RKT-61/2007

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 05. 12. 2007 r. RKT – 61 – 16/07/AD DECYZJA Nr RKT - 61 /2007 Stosownie do art. 33 ust. 6 ustawy z dnia 16 lutego 2007r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. Nr 50, poz. 331 ze zm.) i § 7 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2007r. w sprawie w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 134, poz. 939), - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. po przeprowadzeniu wszcz ę tego z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, przeciwko Franciszkowi G., Piotrowi G. i Romanie G., prowadz ą cym wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki o nazwie „GRZ” Spó ł ka Cywilna Franciszek G., Romana G., Piotr G. w Rudzie Ś l ą skiej, ul. (...), na podstawie art. 26 ust. 1 o ochronie konkurencji i konsumentów uznaje si ę za naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów praktyki polegaj ą ce na stosowaniu w umowach o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych z konsumentami nast ę puj ą cych postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 ustawy z dnia 17 listopada 1964r. – Kodeks post ę powania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296, z pó źń . zm.): 1. „Nie uiszczenie op ł aty okre ś lonej w § 5.1. w sposób i w terminie okre ś lonym w § 5.2. lub § 5.3. powodowa ć b ę dzie rozwi ą zanie z Przyjmuj ą cym us ł ug ę niniejszej umowy oraz rodzi ć b ę dzie po stronie Przyjmuj ą cego us ł ug ę konieczno ść dokonania w terminie 7 dni od daty rozwi ą zania umowy op ł aty za przedmiot umowy, w wysoko ś ci stanowi ą cej ró ż nic ę pomi ę dzy kwot ą okre ś lon ą w § 5.1., a łą czn ą kwot ą op ł at uiszczonych przez Przyjmuj ą cego us ł ug ę , okre ś lonych w § 5.3 ”., 2. „ Odst ą pienie przez Przyjmuj ą cego us ł ug ę od umowy nie zwalnia go od obowi ą zku uiszczenia na rzecz Ś wiadcz ą cego us ł ug ę nale ż no ś ci finansowych okre ś lonych w § 5 niniejszej umowy” , 3. „ Przyjmuj ą cy us ł ug ę o ś wiadcza, ż e na podstawie art. 777 k.p.c. poddaje si ę egzekucji do wysoko ś ci kwoty (1584) z ł z tytu ł u wykonywania przez Ś wiadcz ą cego us ł ug ę przedmiotu niniejszej umowy ”, 4. „ S ą dem w ł a ś ciwym dla spraw zwi ą zanych z niniejsz ą umow ą jest S ą d Rejonowy w Rudzie Ś l ą skiej ” i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II Na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nak ł ada si ę na Franciszka G., Piotra G. i Roman ę G., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki o nazwie „GRZ” Spó ł ka Cywilna Franciszek G., Romana G., Piotr G. w Rudzie Ś l ą skiej, ul. (...), solidarnie kar ę pieni ęż n ą w wysoko ś ci 1 500 (s ł ownie: tysi ą ca pi ę ciuset z ł otych), p ł atn ą do bud ż etu pa ń stwa, z tytu ł u naruszenia zakazu, o jakim mowa w art. 24 ust. 1 i 2 pkt. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w zakresie opisanym w punktach I 1 - 4 sentencji niniejszej decyzji. 1 III. Na podstawie art. 77 ust. 1 w zwi ą zku z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów solidarnie obci ąż a si ę Franciszka G., Piotra G. i Roman ę G., prowadz ą cych wspólnie dzia ł alno ść gospodarcz ą w ramach spó ł ki o nazwie „GRZ” Spó ł ka Cywilna Franciszek G., Romana G., Piotr G. w Rudzie Ś l ą skiej, ul. (...), kosztami opisanego na wst ę pie post ę powania w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów oraz zobowi ą zuje si ę tych przedsi ę biorców solidarnie do zwrotu Prezesowi Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kosztów post ę powania w kwocie 73 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ę ciu trzech z ł otych). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej tak ż e Prezesem Urz ę du) przeprowadzono post ę powanie wyja ś niaj ą ce (RKT-403-07/07/AD) w sprawie dzia ł alno ś ci Franciszka G., Romany G. i Piotra G. (zwanych dalej tak ż e przedsi ę biorcami), w toku którego powzi ę to podejrzenie, ż e mog ą oni stosowa ć praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą ce na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami klauzulami uznanymi za abuzywne i wpisanymi do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone (zwanego dalej tak ż e rejestrem) prowadzonego przez Prezesa Urz ę du. W zwi ą zku z poczynionymi wst ę pnymi ustaleniami konieczne sta ł o si ę wszcz ę cie niniejszego post ę powania, co uczyniono Postanowieniem nr 1 z dnia 14. 06. 2007r. (dowód: karta nr 1). W toku przedmiotowego post ę powania przedsi ę biorcy nie ustosunkowali si ę do postawionych im zarzutów, a jedynie przed ł o ż yli dokumenty obejmuj ą ce informacje na temat osi ą gni ę tych przez nich w 2006r. przychodów (dowód: karty nr 72 - 79). Pismem z dnia 13. 11. 2007r. (dowód: karta nr 81) zawiadomiono o zako ń czeniu zbierania materia ł u dowodowego. W wyznaczonym terminie przedsi ę biorcy skorzystali / nie skorzystali z przys ł uguj ą cego im prawa zapoznania si ę ze zgromadzonym materia ł em dowodowym. W tych okoliczno ś ciach sprawy mo ż liwe sta ł o si ę zako ń czenie niniejszego post ę powania i wydanie decyzji ko ń cz ą cej j ą . Prezes Urz ę du ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny: Franciszek G. prowadzi dzia ł alno ść gospodarcz ą w oparciu o wpis do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta Bielsko – Bia ł a pod numerem (...) (dowód: karta nr 8). Romana G. prowadzi dzia ł alno ść na podstawie wpisu do ewidencji dzia ł alno ś ci gospodarczej Prezydenta Miasta Ruda Ś l ą ska pod numerem (...) (dowód: karta nr 7), a Piotr G. na podstawie wpisu do tej samej ewidencji pod numerem (...) (dowód: karta nr 9). Wszyscy ww. przedsi ę biorcy dzia ł aj ą wspólnie w ramach spó ł ki cywilnej o nazwie „GRZ” Spó ł ka Cywilna Franciszek G., Romana G., Piotr G. (dowód: karty nr 10 – 12). Przedsi ę biorcy ś wiadcz ą na rzecz konsumentów us ł ugi edukacyjne w ramach kursów przygotowuj ą cych do egzaminów eksternistycznych z zakresu liceum ogólnokszta ł c ą cego. Przy zawieraniu umów w zakresie ś wiadczenia ww. us ł ug edukacyjnych przedsi ę biorcy wykorzystuj ą wzór „Umowy o ś wiadczenie us ł ugi kszta ł cenia” (dowód: karta nr 16, zwanej dalej tak ż e umow ą ) oraz „Ogólne warunki ś wiadczenia us ł ugi kszta ł cenia przez S.C. „GRZ” F. G., P. G., R. G. prowadz ą c ą Centrum Kszta ł cenia Kursowego „Roma” (dowód: karta nr 17, zwane dalej tak ż e ogólnymi warunkami). Konsumenci sk ł adaj ą równie ż podania, a tak ż e o ś wiadczenia i wnioski przyjmuj ą cego us ł ug ę Centrum Kszta ł cenia Kursowego „Roma” (dowód: karty nr 15, 18 – 19, 22 - 23, 26 - 27, 30 - 31, 34, 38, 40, 42, 45 - 47). W toku niniejszego post ę powania zgromadzono umowy faktycznie zawarte z konsumentami (dowód: karty nr 20, 24, 28, 32, 39, 44, 49), których zapisy s ą identyczne z regulacjami wynikaj ą cymi z ww. wzorców umownych. 2 W ramach prowadzonych czynno ś ci ustalono, ż e § 6 ust. 1 umów faktycznie zawartych zawiera nast ę puj ą c ą regulacj ę : „Nie uiszczenie op ł aty okre ś lonej w § 5.1. w sposób i w terminie okre ś lonym w § 5.2. lub § 5.3. powodowa ć b ę dzie rozwi ą zanie z Przyjmuj ą cym us ł ug ę niniejszej umowy oraz rodzi ć b ę dzie po stronie Przyjmuj ą cego us ł ug ę konieczno ść dokonania w terminie 7 dni od daty rozwi ą zania umowy op ł aty za przedmiot umowy, w wysoko ś ci stanowi ą cej ró ż nic ę pomi ę dzy kwot ą okre ś lon ą w § 5.1., a łą czn ą kwot ą op ł at uiszczonych przez Przyjmuj ą cego us ł ug ę , okre ś lonych w § 5.3 ”. § 7 umów stanowi, ż e „ Odst ą pienie przez Przyjmuj ą cego us ł ug ę od umowy nie zwalnia go od obowi ą zku uiszczenia na rzecz Ś wiadcz ą cego us ł ug ę nale ż no ś ci finansowych okre ś lonych w § 5 niniejszej umowy” . Te same dokumenty w § 8 stanowi ą , ż e „ Przyjmuj ą cy us ł ug ę o ś wiadcza, ż e na podstawie art. 777 k.p.c. poddaje si ę egzekucji do wysoko ś ci kwoty (1584) z ł z tytu ł u wykonywania przez Ś wiadcz ą cego us ł ug ę przedmiotu niniejszej umowy ”. Doda ć nale ż y, ż e o ś wiadczenie i wniosek przyjmuj ą cego us ł ug ę w pkt. 3 zawiera nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Przyjmuj ą cy us ł ug ę o ś wiadcza, i ż jako d ł u ż nik Ś wiadcz ą cego us ł ug ę , na podstawie art. 777 k.p.c. poddaje si ę egzekucji ś wiadcze ń do kwoty 1584 z ł s ł ownie TYSI Ą C PI ĘĆ SET OSIEMDZIESI Ą T CZTERY Z Ł OTYCH w przypadku nie dokonania przez niego op ł aty kwoty okre ś lonej w pkt 1 niniejszego wniosku oraz w § 5 Umowy o ś wiadczeniu us ł ugi kszta ł cenia” . Stosownie do § 10 badanych umów „ S ą dem w ł a ś ciwym dla spraw zwi ą zanych z niniejsz ą umow ą jest S ą d Rejonowy w Rudzie Ś l ą skiej ”. Wysoko ść osi ą gni ę tych przez przedsi ę biorców przychodów ustalono na podstawie przes ł anych przez nich zezna ń podatkowych dotycz ą cych 2006r. (dowód: karty nr 72 - 79). Prezes Urz ę du zwa ż y ł , co nast ę puje. Przes ł ank ą wst ę pn ą , która musi zosta ć ustalona w toku post ę powania prowadzonego na podstawie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest to, czy dosz ł o do naruszenia interesu publicznoprawnego. Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e podejmowa ć dzia ł ania wy łą cznie w interesie publicznym, dzia ł ania podejmowane w tym trybie s ł u żą ochronie interesu ogólnospo ł ecznego. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów znajduje zastosowanie tylko wówczas, gdy zagro ż ony lub naruszony zostaje interes publiczny polegaj ą cy na zapewnieniu w ł a ś ciwych warunków funkcjonowania rynku gospodarczego. Zasadniczo przyjmuje si ę , ż e do naruszenia interesu publicznego dochodzi wówczas, gdy skutki dzia ł a ń sprzecznych z przepisami przywo ł anej ustawy godz ą w szerszy kr ą g uczestników rynku. W niniejszej sprawie przes ł anka ta zosta ł a spe ł niona. Post ę powanie przeciwko przedsi ę biorcom zosta ł o wszcz ę te w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez nich praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z art. 24 ust. 1 tej ustawy stosowanie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów jest zakazane. W art. 24 ust. 2 ww. ustawy wskazano, ż e przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorców, a w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w Kodeksie post ę powania cywilnego (zwanym dalej tak ż e Kpc). Aby dosz ł o do naruszenia ww. przepisu prawa musz ą zosta ć spe ł nione nast ę puj ą ce przes ł anki: - zachowanie przedsi ę biorcy musi by ć bezprawne i - musi ono godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. 3 Pierwsza z wymienionych przes ł anek zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorcy podejmuj ą dzia ł ania sprzeczne z prawem tj. zakazane ustaw ą lub, gdy nie dope ł niaj ą ci ążą cego na nich obowi ą zku. Przyk ł ad takiego zachowania mo ż e stanowi ć pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim postanowieniami umownymi uznanymi przez s ą d, zasadniczo przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwany dalej tak ż e SOKiK) za niedozwolone i wpisanymi do prowadzonego przez Prezesa Urz ę du rejestru. Druga z przes ł anek jest spe ł niona, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorców godzi w interesy konsumentów, jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem interesy nieograniczonej liczby podmiotów, których nie da si ę zidentyfikowa ć , interesy konsumentów, jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. Zauwa ż y ć nale ż y, ż e Prezes Urz ę du mo ż e stwierdzi ć stosowanie przez przedsi ę biorc ę praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cej na pos ł ugiwaniu si ę postanowieniem wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych bez wzgl ę du na to, czy postanowienie uznane przez SOKiK za abuzywne by ł o stosowane przez przedsi ę biorc ę , przeciwko któremu jest prowadzone post ę powanie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, czy te ż przez inny podmiot. S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 02. 12. 2005r. (sygn. akt VI ACa 760/05) wskaza ł , ż e zgodnie z art. 23 a ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t. j. Dz. U. z 2005r. Nr 244, poz. 2080 ze zm.) praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów jest pos ł ugiwanie si ę postanowieniem wpisanym do rejestru w oderwaniu od zagadnienia, czy wpis do rejestru powsta ł w zwi ą zku ze stosowaniem wzorca umowy przez ten podmiot, co do którego bada si ę stosowanie praktyki. S ą d Apelacyjny w Warszawie orzek ł , ż e naruszenie interesów konsumentów mo ż e nast ą pi ć w wyniku dzia ł a ń podmiotów, które stosuj ą klauzule abuzywne wpisane do rejestru, przy czym wpis do rejestru zwi ą zany jest z dzia ł aniami innych kontrahentów konsumentów. Podobne twierdzenie S ą d Apelacyjny zawar ł we wcze ś niejszym wyroku, tj. w orzeczeniu z dnia 29. 09. 2005r. (sygn. akt VI ACa 381/05), gdzie przywo ł uj ą c stanowisko S ą du Najwy ż szego wyra ż one w uchwale z dnia 19. 12. 2003r. III CZP 95/03 (OSNC 2005/2/25), wskaza ł , ż e wyrok uwzgl ę dniaj ą cy powództwo przez uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone i zakazanie ich stosowania ma, zgodnie z art. 479 43 Kpc, od chwili wpisania do odpowiedniego rejestru, skutek tak ż e wobec osób trzecich. Zgodnie ze stanowiskiem SOKiK wyra ż onym w wyroku z dnia 25. 05. 2005r. (sygn. akt XVII Ama 46/04), dla uznania, i ż okre ś lona klauzula jest niedozwolonym postanowieniem umownym wpisanym do rejestru klauzul niedozwolonych wystarczy stwierdzenie, ż e mie ś ci si ę ona w hipotezie klauzuli wpisanej do rejestru i nie jest konieczna literalna zgodno ść porównywanych klauzul. Czynnikiem przes ą dzaj ą cym o podobie ń stwie dwóch klauzul powinien by ć zatem zamiar, cel, jakiemu ma s ł u ż y ć kwestionowane postanowienie. Je ś li cel utworzenia spornej klauzuli odpowiada celowi sformu ł owania klauzuli uznanej za niedozwolon ą , oba zapisy mo ż na uzna ć za to ż same. Trafno ść przedmiotowego rozstrzygni ę cia SOKiK potwierdzi ł S ą d Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 26. 04. 2006r. (sygn. akt VI ACa 1220/05). Stanowisko, zgodnie z którym stosowanie postanowie ń wzorców umowy o tre ś ci to ż samej z tre ś ci ą postanowie ń uznanych za niedozwolone prawomocnym wyrokiem SOKiK i wpisanych do rejestru mo ż e by ć uznane w stosunku do innego przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, potwierdzi ł S ą d Najwy ż szy z uchwale z dnia 13. 07. 2006r. (sygn. III SZP 03/06). Pomimo, i ż ww. orzeczenia s ą dów by ł y wydane na gruncie ówcze ś nie obowi ą zuj ą cej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów z 2000r., to nale ż y je uzna ć za aktualne tak ż e i pod rz ą dzami nowej ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, która analogicznie reguluje rozwa ż an ą kwesti ę . 4 Uwzgl ę dniaj ą c charakter praktyk opisanych w tej decyzji nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e w rozwa ż anej sprawie przes ł anka naruszenia zbiorowych interesów konsumentów zosta ł a spe ł niona. Badane praktyki przedsi ę biorców, które opisano szczegó ł owo poni ż ej, godz ą w interesy nie tylko poszczególnych osób, ale przede wszystkim w interesy ogó ł u konsumentów, ca ł ej ich zbiorowo ś ci. Niekorzystne skutki prowadzonych przez przedsi ę biorców dzia ł a ń maj ą wp ł yw na szerok ą grup ę konsumentów, którzy zawarli z nimi umowy. Stanowi ą one zagro ż enie tak ż e dla tych wszystkich konsumentów, którzy potencjalnie mog ą sta ć si ę kontrahentami przedsi ę biorców, przeciwko którym jest prowadzone niniejsze post ę powanie. Ich zachowania oddzia ł uj ą wi ę c lub mog ą oddzia ł ywa ć na nieoznaczon ą grup ę osób, której sk ł ad ulega systematycznym zmianom. Potencjalnie ka ż dy mo ż e bowiem zawrze ć umow ę w zakresie kszta ł cenia, a jedynym warunkiem jaki konsumenci musz ą wype ł ni ć jest z ł o ż enie wymaganych dokumentów i dokonanie wp ł aty, co nara ż a szerok ą rzesz ę podmiotów na niekorzystne konsekwencje wymierzonych przeciwko nim praktyk. Zagadnienie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów nie b ę dzie oddzielnie poruszane przy poszczególnych praktykach wymienionych w punkcie I przedmiotowej decyzji, gdy ż we wszystkich przypadkach kwestia ta kszta ł tuje si ę identycznie, co uzasadnia odniesienie si ę do niniejszego problemu łą cznie w tym miejscu. I. 1. W § 6 ust. 1 umów zawieranych przez przedsi ę biorców z konsumentami z wykorzystaniem wzoru umowy zawarto nast ę puj ą ce postanowienie: „Nie uiszczenie op ł aty okre ś lonej w § 5.1. w sposób i w terminie okre ś lonym w § 5.2. lub § 5.3. powodowa ć b ę dzie rozwi ą zanie z Przyjmuj ą cym us ł ug ę niniejszej umowy oraz rodzi ć b ę dzie po stronie Przyjmuj ą cego us ł ug ę konieczno ść dokonania w terminie 7 dni od daty rozwi ą zania umowy op ł aty za przedmiot umowy, w wysoko ś ci stanowi ą cej ró ż nic ę pomi ę dzy kwot ą okre ś lon ą w § 5.1., a łą czn ą kwot ą op ł at uiszczonych przez Przyjmuj ą cego us ł ug ę , okre ś lonych w § 5.3 ”. Stosownie do ww. postanowienia konsument, z którym zostaje rozwi ą zana umowa o kszta ł cenie w trakcie trwania roku szkolnego jest zobowi ą zany do wniesienia czesnego za okres pozosta ł y do ko ń ca umowy, bez wzgl ę du na termin w jakim ma to miejsce. Konsument musi wi ę c ponie ść taki sam koszt, jaki by poniós ł , gdyby umowy nie rozwi ą zano i gdyby nadal pobiera ł nauk ę . Konsekwencj ą powy ż szego rozwi ą zania jest to, ż e bez wzgl ę du na fakt, w którym miesi ą cu semestru konsument przerywa nauk ę , musi on faktycznie zap ł aci ć za ca ł y kurs. Doda ć trzeba, ż e wy łą cznie konsument jest zobowi ą zany do wniesienia op ł aty w sytuacji, gdy dochodzi do rozwi ą zania umowy o kszta ł cenie. Klauzul ę tak ą nale ż y uzna ć za sprzeczn ą z art. 385 1 § 1 Kc, który stanowi, ż e postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wi ążą go, je ż eli kszta ł tuj ą jego prawa i obowi ą zki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, ra żą co naruszaj ą c jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Powy ż sze nie dotyczy postanowie ń okre ś laj ą cych g ł ówne ś wiadczenia stron, w tym cen ę lub wynagrodzenie, je ż eli zosta ł y one sformu ł owane w sposób jednoznaczny. Ww. klauzula narusza równie ż art. 385 3 pkt 16 Kc, stosownie do którego niedozwolone s ą postanowienia, które nak ł adaj ą wy łą cznie na konsumenta obowi ą zek zap ł aty ustalonej sumy na wypadek rezygnacji z zawarcia lub wykonania umowy. Przywo ł any zapis jest niezgodny tak ż e z art. 385 3 pkt 17 Kc, który stanowi, ż e za abuzywne uznaje si ę postanowienia, które nak ł adaj ą na konsumenta, który nie wykona ł zobowi ą zania lub odst ą pi ł od umowy, obowi ą zek zap ł aty ra żą co wygórowanej kary umownej lub odst ę pnego. W tym miejscu nale ż y zauwa ż y ć , ż e w rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone figuruje kilka postanowie ń zobowi ą zuj ą cych konsumentów odst ę puj ą cych od umów o kszta ł cenie do wniesienia zap ł aty za ca ł y semestr. S ą to nast ę puj ą ce klauzule wpisane do rejestru odpowiednio pod numerami 395, 815 i 906: „ Zleceniodawca zobowi ą zuje si ę uregulowa ć pe ł n ą kwot ę w ca ł o ś ci lub w terminach § 4 bez wzgl ę du na fakt czy ucz ę szcza na 5 zaj ę cia, czy z nich zrezygnowa ł ”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 12 stycznia 2005r. (sygn. akt XVII Amc 13/04), „ W przypadku rezygnacji przez s ł uchacza z uczestnictwa w kursie po podpisaniu niniejszej umowy szko ł a nie zwraca uiszczonej op ł aty za kurs ”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 24 maja 2006r. (sygn. akt XVII Amc 87/05), „ W przypadku rezygnacji przez Zlecaj ą cego z uczestnictwa w kursie przed zako ń czeniem umowy kursowej z przyczyn innych ni ż przypadki losowe (przeprowadzka do innego miejsca zamieszkania oddalonego o ponad 50 km, utrata pracy lub ci ęż ka choroba). Zlecaj ą cy jest zobowi ą zany do p ł atno ś ci za ca ł o ść kursu wed ł ug umowy w terminach przewidzianych harmonogramem wp ł at okre ś lonym w umowie ”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 9 sierpnia 2006r. (sygn. akt XVII Amc 65/05). Na mocy postanowie ń wymienionych pod numerami 625, 794, 804 wniesione przez konsumentów op ł aty nie podlega ł y zwrotowi w wypadku rozwi ą zania umowy. S ą to nast ę puj ą ce regulacje: „W przypadku rezygnacji studenta z nauki w trakcie semestru, wp ł acone w ca ł o ś ci czesne za ca ł y semestr nie podlega zwrotowi”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 20 pa ź dziernika 2005r. (sygn. akt XVII Amc 78/05), „W przypadku rezygnacji przed ko ń cem I semestru s ł uchaczowi nie przys ł uguje zwrot nadp ł aconej kwoty ”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 27 marca 2006r. (sygn. akt XVII Amc 72/05) i „ W przypadku rezygnacji ze studiów w Wy ż szej Szkole Wychowania Fizycznego i Turystyki w Sopocie lub w przypadku skre ś lenia z listy studentów z przyczyn regulaminowych wp ł acone czesne, za dany semestr i wszystkie poprzednie nie podlega zwrotowi”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 17 maja 2006r. (sygn. akt XVII Amc 9/05). Powy ż sze wskazuje na to, ż e za niedopuszczalny nale ż y uzna ć obowi ą zek poniesienia kosztów nauki w ca ł ym semestrze, w sytuacji, gdy konsument faktycznie z us ł ug nie korzysta. W tym miejscu trzeba te ż odwo ł a ć si ę do wyroku SOKiK z dnia 01. 03. 2007r. (sygn. akt XVII AmC 12/06), w którym S ą d uzna ł za niedozwolon ą klauzul ę , na mocy której s ł uchacze byli zobowi ą zani do uregulowania ca ł ej kwoty czesnego za semestr, w którym nast ą pi ł o zg ł oszenie rezygnacji lub skre ś lenie. W uzasadnieniu do tego wyroku S ą d orzek ł , ż e postanowienie o tej tre ś ci narusza zasad ę ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy wzajemnej. Je ś li umowa ulega rozwi ą zaniu, to konsument nie b ę dzie pobiera ł nauki, natomiast przedsi ę biorca nie b ę dzie ś wiadczy ć na jego rzecz ż adnych us ł ug. Konsument mo ż e zosta ć zobowi ą zany do zwrotu poniesionych przez przedsi ę biorc ę wydatków, które ten poczyni ł w celu nale ż ytego wykonania umowy, do uiszczenia op ł aty odpowiadaj ą cej dotychczas wykonanym czynno ś ciom, a je ż eli wypowiedzenie nast ą pi ł o bez wa ż nego powodu, mo ż na domaga ć si ę od niego tak ż e naprawienia szkody. Mo ż liwo ść dochodzenia odszkodowania nie oznacza jednak zdaniem SOKiK mo ż liwo ś ci domagania si ę od konsumenta op ł aty stanowi ą cej równowarto ść czesnego za ca ł y semestr nauki. Przy ustalaniu odszkodowania nale ż a ł oby bowiem odliczy ć cho ć by warto ść zaoszcz ę dzonego przez uczelni ę ś wiadczenia. Stosownie do art. 483 Kc kara umowna ma s ł u ż y ć naprawieniu powsta ł ej szkody, a wi ę c pe ł ni funkcj ę odszkodowania. Co do zasady jej wysoko ść nie powinna wi ę c przewy ż sza ć wysoko ś ci poniesionej straty. W art. 484 ust. 2 Kc przewidziano te ż mo ż liwo ść obni ż enia zastrze ż onej kary, gdy ta oka ż e si ę ra żą co wygórowana. Ustalenia w tym zakresie nie s ą wi ę c ostateczne, a okre ś lenie w umowie wysoko ś ci kary umownej nie sprzeciwia si ę mo ż liwo ś ci zakwestionowania jej wymiaru. W rozwa ż anym przypadku przedsi ę biorcy nak ł adaj ą na konsumentów obowi ą zek poniesienia nadmiernie wygórowanych ci ęż arów. Musz ą oni bowiem zap ł aci ć nie tylko za bie żą cy semestr do ko ń ca, ale te ż za miesi ą ce kolejne. Obowi ą zek ten zostaje okre ś lony we wzorcu umownym, który jest wykorzystywany przy zawieraniu umów, na którego tre ść konsumenci nie maj ą wp ł ywu. Przedsi ę biorcy zastrzegaj ą na swoj ą rzecz zap ł at ę takiej wysoko ś ci, jaka nale ż a ł aby si ę im, gdyby wykonywali swoje ś wiadczenie, pomimo, i ż zostaj ą zwolnieni z ci ążą cych na nich 6 obowi ą zków, co jak podniós ł SOKiK w ww. wyroku jest niedopuszczalne. W tych okoliczno ś ciach nale ż y stwierdzi ć , ż e pos ł ugiwanie si ę klauzul ą wskazan ą w tym punkcie decyzji, to ż sam ą z postanowieniami wpisanymi ju ż do rejestru, godzi w interesy konsumentów. Jak wykazano we wcze ś niejszej cz ęś ci tej decyzji w niniejszym przypadku dosz ł o te ż do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Na tej podstawie nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 1 sentencji niniejszej decyzji. 2. Umowy zawierane przez przedsi ę biorców z konsumentami obejmuj ą w § 7 regulacj ę o nast ę puj ą cej tre ś ci: „ Odst ą pienie przez Przyjmuj ą cego us ł ug ę od umowy nie zwalnia go od obowi ą zku uiszczenia na rzecz Ś wiadcz ą cego us ł ug ę nale ż no ś ci finansowych okre ś lonych w § 5 niniejszej umowy” . Postanowienie to jest zasadniczo podobne do klauzuli opisanej w punkcie poprzednim niniejszej decyzji. Ponadto obejmuje ono te ż sytuacj ę , w której konsument odst ę puje od umowy przed rozpocz ę ciem nauki, a zatem przed rozpocz ę ciem ś wiadczenia na jego rzecz us ł ug przez przedsi ę biorców. W takich okoliczno ś ciach, pomimo, i ż przedsi ę biorcy zostaj ą zwolnieni z obowi ą zku wykonania ci ążą cych na nich obowi ą zków s ą jednocze ś nie uprawnieni do pobrania takiej op ł aty, jaka nale ż a ł aby si ę im, gdyby swoje ś wiadczenie spe ł nili w ca ł o ś ci. W zwi ą zku z tym postanowienie to nale ż a ł o uzna ć za niezgodne z art. 385 1 § 1 Kc, jak i z art. 385 3 pkt 16 oraz pkt 17 Kc, których tre ść przywo ł ano powy ż ej. W tym miejscu nale ż y odwo ł a ć si ę do wyroku SOKiK z dnia 01. 03. 2007r. (sygn. akt XVII AmC 12/06), w którym S ą d ten uzna ł za niedozwolon ą klauzul ę , na mocy której s ł uchacze byli zobowi ą zani do uregulowania ca ł ej kwoty czesnego za semestr. SOKiK zakwestionowa ł zasadno ść takiego rozwi ą zania wskazuj ą c, ż e za s ł uszne i znajduj ą ce oparcie w przepisach Kodeksu cywilnego nale ż y uzna ć domaganie si ę jedynie op ł at za czynno ś ci ju ż wykonane, za nak ł ady poniesione w celu wykonania danej umowy oraz za ewentualn ą szkod ę . Zwa ż y ć trzeba, ż e kara umowna pe ł ni rol ę odszkodowania, a zatem, po ustaleniu ekwiwalentu dla dokonanych przez przedsi ę biorcy czynno ś ci, wysoko ść tej kary nie powinna zasadniczo przewy ż sza ć wysoko ś ci faktycznie poniesionej szkody. Kwestionowana w tym punkcie klauzula jest to ż sama z postanowieniem figuruj ą cym w rejestrze pod numerem 395, wpisanym na mocy wyroku SOKiK z dnia 12 stycznia 2005 r. (sygn. akt XVII Amc 13/04), którego tre ść jest nast ę puj ą ca: „ Zleceniodawca zobowi ą zuje si ę uregulowa ć pe ł n ą kwot ę w ca ł o ś ci lub w terminach § 4 bez wzgl ę du na fakt czy ucz ę szcza na zaj ę cia, czy z nich zrezygnowa ł ”. W obu przypadkach zwi ą zanych z umowami o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych zastrze ż ono, ż e konsumenci pomimo odst ą pienia od umowy s ą zobowi ą zani do wniesienia nale ż nej przedsi ę biorcy op ł aty. Pos ł ugiwanie si ę w obrocie konsumenckim klauzul ą wpisan ą do rejestru stanowi praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów. Aby mo ż na by ł o stwierdzi ć naruszenie art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y równie ż wykaza ć , ż e dosz ł o do naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, co w niniejszym przypadku uczyniono powy ż ej. W tych okoliczno ś ciach sprawy nale ż a ł o orzec, jak w punkcie I 2 tej decyzji. 3. Umowy o kszta ł cenie zawieraj ą w § 8 nast ę puj ą c ą regulacj ę : „ Przyjmuj ą cy us ł ug ę o ś wiadcza, ż e na podstawie art. 777 k.p.c. poddaje si ę egzekucji do wysoko ś ci kwoty (1584) z ł z tytu ł u wykonywania przez Ś wiadcz ą cego us ł ug ę przedmiotu niniejszej umowy ”. Analogiczne unormowanie wynika równie ż z pkt. 3 o ś wiadczenia i wniosku przyjmuj ą cego us ł ug ę , który stanowi, ż e „ Przyjmuj ą cy us ł ug ę o ś wiadcza, i ż jako d ł u ż nik Ś wiadcz ą cego us ł ug ę , na podstawie art. 777 k.p.c. poddaje si ę egzekucji ś wiadcze ń do kwoty 1584 z ł s ł ownie TYSI Ą C 7 PI ĘĆ SET OSIEMDZIESI Ą T CZTERY Z Ł OTYCH w przypadku nie dokonania przez niego op ł aty kwoty okre ś lonej w pkt 1 niniejszego wniosku oraz w § 5 Umowy o ś wiadczeniu us ł ugi kszta ł cenia” . Nieznaczne ró ż nice pomi ę dzy zacytowanymi postanowieniami maj ą charakter wy łą cznie redakcyjny, a wi ę c nieistotny przy przeprowadzaniu oceny, czy zapisy te stanowi ą niedozwolone postanowienia umowne wpisane do rejestru. W obu przypadkach zastrze ż ono, ż e konsumenci zobowi ą zuj ą si ę do poddania si ę egzekucji do wysoko ś ci kwoty stanowi ą cej równowarto ść ca ł ej nale ż no ś ci okre ś lonej w umowie. Postanowienia te nale ż y powi ą za ć z unormowaniami wynikaj ą cymi z § 6 ust. 2 i § 7 umów, w których zastrze ż ono obowi ą zek zap ł aty ceny w pe ł nej wysoko ś ci nawet je ś li konkretna umowa o ś wiadczenie us ł ug edukacyjnych uleg ł a rozwi ą zaniu przed okresem, na jaki zosta ł a zawarta. Bezwarunkowe zastrze ż enie, ż e konsument poddaje si ę egzekucji do wysoko ś ci ca ł ej ceny powoduje, ż e przedsi ę biorcy b ę d ą mogli żą da ć wp ł aty ww. kwoty. Badana regulacja jest niezgodna z art. 385 1 § 1 Kc. Zapis ten jest równocze ś nie podobny do klauzuli uznanej przez SOKiK za abuzywn ą na mocy wyroku z dnia 24 maja 2006r. (XVII AmC 87/05), której tre ść jest nast ę puj ą ca: „ S ł uchacz mo ż e odst ą pi ć od umowy, je ż eli szko ł a nie wywi ą zuje si ę ze zobowi ą za ń zawartych w punkcie 2 lub je ż eli Dyrektor szko ł y na pisemn ą , uzasadnion ą pro ś b ę s ł uchacza wyrazi na to zgod ę . W innych przypadkach szkole przys ł uguj ą roszczenia o ca ł o ść op ł aty, o której mowa w punkcie 3 ”. We wszystkich porównywanych postanowieniach zawarto unormowania, z których wynika uprawnienie przedsi ę biorców do podj ę cia kroków maj ą cych na celu wyegzekwowanie ca ł ej op ł aty wymienionej w umowie w sytuacji, gdy umowa ulega rozwi ą zaniu przed jej ca ł kowitym wykonaniem. W rozwa ż anych zapisach wskazano na uprawnienie przedsi ę biorców do dochodzenia ca ł ej op ł aty, na jak ą opiewa ł a umowa, na bezwarunkowe roszczenie, którego zakres nie ulega odpowiedniemu ograniczeniu po zaw ęż eniu zakresu obowi ą zków przedsi ę biorców. Na tej podstawie mo ż na by ł o orzec o tym, ż e porównywane klauzule s ą to ż same. W tym miejscu trzeba zauwa ż y ć , ż e w kwestionowanych postanowieniach powo ł ano si ę na art. 777 § 1 Kpc, który stanowi, ż e tytu ł ami egzekucyjnymi s ą : 1) orzeczenie s ą du prawomocne lub podlegaj ą ce natychmiastowemu wykonaniu, jak równie ż ugoda zawarta przed s ą dem; 1 1 ) orzeczenie referendarza s ą dowego prawomocne lub podlegaj ą ce natychmiastowemu wykonaniu, 2) wyrok s ą du polubownego lub ugoda zawarta przed takim s ą dem; 2 1 ) ugoda przed mediatorem, 3) inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegaj ą wykonaniu w drodze egzekucji s ą dowej; 4) akt notarialny, w którym d ł u ż nik podda ł si ę egzekucji i który obejmuje obowi ą zek zap ł aty sumy pieni ęż nej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilo ś ciowo w akcie oznaczonych, albo te ż obowi ą zek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu, nieruchomo ś ci lub statku wpisanego do rejestru gdy termin zap ł aty, uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany; 5) akt notarialny, w którym d ł u ż nik podda ł si ę egzekucji i który obejmuje obowi ą zek zap ł aty sumy pieni ęż nej do wysoko ś ci w akcie wprost okre ś lonej albo oznaczonej za pomoc ą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt okre ś la warunki, które upowa ż niaj ą wierzyciela do prowadzenia przeciwko d ł u ż nikowi egzekucji na podstawie tego aktu o ca ł o ść lub cz ęść roszczenia, jak równie ż termin, do którego wierzyciel mo ż e wyst ą pi ć o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalno ś ci; 6) akt notarialny, w którym w ł a ś ciciel nieruchomo ś ci albo wierzyciel wierzytelno ś ci obci ąż onych hipotek ą , nieb ę d ą cy d ł u ż nikiem osobistym, podda ł si ę egzekucji z obci ąż onej nieruchomo ś ci albo wierzytelno ś ci, w celu zaspokojenia wierzyciela hipotecznego, je ż eli 8 wysoko ść wierzytelno ś ci podlegaj ą cej zaspokojeniu jest w akcie okre ś lona wprost albo oznaczona za pomoc ą klauzuli waloryzacyjnej, i gdy akt okre ś la warunki, które upowa ż niaj ą wierzyciela do prowadzenia egzekucji o cz ęść lub ca ł o ść roszczenia, jak równie ż wskazany jest termin, do którego wierzyciel mo ż e wyst ą pi ć o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalno ś ci. Kwestionowana regulacja b łę dnie okre ś la wi ę c podstaw ę prawn ą , z której rzekomo wynika mo ż liwo ść uznania o ś wiadczenia konsumenta zawartego w pisemnej umowie o kszta ł cenie, w którym poddaje si ę on egzekucji, za tytu ł egzekucyjny. Zastosowanie przywo ł anego unormowania stwarza pozory, ż e ww. zastrze ż enie znajduje oparcie w aktualnie obowi ą zuj ą cych przepisach prawa. Zapis ten umo ż liwia przedsi ę biorcom domaganie si ę zap ł aty na ich rzecz ca ł ej kwoty wynikaj ą cej z umowy. Regulacja ta jest ś ci ś le zwi ą zana z postanowieniami wymienionymi w punktach I 1 i 2 tej decyzji i s ł u ż y ona podkre ś leniu istnienia obowi ą zku uiszczenia ca ł ej kwoty wymienionej w umowie bez wzgl ę du na dalsze losy tej umowy i okoliczno ść , w jakim zakresie jest ona realizowana. W obliczu tego, ż e w rozwa ż anym przypadku dosz ł o do spe ł nienia przes ł anki naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, a opisana praktyka polega na stosowaniu klauzuli to ż samej z postanowieniem wpisanym do rejestru, nale ż a ł o orzec, ż e niniejsza praktyka jest niezgodna z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. 4. Analiza zgromadzonych umów zawartych z konsumentami wykaza ł a, ż e w § 10 zawieraj ą one nast ę puj ą ce postanowienie: „ S ą dem w ł a ś ciwym dla spraw zwi ą zanych z niniejsz ą umow ą jest S ą d Rejonowy w Rudzie Ś l ą skiej ”. Niniejsze postanowienie jest niezgodne z art. 385 1 § 1 Kc i z art. 385 3 pkt 23 Kc. Tre ść przepisu art. 385 1 § 1 Kc przytoczono powy ż ej. Art. 385 3 pkt 23 Kc stanowi natomiast, ż e za niedozwolone uwa ż a si ę postanowienia, które wy łą czaj ą jurysdykcj ę s ą dów polskich lub poddaj ą spraw ę pod rozstrzygni ę cie s ą du polubownego polskiego lub zagranicznego albo innego organu, a tak ż e narzucaj ą rozpoznanie sprawy przez s ą d, który wedle ustawy nie jest miejscowo w ł a ś ciwy. W ł a ś ciwo ść miejscowa s ą du, który jest kompetentny do rozstrzygania sporów cywilnych, zosta ł a okre ś lona w przepisach ustawy Kodeks post ę powania cywilnego. Zasadniczo, zgodnie z art. 27 ust. 1 tej ustawy powództwo wytacza si ę przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania lub siedziby pozwanego. W rozwa ż anej sprawie, stosownie do tego przepisu, gdyby z powództwem wyst ę powali przeciwko konsumentowi przedsi ę biorcy, musieliby to zrobi ć przed s ą dem oznaczonym wedle miejsca zamieszkania konsumenta. Gdyby do s ą du wyst ą pi ł konsument, musia ł by uczyni ć to przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca prowadzenia dzia ł alno ś ci, miejsca wykonania umowy. Stosownie do art. 34 Kpc w sprawach o ustalenie istnienia umowy, jej wykonanie, rozwi ą zanie lub uniewa ż nienie, jak te ż o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienale ż ytego wykonania umowy mo ż na wytoczy ć tak ż e przed s ą dem wyznaczonym wed ł ug miejsca wykonania umowy. Zwa ż y ć trzeba, ż e podstawow ą w ł a ś ciwo ś ci ą wynikaj ą c ą z przepisów prawa jest w ł a ś ciwo ść wyznaczona wed ł ug miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego. Kwestionowany zapis umowny stanowi klauzul ę abuzywn ą ze wzgl ę du na to, ż e ogranicza stronom mo ż liwo ść wyboru s ą du, który zgodnie z przepisami Kodeksu post ę powania cywilnego nale ż a ł o uzna ć za w ł a ś ciwy do rozstrzygni ę cia sporu powsta ł ego na tle umowy, co nast ę puje ze szkod ą dla konsumentów. Dodatkowo podkre ś li ć nale ż y, ż e za niezgodne z art. 385 3 pkt 23 Kc uznaje si ę postanowienia, które nie tylko wy łą czaj ą w ł a ś ciwo ść s ą du wyznaczonego wed ł ug przepisów Kodeksu post ę powania cywilnego w ogóle, ale te ż te, które ograniczaj ą zakres mo ż liwo ś ci przewidzianych w tej ustawie, w wyniku czego sytuacja konsumentów ulega pogorszeniu, co ma miejsce w niniejszym przypadku. Zauwa ż y ć te ż trzeba, ż e przedsi ę biorcy ś wiadcz ą us ł ugi nie tylko w Rudzie Ś l ą skiej, ale równie ż w innych miastach, jak Bielsko – Bia ł a, Gliwice, czy Strzelce Opolskie. Klauzula stosowana przez 9 przedsi ę biorców godzi w konsumentów w ten sposób, ż e zostaje wy łą czona mo ż liwo ść wytoczenia powództwa przed s ą dem w ł a ś ciwym ze wzgl ę du na miejsce zamieszkania konsumentów, a wi ę c w miejscu dla nich najbardziej dogodnym. W rejestrze postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone figuruje wiele klauzul, na mocy których uznano za w ł a ś ciwy s ą d w konkretnym mie ś cie albo wyznaczony wed ł ug jednego kryterium, w sposób w ęż szy ni ż uczyniono to w Kodeksie post ę powania cywilnego. Zgodnie z bogatym orzecznictwem SOKiK postanowienia, na mocy których s ą dem w ł a ś ciwym jest s ą d zlokalizowany w miejscu dogodnym wy łą cznie dla przedsi ę biorcy, ograniczaj ą ce mo ż liwo ść wyboru s ą du innego ni ż wymieniony w umowie, s ą uznawane za niezgodne z prawem. Na potwierdzenie tego nale ż y wskaza ć szereg klauzul umownych tego typu, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń umownych uznanych za niedozwolone pod numerami 92, 276, 309, 310, 349, 361, 388, 397, 418, 445, 488, 494, 527, 561, 565, 586, 596, 612, 617, 637, 640, 691, 772, 784, 817, 913, 922 i 1007. W tym miejscu nale ż y przytoczy ć tre ść postanowie ń uznanych za niedozwolone w sprawach przeciwko instytucjom edukacyjnym. S ą to nast ę puj ą ce klauzule wpisane do rejestru odpowiednio pod numerami 388, 397 i 817: „ Za s ą d w ł a ś ciwy do rozpoznania spraw spornych strony uznaj ą S ą d miejscowo w ł a ś ciwy dla Impuls School”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 22 grudnia 2004r. (sygn. akt XVII Amc 15/04), „ Wszelkie spory rozstrzyga ć b ę dzie S ą d dla M. Katowic”, która zosta ł a uznana za niedozwolon ą na mocy wyroku SOKiK z dnia 12 stycznia 2005r. (sygn. akt XVII Amc 13/04) oraz „ Spory, które wynikn ą na tle wykonywania umowy b ę d ą rozstrzygane polubownie. W przypadku braku zgody co do ich rozstrzygni ę cia, wszelkie spory b ę d ą rozpatrywane przez S ą d powszechny w ł a ś ciwy dla Krakowa – Ś ródmie ś cie”, która zosta ł a uznana za niedozwolona na mocy wyroku tego samego s ą du z dnia 24 maja 2006r. (sygn. akt XVII Amc 85/05). W ś wietle powy ż szego nale ż a ł o stwierdzi ć , ż e przedsi ę biorcy pos ł uguj ą si ę w umowach z konsumentami klauzul ą wpisan ą do rejestru. Przy jednoczesnym spe ł nieniu przes ł anki naruszenia zbiorowego interesu konsumentów nale ż a ł o orzec, ż e stosuj ą oni praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, co jest niezgodne z art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. St ą d orzeczono, jak w punkcie I 4 sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du mo ż e skorzysta ć z uprawnienia do na ł o ż enia na przedsi ę biorc ę stosuj ą cego praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów kary pieni ęż nej w wysoko ś ci nie wi ę kszej ni ż 10% przychodu osi ą gni ę tego w roku rozliczeniowym poprzedzaj ą cym rok na ł o ż enia kary. Aby istnia ł a mo ż liwo ść na ł o ż enia kary pieni ęż nej w niniejszym trybie nie jest konieczne osi ą gni ę cie przez przedsi ę biorców zysku, gdy ż z instrumentu, jakim jest kara finansowa mo ż na skorzysta ć nawet wówczas, gdy podmiot poniós ł strat ę . Okoliczno ś ci te maj ą jednak znaczenie przy miarkowaniu wysoko ś ci kary. Kara taka mo ż e by ć na ł o ż ona tak ż e bez wzgl ę du na to, czy przedsi ę biorca dopu ś ci ł si ę naruszenia celowo, czy te ż nieumy ś lnie. Stosownie do art. 111 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przy ustalaniu wysoko ś ci kar pieni ęż nych, w tym kar okre ś lonych w art. 106 tej ustawy, nale ż y uwzgl ę dni ć w szczególno ś ci okres, stopie ń oraz okoliczno ś ci naruszenia przepisów ustawy, a tak ż e uprzednie naruszenie przepisów ustawy. W punktach I 1 - 4 niniejszej decyzji stwierdzono stosowanie przez przedsi ę biorców czterech praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów opisanych szczegó ł owo powy ż ej. Praktyki te polegaj ą na pos ł ugiwaniu si ę w umowach z konsumentami postanowieniami wzorców umowy uznanymi przez SOKiK za niedozwolone. Jak wskazano we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji, pos ł ugiwanie si ę w obrocie klauzulami wpisanymi do rejestru jest zakazane. 10 Rejestr ten s ł u ż y wi ę c eliminowaniu z obrotu konsumenckiego postanowie ń , które naruszaj ą interesy konsumentów, poprzez co pogarszaj ą ich sytuacj ę na rynku, godz ą w ich interesy zarówno materialne, jak i niematerialne. Pami ę ta ć trzeba, ż e na przedsi ę biorcach spoczywa obowi ą zek prowadzenia dzia ł alno ś ci w sposób zapewniaj ą cy poszanowanie dobrych obyczajów oraz s ł usznych interesów konsumentów, co wi ąż e si ę z respektowaniem obowi ą zuj ą cych przepisów prawa, a tak ż e z dostosowywaniem swoich zachowa ń do aktualnych wymogów, w tym tak ż e wynikaj ą cych z uzupe ł niania rejestru o kolejne klauzule abuzywne. Wbrew istniej ą cemu obowi ą zkowi zachowanie przedsi ę biorców nie odpowiada bie żą cym wymaganiom. Konsekwencj ą stosowania powy ż szych praktyk jest pogorszenie sytuacji konsumentów. Fakt, ż e kwestionowane regulacje funkcjonuj ą w umowach rzeczywi ś cie zawieranych z konsumentami stwarza zagro ż enie, ż e przedsi ę biorcy mog ą albo dochodzi ć od konsumentów nadmiernie wygórowanych kwot pieni ęż nych, mog ą domaga ć si ę spe ł nienia ś wiadcze ń konsumentów w sytuacji, gdy sami zostaj ą zwolnieni z obowi ą zku spe ł nienia obowi ą zków ci ążą cych na nich. Zastrzegaj ą oni te ż , ż e ewentualne spory b ę d ą rozstrzygane przez jeden wyznaczony w umowie s ą d. Fakt, ż e wy ż ej opisane praktyki s ą zwi ą zane ze stosowaniem wzorców umownych, którymi przedsi ę biorcy pos ł uguj ą si ę przy zawieraniu umów wskazuje na ustalony i d ł ugotrwa ł y charakter ocenianych zachowa ń . Powy ż sze okoliczno ś ci uzasadniaj ą na ł o ż enie na przedsi ę biorców kary okre ś lonej w art. 106 ust. 1 pkt 4 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przychód osi ą gni ę ty przez przedsi ę biorców w 2006r. ustalono na podstawie z ł o ż onych przez nich zezna ń podatkowych (dowód: karty nr 72 - 79). Przy ustalaniu kary wzi ę to pod uwag ę okoliczno ść , ż e przedsi ę biorcy dopu ś cili si ę naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów po raz pierwszy. Jest to jedyna okoliczno ść ł agodz ą ca. W toku post ę powania przedsi ę biorcy nie podj ę li bowiem ż adnych dzia ł a ń zmierzaj ą cych do zaprzestania stosowania zarzucanych im praktyk, nie wyrazili ch ę ci dokonania stosownych zmian, a nawet nie ustosunkowali si ę do postawionych im zarzutów. Kara nak ł adana przez Prezesa Urz ę du na przedsi ę biorców, którzy dopu ś cili si ę stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów s ł u ż y podkre ś leniu naganno ś ci ocenianego zachowania. Przedsi ę biorcy, jako podmioty o wieloletnim do ś wiadczeniu, powinni wiedzie ć , ż e okre ś laj ą c warunki umowne nie mog ą stosowa ć klauzul uznanych przez SOKiK za abuzywne, ani w inny sposób godzi ć w interesy s ł abszych uczestników rynku, jakimi s ą konsumenci. Decyduj ą c o na ł o ż eniu kary i jej wysoko ś ci wzi ę to pod uwag ę wszystkie ww. okoliczno ś ci, jak i mo ż liwo ś ci finansowe przedsi ę biorców. Orzeczona kara powinna stanowi ć dolegliwo ść dla uczestników niniejszego post ę powania, tak aby jej na ł o ż enie skutkowa ł o w przysz ł o ś ci zapobie ż eniem zaistnienia podobnych sytuacji. Z drugiej strony nale ż y te ż podkre ś li ć wymiar edukacyjny i wychowawczy zastosowanego ś rodka. W rozwa ż anym przypadku nale ż y mie ć nadziej ę , ż e orzeczona kara spe ł ni swoj ą rol ę wychowawcz ą . Maj ą c na wzgl ę dzie profesjonalny charakter prowadzonej przez przedsi ę biorców dzia ł alno ś ci, jak i fakt, ż e stosowane przez nich praktyki dotykaj ą szerokiego grona uczestników rynku oraz uwzgl ę dniaj ą c specyfik ę us ł ug ś wiadczonych przez przedsi ę biorców, nale ż y stwierdzi ć , ż e na ł o ż enie kary w niniejszym przypadku jest konieczne. Niniejsza kara powinna stanowi ć przestrog ę dla przedsi ę biorców na przysz ł o ść . Poza wymiarem indywidualnym kary, trzeba te ż podkre ś li ć jej wymiar ogólny, funkcj ę odstraszaj ą c ą i wychowawcz ą w stosunku do innych uczestników rynku. W ś wietle powy ż szych okoliczno ś ci zdecydowano o na ł o ż eniu kary w wysoko ś ci: 1 500 z ł (s ł ownie: jednego tysi ą ca pi ę ciuset z ł otych). Obowi ą zek jej zap ł aty obci ąż a przedsi ę biorców solidarnie. W ocenie Prezesa Urz ę du wymierzona w tej wysoko ś ci kary jest adekwatna do stopnia naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, jak i mo ż liwo ś ci finansowych przedsi ę biorców. 11 Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów Prezes Urz ę du rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. W my ś l art. 77 ust. 1 tej ustawy, je ż eli w wyniku post ę powania Prezes Urz ę du stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, jest obowi ą zany ponie ść koszty post ę powania. Post ę powanie w sprawie stosowania przez przedsi ę biorców praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du, a w jego wyniku Prezes Urz ę du w punktach I 1 - 4 sentencji decyzji stwierdzi ł naruszenie przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą wydatki zwi ą zane z korespondencj ą prowadzon ą przez Prezesa Urz ę du z uczestnikami tego post ę powania. W zwi ą zku z powy ż szym postanowiono obci ąż y ć ww. przedsi ę biorców solidarnie kosztami post ę powania w wysoko ś ci 73 z ł (s ł ownie: siedemdziesi ę ciu trzech z ł otych). Zgodnie z art. 112 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów kar ę pieni ęż n ą nale ż y ui ś ci ć w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Stosownie do tre ś ci art. 81 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od daty jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Na postanowienie zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 81 ust. 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z 479 28 § 1 pkt 2 k.p.c. przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 12