RKT-73/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 23.10.2006r. RKT-61-13/06/MI DECYZJA Nr RKT – 73/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080; Dz.U. z 2006r. Nr 157, poz. 1119) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du w dniu 29.12.2005r. post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów przeciwko Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., 41-500 Chorzów, ul. Sk ł adowa 1, − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie polegaj ą ce na: 1. zamieszczeniu w zawieranych z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowienia przewiduj ą cego, ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie otrzymanej faktury VAT w terminie do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy , co stanowi naruszenie § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886); 2. zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci stoj ą w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858) w ten sposób, i ż : a. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy, stanowi ą cym o wymogu podawania informacji o sposobie i terminach wzajemnych rozlicze ń , nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych trybu i terminów, w jakich mo ż e nast ą pi ć zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty; b. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy, stanowi ą cym o wymogu podawania informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy, nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji; i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Przedsi ę biorstwa 1 Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie polegaj ą ce na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) stanowi ą cym o wymogu podawania informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy, nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania upustu nale ż no ś ci w przypadku dostaw wody o obni ż onej jako ś ci i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 28 czerwca 2006r. III. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , polegaj ą ce na zamieszczeniu w tre ś ci zarówno wszystkich dotychczas zawartych, jak i wszystkich nowo zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : − postanowie ń reguluj ą cych termin p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi w sposób zgodny z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) postanowie ń informuj ą cych o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia za pobrane us ł ugi, − postanowie ń informuj ą cych o sposobach i terminie zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty; − postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji; niezw ł ocznie po uprawomocnieniu si ę niniejszej decyzji w przypadku umów nowo zawieranych, za ś w przypadku umów dotychczas zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. IV. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy, postanawia si ę obci ąż y ć Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 75 PLN (s ł ownie z ł otych: siedemdziesi ą t pi ęć ). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie (zwanego dalej „Ch Ś PWiK Chorzów” lub „Spó ł k ą ”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku post ę powania zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez Ch Ś PWiK Chorzów z konsumentami w oparciu o wykorzystywany w obrocie konsumenckim wzorzec umowny. Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do 2 naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 29.12.2005r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o z urz ę du przeciwko Ch Ś PWiK Chorzów post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 1). Przedsi ę biorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 w/w ustawy poprzez podejmowanie bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z: 1. § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) w ten sposób, ż e zawieraj ą postanowienie przewiduj ą ce, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzenie ś cieków na podstawie otrzymanej faktury VAT w terminie do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy ; 2. przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006r. Nr 123, poz. 858) w ten sposób, ż e: a. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy, stanowi ą cym o wymogu podawania informacji o terminie i sposobach wzajemnych rozlicze ń , nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych trybu i terminów, w jakich mo ż e nast ą pi ć zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty, b. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie zawieraj ą wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym: − obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji, − uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania upustu nale ż no ś ci w przypadku dostawy wody o obni ż onej jako ś ci. Odpowiadaj ą c na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów Ch Ś PWiK Chorzów nie skorzysta ł o z mo ż liwo ś ci ustosunkowania si ę do postawionych zarzutów. W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickie Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 czerwca 2001r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”). Spó ł ka dzia ł a na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzonego przez S ą d Rejonowy w Katowicach pod numerem 0000197406, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 9-11). Us ł ugi w powy ż szym zakresie Ch Ś PWiK ś wiadczy na obszarze Gmin Chorzów i Ś wi ę toch ł owice (karta nr 5). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej Ch Ś PWiK Chorzów, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zawiera z odbiorcami us ł ug umowy, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Ustalono, ż e w powy ż szym zakresie Spó ł ka w obrocie konsumenckim pos ł uguje si ę wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 54-59), który wykorzystywany jest w przypadku dostarczania do konsumenta wody z sieci wodoci ą gowej Ch Ś PWiK oraz odprowadzania ś cieków do sieci kanalizacyjnej przedsi ę biorcy, jak równie ż w przypadku ś wiadczenia us ł ugi w zakresie tylko dostawy wody lub tylko w zakresie odbioru ś cieków (karta nr 51). Przedmiotowy wzorzec znajduje zastosowanie przy zawieraniu umów z konsumentami od dnia 01.12.2003r. (karta nr 5). Na jego podstawie zawarte zosta ł y – jak poda ł a Spó ł ka w pi ś mie z dnia 13.02.2006r. – […] umowy konsumentami (karta nr 263). Natomiast ogólna liczba 3 odbiorców, na rzecz których Ch Ś PWiK ś wiadczy us ł ugi za zakresu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków to […], w tym […] konsumentów (karta nr 259). Fakt, i ż w/w wzorzec umowny rzeczywi ś cie stosowany jest w obrocie potwierdzaj ą zgromadzone w toku post ę powania przyk ł adowe umowy zawarte na jego podstawie przez Ch Ś PWiK z konsumentami: Umowa Nr 402/2004 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 27 wrze ś nia 2004r. (karty nr 32-38) oraz Umowa Nr 667/2005 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 9 grudnia 2005r. (karty nr 67-73). Ustalono, ż e w § 20 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami przez Ch Ś PWiK Chorzów z wykorzystaniem wzorca umownego, o którym mowa powy ż ej zawarte jest postanowienie w brzmieniu: Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie otrzymanej faktury VAT w terminie do 25 dnia miesi ą ca, nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy pod rygorem naliczania odsetek za zw ł ok ę . Ustalono tak ż e, ż e umowy nie zawieraj ą postanowie ń informuj ą cych o tym, w jakim trybie i w jakich terminach nast ą pi ć mo ż e zwrot uiszczonej przez konsumentów nadp ł aty. W ich tre ś ci brak jest równie ż zapisów dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania reklamacji dotycz ą cych jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz informacji na temat przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnie ń do żą dania upustu nale ż no ś ci w przypadku, gdy dostarczana woda nie spe ł nia wymogów jako ś ciowych. W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono równie ż , i ż w dacie jego wszcz ę cia na terenie dzia ł alno ś ci Ch Ś PWiK Chorzów obowi ą zywa ł Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na obszarze gmin Chorzowa i Ś wi ę toch ł owic stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr 6 Zgromadzenia Samorz ą dowego Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 6 listopada 2002r. (karty nr 14-23). W zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków 1 powy ż szy Regulamin zosta ł zast ą piony Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie gmin Chorzów i Ś wi ę toch ł owice uwzgl ę dniaj ą cym zmiany w przepisach prawa wynikaj ą ce z w/w ustawy, wprowadzonym na mocy Uchwa ł y Nr 1/2006 Zgromadzenia Samorz ą dowego Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 20 kwietnia 2006r. (karty nr 287-296). Zosta ł on opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego z dnia 13 czerwca 2006r. Nr 70, poz. 2000 i wszed ł w ż ycie w terminie 14 dni od daty publikacji (karta nr 301). Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie gmin Chorzów i Ś wi ę toch ł owice nie stanowi za łą cznika do zawieranych z konsumentami przez Ć h Ś PWiK Chorzów umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Z tre ś ci ą Regulaminu konsumenci mog ą zapozna ć si ę w siedzibie Spó ł ki, w Biurze Obs ł ugi Klienta oraz na stronie internetowej przedsi ę biorcy: www.chspwik.pl (karta nr 259). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, 1 Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729). 4 naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieokre ś lonej z góry liczby podmiotów. Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosown ą definicj ę w tym zakresie zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . I.1. W przedmiotowej sprawie Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na pos ł ugiwaniu si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowieniem, zgodnie z którym Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie otrzymanej faktury VAT w terminie do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy , co mog ł o stanowi ć naruszenie § 17 ust. 1 obowi ą zuj ą cego w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257). Z uwagi na fakt, ż e brzmienie powo ł anego jako podstawa przedmiotowego naruszenia przepisu uleg ł o zmianie w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006r. rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. o to ż samej nazwie i to ż samym zakresie regulacji (Dz.U. Nr 127, poz. 886), zakwestionowany warunek umowny nale ż y rozpatrzy ć w ś wietle aktualnie obowi ą zuj ą cego przepisu reguluj ą cego warunki p ł atno ś ci za dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wprowadzonego na mocy w/w rozporz ą dzenia. Rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków zast ą pi ł o poprzednio obowi ą zuj ą ce w tym zakresie rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. i ma na celu kontynuacj ę unormowania zawartego w tym akcie prawnym mi ę dzy innymi w zakresie warunków 5 prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków. Obydwa rozporz ą dzenia reguluj ą mi ę dzy innymi kwestie zwi ą zane z terminami p ł atno ś ci za us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne, a § 17 ust. 1 obecnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia jest odzwierciedleniem i normuje ten sam zakres, co § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia poprzednio obowi ą zuj ą cego. Obydwa rozporz ą dzenia wydane zosta ł y równie ż na podstawie tych samych przepisów prawnych. W omawianym kontek ś cie jest to art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi ą cym, ż e minister w ł a ś ciwy ds. gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej wydaje rozporz ą dzenie okre ś laj ą ce warunki prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Aktualnie obowi ą zuj ą cym aktem prawnym okre ś laj ą cym warunki prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wydanym na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę jest zatem rozporz ą dzenie Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886), które wesz ł o w ż ycie w dniu 16 sierpnia 2006r. Przepis zawarty w § 17 ust. 1 tego rozporz ą dzenia stanowi, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób. W dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów obowi ą zywa ł o natomiast w powy ż szym zakresie rozporz ą dzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257). § 17 ust. 1 przedmiotowego rozporz ą dzenia przewidywa ł , ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia . Stosownie do § 17 ust. 1 aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, termin zap ł aty za us ł ugi z zakresu zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków okre ś lony w fakturze powinien wynosi ć co najmniej 14 dni licz ą c od dnia jej „wys ł ania lub dostarczenia w inny sposób” konsumentowi. Minimalny obowi ą zek, jaki przepis ten nak ł ada na przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne to wys ł anie faktury konsumentowi nie pó ź niej ni ż 14 dni przed terminem p ł atno ś ci wskazanym w rachunku. W zawieranych z konsumentami umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Ch Ś PWiK Chorzów pos ł uguje si ę natomiast postanowieniem przewiduj ą cym, i ż Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków (…) do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy. Przedmiotowe postanowienie umowne nak ł ada na konsumentów obowi ą zek uregulowania nale ż no ś ci w sztywno okre ś lonym w fakturze terminie niezale ż nie od tego, kiedy faktura zostanie im wys ł ana lub dor ę czona. Jednocze ś nie z tre ś ci umowy nie wynika, kiedy przedsi ę biorca zobowi ą zuje si ę wysy ł a ć faktury konsumentom. Rozwi ą zanie przyj ę te w analizowanym postanowieniu umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków daje zatem przedsi ę biorcy prawo do wysy ł ania rachunków w dowolnym czasie, skutkiem czego uprawnienia konsumentów wynikaj ą ce z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mog ą nie by ć respektowane. W/w zapis umowy nie gwarantuje bowiem, ż e dostawca us ł ug wy ś le (lub dor ę czy w inny sposób) faktur ę w terminie wynikaj ą cym z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Na jego podstawie faktura mo ż e zosta ć przes ł ana konsumentowi w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci podan ą na rachunku, co ś wiadczy o tym, ż e pos ł ugiwanie si ę w tre ś ci zawieranych umów kwestionowanym postanowieniem umownym nosi znamiona bezprawno ś ci. Analizuj ą c tre ść zakwestionowanego postanowienia umownego z punktu widzenia § 17 ust. 1 poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf nale ż y stwierdzi ć , 6 i ż brzmienie tego przepisu równie ż nie znajdowa ł o odzwierciedlenia w zawieranych z konsumentami umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Przepis ten okre ś la ł termin p ł atno ś ci za us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne jako 14 dni od daty dostarczenia faktury konsumentowi. Zobowi ą zywa ł tym samym przedsi ę biorc ę do dor ę czenia faktury konsumentowi najpó ź niej w 14 dniu przed dat ą p ł atno ś ci wskazan ą w rachunku. Stosowany przez Spó ł k ę zapis umowny stanowi ą cy, ż e zap ł ata powinna nast ą pi ć do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy nie zawiera zapewnienia, i ż konsument otrzyma rachunek w odpowiednim czasie, co ś wiadczy o bezprawno ś ci tego postanowienia umownego równie ż z punktu widzenia § 17 ust. 1 poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. W analizowanym przypadku to przedsi ę biorca samodzielnie ustala dat ę , od której rozpoczyna si ę bieg terminu na uiszczenie nale ż no ś ci przez konsumenta, jak równie ż sam decyduje o dacie wys ł ania (dor ę czenia) faktury konsumentowi. W du ż ej mierze od przedsi ę biorcy zale ż y zatem, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na uiszczenie nale ż no ś ci. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e w wyniku wys ł ania faktury w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci, przys ł uguj ą cy konsumentom czas na uiszczenie nale ż no ś ci b ę dzie na tyle krótki, ż e konsument nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę dzie w stanie ui ś ci ć nale ż no ś ci w terminie okre ś lonym w umowie. W skrajnych przypadkach faktura mo ż e zosta ć dor ę czona konsumentom nawet po terminie p ł atno ś ci. Nale ż y w omawianym kontek ś cie zwróci ć uwag ę na okoliczno ść , i ż zgodnie z zasad ą wyra ż on ą w art. 454 § 1 Kodeksu cywilnego, za dat ę dokonania zap ł aty uwa ż a si ę dat ę wp ł ywu ś rodków na rachunek bankowy przedsi ę biorcy. Cz ęść konsumentów uiszczaj ą c nale ż no ść za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki dokonuje wp ł aty w placówkach bankowych lub pocztowych, co wi ąż e si ę z tym, i ż od momentu dokonania wp ł aty do momentu uznania rachunku bankowego dostawcy us ł ug up ł ywa okre ś lony okres czasu zwi ą zany z realizacj ą polecenia przelewu. Powy ż sze okoliczno ś ci dodatkowo przemawiaj ą za tym, aby tryb dor ę czenia faktury oraz termin na uiszczenie nale ż no ś ci zosta ł uregulowany w umowie w taki sposób, aby zapewni ć , ż e faktura zostanie wys ł ana konsumentowi w terminie 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Wówczas dokonuj ą c zap ł aty na poczcie lub w banku, konsument b ę dzie w stanie dochowa ć terminu wskazanego na fakturze. Te same argumenty pozostaj ą równie ż aktualne w odniesieniu do analizy kwestionowanego zapisu w ś wietle przepisów poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf. Maj ą c powy ż sze na uwadze uzna ć nale ż y, i ż przepisy dotycz ą ce terminu zap ł aty nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki zawarte w § 17 ust. 1 zarówno aktualnie, jak i poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf, nie znajduj ą odzwierciedlenia w brzmieniu zakwestionowanego postanowienia umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Analizowany warunek umowny stoi zatem w sprzeczno ś ci z § 17 ust,. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf (…), a do dnia 16 sierpnia 2006r. (tj. do dnia wej ś cia w ż ycie w/w rozporz ą dzenia) sta ł w sprzeczno ś ci z odpowiednikiem przedmiotowego przepisu zawartym w § 17 ust. 1 poprzednio obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002r. w sprawie okre ś lania taryf (…). Z powy ż szego wynika, i ż dzia ł anie Ch Ś PWiK Chorzów polegaj ą ce na stosowaniu w zawieranych z konsumentami umowach zapisu przewiduj ą cego, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków (…) w terminie do 25 dnia ka ż dego miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy obarczone jest cech ą bezprawno ś ci w rozumieniu art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przedmiotowy zapis umowny nie gwarantuje bowiem konsumentom co najmniej wys ł ania faktury przez us ł ugodawc ę na 14 dni przed terminem p ł atno ś ci. Powy ż sze okoliczno ś ci wskazuj ą na to, i ż zosta ł a spe ł niona pierwsza z przes ł anek (bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy) niezb ę dnych do wykazania, i ż Ch Ś PWiK Chorzów stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. 7 Nale ż y podnie ść równie ż , i ż zakwestionowane w toku niniejszego post ę powania zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci niezale ż nie od tego, jak w praktyce odbywa si ę dor ę czanie faktur konsumentom. Bez znaczenia dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie dosz ł o do naruszenia § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf pozostaje okoliczno ść , czy w rzeczywisto ś ci faktury wysy ł ane s ą do odbiorców w odpowiednim czasie. Maj ą c bowiem na wzgl ę dzie, i ż na podstawie umowy Spó ł ka mo ż e arbitralnie ustala ć termin, w którym dokonywa ć b ę dzie wysy ł ki faktur nie mo ż na w ż adnym wypadku wykluczy ć sytuacji, ż e nast ą pi to z naruszeniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Dla rozstrzygni ę cia przedmiotowej sprawy nie jest zatem istotne to, jak w rzeczywisto ś ci post ę puje przedsi ę biorca i czy wysy ł anie faktur odbywa si ę zgodnie z prawem. Istotne jest, i ż w oparciu o tre ść zawieranych w obrocie konsumenckim umów dostawca zastrzega sobie mo ż liwo ść dzia ł ania z naruszeniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, w wyniku czego zagro ż one s ą interesy najs ł abszej grupy uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Dla bytu praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów nie jest konieczne bowiem wyst ą pienie na rynku skutków dzia ł a ń sprzecznych z przepisami prawa; ju ż sama mo ż liwo ść ich wyst ą pienia uzasadnia uruchomienie ustawowych sankcji przewidzianych w ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów. Wynika to wprost z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ż e ustawy, zgodnie z którym jej re ż imowi podlegaj ą nie tylko praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów, które wywo ł ywa ł y lub aktualnie wywo ł uj ą skutki na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, ale równie ż praktyki, które cho ć by tylko hipotetycznie mog ą wywo ł ywa ć takie skutki. Powy ż ej wykazano, ż e kwestionowane zachowanie Ch Ś PWiK Chorzów jest zachowaniem bezprawnym. Dla stwierdzenia, ż e w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dosz ł o do naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci dowiedzenie, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c przedmiotow ą kwesti ę nale ż y podnie ść , ż e z brzmienia zakwestionowanego w ramach rozpatrywanego zarzutu postanowienia umownego wynika, i ż wy łą cznie w gestii Ch Ś PWiK Chorzów pozostaje kwestia daty wys ł ania lub dor ę czenia rachunku konsumentowi. W umowach brak jest jakichkolwiek gwarancji dla konsumentów, ż e wysy ł ka faktur nast ą pi w terminie co najmniej 14 dni przed dat ą p ł atno ś ci. Termin wys ł ania faktury ma bezpo ś rednie prze ł o ż enie na to, jaki czas b ę dzie przys ł ugiwa ł konsumentom na dokonanie p ł atno ś ci. Dlatego okoliczno ść , i ż na podstawie umowy to przedsi ę biorca ustala pocz ą tek biegu terminu na zap ł acenie nale ż no ś ci ś wiadczy o tym, ż e w przedmiotowej sprawie zagro ż one s ą ekonomiczne interesy konsumentów. Dzia ł anie przedsi ę biorcy mo ż e bowiem doprowadzi ć do sytuacji, i ż konsumenci, nie z w ł asnej winy, nie b ę d ą w stanie terminowo wywi ą za ć si ę z obowi ą zku p ł atno ś ci na rzecz dostawcy. To z kolei wi ąż e si ę z mo ż liwo ś ci ą obci ąż enia ich odsetkami ustawowymi za opó ź nienie w zap ł acie; zgodnie z tre ś ci ą analizowanych umów konsument ma obowi ą zek ui ś ci ć faktur ę terminowo pod rygorem naliczania odsetek za zw ł ok ę . Wprowadzenie do tre ś ci umów postanowienia przewiduj ą cego, ż e termin p ł atno ś ci up ł ywa 25 dnia miesi ą ca nast ę puj ą cego po miesi ą cu, którego dotyczy faktura, mo ż e prowadzi ć zatem do obci ąż enia konsumentów nieuzasadnionymi odsetkami za zw ł ok ę w p ł atno ś ci w przypadku, gdy nie dokonaj ą zap ł aty w terminie, a faktura wys ł ana zostanie w terminie pó ź niejszym ni ż 14 dni przed dat ą wskazan ą na rachunku. Bezpo ś redni ą konsekwencj ą pos ł ugiwania si ę w tre ś ci zawieranych umów kwestionowanym postanowieniem jest mo ż liwo ść powstania po stronie konsumentów negatywnych skutków o charakterze finansowym. Opisana praktyka Ch Ś PWiK Chorzów godzi zatem w ekonomiczne interesy konsumentów. Maj ą c powy ż sze na uwadze stwierdzi ć nale ż y, i ż praktyka Ch Ś PWiK Chorzów polegaj ą ca na zamieszczeniu w umowach zawieranych z konsumentami postanowienia, zgodnie z którym Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków na podstawie otrzymanej faktury VAT w terminie do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy, nosi znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w interesy konsumentów. 8 I.2.a. W przedmiotowej sprawie Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, i ż nie zawieraj ą postanowie ń okre ś laj ą cych tryb i terminy, w jakich mo ż e nast ą pi ć zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty. Aby stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę opisan ą w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej nale ż y wykaza ć , ż e kwestionowane zachowanie przedsi ę biorcy jest bezprawne. Aktem prawnym okre ś laj ą cym zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków jest ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż ej, zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera ć powinna m.in. postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii zawarte s ą natomiast w wydawanym przez ministra w ł a ś ciwego do spraw gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę rozporz ą dzeniu wykonawczym do w/w ustawy okre ś laj ą cym warunki prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków. Ponadto, stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 3) ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug w zakresie sposobu wzajemnych rozlicze ń okre ś la obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, którego postanowienia wi ążą strony umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków na podstawie art. 19 ust. 1 w/w ustawy. § 17 ust. 4 i 5 aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia wydanego na podstawie art. 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę tj. rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf (…) stanowi, i ż Zg ł oszenie przez odbiorc ę us ł ug zastrze ż e ń do wysoko ś ci faktury nie wstrzymuj ą jej zap ł aty. W przypadku nadp ł aty zalicza si ę j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub na żą danie odbiorcy us ł ug zwraca si ę j ą w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia wniosku w tej sprawie. To ż same brzmienie mia ł y postanowienia zawarte w § 17 ust. 2 i 3 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury w sprawie okre ś lania taryf (…) obowi ą zuj ą cego do dnia 16 sierpnia 2006r. Równie ż § 11 ust. 3 aktualnie obowi ą zuj ą cego na obszarze gmin Chorzów i Ś wi ę toch ł owice Regulaminu dostarczania wody i odprowadzanie ś cieków przewiduje, ż e W przypadku stwierdzenia nadp ł aty zalicza si ę j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci, a na żą danie odbiorcy us ł ug zwraca si ę j ą w terminie 14 dni od dnia z ł o ż enia pisemnego wniosku w tej sprawie (karta nr 290) . Zawierane przez Ch Ś PWiK Chorzów w obrocie konsumenckim umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie zawieraj ą postanowie ń informuj ą cych o zasadach rozlicze ń wynikaj ą cych z § 17 ust. 5 aktualnie obowi ą zuj ą cego rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf (…) oraz § 11 ust. 3 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków . Konsument na podstawie umowy nie dowiaduje si ę zatem, jakie przys ł uguj ą mu prawa oraz jakie obowi ą zki ci ążą na dostawcy us ł ug w zwi ą zku z rozliczeniem stwierdzonej nadp ł aty. Brak w tre ś ci umowy informacji, i ż w razie powstania nadp ł aty konsument mo ż e zaliczy ć j ą na poczet przysz ł ych nale ż no ś ci lub za żą da ć jej zwrotu w terminie 14 dni od daty z ł o ż enia w tej sprawie stosownego wniosku, ś wiadczy o tym, ż e w tre ś ci zawieranych przez Ch Ś PWiK Chorzów w obrocie konsumenckim umów nie okre ś lono wszystkich postanowie ń , do zamieszczenia których 9 obliguje art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę tj. postanowie ń dotycz ą cych sposobów i terminów wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy stronami umowy. W konsekwencji konsument nie otrzymuje kompletnej informacji o wszystkich elementach łą cz ą cego go z dostawc ą us ł ug stosunku zobowi ą zaniowego w zakresie tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki prowadzenia wzajemnych rozlicze ń . W opinii Organu Antymonopolowego okoliczno ść ta ś wiadczy o naruszeniu przez Ch Ś PWiK Chorzów art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem przepis ten nak ł ada na dostawc ę us ł ug obowi ą zek zamieszczenia w umowie postanowie ń normuj ą cych kwestie odnosz ą ce si ę do sposobów i terminów rozlicze ń , a cz ęść uregulowa ń w tym zakresie – zwi ą zana z trybem rozliczania nadp ł at – znajduje si ę w rozporz ą dzeniu wykonawczym do przedmiotowej ustawy oraz w tre ś ci Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , to konsument w momencie zawierania umowy powinien mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z tymi postanowieniami. Pogl ą d taki, uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi wiedzy o wszystkich warunkach umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów tak, aby konsument móg ł w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki nie nara ż aj ą c si ę na sankcje, a tak ż e domaga ć si ę od profesjonalisty odpowiedniego zachowania. Je ż eli zatem przepisy wykonawcze do ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i Regulamin dostarczania wody i odprowadzanie ś cieków obowi ą zuj ą cy na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki precyzuje tryb i terminy rozliczania uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy. W zwi ą zku z powy ż szym stwierdzi ć nale ż y, i ż niezamieszczenie przez Ch Ś PWiK Chorzów w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zapisów dotycz ą cych trybu i terminów, w jakich nast ą pi ć mo ż e zwrot uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty nosi znamiona bezprawno ś ci. Zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych regulacji powoduje, ż e konsumenci nie otrzymuj ą pe ł nej informacji w zakresie tych warunków umowy, które maj ą z ich punktu widzenia kluczowe znaczenie, dotycz ą bowiem praw i obowi ą zków stron umowy zwi ą zanych z prowadzeniem wzajemnych rozlicze ń . Brak w umowie zapisów reguluj ą cych tryb zwrotu nadp ł aconych kwot w istotny sposób utrudnia realizacj ę przez konsumenta jego uprawnie ń ; niew ą tpliwe godzi bowiem w interesy konsumentów nie ś wiadomo ść tego, w jaki – jasno okre ś lony przepisami prawa – sposób mog ą dysponowa ć w ł asnymi ś rodkami finansowymi. Jest to dla konsumentów tym bardziej istotne, i ż spoczywa na nich obowi ą zek terminowego regulowania faktur równie ż w przypadku zg ł oszenia zastrze ż e ń do ich wysoko ś ci (o czym stanowi § 20 ust. 3 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez Ch Ś PWiK). Konsument ma wi ę c obowi ą zek ui ś ci ć nale ż no ść w terminie niezale ż nie od faktu wniesienia reklamacji w sprawie wysoko ś ci wystawionego rachunku, co dodatkowo przemawia za tym, i ż powinien on mie ć mo ż liwo ść ustalenia na podstawie umowy, jakie s ą mo ż liwe sposoby rozliczenia ewentualnie stwierdzonej nadp ł aty, która mo ż e powsta ć np. z winy przedsi ę biorcy i by ć wynikiem zap ł acenia przez konsumenta faktury o zawy ż onej wysoko ś ci, a zg ł oszona w tym wzgl ę dzie reklamacja zostanie przez dostawc ę pozytywnie rozpatrzona. Tre ść zapisu rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mówi ą cego o sposobie rozliczania nadp ł at wskazuje na to, i ż zosta ł on skonstruowany w taki sposób, aby w mo ż liwie optymalny sposób zabezpieczy ć interesy konsumenta jako s ł abszej strony stosunku zobowi ą zaniowego. Jednak ż e okoliczno ść , i ż konsument nie dowiaduje si ę , ż e w zakresie wzajemnych rozlicze ń z dostawc ą us ł ug przys ł uguj ą mu okre ś lone prawa, mo ż e prowadzi ć do pewnych nadu ż y ć ze strony tego drugiego. Przedsi ę biorstwo mo ż e nie dotrzyma ć przewidzianego w rozporz ą dzeniu 14 – dniowego terminu na zwrot uiszczonej nadp ł aty, za ś konsumenci nie ś wiadomi istniej ą cych 10 w tym zakresie standardów nie b ę d ą egzekwowa ć od profesjonalisty w ł a ś ciwego zachowania. Konsumenci mog ą tak ż e nie posiada ć wiedzy, i ż po z ł o ż eniu stosownego wniosku mog ą za żą da ć zwrotu nadp ł aconych kwot, w zwi ą zku z czym nie skorzystaj ą w ogóle z tej mo ż liwo ś ci. Niezamieszczenie w umowie postanowie ń dotycz ą cych trybu zwrotu nadp ł aty mo ż e spowodowa ć , ż e do swobodnego uznania dostawcy us ł ug pozostanie kwestia zadysponowania ś rodkami z tego tytu ł u, podczas gdy to konsument powinien decydowa ć o tym, co zamierza zrobi ć z w ł asnymi ś rodkami pieni ęż nymi. W skrajnych przypadkach, je ż eli kwoty nadp ł at s ą wysokie, informacja o tym, w jaki sposób konsumenci mog ą nimi zadysponowa ć mo ż e mie ć znaczenie nawet z punktu widzenia planowania przez gospodarstwa domowe wydatków w danym okresie czasu. Nieuregulowanie w umowie kwestii zwi ą zanych z rozliczaniem nadp ł at jest zatem równoznaczne z tym, ż e konsument nie dowiaduje si ę o cz ęś ci przys ł uguj ą cych mu praw, o wymaganiach jakie musi spe ł ni ć , jak równie ż o obowi ą zkach ci ążą cych na dostawcy us ł ug w omawianym zakresie. Doprowadzi ć to mo ż e do sytuacji, ż e nie ś wiadomy ich istnienia konsument nie b ę dzie korzysta ł ze swoich uprawnie ń oraz wymaga ł od profesjonalisty okre ś lonego zachowania. Dlatego te ż zakwestionowana praktyka Spó ł ki godzi w interesy konsumentów; mo ż e bowiem wi ą za ć si ę z negatywnymi konsekwencjami po ich stronie wynikaj ą cymi z faktu niepe ł nej znajomo ś ci warunków umowy w zakresie prowadzenia rozlicze ń za ś wiadczone us ł ugi. Zdaniem Organu Antymonopolowego zaniechanie zamieszczenia w umowach stosownych postanowie ń informuj ą cych konsumentów o tym, na jakich zasadach i w jakim terminie mo ż e nast ą pi ć zwrot nadp ł aconych sum jest zatem dzia ł aniem bezprawnym z punktu widzenia art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i narusza interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat warunków rozlicze ń z tytu ł u umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. I.2.b. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono Ch Ś PWiK Chorzów w przedmiotowym post ę powaniu, jest zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy o zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w ten sposób, i ż wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego zwi ą zanych z terminami rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy . Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy. Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) w/w ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji. Stosownie do § 30 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, jaki obowi ą zywa ł w gminach Chorzów i Ś wi ę toch ł owice w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania Przedsi ę biorstwo winno reagowa ć niezw ł ocznie na zg ł oszone reklamacje nie d ł u ż ej jednak ni ż w ci ą gu 2 dni. Kwestie dotycz ą ce sposobów za ł atwiania reklamacji normuje równie ż Regulamin aktualnie obowi ą zuj ą cy na terenie dzia ł alno ś ci Ch Ś PWiK Chorzów. § 24 ust. 1 – 6 tego Regulaminu stanowi, ż e: 1) Odbiorcy us ł ug maj ą prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych sposobu wykonywania us ł ug przez przedsi ę biorstwo, w szczególno ś ci co do ilo ś ci i 11 jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za te us ł ugi. 2) Reklamacje zg ł aszane by ć mog ą w formie pisemnej lub osobi ś cie w siedzibie przedsi ę biorstwa. 3) Reklamacje s ą ewidencjonowane w rejestrze reklamacji. Reklamacja wniesiona osobi ś cie jest potwierdzana przez zg ł aszaj ą cego. 4) Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki, lecz w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od dnia przyj ę cia reklamacji. Postanowienia § 23 ust ę p 3-4 stosuje si ę odpowiednio. 5) Reklamacja powinna zawiera ć : a) imi ę i nazwisko (…) zg ł aszaj ą cego; b) przedmiot reklamacji; c) przedstawienie okoliczno ś ci faktycznych i prawnych uzasadniaj ą cych reklamacj ę ; d) zg ł aszane żą danie; e) numer i dat ę umowy; f) podpis zg ł aszaj ą cego – w razie zg ł aszania reklamacji pisemnej. 6) Przedsi ę biorstwo udziela odpowiedzi na reklamacj ę w formie pisemnej. Odpowied ź winna zawiera ć : a) powo ł anie podstawy prawnej; b) rozstrzygni ę cie, tj. uwzgl ę dnienie lub odmow ę uwzgl ę dnienia reklamacji wraz z uzasadnieniem; c) pouczenie w sprawie mo ż liwo ś ci dochodzenia roszcze ń w innym trybie; d) podpis upowa ż nionego pracownika reprezentuj ą cego Przedsi ę biorstwo z okre ś leniem zajmowanego przez niego stanowiska. Postanowienia zawarte w § 23 ust. 3 i 4 Regulaminu, o których mowa w tre ś ci cytowanego powy ż ej § 24 ust. 4 dotycz ą natomiast standardów udzielania informacji odbiorcom us ł ug. Przewiduj ą one, ż e informacje udzielane s ą w terminie 14 dni roboczych, o ile charakter informacji pozwala na jej podanie w takim terminie. Je ż eli udzielenie informacji wymaga dokonania ustale ń w okresie d ł u ż szym ni ż termin wskazany powy ż ej, przedsi ę biorstwo przed up ł ywem tego terminu, zawiadamia o tym fakcie osob ę , która z ł o ż y ł a pro ś b ę o informacj ę i wskazuje jej ostateczny termin udzielenia odpowiedzi. Termin ten w ż adnym wypadku nie mo ż e by ć d ł u ż szy ni ż 30 dni od dnia z ł o ż enia pro ś by. Postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w sposób wyra ź ny okre ś laj ą wi ę c, w jakich terminach przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane podj ąć dzia ł ania w zwi ą zku z reklamacjami konsumenckimi dotycz ą cymi jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz jakie s ą standardy udzielania odpowiedzi na zg ł oszone reklamacje. Cytowane zapisy nak ł adaj ą na profesjonalist ę ś ci ś le okre ś lone obowi ą zki w tym zakresie, które maj ą na celu stworzenie konsumentowi odpowiednich warunków dochodzenia roszcze ń w celu zapewnienia nale ż ytej realizacji us ł ug dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Ch Ś PWiK Chorzów nie zamie ś ci ł o postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów i standardów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji wynikaj ą cych z w/w przepisów Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W obrocie konsumenckim zachodzi natomiast, jak ju ż podniesiono, potrzeba dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu, co wynika, z uwarunkowanej przez art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi elementami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulamin zawiera postanowienia dotycz ą ce obowi ą zków dostawcy w zakresie sposobów i terminów za ł atwiania reklamacji, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy. Niezamieszczenie w tre ś ci umów kwestii zwi ą zanych ze standardami za ł atwiania reklamacji jest równoznaczne z tym, ż e umowy nie informuj ą konsumentów o wszystkich, wynikaj ą cych z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, prawach i obowi ą zkach stron umowy. Zaniechanie zamieszczenia w umowie przedmiotowych postanowie ń jest zatem dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Niezamieszczenie w umowie odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych standardów rozpatrywania reklamacji przez dostawc ę us ł ug spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów 12 negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona na ł o ż onych moc ą Regulaminu obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, ż e dostawca us ł ug ma obowi ą zek rozpatrzy ć reklamacj ę w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od daty jej zg ł oszenia przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich praw, co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Jak wykazano powy ż ej zachowania Ch Ś PWiK Chorzów zakwestionowane w pkt I niniejszej decyzji, a polegaj ą ce na: − stosowaniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowienia, zgodnie z którym odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzanie ś cieków do 25 dnia miesi ą ca nast ę pnego po miesi ą cu, którego faktura dotyczy, − niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń okre ś laj ą cych terminy i tryb zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty, − niezamieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów i standardów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, obarczone s ą cech ą bezprawno ś ci, gdy ż stoj ą w sprzeczno ś ci z – odpowiednio – § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa w sprawie okre ś lania taryf oraz art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Opisane praktyki godz ą równie ż w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej, wyczerpuj ą cej i prawdziwej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotycz ą cych wzajemnych rozlicze ń oraz praw i obowi ą zków stron umowy oraz zamieszczenie w umowach postanowie ń umo ż liwiaj ą cych dostawcy post ę powanie niezgodne z prawem, sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i godz ą c ą w interesy najs ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Nale ż y podkre ś li ć , i ż z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie przez konsumenta jego praw. Niepodawanie kompletnej informacji o warunkach wzajemnych rozlicze ń , a tak ż e o obowi ą zkach przedsi ę biorcy, mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Z kolei stosowanie w umowach bezprawnych zapisów dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów wymierne negatywne skutki finansowe. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dowiedziono zatem, ż e analizowane zachowania przedsi ę biorcy s ą bezprawne oraz godz ą w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez Ch Ś PWiK Chorzów praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. 13 Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W niniejszej sprawie ingerencja Organu Antymonopolowego jest uzasadniona, albowiem s ł u ż y ochronie tak poj ę tych interesów konsumentów. Opisane zachowania Ch Ś PWiK Chorzów dotycz ą zbiorowego interesu konsumentów, gdy ż skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć prawo wszystkich odbiorców przedsi ę biorstwa (konsumentów) do otrzymania w tre ś ci umów pe ł nej, wyczerpuj ą cej, prawdziwej i zgodnej z prawem informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e zachowania Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Chorzowie b ę d ą ce przedmiotem omawianych zarzutów, godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia przez w/w przedsi ę biorc ę art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y zatem łą cznie obydwie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawno ść dzia ł ania i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1., I.2.a. i I.2.b. sentencji niniejszej decyzji. II. W przedmiotowej sprawie Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Chorzowie postanowiono zarzut naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej poprzez zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w których tre ś ci – wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – nie okre ś lono wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym uprawnie ń odbiorców us ł ug w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania upustu nale ż no ś ci w przypadku dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci. Art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek zamieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy. Jak podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug uregulowane s ą mi ę dzy innymi w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, którego postanowienia – w tym postanowienia dotycz ą ce wymogów, jakim odpowiada ć powinna tre ść zawieranych z odbiorcami us ł ug umów – wi ążą Ch Ś PWiK na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . § 31 Regulaminu, jaki obowi ą zywa ł w gminach Chorzów i Ś wi ę toch ł owice w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, zamieszczony w Rozdziale VI Regulaminu pt. Obs ł uga i prawa odbiorcy us ł ug, przewidywa ł , ż e W przypadku stwierdzenia przez Przedsi ę biorstwo lub organ 14 Inspekcji Sanitarnej obni ż enia jako ś ci dostarczanej wody, Odbiorcy przys ł uguje upust na zasadach okre ś lonych w umowie. Cytowany przepis wyra ź nie mówi o tym, ż e konsumenci mog ą żą da ć obni ż enia nale ż no ś ci w razie stwierdzenia dostarczania wody o nienale ż ytej jako ś ci oraz przewiduje, ż e zasady ustalania upustów powinna okre ś la ć tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. W zawieranych przez Ch Ś PWiK Chorzów umowach o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków brak jest jakichkolwiek informacji o tym, ż e w przypadku dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci, odbiorca us ł ug ma prawo wyst ą pi ć do przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego o przyznanie upustu nale ż no ś ci. W umowach nie zamieszczono zatem kompletnej informacji o wszystkich przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnieniach wynikaj ą cych z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, co stoi w sprzeczno ś ci z powo ł anym przepisem art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Je ż eli bowiem Regulamin przewiduje wprost, ż e w umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków maj ą znale źć si ę postanowienia okre ś laj ą ce zasady przyznawania upustów jako ś ciowych, niedope ł nienie tego wymogu przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne stanowi naruszenie prawa. Zosta ł a zatem spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia, ż e Ch Ś PWiK stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć równie ż , ż e kwestionowane zachowanie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) oraz równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do tre ś ci zawieranych z konsumentami umów odpowiednich klauzul odno ś nie praw odbiorców do domagania si ę bonifikaty w razie dostaw wody o pogorszonej jako ś ci identyfikuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą , gdy ż powoduje, ż e nie ś wiadomi co do pe ł ni swoich praw konsumenci nie b ę d ą korzysta ć z przys ł uguj ą cych im w omawianym zakresie przywilejów. Z tego wzgl ę du kwestionowane zachowanie Ch Ś PWiK Chorzów zakwalifikowa ć nale ż y jako utrudnianie konsumentom skutecznego dochodzenia przez nich przys ł uguj ą cych im praw, co jest tym bardziej naganne, ż e skar ż ony przedsi ę biorca dzia ł a w warunkach monopolu naturalnego, w zwi ą zku z czym dysponuje si łą rynkow ą pozwalaj ą c ą na arbitralne ustalanie tre ś ci zawieranych z konsumentami umów nawet je ż eli s ą one w obiektywny sposób nierównoprawne. Nale ż y podkre ś li ć , i ż prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy wzajemnej, zgodnie z któr ą zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Upust stanowi wi ę c dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść adekwatnego do zaistnia ł ych okoliczno ś ci obni ż enia op ł at za wod ę b ę dzie dla konsumentów stanowi ł o gwarancj ę zachowania ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Zaniechanie zamieszczenia w umowie zapisów dotycz ą cych upustów jako ś ciowych mo ż e doprowadzi ć do tego, ż e odbiorcy nie b ę d ą domaga ć si ę przyznania obni ż enia nale ż no ś ci, za ś dostawca us ł ug b ę dzie mia ł mo ż liwo ść pobierania op ł at za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Analizowane zachowanie Spó ł ki prowadzi ć mo ż e zatem równie ż do naruszenia ekonomicznych interesów konsumentów. Podsumowuj ą c nale ż y stwierdzi ć , i ż niezamieszczenie w umowach postanowie ń dotycz ą cych upustów jako ś ciowych godzi w interesy konsumentów, gdy ż pozbawia ich 15 mo ż liwo ś ci zapoznania si ę z ca ł okszta ł tem warunków umowy w zakresie przys ł uguj ą cych im praw. W efekcie stwarza to konsumentom niekorzystne warunki dochodzenia roszcze ń i skutkowa ć mo ż e po stronie najs ł abszych uczestników rynku negatywnymi konsekwencjami o charakterze finansowym. Opisane zaniechanie po stronie Ch Ś PWiK Chorzów godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Wymierzone jest bowiem we wszystkich konsumentów, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jak równie ż we wszystkich potencjalnych odbiorców us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę . Dotyka zatem nieokre ś lonego z góry kr ę gu podmiotów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, ogólnospo ł ecznego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rozumianego tutaj jako prawo wszystkich konsumentów, którzy zawarli z Ch Ś PWiK umowy o dostaw ę wody i odprowadzania ś cieków do uzyskania pe ł nej informacji o wszystkich przys ł uguj ą cych im prawach wynikaj ą cych z zawartej umowy. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e dzia ł anie Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy zaistnia ł y zatem kumulatywnie obydwa warunki, których spe ł nienie niezb ę dne jest do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kwestionowane zachowanie Ch Ś PWiK Chorzów jest bowiem bezprawne i godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. W okoliczno ś ciach sprawy odnosz ą cych si ę do omawianego zarzutu zachodz ą ponadto przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie zaniechania stosowania opisanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 28.06.2006 r. W tym dniu wszed ł bowiem w ż ycie na terenie Gmin Chorzów i Ś wi ę toch ł owice nowy Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków wprowadzony na mocy Uchwa ł y nr 1/2006 Zgromadzenia Samorz ą dowego Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiego Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji z dnia 20 kwietnia 2006r. W jego postanowieniach brak jest zapisu przyznaj ą cego odbiorcom prawo do domagania si ę upustu jako ś ciowego w przypadku dostarczania wody o nienale ż ytej jako ś ci. Wobec tego nieaktualny jest równie ż wymóg, aby taki zapis znalaz ł si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć jednak, i ż brak w tre ś ci Regulaminu odpowiedniego postanowienia reguluj ą cego prawa konsumentów w omawianym zakresie nie ś wiadczy o tym, ż e konsumentom nie przys ł uguje prawo do żą dania obni ż enia nale ż no ś ci w przypadku dostaw wody niespe ł niaj ą cych norm jako ś ciowych. Prawo takie wynika bezpo ś rednio z przepisów art. 560 § 1 i 3 kodeksu cywilnego dotycz ą cych mo ż liwo ś ci żą dania obni ż enia ceny rzeczy dotkni ę tej wad ą . W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje zatem art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a tej ustawy wydaje si ę decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś lono w przedmiotowej sprawie zamieszczenie w tre ś ci zarówno wszystkich dotychczas zawartych, jak i 16 wszystkich nowo zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków : − postanowie ń reguluj ą cych termin p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi w sposób zgodny z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 127, poz. 886) postanowie ń informuj ą cych o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia za pobrane us ł ugi, − postanowie ń informuj ą cych o sposobach i terminie zwrotu uiszczonej przez konsumenta nadp ł aty; − postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania zg ł aszanych przez konsumentów reklamacji. Powy ż sze zmiany powinny zosta ć wprowadzone do tre ś ci umów nowo zawieranych z konsumentami niezw ł ocznie po dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, natomiast w przypadku umów zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. Celem okre ś lenia na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ś rodków usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym z wszystkimi konsumentami zawarte zostan ą umowy, których tre ść – w zakresie dotycz ą cym terminów p ł atno ś ci – b ę dzie zgodna z § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Budownictwa z dnia 28 czerwca 2006r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunkach rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków oraz w sposób wyczerpuj ą cy informowa ć b ę dzie o wszystkich elementach umowy wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zwi ą zanych z terminami wzajemnych rozlicze ń oraz prawami i obowi ą zkami stron umowy. W zwi ą zku z powy ż szym orzeczono jak w punkcie III sentencji niniejszej decyzji. IV. Stosownie do tre ś ci art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Chorzowsko – Ś wi ę toch ł owickiemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Chorzowie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji uzna ł zasadno ść wszystkich postawionych przedsi ę biorcy zarzutów i stwierdzi ł naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 75 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Ch Ś PWiK Chorzów kosztami przeprowadzonego post ę powania w kwocie 75 PLN (s ł ownie z ł otych: siedemdziesi ą t pi ęć ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. 17 Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie IV niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 18