RKT-73/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 31. 12. 2007r. RKT – 61 – 20/07/AD DECYZJA Nr RKT - 73 /2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Centrum Developer Spó ł ce z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , ul. Plonów 21, 41 - 200 Sosnowiec: I. Na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za niezgodn ą z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów praktyk ę polegaj ą c ą na stosowaniu w zawieranych z konsumentami umowach rezerwacyjnych nast ę puj ą cego postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.): „Inwestor nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek nie wykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z Rezerwacji, je ś li jest ono nast ę pstwem zdarze ń pozostaj ą cych poza jej kontrol ą , w tym w szczególno ś ci, cho ć nie wy łą cznie: aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych (...)” i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks post ę powania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zwi ą zku z art. 83 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów umarza si ę wszcz ę te z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez Centrum Developer Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą niezgodnej z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów praktyki polegaj ą cej na stosowaniu w zawieranych z konsumentami umowach rezerwacyjnych nast ę puj ą cego postanowienia wzorca umowy, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 z pó źń . zm.): „Strony ustalaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Wykonawcy” jako bezprzedmiotowe. 1 III. Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Centrum Developer Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 600 z ł (s ł ownie: jednego tysi ą ca sze ś ciuset z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji niniejszej decyzji. IV. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów obci ąż a si ę Centrum Developer Spó ł k ę z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tego przedsi ę biorc ę do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 60 z ł (s ł ownie: sze ść dziesi ę ciu z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce o sygnaturze akt RKT-405- 15/07/AD. W toku przedmiotowego post ę powania, a tak ż e w ramach czynno ś ci podejmowanych pod sygnatur ą akt RKT-62-12/07/AD uzyskano informacj ę , ż e stron ą umów rezerwacyjnych jest Centrum Developer Sp. z o.o. (zwana dalej tak ż e spó ł k ą lub przedsi ę biorc ą ). W zwi ą zku z tym, ż e zgromadzone umowy rezerwacyjne obejmowa ł y postanowienia wymienione w sentencji niniejszej decyzji, co do których zachodzi ł o podejrzenie, ż e pos ł ugiwanie si ę nimi mo ż e stanowi ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, Postanowieniem nr 1 z dnia 13. 07. 2007r. (dowód: karta nr 1) wszcz ę to z urz ę du niniejsze post ę powanie. W poczet dowodów zaliczono dokumenty rejestrowe (dowód: karty nr 7 – 13, 36 - 43), pisma Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k. z 31. 01. 2007r., 27. 02. 2007r., 05. 07. 2007r., 06. 07. 2007r. (dowód: karty na 6, 14, 28 – 29) i pismo CD Sp. z o.o. w organizacji Sp. k. z dnia 24. 04. 2007r. (dowód: karty nr 23 – 24), wzory oraz umowy rezerwacji domu (dowód: karty nr 15 – 20, 25 - 26, 30 – 35), pisma Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w tym wezwanie do zmiany niew ł a ś ciwych regulacji z dnia 12. 04. 2007r. (dowód: karty nr 5, 13, 21 – 22, 27). W toku niniejszego post ę powania spó ł ka ustosunkowa ł a si ę do postawionych jej zarzutów w pi ś mie z dnia 23. 07. 2007r. (dowód: karty nr 44 - 45), a tak ż e przes ł a ł a umowy rezerwacji domu faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 46 – 54, 57 - 59). Pismem z dnia 03. 12. 2007r. zawiadomiono o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego (dowód: karta nr 72). W wyznaczonym terminie spó ł ka nie skorzysta ł a z mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze zgromadzonym materia ł em dowodowym. Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Centrum Developer Sp. z o.o. dzia ł a na podstawie wpisu do Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000098240 (dowód: karty nr 36 – 38). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci od marca 2007r. spó ł ka zawiera z konsumentami umowy rezerwacyjne dotycz ą ce nieruchomo ś ci budowanych przez Centrum Developer Sp. z o.o. Spó ł k ę Komandytow ą (dowód: karty nr 28, 30 - 31). Wcze ś niej stron ą umów rezerwacyjnych by ł a spó ł ka Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k., która obecnie zajmuje si ę dzia ł alno ś ci ą wykonawcz ą , budowami. 2 Jak wyja ś ni ł a ostatnia z wymienionych spó ł ek w Sosnowcu dzia ł aj ą trzy spó ł ki wspó ł pracuj ą ce ze sob ą , tj.: - Centrum Developer Sp. z o.o., - Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k. oraz - CD Sp. z o.o. Sp. k. Na przestrzeni pierwszego pó ł rocza 2007r. kszta ł towa ł a si ę koncepcja wspó ł pracy ww. podmiotów i podzia ł u obowi ą zków w ramach prowadzonych inwestycji (dowód: karty nr 28 – 29). St ą d w trakcie prowadzenia z Urz ę dem korespondencji pojawia ł y si ę ró ż ne pomioty. St ą d te ż na pocz ą tkowym etapie umowy rezerwacyjne by ł y zawierane przez inny podmiot ni ż obecnie. Przy zawieraniu z konsumentami umów jest wykorzystywany wzór umowy rezerwacji domu, który obejmuje jednocze ś nie Regulamin rezerwacji domu (dowód: karty nr 25-26, zwany dalej tak ż e regulaminem). Prezes Urz ę du zgromadzi ł te ż umowy faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 30 – 35, 46 – 54), które obejmowa ł y nast ę puj ą ce regulacje: - „Inwestor nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek nie wykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z Rezerwacji, je ś li jest ono nast ę pstwem zdarze ń pozostaj ą cych poza jej kontrol ą , w tym w szczególno ś ci, cho ć nie wy łą cznie: aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych innych przejawów si ł y wy ż szej”, - „Strony ustalaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy wed ł ug przepisów kodeksu post ę powania cywilnego”. W pi ś mie z dnia 27. 07. 2007r. (dowód: karta nr 56) przekazano informacj ę , i ż wzór umowy z regulaminem wprowadzono w ż ycie z dniem 24. 04. 2007r. Umowy faktycznie zawarte z konsumentami wskazuj ą jednak na okoliczno ść , ż e od marca 2007r. s ą zawierane umowy obejmuj ą ce powy ż sze unormowania (dowód: karty nr 30 – 31). Umowy sprzed marca 2007r., które by ł y zawarte przez Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k. i zawiera ł y one nast ę puj ą ce postanowienia: - „Wykonawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek nie wykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z Rezerwacji, je ś li jest ono nast ę pstwem zdarze ń pozostaj ą cych poza jej kontrol ą , w tym w szczególno ś ci, cho ć nie wy łą cznie: aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych innych przejawów si ł y wy ż szej”, - „Strony ustalaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy dla siedziby Wykonawcy” (dowód: karty nr 15 – 20). Dnia 12. 04. 2007r. wystosowano do Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k. (dowód: karty nr 21 – 22) wezwanie do zaniechania stosowania ww. klauzul. Odpowied ź przes ł a ł a CD Sp. z o.o. w organizacji Sp. k. (dowód: karty nr 23 – 24). W niniejszym pi ś mie wskazano, ż e stawiany przez Urz ą d zarzut dotycz ą cy pierwszej ze spornych klauzul jest nieuzasadniony. Nie mo ż na bowiem w opinii ww. spó ł ki zgodzi ć si ę z twierdzeniem, ż e przedsi ę biorca ogranicza odpowiedzialno ść w bezprawny sposób, gdy zastrzega, ż e nie odpowiada za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy, gdy wynika to z aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych, a wi ę c zawsze wtedy gdy spó ł ka nie uzyska wymaganej prawem decyzji zezwalaj ą cej na budow ę . W kwestionowanym zapisie zawarto bowiem zastrze ż enie, ż e chodzi o sytuacje, zdarzenia pozostaj ą ce poza kontrol ą przedsi ę biorcy. Za zawinione na pewno nie mo ż na w opinii autora pisma uzna ć uchybie ń , jakich mog ł aby dopu ś ci ć si ę spó ł ka przy uzyskiwaniu stosownych zezwole ń czy zgód zwi ą zanych z procesem budowlanym. Zgodnie ze stosowanym postanowieniem odpowiedzialno ść w takich okoliczno ś ciach doznawa ł aby ogranicze ń tylko wówczas, gdyby pomimo do ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci decyzje te uniemo ż liwi ł yby spe ł nienie ś wiadczenia wynikaj ą cego ze stosunku zobowi ą zaniowego. Poza tym stosowany zapis stanowi prze ł o ż enie normy z art. 471 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm, zwanej dalej tak ż e 3 Kc). Celem usuni ę cia w ą tpliwo ś ci z ł o ż ono deklaracj ę , ż e sporny zapis otrzyma nast ę puj ą ce brzmienie: „ Wykonawca nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z Rezerwacji, je ż eli s ą one nast ę pstwem zdarze ń , za które nie ponosi on winy, w tym w szczególno ś ci, cho ć nie wy łą cznie: aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych (...) ”. W odniesieniu do drugiego z zarzutów przyj ę to argumentacj ę Urz ę du za s ł uszn ą i zadeklarowano, ż e niew ł a ś ciw ą regulacj ę zast ą pi si ę postanowieniem mówi ą cym o w ł a ś ciwo ś ci s ą du wyznaczonego wedle miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego (dowód: karta nr 23). W za łą czeniu przes ł ano wzór umowy rezerwacji domu wraz z regulaminem rezerwacji domu (dowód: karty nr 25- 26), który w punkcie IV 1 zawiera ł nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Inwestor nie ponosi odpowiedzialno ś ci za jakiekolwiek niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z Rezerwacji, je ż eli s ą one nast ę pstwem zdarze ń , za które nie ponosi on winy, w tym w szczególno ś ci, cho ć nie wy łą cznie: aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych innych przejawów si ł y wy ż szej”. Zarówno inwestor, jak i wykonawca, to okre ś lenia przedsi ę biorcy, co w badanym zakresie nie ma znaczenia dla oceny regulacji. W punkcie VI 2 zawarto regulacj ę o tre ś ci: „ Strony ustalaj ą , ż e wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy wed ł ug przepisów kodeksu post ę powania cywilnego ”. We wzorze tym jako stron ę umowy okre ś lono Centrum Developer Sp. z o.o., a wi ę c stron ę niniejszego post ę powania. Po wszcz ę ciu niniejszego post ę powania Centrum Developer Sp. z o.o. ustosunkowa ł a si ę do postawionych jej zarzutów w pi ś mie z dnia 23. 07. 2007r. (dowód: karty nr 44 – 45) Wskaza ł a ona, ż e zarzut dotycz ą cy zapisu punktu IV 1 regulaminu jest nieuzasadniony, gdy ż klauzula ta dotyczy wy łą cznie okoliczno ś ci pozostaj ą cych poza kontrol ą spó ł ki, wobec czego nie narusza ona interesów konsumentów. Kwestionowany zapis obejmuje sw ą regulacj ą jedynie zdarzenia, za istnienie których nie mo ż na spó ł ce przypisa ć winy. Do okoliczno ś ci wy łą czaj ą cych odpowiedzialno ść nie mo ż na zaliczy ć uchybie ń , jakich mog ł aby dopu ś ci ć si ę spó ł ka przy uzyskiwaniu stosownych zezwole ń czy zgód zwi ą zanych z procesem budowlanym. W opinii spó ł ki na mocy stosowanego przez ni ą zapisu odpowiedzialno ść mog ł aby zosta ć wy łą czona tylko wówczas, gdyby mimo do ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci akty, decyzje lub veta uniemo ż liwia ł y spe ł nienie ś wiadczenia wynikaj ą cego ze stosunku zobowi ą zaniowego. Ponownie wskazano, ż e stosowana przez przedsi ę biorc ę regulacja jest prze ł o ż eniem normy art. 471 Kc, a ponadto cytowany zapis znajduje si ę w cz ęś ci zatytu ł owanej „Si ł a wy ż sza”. Przedsi ę biorca zwróci ł uwag ę , i ż tzw. rezerwacje, zwane te ż umowami rezerwacyjnymi, w ś wietle przepisów jak i doktryny, nie s ą traktowane jako ź ród ł a tworz ą ce okre ś lone zobowi ą zanie o charakterze prawnym. Rezerwacja jest traktowana jako jednostronne o ś wiadczenie woli, w którym klient wyra ż a wol ę zawarcia w niej okre ś lonej umowy przedwst ę pnej lub finalnej kupna nieruchomo ś ci. Je ś li chodzi o zarzut dotycz ą cy nieprawid ł owego okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci s ą du przedsi ę biorca wskaza ł , ż e aprobuj ą c stanowisko Urz ę du dokonano zmiany w stosowanym wzorcu. W wyniku tego w obecnie obowi ą zuj ą cym wzorcu widnieje zapis mówi ą cy o tym, ż e spory maj ą by ć rozstrzygane przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania lub siedziby pozwanego. Spó ł ka o ś wiadczy ł a, ż e nie stosowa ł a w umowach z konsumentami regulacji, zgodnie z któr ą ewentualne spory mia ł yby by ć rozstrzygane przed s ą dem wyznaczonym wedle miejsca siedziby przedsi ę biorcy. W prawdzie istnia ł projekt wzorca zawieraj ą cy taki zapis, ale w zwi ą zku z wyst ą pieniem Urz ę du do zmiany zapisu tej tre ś ci, nigdy nie zosta ł on faktycznie wprowadzony w ż ycie. W 2006r. spó ł ka osi ą gn ęł a przychód w wysoko ś ci 161 360, 04 z ł (s ł ownie: sto sze ść dziesi ą t jeden tysi ę cy trzysta sze ść dziesi ą t z ł otych cztery grosze). W roku tym spó ł ka ponios ł a strat ę (dowód: karta nr 45). 4 Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje: I. Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ochrona interesów przedsi ę biorców i konsumentów podejmowana w ramach dzia ł a ń Prezesa Urz ę du jest prowadzona w interesie publicznym. Dzia ł ania oparte na przepisach niniejszej ustawy s ą zatem podejmowane w interesie publicznym, w celu ochrony interesów zbiorowo ś ci, a nie wprost poszczególnych uczestników rynku. Naruszenie interesu publicznego stanowi bezwzgl ę dny warunek do uznania kompetencji Prezesa Urz ę du do rozstrzygni ę cia okre ś lonej sprawy. Interes publiczny zostaje naruszony wówczas, gdy oceniane dzia ł ania godz ą w interesy ogólnospo ł eczne i dotykaj ą szerokiego kr ę gu uczestników rynku i poprzez to powoduj ą zaburzenia w jego prawid ł owym funkcjonowaniu. Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyki opisanej w tym punkcie niniejszej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia interesu publicznoprawnego sformu ł owana w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów zosta ł a spe ł niona. Badana praktyka przedsi ę biorcy, któr ą opisano szczegó ł owo poni ż ej, godzi w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorc ę dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nim umowy rezerwacyjne. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla wszystkich tych konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę kontrahentami przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Jego zachowania oddzia ł uj ą lub mog ą oddzia ł ywa ć na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega zmianom. Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć umow ę o rezerwacj ę domu, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonej przeciwko nim praktyki. Doda ć nale ż y, ż e zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów ustawa ta reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, je ż eli praktyki te wywo ł uj ą lub mog ą wywo ł ywa ć skutki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Dla stwierdzenia, ż e dana praktyka godzi w zbiorowe interesy konsumentów wystarczaj ą ce jest wi ę c wykazanie, ż e potencjalnie istnia ł o zagro ż enie naruszenia interesów w skutek np. zastosowania okre ś lonego postanowienia w umowach z konsumentami w przypadku zaistnienia okre ś lonych okoliczno ś ci. W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anym przypadku zosta ł a spe ł niona wst ę pna przes ł anka rozstrzygaj ą ca o kompetencji Prezesa Urz ę du do prowadzenia dzia ł a ń w niniejszej sprawie. Do umów o rezerwacj ę domu stosuje si ę przepisy Kodeksu cywilnego. Przy ocenie ich zapisów uwzgl ę dnia si ę tak ż e postanowienia uznane za niedozwolone przez s ą dy, zasadniczo przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK), a nast ę pnie wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem). Zachowania przedsi ę biorców sprzeczne z regulacjami Kodeksu cywilnego oraz polegaj ą ce na stosowaniu klauzul abuzywnych, a zatem bezprawne, je ś li godz ą w zbiorowe interesy konsumentów mog ą zosta ć uznane za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, o jakich mowa w art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Dla stwierdzenia naruszenia przywo ł anego powy ż ej przepisu prawa musz ą kumulatywnie zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - okre ś lone zachowanie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne, - zachowanie to musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Zachowanie nale ż y oceni ć jako bezprawne, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z ustaw ą lub nie wykonuje obowi ą zków, które na nim ci ążą . Przyk ł ad takiego zachowania 5 stanowi pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim postanowieniami umownymi uznanymi za niedozwolone i wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów chroni interesy ogó ł u konsumentów, interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W ramach niniejszego post ę powania postawiono przedsi ę biorcy zarzut pos ł ugiwania si ę w umowach rezerwacyjnych zawieranych z konsumentami postanowieniem, na mocy którego wy łą czono odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy „(...) za jakiekolwiek nie wykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z Rezerwacji, je ś li jest ono nast ę pstwem zdarze ń pozostaj ą cych poza jej kontrol ą , w tym w szczególno ś ci, cho ć nie wy łą cznie: aktów, decyzji lub veta instytucji rz ą dowych lub samorz ą dowych (...)”. Regulacja ta zosta ł a zamieszczona w cz ęś ci zatytu ł owanej „Si ł a wy ż sza”. Przedsi ę biorca wskazywa ł , ż e wszystkie okoliczno ś ci wymienione w kwestionowanym zapisie mog ą uzasadnia ć wy łą czenie jego odpowiedzialno ś ci jedynie wówczas, gdy wynikaj ą one z si ł y wy ż szej. Redakcja spornej regulacji pozwala jednak na interpretacj ę , zgodnie z któr ą wszelkie niekorzystne wyroki lub decyzje, a wi ę c orzeczenia w ł a ś ciwych instytucji, które uniemo ż liwiaj ą prowadzenie budowy, b ę d ą uzasadnia ł y wy łą czenie odpowiedzialno ś ci przedsi ę biorcy. Z tre ś ci analizowanego postanowienia wynika, ż e za okoliczno ś ci pozostaj ą ce poza kontrol ą przedsi ę biorcy nale ż y uznawa ć w szczególno ś ci orzeczenia w ł a ś ciwych instytucji. Zwa ż y ć trzeba, ż e okoliczno ś ci te nie mog ą by ć uznane bezwarunkowo, jako przejawy si ł y wy ż szej. Na tak ą jednak interpretacj ę pozwala redakcja spornej klauzuli. Powy ż sze stwarza zagro ż enie, ż e mo ż e ona zosta ć wykorzystana do ograniczenia odpowiedzialno ś ci przy rozwa ż aniu stosunków wynikaj ą cych z konkretnych umów. W tym miejscu nale ż y odnie ść si ę do wyra ż onego przez przedsi ę biorc ę stanowiska, zgodnie z którym umowa rezerwacyjna nie stanowi jakiegokolwiek ź ród ł a prawa tworz ą cego okre ś lone zobowi ą zanie o charakterze prawnym, ż e rezerwacja jest traktowana jako jednostronne o ś wiadczenie klienta, w którym wyra ż a on wol ę zawarcia w przysz ł o ś ci wskazanej umowy. W kontek ś cie badanej sprawy stanowiska takiego nie mo ż na uzna ć za s ł uszne, nawet przy uwzgl ę dnieniu zastrze ż enia zawartego w regulaminie, zgodnie z którym, rezerwacja, to „ wyra ż ona przez Kupuj ą cego, wi ążą ca go intencja zawarcia umowy z Inwestorem, której celem ma by ć wykonanie domu na osiedlu. Nie nale ż y jej traktowa ć jako umowy, umowy przedwst ę pnej, czy jakiegokolwiek zobowi ą zania, wi ążą cego wykonawc ę . Realizacja poszczególnych zamierze ń inwestycyjnych Inwestora uwzgl ę dnia ć b ę dzie kolejno ść dokonywanych przez Kupuj ą cych rezerwacji ”. Zawarcie powy ż szych zastrze ż e ń nie zmienia istoty dokonywanych czynno ś ci, gdy ż ka ż dy stosunek prawny reguluj ą równie ż przepisy powszechnie obowi ą zuj ą ce. Stosownie do art. 56 Kc czynno ść prawna wywo ł uje skutki nie tylko w niej wyra ż one, lecz równie ż te, które wynikaj ą z ustawy. Z ca ł okszta ł tu regulacji zawartych w badanych dokumentach podpisywanych przez konsumentów oraz przedsi ę biorc ę wynika, ż e nie s ą to jednostronne o ś wiadczenia woli konsumentów do zawarcia w przysz ł o ś ci umów. S ą to natomiast umowy, w których konsumenci wyra ż aj ą wol ę zawarcia w przysz ł o ś ci umowy o wybudowanie domu na konkretnych warunkach. Na podstawie tych umów s ą oni zobowi ą zywani do wp ł acenia zaliczki. W sytuacji, gdy zaliczka nie zostaje wp ł acona, „ rezerwacja zostaje automatycznie rozwi ą zana ”. W przypadku niedope ł nienia obowi ą zku wniesienia na rzecz spó ł ki stosownej op ł aty tytu ł em zaliczki umowa zostaje wi ę c rozwi ą zana. W regulaminie okre ś lono równie ż zasady zwrotu zaliczki w przypadku rozwi ą zania rezerwacji, jak i ogólnie warunki przysz ł ej umowy deweloperskiej. Cz ęść z nich odnosi si ę do obowi ą zków konsumentów, jak np. wysoko ś ci i terminy p ł atno ś ci, ale cz ęść okre ś la 6 obowi ą zki dewelopera, np. termin oddania budynku i termin zako ń czenia budowy osiedla. Równie ż lektura kwestionowanego postanowienia wskazuje na fakt, ż e mamy do czynienia z umowami, z których tak ż e dla przedsi ę biorcy wynikaj ą okre ś lone zobowi ą zania. W przeciwnym razie spó ł ka nie zwalnia ł aby si ę z odpowiedzialno ś ci za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z rezerwacji, natomiast w punkcie VI 2 nie zastrzeganoby, ż e strony ustalaj ą , i ż „ wszelkie spory wynikaj ą ce z niniejszej umowy rozstrzygane b ę d ą przez S ą d Powszechny w ł a ś ciwy wed ł ug przepisów kodeksu post ę powania cywilnego ”. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e badany wzorzec obejmuj ą cy regulamin rezerwacji jest wzorcem umowy, a przed ł o ż one dokumenty podpisane przez konsumentów i spó ł k ę , to umowy. W tym stanie rzeczy do wskazanej w punkcie I niniejszej decyzji regulacji stosuje si ę przepisy art. 385 1 Kc i n. dotycz ą ce wzorców umownych i ich postanowie ń . Zgodnie z art. 385 1 § 1 Kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ż eli zosta ł y sformu ł owane w sposób jednoznaczny, co jednak nie ma miejsca w niniejszym przypadku. Oceniana klauzula narusza powy ż szy przepis. Ograniczaj ą c odpowiedzialno ść przedsi ę biorcy w sposób niezgodny z art. 471 Kc, niekorzystnie kszta ł tuje zakres uprawnie ń konsumentów do dochodzenia ewentualnego odszkodowania. Badana klauzula narusza wi ę c równie ż art. 385 3 pkt 2 Kc, na mocy którego za niedozwolone uznaje si ę te postanowienia, które wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania. Oceny takiej nale ż a ł o dokona ć maj ą c na wzgl ę dzie tre ść nast ę puj ą cych klauzul wpisanych do rejestru: - „ W razie niewykonania umowy przez Sprzedaj ą cego i rezygnacji z umowy przez Kupuj ą cego zwróci on wp ł acone kwoty w ca ł o ś ci Kupuj ą cemu po znalezieniu nowego nabywcy, lecz nie pó ź niej ni ż z ko ń cem inwestycji. Przez niewykonanie umowy przez Sprzedaj ą cego strony rozumiej ą ra żą co niezgodne z projektem lub wadliwe wykonawstwo – przed ł u ż enie czasu trwania umowy o wi ę cej ni ż 90 dni. Termin realizacji mo ż e by ć przesuni ę ty w przypadku, gdy mimo do ł o ż enia nale ż ytej staranno ś ci przez Sprzedaj ą cego wyst ą pi ł y przyczyny niezale ż ne od Sprzedaj ą cego takie jak: - warunki pogodowe uniemo ż liwiaj ą ce prowadzenie robót odnotowane w dzienniku budowy, - powód ź , kataklizm, - zmiana przepisów prawa itp., - opó ź nienie w uzgodnieniach formalno-prawnych z Urz ę dami i Instytucjami wynikaj ą cymi z przekroczenia terminów podanych w KPA ”, która na mocy wyroku SOKIK z dnia 10 pa ź dziernika 2004r. (sygn. akt XVII AmC 47/03) zosta ł a wpisana do rejestru pod numerem 230; - „ Opó ź nienie wywo ł ane decyzjami administracyjnymi lub ich brakiem, w wyniku zmiany przepisów oraz innych niezale ż nych od sprzedaj ą ce przeszkód spowoduj ą odpowiednie przesuni ę cie terminów rozpocz ę cia budowy i oddania przedmiotu budowy kupuj ą cemu ”, która na mocy wyroku SOKiK z dnia 18 maja 2005r. (sygn. akt XVII AmC 86/03) zosta ł a wpisana do rejestru pod numerem 882, - „ Nieprzewidziane przez Sprzedaj ą cego okoliczno ś ci, za które Sprzedaj ą cy nie ponosi odpowiedzialno ś ci, w szczególno ś ci spowodowane przed ł u ż aj ą c ą si ę procedur ą administracyjn ą zmierzaj ą c ą do uzyskania decyzji administracyjnych oraz wymaganych na tych decyzjach klauzul b ę d ą skutkowa ł y przesuni ę ciem terminu wybudowania budynku i lokalu oraz wydania lokalu Kupuj ą cemu o okres niezb ę dny do zako ń czenia budowy nie krótszy o czas trwania budowy ", która na mocy wyroku SOKiK z dnia 16 kwietnia 2007r. (sygn. akt XVII AmC 43/06) zosta ł a wpisana do rejestru pod numerem 1203 oraz - „ Ponadto stawiaj ą cy o ś wiadcza, ż e wy ż ej okre ś lony termin mo ż e ulec przesuni ę ciu z przyczyn niezale ż nych od strony zobowi ą zanej do sprzeda ż y a mog ą cych wynikn ąć m. in. 7 z c ą si ę procedur ą administracyjn ą zmierzaj ą c ą do uzyskania decyzji administracyjnych oraz wymaganych na tych decyzjach klauzul nie sprzyjaj ą cych warunków atmosferycznych i itp. - na co strona zobowi ą zana do kupna wyra ż a zgod ę ", która na mocy wyroku SOKiK z dnia 30 kwietnia 2007r. (sygn. akt XVII AmC 66/06) zosta ł a wpisana do rejestru pod numerem 1252. Na mocy wszystkich ww. klauzul ograniczono lub wy łą czono odpowiedzialno ść przedsi ę biorców za niewykonanie zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy zgodnie z ich tre ś ci ą ustalon ą w tych umowach z powodu czynno ś ci podejmowanych przez instytucje w ł adne do podejmowania decyzji w sprawach wi ążą cych si ę z budow ą nieruchomo ś ci. W spornej klauzuli zastrze ż ono, ż e za okoliczno ś ci niezale ż ne od przedsi ę biorcy uznaje si ę konsekwencje dzia ł a ń instytucji w ł adnych do podj ę cia decyzji w sprawie budowy. S ą d stwierdzi ł , ż e nie jest to okoliczno ś ci ą , która mo ż e wy łą cza ć odpowiedzialno ść dewelopera, w zwi ą zku z czym zapis tej tre ś ci nale ż y uzna ć za niezgodny z art. 385 1 § 1 Kc oraz z art. 385 3 pkt 2 Kc. Ze wzgl ę du na podobie ń stwo ocenianej regulacji do ww. klauzul figuruj ą cych w rejestrze nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e porównywane postanowienia s ą to ż same. Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzulami wpisanymi do rejestru jest zakazane prawem. Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru, bez wzgl ę du na to, czy wpis dotyczy tego przedsi ę biorcy, przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie, czy te ż nie. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 2 grudnia 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny w Warszawie wskaza ł te ż , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny w Warszawie zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29 wrze ś nia 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19 grudnia 2003r. (sygn. akt III CZP 95/03, OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 k.p.c., od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25 maja 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść wy ż ej opisanego stanowiska potwierdzi ł równie ż S ą d Najwy ż szy w uchwale z dnia 13 lipca 2006r. (sygn. akt III SZP 3/06). Pomimo, i ż powy ż ej przywo ł ane orzeczenia zapad ł y pod rz ą dami ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to orzecznictwo to nale ż y uzna ć za aktualne tak ż e w bie żą cym stanie prawnym. Na gruncie obecnie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2007r. rozwa ż na kwestia zosta ł a uregulowania w analogiczny sposób, a zatem nie wyst ę puj ą ró ż nice, które nakazywa ł yby odmienn ą ocen ę prawn ą badanego zagadnienia. W tym miejscu warto dodatkowo zwróci ć uwag ę , ż e w wyroku z dnia 19 czerwca 2002r. (sygn. akt XVII Amc 34/01) SOKiK orzek ł , ż e przy ocenie abuzywno ś ci 8 klauzuli nie ma znaczenia sposób organizacji lub specyfiki dzia ł alno ś ci prowadzonej przez przedsi ę biorc ę , którego wzorzec podlega abstrakcyjnej kontroli w trybie s ą dowym, na co zwróci ł uwag ę S ą d Najwy ż szy w ww. uchwale z dnia 13 lipca 2006r. S ą d ten podniós ł , ż e uwzgl ę dniaj ą c ratio legis ustawy oraz kieruj ą c si ę potrzeb ą zapewnienia skuteczno ś ci przepisów implementuj ą cych w ł a ś ciwe dyrektywy unijne nale ż y zaakceptowa ć stanowisko, zgodnie z którym wpis postanowienia wzorca do rejestru skutkuje tym, ż e zakazane jest pos ł ugiwanie si ę wpisan ą klauzul ą we wszystkich wzorcach umów. Powy ż sze potwierdza to, ż e katalog niedozwolonych postanowie ń umownych zosta ł sformu ł owany w oderwaniu od rodzaju umowy lub ga łę zi gospodarki, w której umowa zosta ł a zawarta. Za takim rozwi ą zaniem zdaniem S ą du Najwy ż szego przemawiaj ą obok argumentów j ę zykowo – systemowych, wzgl ę dy celowo ś ciowe i funkcjonalne. Przyj ę cie takiego rozwi ą zania sprzyja unikni ę ciu sytuacji, w których zaistnia ł aby konieczno ść prowadzenia kilku post ę powa ń , z których ka ż de musia ł oby zako ń czy ć si ę identycznym rozstrzygni ę ciem. S ą d Najwy ż szy podkre ś li ł , ż e je ż eli SOKiK uzna okre ś lon ą klauzul ę za niedozwolon ą i zostanie ona wpisana do rejestru, ka ż dy z przedsi ę biorców, który stosuje t ę klauzul ę w swoim wzorcu, dopuszcza si ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. S ą d Najwy ż szy stwierdzi ł równie ż , ż e praktyki takiej dopuszcza si ę ka ż dy, kto stosuje klauzul ę w prawdzie nie identyczn ą pod wzgl ę dem j ę zykowym, ale wywo ł uj ą c ą to ż samy skutek. W niniejszym przypadku wykazano jednak dalej id ą c ą ostro ż no ść . Rozwa ż ono wi ę c okoliczno ść , z jakich umów pochodz ą porównywane klauzule. W zwi ą zku z tym postanowienie kwestionowane w ramach niniejszego post ę powania porównano z regulacjami stosowanymi przez przedsi ę biorców dzia ł aj ą cych w bran ż y budowlanej. W ś wietle przedstawionych okoliczno ś ci nale ż a ł o wi ę c orzec, ż e przedsi ę biorca stosuje klauzul ę wpisan ą do rejestru. Zachowaniem tym godzi w zbiorowe interesy konsumentów, gdy ż jak wskazano powy ż ej skutki dzia ł a ń przedsi ę biorcy mog ą by ć odczuwalne dla szerokiego kr ę gu uczestników rynku, jego bie żą cych klientów, jak i potencjalnych kontrahentów. W tych okoliczno ś ciach nale ż a ł o uzna ć , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W toku prowadzonego post ę powania spó ł ka zakwestionowa ł a postawiony przez Prezesa Urz ę du zarzut naruszenia powy ż sz ą regulacj ą przepisów prawa oraz interesów konsumentów. Jak jednak wykazano mo ż liwa jest równie ż interpretacja odmienna od zaprezentowanej przez stron ę niniejszego post ę powania, co stwarza dla konsumentów stan niepewno ś ci i nara ż a ich na wy ż sze ni ż normalnie ryzyko, wobec czego nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I tej decyzji. II. Drugi z zarzutów dotyczy ł stosowania w umowach rezerwacyjnych postanowienia, na mocy którego s ą dem w ł a ś ciwym do rozwi ą zywania ewentualnych sporów powsta ł ych na tle umowy jest s ą d wyznaczony wedle siedziby przedsi ę biorcy. Zapis taki by ł jednak stosowany wy łą cznie przez Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k., która pierwotnie zawiera ł a z konsumentami umowy rezerwacyjne. Ani aktualnie wykorzystywany przez Centrum Developer Sp. z o.o. wzorzec, ani umowy faktycznie zawarte z konsumentami, których stron ą jest ta spó ł ka nie obejmuj ą kwestionowanej regulacji. Ze z ł o ż onych Prezesowi Urz ę du wyja ś nie ń wynika, ż e w prawdzie przedsi ę biorca b ę d ą cy stron ą niniejszego post ę powania planowa ł wprowadzenia analogicznej do kwestionowanej regulacji w ż ycie, to z uwagi na prowadzon ą przez Urz ą d wcze ś niejsz ą korespondencj ę w sprawie ww. zapisu nigdy do tego nie dosz ł o, wobec czego zapis taki nigdy nie zacz ął funkcjonowa ć we wzorze przedstawianym przez Centrum Developer Sp. z o.o., ani te ż w umowach faktycznie zawartych z konsumentami, których Centrum Developer Sp. z o.o. by ł a stron ą . W prawdzie z przedstawionych Prezesowi Urz ę du okoliczno ś ci sprawy wynika, ż e Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k. i Centrum Developer Sp. z o.o. prowadz ą dzia ł alno ść wspólnie, podejmowane 9 przez ka ż d ą z nich czynno ś ci warunkuj ą sytuacj ę drugiej, to w ś wietle przepisów s ą one oddzielnymi podmiotami prawa. Praktyki stosowane przez Centrum Developer Sp. z o.o. Sp. k. nie mog ą by ć przypisywane stronie niniejszego post ę powania. Skoro Centrum Developer Sp. z o.o. nigdy nie stosowa ł a faktycznie w obrocie zapisu mówi ą cego o w ł a ś ciwo ś ci s ą du wyznaczonego wedle siedziby wykonawcy, to praktyka taka nie mo ż e by ć przedmiotem oceny w ramach niniejszego post ę powania. W tym miejscu wspomnie ć nale ż y, ż e zarówno we wzorcu umowy rezerwacyjnej obejmuj ą cym regulamin, jak i w umowach faktycznie zawartych z konsumentami zastrze ż ono, i ż wszelkie spory wynikaj ą ce z tych umów maj ą by ć rozstrzygane przez s ą d powszechny w ł a ś ciwy wed ł ug przepisów Kodeksu post ę powania cywilnego. W rozwa ż anym przypadku post ę powanie w sprawie stosowania praktyki ww. rodzaju wszcz ę to przeciwko Centrum Developer Sp. z o.o. W toku prowadzonych dzia ł a ń ustalono jednak, ż e spó ł ka ta nie podejmowa ł a dzia ł a ń polegaj ą cych na stosowaniu w obrocie konsumenckim klauzuli wymienionej w punkcie II sentencji. W zwi ą zku z powy ż szym niniejsze post ę powanie w zakresie okre ś lonym w punkcie II decyzji jest bezprzedmiotowe. Stanowisko takie znajduje oparcie w orzecznictwie, bowiem w wyroku z dnia 13 sierpnia 2003r. (sygn. akt II SA/Kr 2361/2002) Naczelny S ą d Administracyjny – Wydzia ł Zamiejscowy w Krakowie orzek ł , ż e post ę powanie nale ż y umorzy ć , gdy zachodzi bezprzedmiotowo ść sprawy. Jednocze ś nie wskaza ł on, ż e przez bezprzedmiotowo ść nale ż y rozumie ć brak przedmiotu post ę powania, którym jest konkretne uprawnienie lub obowi ą zek indywidualnego podmiotu. W rozwa ż anym przypadku nie wyst ę puje taki indywidualny obowi ą zek, a tym bardziej uprawnienie. Na mocy art. 105 § 1 kpa, gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny staje si ę bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzj ę o jego umorzeniu. Przes ł anka umorzenia post ę powania mo ż e istnie ć jeszcze przed wszcz ę ciem post ę powania lub mo ż e ona powsta ć w czasie jego trwania. Bezprzedmiotowo ść post ę powania ma miejsce wtedy, gdy brak jest podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania sprawy w drodze post ę powania administracyjnego. Przywo ł ane okoliczno ś ci uzasadniaj ą umorzenie niniejszego post ę powania. W wyroku z dnia 28. 06. 1995r. (sygnatura akt XVII Amr 24/95) S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Antymonopolowy orzek ł , ż e uzasadnienie decyzji o umorzeniu post ę powania wydawanej na podstawie art. 105 § 1 kpa nie mo ż e zawiera ć tre ś ci dotycz ą cych rozstrzygni ę cia sprawy co do jej istoty, czy te ż w inny sposób wyra ż a ć stanowiska organu antymonopolowego w zakresie zasadno ś ci zarzutów sformu ł owanych we wszcz ę ciu post ę powania. W ś wietle powy ż szego nale ż y stwierdzi ć , ż e w tym miejscu brak jest mo ż liwo ś ci wypowiedzenia si ę , co do pozosta ł ych kwestii towarzysz ą cych tej sprawie. III. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W punkcie I niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów opisanej szczegó ł owo powy ż ej. Praktyka ta polega na pos ł ugiwaniu si ę w obrocie konsumenckim klauzul ą wpisan ą do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych. W prawdzie przedsi ę biorca zawiera umowy 10 rezerwacyjne od nieca ł ego roku, gdy ż ma to miejsce od marca 2007r., to wprowadzaj ą c sporny zapis do umów mia ł on pe ł n ą ś wiadomo ść , ż e jest on negatywnie oceniany, a pos ł ugiwanie si ę nim mo ż e prowadzi ć do uznania stwierdzenia naruszenia przepisów prawa. Kwestionowana regulacja zosta ł a zatem wprowadzona z premedytacj ą . Zwa ż y ć te ż trzeba na wag ę umów dotycz ą cych nieruchomo ś ci, które łą cz ą si ę ze znacznymi obci ąż eniami finansowymi konsumentów i wysokim ryzykiem. Przywo ł ane okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorc ę kary pieni ęż nej. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorc ę w 2006r. wyniós ł 161 360,04 z ł (s ł ownie: sto sze ść dziesi ą t jeden tysi ę cy trzysta sze ść dziesi ą t z ł otych cztery grosze), w zwi ą zku z czym maksymalna kara, jaka mog ł aby w niniejszym przypadku zosta ć wymierzona, to 16 136 z ł (s ł ownie: szesna ś cie tysi ę cy sto trzydzie ś ci sze ść z ł otych). Przy ustalaniu wysoko ś ci kary Prezes Urz ę du wzi ął pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy oraz, ż e kwestionowan ą praktyk ę stosuje od stosunkowo niedawna, gdy ż od oko ł o 10 miesi ę cy. Z drugiej strony uwzgl ę dniono fakt, ż e spó ł ka wprowadzi ł a o obrotu niedozwolone postanowienie maj ą c ś wiadomo ść negatywnej oceny tego zachowania. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorc ę , który dopu ś ci ł si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorca, jako profesjonalista powinien wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mo ż e stosowa ć praktyk godz ą cych w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorcy. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestnika niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. W szczególno ś ci w tym przypadku nale ż y jednak podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka oraz wyrazi ć nadziej ę , ż e odniesie on spodziewany skutek na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, nale ż y zwróci ć uwag ę na jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci wysoko ść kary ustalono na poziomie 1 600 z ł (s ł ownie: jednego tysi ą ca sze ś ciuset z ł otych), co stanowi niemal 10% maksymalnego wymiaru kary. W ocenie Prezesa Urz ę du kara wymierzona w tej wysoko ś ci jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji. IV. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Niniejsze post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punkcie I sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą Prezesa Urz ę du w ramach prowadzonych dzia ł a ń w niniejszej sprawie. W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. spó ł k ę kosztami post ę powania w wysoko ś ci 60 z ł (s ł ownie: sze ść dziesi ę ciu z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du 11 Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Na postanowienie zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 12