RKT-61/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 19.12.2003r. RKT-61-s-85/03/SB DECYZJA Nr RKT-61/2003 Na podstawie art. 28 ust. 6 oraz art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę tego z urz ę du przeciwko GEANT POLSKA Sp. z o.o., ul. Pu ł awska 427, z siedzib ą w Warszawie - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e nie narusza zbiorowych interesów konsumentów praktyka polegaj ą ca na informowaniu konsumentów o mo ż liwo ś ci skorzystania z Kredytu 0% przez posiadaczy Karty GEANT, gdy ż nie zosta ł naruszony obowi ą zek udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, o którym mowa w art. 23a ust. 2 przywo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Uzasadnienie W dniu 04.06.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym), z urz ę du wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy GEANT POLSKA Sp. z o.o., ul. Pu ł awska 427 w Warszawie (zwany dalej GEANT POLSKA) prowadz ą c sprzeda ż towarów kredytowan ą przy wykorzystaniu karty kredytowej GEANT, przestrzega wymogi okre ś lone przez ustaw ę z dnia 20 lipca 2001r. o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2001r. Nr 100, poz. 1081 z pó ź n. zm.) – zwana dalej ustaw ą o kredycie konsumenckim. Celem post ę powania by ł o wst ę pne ustalenie, czy w opisanej sprawie nast ą pi ł o naruszenie przepisów ustawy uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W trakcie przedmiotowego post ę powania w dniu 4 czerwca 2003r. w hipermarkecie GEANT ul. Pu ł askiego 60 w Katowicach, przeprowadzona zosta ł a kontrola przez pracownika Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów zgodnie z upowa ż nieniem Nr 30/2003 z dnia 4 czerwca 2003r. W zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w trakcie w/w kontroli (Karty nr 36- 65), w dniu 08.08.2003r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez GEANT POLSKA Sp. z o.o., dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, poprzez naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej 2 i pe ł nej informacji co mo ż e stanowi ć naruszanie art. 23a ust. 1 i 2 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W odpowiedzi z dnia 23.09.2003r. (Karta nr 7 i 8) na zarzuty przedstawione w postanowieniu nr 1 o wszcz ę ciu post ę powania GEANT POLSKA wyja ś ni ł co nast ę puje. Akcja promocyjna jest ka ż dorazowo og ł aszana w gazetkach mailingowych oraz w sklepie (w formie plakatów, ulotek, komunikatów). Kredyt 0% w dniach od 30.05. do 04.06 dotyczy ł ch ł odziarek marki .... Z kredytu mogli skorzysta ć wszyscy posiadacze karty Geant gdy ż warunkiem by ł o dokonanie p ł atno ś ci za w/w towar t ą w ł a ś nie kart ą . Promocja dotyczy ł a wszystkich hipermarketów Geant. Ze wzgl ę du na fakt, i ż karta Geant oferuje kilka sta ł ych opcji sp ł at, przy przyjmowaniu karty jako ś rodka p ł atno ś ci kasjer jest zobowi ą zany zapyta ć klienta w jakiej opcji ż yczy sobie dokonywa ć sp ł aty. Kredyt 0% jest opcj ą promocyjn ą i zaznacza si ę j ą za pomoc ą klawisza dodatkowego, ró ż nego od klawiszy przeznaczonych do sp ł aty. Klawisze dodatkowe s ą definiowane przed promocj ą (i w zale ż no ś ci od rodzaju promocji). Opisano przebieg transakcji: Klient wybiera towar i udaje si ę z nim do kasy. Podaje kasjerce kart ę Geant jako ś rodek p ł atniczy. Kasjer pyta klienta, w jakiej opcji ż yczy sobie sp ł aca ć towar. Kasjer inkasuje towar zaznaczaj ą c wybran ą przez klienta opcj ę sp ł aty (dzi ę ki temu firma kredytuj ą ca rozk ł ada warto ść towaru na wskazan ą przez klienta ilo ść rat). Nast ę pnie Kasjer drukuje paragon. Po zamkni ę ciu okresu rozliczeniowego klient otrzymuje z Geant Kredyt wyci ą g z opisem dokonanych transakcji (w tym miesi ę czna rata za zakupiony towar) oraz rachunek do zap ł aty. Dodatkowe wyja ś nienia w sprawie zosta ł y przedstawione w pi ś mie z dnia 07.11.2003r. (Karty nr 22,23). Jak z nich wynika w okresie od 30.05.03r. do 04.06.03r. obowi ą zywa ł a opcja 5 lub 10 rat kredytu bez odsetek i prowizji (wszystkie ch ł odziarki ..., pralki ...), z której ka ż dy posiadacz karty kredytowej móg ł skorzysta ć . Klient dokonuj ą cy zakupu i deklaruj ą c opcj ę bezodsetkow ą , by ł obci ąż any tylko kwot ą zakupu. Nale ż y zauwa ż y ć , ż e tre ść umowy pozwala na uzyskanie koniecznych informacji potrzebnych do dokonywania czynno ś ci zwi ą zanych z korzystaniem z karty Geant, w tym tak ż e je ż eli chodzi w wybór opcji sp ł aty. Natomiast sama nazwa „opcja bezodsetkowa” informuje, ż e przy wyborze tej opcji nie s ą pobierane odsetki od transakcji (w przeciwie ń stwie do opcji odsetkowych), co jak si ę wydaje nie wymaga bardziej szczegó ł owych wyja ś nie ń . Zgodnie z wyja ś nieniami istnieje mo ż liwo ść z ł o ż enia reklamacji, co do wybranej opcji sp ł aty w przypadku pomy ł ki kasjera przy wprowadzeniu kodu opcji sp ł aty. W takim przypadku wymagane jest po ś wiadczenie kierownika kas o zaistnia ł ej pomy ł ce, na podstawie którego zmieniana jest opcja na w ł a ś ciw ą . Zako ń czenie okresu jest uwarunkowane wymogami technicznymi systemu informatycznego obs ł uguj ą cego konta kredytowe karty Geant, a uregulowane jest postanowieniami umowy, zgodnie z któr ą zako ń czenie okresu rozliczeniowego nast ę puje w dniu wystawienia wyci ą gu z konta klienta, natomiast wystawienie wyci ą gu powinno nast ą pi ć w terminie do ostatniego dnia ka ż dego miesi ą ca. Kredytobiorca sp ł aca nale ż no ść za dany okres rozliczeniowy w terminie 20 dni od daty wystawienia wyci ą gu, przy czym okres ten mo ż e ulec skróceniu lub wyd ł u ż eniu o termin nie d ł u ż szy ni ż 4 dni. W terminie 11 dni od zako ń czenia okresu rozliczeniowego wyci ą g powinien zosta ć dor ę czony kredytobiorcy, przy czym na kredytobiorcy ci ąż y obowi ą zek niezw ł ocznego powiadomienia banku o fakcie nieotrzymania wyci ą gu. Nieotrzymanie wyci ą gu w terminie lub zg ł oszenie zastrze ż e ń do wyci ą gu nie zwalnia kredytobiorcy z obowi ą zku sp ł aty nale ż no ś ci w wyznaczonym terminie. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o 3 których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W przyk ł adowym katalogu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wymienione naruszenie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji. Informacja, jak ą uzyskuje konsument b ę d ą cy uczestnikiem procesu obrotu towarem, jest podstawowym czynnikiem warunkuj ą cym podj ę cie decyzji. Konsument podejmuje konkretne decyzje nabywcze na podstawie informacji, które uzyskuje z rynku zarówno za po ś rednictwem reklamy, warunków transakcji, czy te ż od innych konsumentów. Sprzedawca jest profesjonalist ą , a wi ę c informacje przez niego przekazywane mog ą by ć uznawane przez konsumentów jako najbardziej rzetelne, prawdziwe spo ś ród informacji dost ę pnych na rynku. Informacja przekazywana powinna by ć rzetelna, tj. powinna zawiera ć fakty, ś wiadcz ą ce o cechach transakcji takich jakie s ą one faktycznie. Rzetelna informacja, to jest taka informacja, po zapoznaniu si ę z któr ą konsument otrzymuje fachowe, konkretne informacje, wyczerpuj ą ce przedmiot transakcji, dzi ę ki czemu nie musi si ę zwraca ć o opini ę do innego profesjonalnego uczestnika rynku. Przez informacje prawdziwe nale ż y rozumie ć np. nie powo ł uj ą ce si ę na nieistniej ą ce okoliczno ś ci, opinie, fakty. Przez prawdziwe informacje nale ż y rozumie ć takie, które maj ą potwierdzenie w stanie faktycznym. Dodatkowo przekazywana przez profesjonalist ę informacja powinna by ć pe ł na. Najcz ęś ciej Konsument podejmuj ą c decyzj ę nabywcz ą , wie tyle ile uzyska od profesjonalisty. Przemilczenie wa ż nych informacji powoduje, i ż decyzje s ą podejmowane pod wp ł ywem b łę du. Z zarzutem niepe ł nej informacji, mamy do czynienia wtedy, gdy konsument podejmuje decyzj ę , która by ł aby inn ą , gdyby konsument mia ł wszystkie informacje o cechach transakcji. W trakcie kontroli ustalono, ż e dost ę pna na terenie sklepu Gazetka GEANT zawiera ł a ofert ę produktów sprzedawanych w ramach kredytu 0% dla posiadaczy Karty GEANT (gazetka obowi ą zuj ą ca od 30.05.2003r. do 04.06.2003r. lub do wyczerpania asortymentu - strona 18) (Karta nr. 55-verte). Na produktach, które mo ż na by ł o naby ć w ramach KREDYT 0%, by ł y umieszczone wywieszki o tym informuj ą ce (Karta nr 46). Z kredytu 0% mog ł y skorzysta ć tylko osoby, które posiada ł y Kart ę GEANT uprawniaj ą c ą do linii kredytowej. Jednak, aby skorzysta ć z mo ż liwo ś ci zakupu towaru w ramach Kredytu 0%, konsument musia ł o tym poinformowa ć kasjerk ę , w przeciwnym razie kredyt by ł naliczany z oprocentowaniem. O wymogu zwrócenia uwagi kasjerce o zamiarze nabycia towaru w ramach promocji KREDYT 0%, konsument nie by ł informowany. W przedmiotowej sytuacji konsument samodzielnie musi wykaza ć inicjatyw ę w zakresie dbania, aby kasjer wybra ł odpowiedni ą opcj ę sp ł at rat, natomiast nie by ł o tym warunku informowany za po ś rednictwem wywieszek umieszczanych na towarach obj ę tych promocj ą Kredyt 0%. Jednak ponowna analiza ogólnych warunków umowy o korzystanie z karty kredytowej (Karta nr24-verte) wykaza ł a, i ż o tym obowi ą zku konsument zosta ł poinformowana przy zawieraniu umowy o kart ę kredytow ą . Pkt 6A ogólnych warunków umowy stanowi, i ż Kredytobiorca wybiera opcj ę sp ł aty danej kwoty kredytu w chwili zap ł aty przy u ż yciu karty albo z ł o ż enia wniosku o skorzystanie z limitu gotówkowego. Pkt 6B ogólnych warunków opisuje ró ż ne opcje sp ł aty danej kwoty kredytu. Zgodnie z pkt 6B 4 warunków sp ł ata danej kwoty kredytu mo ż e by ć dokonana zgodnie z aktualn ą opcj ą promocyjn ą , której szczegó ł owe warunki okre ś li Bank. Wybór opcji promocyjnej oznacza, ż e Kredytobiorca zapozna ł si ę z warunkami promocji oraz je zaakceptowa ł . Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. 4 Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Natomiast na podstawie zgromadzonych materia ł ów nie stwierdzono, a ż eby dzia ł ania GEANT POLSKA w zakresie obj ę tym wszcz ę ciem post ę powania narusza ł y zbiorowe interesy konsumentów, z uwagi na niepodawanie konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji na wywieszkach reklamowych umieszczanych na towarach obj ę tych akcj ą Kredyt 0%. Jak wskazano powy ż ej obowi ą zek poinformowania kasjera o wybranej opcji sp ł aty rat zosta ł na ł o ż ony na konsumenta przez ogólne warunki umowy. Tak wiec konsument zosta ł poinformowany o przedmiotowym obowi ą zku, a wi ę c zarzucenie przedsi ę biorcy, i ż nie informowa ł o tym, i ż konsument ma obowi ą zek zwróci ć uwag ę kasjerowi, i ż chce dokona ć zakupu przy pomocy karty w opcji promocyjnej jest bezpodstawne. W przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral