RKT-63/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KOSNUEMTNÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel/Fax (0-32) 255-26-47, Tel. /Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dnia 19.12.2003r. RKT-61-s-84/03/SB DECYZJA Nr RKT- 63/2003 I. Na podstawie art. 23 c ust. 1 w zwi ą zku z art. 23 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł anie Lukas Bank S.A. ul. pl. Orl ą t Lwowskich 1, 53-605 Wroc ł aw, polegaj ą ce na stosowaniu w umowach dotycz ą cych umów po ż yczki gotówkowej, postanowie ń naruszaj ą cych przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.) w nast ę puj ą cym zakresie: 1. Stwierdzono naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, w zakresie wymogu podawania w umowie informacji o uprawnieniu i skutkach przedterminowej sp ł aty kredytu przez konsumenta. 2. Stwierdzono naruszenie art. 4 ust. 2 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, w zakresie wymogu podawania w umowie informacji o skutkach uchybienia postanowieniom dotycz ą cym zasad i terminu sp ł aty kredytu. i nakazuje si ę zaniechanie jej stosowania. II. Na podstawie art. 23 c ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: okre ś la si ę Lukas Bank S.A. ul. pl. Orl ą t Lwowskich 1, 53-605 Wroc ł aw , ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji, polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci umów o po ż yczk ę , informacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 10 oraz 12 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n.zm.). Nakaz usuni ę cia 2 trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, dotyczy zarówno w/w umów które nie zosta ł y wykonane w dacie otrzymania decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie III Na podstawie art. 100 e ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68) po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: maj ą c na uwadze wa ż ny interes konsumentów nadaje si ę decyzji w zakresie punktów I i II rygor natychmiastowej wykonalno ś ci . IV Na podstawie art. 28 ust. 6 oraz art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e nie narusza zbiorowych interesów konsumentów praktyka polegaj ą ca na zawieraniu. z konsumentami przez Lukas Bank S.A., ul. pl. Orl ą t Lwowskich 1, 53-605 Wroc ł aw umów po ż yczki gotówkowej w oparciu o wzorce umowne obowi ą zuj ą ce w dacie przeprowadzenia kontroli, tj. 06.06.2003r, które zosta ł y zredagowane w sposób nie naruszaj ą cy art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.), w zakresie obowi ą zku informowania o zasadach i terminach sp ł aty kredytu. V Na podstawie art. 72 w zwi ą zku z art. 75 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz. U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; ze zm. Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, – dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: postanawia si ę zobowi ą za ć Lukas Bank S.A. ul. pl. Orl ą t Lwowskich 1, 53-605 Wroc ł aw do poniesienia kosztów niniejszego post ę powania w wysoko ś ci 52 z ł (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t dwa). Uzasadnienie W dniu 6 czerwca 2003r. w Lukas Bank S.A. Oddzia ł , ul. Ko ś ciuszki 15 w Katowicach, przeprowadzona zosta ł a kontrola przez pracownika Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodnie z upowa ż nieniem Nr 34/2003 z dnia 4 czerwca 2003r. Przedmiotem kontroli by ł o przestrzeganie przez przedsi ę biorc ę przepisów ustawy o kredycie konsumenckim. W trakcie kontroli zgromadzono m.in. umow ę po ż yczki gotówkowej, zawart ą przez Lukas Bank S.A. Oddzia ł w Katowicach (Karty nr 47-48). W wyniku analizy zebranego w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego materia ł u dowodowego, w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym) w dniu 08.08.2003r. postanowieniem nr 1 wszcz ę to z urz ę du przeciwko Lukas Bank S.A. ul. pl. Orl ą t Lwowskich 1, 53-605 Wroc ł aw (zwany dalej Lukas Bank) 3 post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez w/w przedsi ę biorc ę bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, poprzez zawieranie umów po ż yczki gotówkowej (zwanej dalej umow ą po ż yczki) - Karty nr 47-48) w sposób naruszaj ą cy ustaw ę z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.), w nast ę puj ą cym zakresie: 1. naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim, który wymaga, aby umowa o kredyt konsumencki okre ś la ł zasady i terminy sp ł aty kredytu, 2. naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, w zakresie obowi ą zku informowania o uprawnieniu i skutkach przedterminowej sp ł aty kredytu przez konsumenta. 3. naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim, w zakresie wymogu podawania w umowie informacji o skutkach uchybienia postanowieniom dotycz ą cym zasad i terminu sp ł aty kredytu. W odpowiedzi na powy ż sze zarzuty, przedsi ę biorca w pi ś mie z dnia 25.08.2003r. (Karty nr 3-4) poinformowa ł , i ż § 1 pkt 6 umowy po ż yczki precyzyjnie i jednoznacznie okre ś la termin p ł atno ś ci poszczególnych rat. § 1 pkt 6 umowy po ż yczki informuje, i ż po ż yczkobiorca jest zobowi ą zany do sp ł aty po ż yczki wraz z odsetkami w ... ratach miesi ę cznych, p ł atnych do dnia... ka ż dego kolejnego miesi ą ca (decyduje data wp ł ywu ś rodków do banku) pocz ą wszy od.... Wyja ś niono, i ż opó ź nienie w spe ł nieniu ś wiadczenia liczone jest od dnia nast ę pnego po dniu wymagalno ś ci. Odsetki za zw ł ok ę b ę d ą naliczone w przypadku, gdy na rachunek na sp ł at ę rat nie wp ł ynie wymagana sp ł ata w terminie wynikaj ą cym wprost z umowy, od dnia nast ę pnego po terminie p ł atno ś ci. Tak wi ę c w opinii Lukas Bank umowa po ż yczki nie narusza art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim. W sprawie naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim, przedsi ę biorca wyja ś ni ł , i ż § 2 ust. 5 umowy po ż yczki podaje wszystkie informacje o uprawnieniach do wcze ś niejszej sp ł aty po ż yczki oraz o skutkach finansowych. Kwestia rozwi ą zania rachunku na sp ł at ę rat zosta ł a uregulowana w § 1 pkt 6 umowy po ż yczki, zgodnie z którym sp ł aty rat po ż yczki dokonywane s ą z rachunku na sp ł at ę rat, który Bank otwiera dla Po ż yczkobiorcy na potrzeby obs ł ugi po ż yczki. Dalsza cz ęść ust. 6 stanowi, i ż zamkni ę cie rachunku nast ą pi z chwil ą ca ł kowitego rozliczenia po ż yczki. Od dnia zamkni ę cia rachunku na sp ł at ę rat op ł ata za jego prowadzenia nie jest pobierana. Kwota pozwalaj ą ca na ca ł kowit ą , wcze ś niejsz ą sp ł at ę kredytu nie mo ż e by ć podana w umowie. Klient ma jednak mo ż liwo ść skontaktowania si ę z bankiem i uzyskania informacji o kwocie pozosta ł ej do sp ł aty. Odno ś nie naruszenia art. 4 ust. 2 pkt 12 ustawy o kredycie konsumenckim wyja ś niono, i ż § 2 pkt 7 umowy po ż yczki informuje o mo ż liwo ś ci wypowiedzenia tej umowy przez Bank. Zapis ten w opinii Lukas Bank przewiduje, i ż w przypadku zaleg ł o ś ci w sp ł acie rat Bank podejmuje dzia ł ania upominawczo-windykacyjne. Dzia ł ania te maj ą na celu sk ł onienie klienta do terminowej sp ł aty zaci ą gni ę tej po ż yczki i polegaj ą m.in. na kierowaniu do klientów listów przed egzekucyjnych, w których Bank wzywa klienta do podj ę cia sp ł aty z zagro ż eniem wypowiedzenia umowy. Opisany powy ż ej tryb post ę powania Banku w przypadku powstania zaleg ł o ś ci w sp ł acie zaci ą gni ę tej po ż yczki odpowiada wi ę c art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim. Z umowy wynika, bowiem, i ż przed wypowiedzeniem umowy po ż yczki Bank podejmuje dzia ł ania upominawcze, o których mowa w ustawie. Lukas Bank w pi ś mie z dnia 30.09.2003r. (Karty nr 26-27) przedstawi ł dodatkowe wyja ś nienia dotycz ą ce przekazywania konsumentom informacji o sposobie dokonywania przez konsumenta sp ł at z tytu ł u zaci ą gni ę tego kredytu. Zgodnie z § 1 ust. 6 stosowanej przez Lukas Bank S.A. Umowy po ż yczki gotówkowej, z której wynika, i ż „Po ż yczkobiorca zobowi ą zuje si ę do sp ł aty po ż yczki wraz z odsetkami w (...) ratach miesi ę cznych, p ł atnych do dnia (...) ka ż dego kolejnego miesi ą ca (decyduje data wp ł ywu ś rodków do Banku) (...)”. Dodatkowo w pi ś mie otrzymanym przez konsumenta wraz z ksi ąż eczk ą sp ł aty zawieraj ą cym pro ś b ę o dokonywanie wp ł at w dowolnym banku lub Urz ę dzie Pocztowym, stanowi ą cym jednocze ś nie informacj ę o tym gdzie mo ż na dokona ć sp ł aty, a tak ż e informacj ę , i ż od dnia 19 wrze ś nia 2002r. obowi ą zuj ą 4 nowe zasady rozlicze ń sp ł aty rat, polegaj ą ce na tym, ż e wp ł aty na poczet rat b ę d ą ksi ę gowane z dat ą wp ł ywu ś rodków do Lukas Banku (a nie jak dotychczas, z dniem nadania pieni ę dzy na poczcie czy dokonania przelewu) (...), która traktuje o sposobie dokonania tej ż e sp ł aty. W opinii Lukas Banku wynika z tego, i ż pomimo dok ł adnego okre ś lenia w umowie sposobu p ł atno ś ci poszczególnych rat kredytu, Bank dodatkowo wyeksponowa ł sposób dokonania sp ł at rat w pi ś mie kierowanym do klienta. Wskazane powy ż ej, kierowane do klienta informacje o miejscu i terminie sp ł aty, nie zawieraj ą rozbie ż nych informacji, ale s ą spójne i szczegó ł owe. Lukas Bank przedstawi ł równie ż opis obiegu dokumentów w placówce Banku. Zgodnie z informacjami przekazanymi, w celu umo ż liwienia klientowi otrzymania tre ś ci zawartej umowy w momencie jej podpisania przez konsumenta, Lukas Bank od 19.09.2002r. wr ę cza ł konsumentowi pe ł n ą kopi ę umowy przy jej zawieraniu. Wprowadzony wi ę c nowelizacj ą ustawy o kredycie konsumenckim (art. 4 ust. 5) obowi ą zek wr ę czania tzw. informacyjnego egzemplarza umowy by ł ju ż tym samym realizowany przez Bank od chwili wej ś cia w ż ycie ustawy. Po podpisaniu umowy w imieniu Banku umowa jest wysy ł ana do klienta wraz z nast ę puj ą cymi dokumentami: pismem stanowi ą cym podzi ę kowanie za skorzystanie z po ż yczki zawieraj ą cym jednocze ś nie informacje o miejscu i sposobie dokonania sp ł aty poszczególnych rat kredytu, (dokument za łą czony zosta ł do odpowiedzi z dnia 25.08.2003r.). Konsument otrzymuje tzw. ksi ąż eczk ę sp ł at kredytu (dokument za łą czony zosta ł do odpowiedzi z dnia 25.08.2003r.) oraz „Ceryfikat” stanowi ą cy potwierdzenie obj ę cia sp ł aty kredytu ochron ą ubezpieczeniow ą (dokument za łą czony do pisma z dnia 30.09.2003r. wraz z wyci ą giem z „Warunków ubezpieczenia kredytobiorców Lukas Bank”). Podpisana w imieniu Banku umowa jest wysy ł ana niezw ł ocznie, jednak ż e Bank nie jest w stanie okre ś li ć momentu otrzymania umowy przez klienta, ze wzgl ę du na ró ż ny co do terminu obieg pocztowy. Termin otrzymania umowy przez klienta nie przekracza zazwyczaj 14 dni. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien, w my ś l art. 6 KC, wykaza ć przedsi ę biorca /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.117 - 118/ Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. 5 Pierwsz ą zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest zawieranie umów po ż yczki (Karty nr 12-13 oraz 47-48) sprzecznych z ustaw ą o kredycie konsumenckim. Ustawa o kredycie konsumenckim reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawar ł umow ę o kredyt konsumencki, oraz obowi ą zki kredytodawcy lub podmiotu po ś rednicz ą cego w zawarciu umowy kredytowej. Zgodnie z art. 2 ust. 1 w/w ustawy o kredycie konsumenckim, przez umow ę o kredyt konsumencki rozumie si ę umow ę , na mocy, której przedsi ę biorca w zakresie swojej dzia ł alno ś ci, zwany dalej „kredytodawc ą ”, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w jakiejkolwiek postaci. Ustawa okre ś la wymagania, jakim musz ą odpowiada ć umowy o kredyt konsumencki, a tak ż e okre ś la warunki wykonania tej ż e umowy. Ustawa reguluje równie ż informacje, jakie musz ą zawiera ć og ł oszenia oraz reklamy dotycz ą ce kredytu konsumenckiego. pkt 1 Art. 4 ust. 2 pkt 10 ustawy o kredycie konsumenckim nak ł ada na bank obowi ą zek podania w umowie o kredyt konsumencki informacji o uprawnieniu i skutkach przedterminowej sp ł aty kredytu przez konsumenta. Uprawnienie konsumenta do sp ł aty kredytu przed terminem okre ś lonym w umowie jest uregulowane w art. 8 ustawy o kredycie konsumenckim. Uprawnienie to ma odzwierciedlenie w § 2 pkt 5 umowy, który stanowi, i ż Po ż yczkobiorca uprawniony jest do wcze ś niejszej sp ł aty po ż yczki poprzez wp ł at ę na rachunek ś rodków w kwocie pozwalaj ą cej na ca ł kowite rozliczenie po ż yczki, przy czym Bank pobierze ś rodki z rachunku w terminie okre ś lonym w § 1 ust. 9. W takim przypadku Po ż yczkobiorca nie jest zobowi ą zany do zap ł aty oprocentowania za okres po sp ł acie ani do zap ł aty dodatkowej prowizji za wcze ś niejsz ą sp ł at ę . Na potrzeby obs ł ugi po ż yczki Bank otwiera rachunek na sp ł at ę rat. Rachunek jest nieoprocentowany, a op ł ata za jego prowadzenie jest okre ś lona procentowo od warto ś ci udzielonej po ż yczki. Jak wynika z § 1 pkt 6 umowy zamkni ę cie rachunku nast ą pi z chwil ą ca ł kowitego rozliczenia po ż yczki. Zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim kredytodawca obowi ą zany jest rozliczy ć si ę z konsumentem w terminie 14 dni od dnia dokonania sp ł aty kredytu. Jest to maksymalny termin na rozliczenie sp ł aty kredytu okre ś lony przez art. 8 ust. 4 ustawy o kredycie konsumenckim. Tak wi ę c bior ą c pod uwag ę , i ż dokonanie sp ł aty kredytu nast ę puje w terminie wnoszenia rat, i dopiero w okresie do 14 dni mo ż e nast ą pi ć ca ł kowite rozliczenie, to zamkni ę cie rachunku nie b ę dzie dokonane z dat ą przedterminowego sp ł acenia kredytu lecz w terminie do 14 dni od tego terminu, czyli w nast ę pnym okresie rozliczeniowym za prowadzenie rachunku. Bior ą c to pod uwag ę mo ż e zaistnie ć sytuacja naliczenia op ł aty z tytu ł u prowadzenia rachunku po sp ł acie, a przed rozliczeniem kredytu. Op ł ata jak ą pobiera Bank z tytu ł u prowadzenia rachunku na sp ł at ę rat ma wp ł yw na finansowe koszty jakie ponosi konsument w zwi ą zku z zaci ą gni ę t ą po ż yczk ą . Wynika to z faktu, i ż przedmiotowy rachunek zosta ł utworzony wy łą cznie do obs ł ugi zad ł u ż enia. Dlatego te ż nale ż y przyj ąć , i ż okre ś lenie terminu zako ń czenia pobierania op ł at za prowadzenie rachunku na sp ł aty jest bardzo istotne dla konsumenta. Wielko ść jak ą musi konsument ui ś ci ć , aby sp ł aci ć zaci ą gni ę te zobowi ą zanie jest uzale ż nione od wielu czynników w tym równie ż od konieczno ś ci ponoszenia op ł at za prowadzony rachunek na sp ł aty rat. Zgodnie z tre ś ci ą umowy, Bank ma mo ż liwo ść naliczenia op ł aty za okres po sp ł acie kredytu do momentu rozliczenia kredytu. Jak wynika z wyja ś nie ń przedstawionych w pi ś mie z dnia 25.08.2003r. dopiero od dnia zamkni ę cia rachunku na sp ł at ę rat op ł aty za jego prowadzenie nie s ą pobierane. Jednak faktycznie z tre ś ci umowy nie wynika, czy taka jest faktyczna praktyka, a tak ż e, czy op ł ata za prowadzenie rachunku jest pobierana za ca ł y okres miesi ę czny, z uwagi, i ż op ł aty za prowadzenie rachunku s ą pobierane za ka ż dy rozpocz ę ty miesi ą c, czy te ż op ł ata naliczana jest proporcjonalnie od momentu przedterminowej sp ł aty zobowi ą zania do rozliczenia przez Bank po ż yczki. Poniewa ż rachunek na sp ł aty rat zosta ł utworzony wy łą cznie do obs ł ugi po ż yczki sprawy zwi ą zane z prowadzeniem rachunku z tytu ł u udzielonego kredytu powinny by ć jednoznacznie okre ś lone w tre ś ci umowy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze ustalenia organ antymonopolowy uzna ł , i ż tre ść umowy nie przekazuje informacji o skutkach przedterminowej sp ł aty kredytu przez konsumenta w sprawie prowadzenia rachunku na sp ł at ę rat. 6 Pkt 2 § 2 pkt 7 umowy stanowi, i ż w przypadku braku wp ł aty raty w terminie (wynikaj ą cym z harmonogramu ustalonego niniejsz ą umow ą ), Bank podejmie dzia ł ania upominawczo – windykacyjne. Bank ma prawo wypowiedzie ć umow ę w przypadku zaistnienia zaleg ł o ś ci w wysoko ś ci dwóch rat z zachowaniem 30 dniowego terminu wypowiedzenia. Natomiast zgodnie z art. 14 ustawy o kredycie konsumenckim, w razie zw ł oki konsumenta z zap ł at ą dwóch pe ł nych rat kredytu, kredytodawca mo ż e wypowiedzie ć umow ę po uprzednim wezwaniu konsumenta, w trybie okre ś lonym w umowie kredytowej, do zap ł aty zaleg ł ych rat w terminie nie krótszym ni ż 7 dni od otrzymania wezwania pod rygorem wypowiedzenia umowy. Termin wypowiedzenia umowy nie mo ż e by ć krótszy ni ż 30 dni. Zacytowany powy ż ej zapis umowy podaje, jakie prawa przys ł uguj ą Bankowi, gdy Konsument nie wp ł aci dwóch kolejnych rat. Zgodnie z tre ś ci ą umowy Bank w takiej sytuacji, mo ż e podj ąć dzia ł ania upominawczo – windykacyjne. Tak wi ę c, Bank mo ż e podj ąć dzia ł ania windykacyjne bez konieczno ś ci wezwania, upomnienia. Umowa nie mówi nic o sytuacjach, które uprawniaj ą Bank do wypowiedzenia umowy, o których mowa w art. 14 ustawy, a wi ę c, i ż nie wp ł acenie dwóch pe ł nych rat kredytu grozi wypowiedzeniem umowy przez Bank po uprzednim wezwaniu w terminie 7 dni do uiszczenia zaleg ł ych rat. Dodatkowo ustawa o kredycie konsumenckim nak ł ada na Bank obowi ą zek okre ś lenie w umowie trybu wzywania konsumenta do uiszczenia zaleg ł ych rat. Nazwanie w umowie czynno ś ci, jakie Bank podejmie w sytuacji, gdy konsument b ę dzie zalega ł z zap ł at ą rat w szczególno ś ci z zap ł at ą dwóch pe ł nych rat jako „podejmowanie dzia ł a ń upominawczo – windykacyjnych” nie jest wystarczaj ą ce, aby mo ż na uzna ć , i ż zosta ł wykonany obowi ą zek na ł o ż ony przez ustaw ę okre ś lenia trybu wzywania do zap ł aty zaleg ł ych rat. Zastrze ż enie przez Bank w umowie, i ż „Bank ma prawo wypowiedzie ć umow ę w przypadku zaistnienia zaleg ł o ś ci w wysoko ś ci dwóch rat z zachowaniem 30 dniowego terminu wypowiedzenia”, nie gwarantuje Konsumentowi, i ż przed wypowiedzeniem umowy, gdy zaistniej ą przedmiotowe okoliczno ś ci zostanie wezwana do uiszczenia zaleg ł ych rat w terminie nie krótszym ni ż 7 dni. W my ś l art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów dla stwierdzenia, ż e przedsi ę biorca stosuje praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów niezb ę dne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: dzia ł anie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i zarazem narusza ć zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa o kredycie konsumenckim zgodnie z art. 1 reguluje zasady i tryb zawierania umów o kredyt konsumencki, zasady ochrony konsumenta, który zawar ł umow ę o kredyt konsumencki, oraz obowi ą zki przedsi ę biorcy, który udzieli ł kredytu konsumenckiego. Przedmiotowa ustawa jest ustaw ą minimaln ą , a wi ę c postanowienia umowy nie mog ą by ć mniej korzystne dla konsumenta, ni ż zapisy ustawy. Zgodnie z art. 17 ustawy o kredycie konsumenckim postanowienia umowne nie mog ą wy łą cza ć ani ogranicza ć uprawnie ń konsumenta przewidzianych w ustawie, tak ż e w razie dokonania wyboru prawa obcego. W takich przypadkach stosuje si ę przepisy ustawy. Ustawa w art. 4 i 5 szczegó ł owo okre ś la, i ż umowa o kredyt konsumenckim powinna by ć zawarta na pi ś mie, chyba ż e odr ę bne przepisy przewiduj ą inn ą szczególn ą form ę , a tak ż e wymienia jakie informacje koniecznie przedsi ę biorca musi przedstawi ć konsumentowi, przy zawarciu umowy. Kredytodawca obowi ą zany jest niezw ł ocznie dor ę czy ć konsumentowi umow ę . Bior ą c pod uwag ę powy ż sze jako minimum obowi ą zków na ł o ż onych na bank jest przedstawienie Konsumentom informacji, o których mowa w ustawie o kredycie konsumencki w taki sposób, aby mogli oni w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, a tak ż e wykonywa ć obowi ą zki nienara ż aj ą c si ę na kary. Dlatego, praktyki, np. brak jasnych pe ł nych informacji w umowach, które s ą wymagane przez ustaw ę o kredycie konsumenckim, powoduj ą , i ż mog ą zosta ć uznane jako sprzeczne z prawem Celem ustawy o kredycie konsumenckim, która jest implementacj ą Dyrektywy Rady 87/102/EEC z dnia 22 grudnia 1986r. w sprawie harmonizacji ustaw i przepisów wykonawczych Pa ń stw Cz ł onkowskich dotycz ą cych kredytów konsumenckich, jest doprowadzenie do ekwiwalentno ś ci pomi ę dzy wiedz ą jak ą posiada przedsi ę biorca, a wiedz ą któr ą posiada konsument zawieraj ą c umow ę o kredyt konsumencki. W celu doprowadzenia do takiego 7 wyrównania konsument powinien otrzyma ć stosowan ą informacj ę o warunkach i kosztach kredytu oraz o swoich zobowi ą zaniach. Poniewa ż warunki kredytowe mog ą by ć dla konsumenta niekorzystne, a skuteczniejsz ą ochron ę konsumenta zapewni ć mo ż e przyj ę cie pewnych wymogów, dlatego, te ż tak wa ż ne jest przestrzeganie przez kredytodawc ę minimum informacji, które musi zawiera ć umowa, o których mowa w ustawie o kredycie konsumenckim. Umowa zawierana przez profesjonalist ę ze s ł abszym konsumentem powinna dostarcza ć informacje przynajmniej wymagane przez ustaw ę . Niewystarczaj ą ce jest podanie tylko cz ęś ci sposobu uregulowania przez ustaw ę o kredycie konsumenckim np. rozliczenia udzielonego kredytu w sytuacji wcze ś niejszej sp ł aty kredytu, gdy ż przedstawienie tylko cz ęś ci informacji mo ż e zdezorientowa ć konsumentów. Zawieranie przez Lukas Bank umów z konsumentami, które nie podaj ą konsumentom wszystkich informacji, o których mowa w ustawie o kredycie konsumenckim, jest niezgodne z ni ą i nale ż y uzna ć za bezprawne. Spe ł niona, wi ę c zosta ł a pierwsza przes ł anka konieczna do uznania zachowania Lukas Bank za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Drug ą przes ł ank ą , której wykazanie jest niezb ę dne dla stwierdzenia, i ż przedsi ę biorca stosuje praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów jest ustalenie, i ż jego bezprawne dzia ł anie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Ustawa antymonopolowa reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku, jak i wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Zdaniem organu antymonopolowego zakwestionowane w przedmiotowej decyzji dzia ł anie przedsi ę biorcy - polegaj ą ce na nie podawaniu w zawieranych umowach wszystkich informacji, które zgodnie z ustaw ą o kredycie konsumenckim powinna zawiera ć - godzi w interes konsumentów. Poprzez niepodanie w umowie informacji o prawach i obowi ą zkach strony umowy wynikaj ą cych z ustawy o kredycie konsumenckim, mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumenta z jego praw, ale równie ż do niewywi ą zywania si ę z obowi ą zków. Dodatkowo podanie tylko ogólnych informacji o obowi ą zkach Banku, a tak ż e jego prawach mo ż e doprowadzi ć , do nieegzekwowania zachowa ń , które wymusza ustawa o kredycie konsumenckim na profesjonali ś cie. W niniejszej sprawie zosta ł naruszony interes nieograniczonej liczby konsumentów, którzy zawarli umowy po ż yczki gotówkowej. Tak, wi ę c brak w umowach wszystkich informacji, o których mowa w ustawie o kredycie konsumenckim, a tak ż e podanie cz ęś ci informacji w nieodpowiedni sposób narusza zbiorowy interes konsumentów i tym samym zasadne by ł o podj ę cie dzia ł a ń przewidzianych w ustawie antymonopolowej, maj ą cych na celu ochron ę konsumentów. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I sentencji decyzji. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w decyzji, Prezes Urz ę du mo ż e okre ś li ć ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu. Ś rodkiem usuni ę cia skutków praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów w celu wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, nale ż y uzna ć umieszczenie w umowach po ż yczki gotówkowej, czy te ż w innych integralnych cz ęś ciach umowy, informacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 10 i 12 ustawy z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.). Nakaz usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, dotyczy zarówno w/w umów które nie zosta ł y wykonane w dacie otrzymania decyzji, a tak ż e w nowych umowach zawieranych po tej dacie. 8 Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji. Art. 100e) ustawy antymonopolowej, umo ż liwia Prezesowi Urz ę du nadania decyzji w ca ł o ś ci lub w cz ęś ci rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, je ż eli wymaga tego wa ż ny interes konsumentów. W przedmiotowym przypadku wa ż ny interes konsumentów upatruje si ę w interesie ekonomicznym konsumenta. Umowy, których postanowienia poddano kontroli maj ą za zadanie uregulowa ć relacje pomi ę dzy przedsi ę biorc ą , oraz konsumentem, który zaci ą ga zobowi ą zanie finansowe w banku w postaci po ż yczki. Tak wi ę c brak informacji, o których umowa w pkt I i II sentencji mo ż e spowodowa ć , i ż konsumenci nie b ę d ą korzysta ć z pe ł ni swoich praw. Z uwagi na przedmiotowe zagro ż enie interesu ekonomicznego konsumentów, nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalno ś ci, jest uzasadnione. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt III sentencji. W wyniku powtórnej analizy zgromadzonych informacji, organ antymonopolowy uzna ł za zasadne stwierdzi ć , i ż Lukas Bank nie narusza zbiorowych interesów konsumentów, w poni ż ej podanym zakresie. Organ Antymonopolowy wszczynaj ą c niniejsze post ę powanie zarzuci ł Lukas Bank i ż mo ż e podejmowa ć bezprawne dzia ł ania nosz ą ce znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów , co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23 a ust. 1 i 2 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w ten sposób, ż e w umowie pod nazw ą „umowa kredytu gotówkowego” brak by ł o informacji, o których mowa w art. 4 ust. 2 pkt 3 ustawy o kredycie konsumenckim, który wymaga, aby umowa o kredyt konsumencki okre ś la ł a zasady i terminy sp ł aty kredytu. W przedmiotowej sprawie mimo, i ż konsument mo ż e by ć zdezorientowany w zakresie, powi ą zania rachunku na sp ł at ę rat, z procesem sp ł aty po ż yczki to przyj ąć nale ż y, i ż zapis o tre ś ci „Po ż yczkobiorca zobowi ą zuje si ę do sp ł aty po ż yczki wraz z odsetkami w (...) ratach miesi ę cznych, p ł atnych do dnia (...) ka ż dego kolejnego miesi ą ca (decyduje data wp ł ywu ś rodków do banku), pocz ą wszy od (...).” jednoznacznie okre ś la, ż e konsument jest zobowi ą zany do zap ł aty rat do okre ś lonego dnia podanego w umowie. Ponowna analiza umów dokonana w toku post ę powania wykaza ł a zatem, ż e w umowach kredytu gotówkowego zawarta jest informacja o zasadach i terminach sp ł aty kredytu, a wi ę c omawiany zarzut zosta ł oparty na b łę dnych ustaleniach faktycznych. W przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w pkt IV sentencji. Na podstawie art. 72 ustawy antymonopolowej, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca lub zwi ą zek przedsi ę biorców, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, organ antymonopolowy rozstrzyga o kosztach, w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Lukas Bank w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania organ antymonopolowy w punkcie I ppkt 1 i 2 decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy antymonopolowej. Kosztami niniejszego post ę powania dla organu antymonopolowego, s ą wydatki w wysoko ś ci 52 z ł zwi ą zane z korespondencj ą pomi ę dzy organem antymonopolowym a przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z powy ż szym organ antymonopolowy postanowi ł obci ąż y ć Lukas Bank kosztami post ę powania w wysoko ś ci 52 z ł (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t dwa) Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w punkcie V sentencji decyzji. 9 Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie zawarte w punkcie V niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral