara powinna spe ł ni ć jednak przede wszystkim funkcj ę prewencyjn ą i wychowawcz ą , tak aby zapobiec w przysz ł o ś ci naruszeniom przepisów ustawy antymonopolowej. Uwzgl ę dniaj ą c powy ż sze okoliczno ś ci orzeczono, jak w punkcie I sentencji decyzji. II. Na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 80 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Bankowi Spó ł dzielczemu w Wodzis ł awiu Ś l. w sprawie na ł o ż enia kary, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania w punkcie I decyzji na ł o ż ono na przedsi ę biorc ę kar ę . Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 30 z ł zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą z przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć przedsi ę biorc ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 30 z ł (s ł ownie z ł otych: trzydzie ś ci). Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie II sentencji decyzji. Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. 5 Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 Kpc – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. W przypadku jednak kwestionowania wy łą cznie postanowienia o kosztach zawartego w punkcie II niniejszej decyzji, stosownie do art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 Kpc, nale ż y wnie ść za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia niniejszej decyzji. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Maciej Fragsztajn 6