RKT-60/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 21.08.2006r. RKT-61-08/06/MI DECYZJA Nr RKT – 60/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du w dniu 10.11.2005r. przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o., 42-200 Zawiercie, ul. 11 Listopada 2, − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Zawierciu polegaj ą ce na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci stoj ą w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) w ten sposób, i ż : 1. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą terminów wzajemnych rozlicze ń stron umowy w zakresie informacji o terminach p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi oraz d ł ugo ś ci obowi ą zuj ą cych okresów obrachunkowych, 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Zawierciu, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, polegaj ą ce na: − zamieszczeniu w tre ś ci wszystkich umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami przed dniem 01.11.2005r. postanowie ń informuj ą cych o terminach wzajemnych rozlicze ń stron umowy (tj. o terminach p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonych us ł ug); − zamieszczeniu w tre ś ci wszystkich umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami przed dniem 05.12.2005r. postanowie ń 1 informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. III. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy, postanawia si ę obci ąż y ć Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Zawierciu kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 69 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t dziewi ęć ). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Zawierciu (zwanego dalej „RPWiK Zawiercie” lub „Spó ł k ą ”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku przedmiotowego post ę powania zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez RPWiK Zawiercie z konsumentami w oparciu o wykorzystywany w obrocie konsumenckim wzorzec umowny. Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 10.11.2005r. Postanowieniem Nr 1 zosta ł o wszcz ę te z urz ę du przeciwko RPWiK Zawiercie post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 1). Przedsi ę biorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 w/w ustawy poprzez podejmowanie bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków , których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) w ten sposób, ż e: 1. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą terminów wzajemnych rozlicze ń stron umowy; 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Zawierciu nie skorzysta ł o z mo ż liwo ś ci ustosunkowania si ę do postawionych mu zarzutów stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Rejonowe Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. z siedzib ą w Zawierciu jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka dzia ł a na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego pod numerem 0000213560, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odprowadzanie ś cieków (karty nr 60-63). Dzia ł alno ść w powy ż szym 2 zakresie Spó ł ka prowadzi na obszarze gmin: Zawiercie, Ł azy, Ogrodzieniec, Pilica, Por ę ba, Siewierz oraz W ł odowice (karta nr 5). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej RPWiK Zawiercie, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zawiera z odbiorcami us ł ug umowy, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Ustalono, i ż w okresie od 2002 roku do dnia 01.11.2005r. Spó ł ka w obrocie konsumenckim pos ł ugiwa ł a si ę wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 6-9). Na jego podstawie zawarte zosta ł y umowy z […] spo ś ród […] ogó ł u odbiorców Spó ł ki, z czego oko ł o […]% stanowi ą umowy z konsumentami (karta nr 287). Na potwierdzenie, ż e w/w wzorzec faktycznie stosowany by ł w obrocie zgromadzono przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami z jego wykorzystaniem: − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę Nr 5185/S/2004 z dnia 12.10.2004r. (karty nr 10-13); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Nr 5349/S/2005 z dnia 20.01.2005r. (karty nr 164-167); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Nr 5416/S/2005 z dnia 07.03.2005r. (karty nr 169-171); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Nr 5538/2005 z dnia 19.05.2005r. (karty nr 173-176); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Nr 5631/2005 z dnia 18.07.2005r. (karty nr 178-181); − Umow ę o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków Nr 5700/2005 z dnia 10.10.2005r. (karty nr 183-186). Ustalono, ż e w tre ś ci przedmiotowych umów brak jest postanowie ń dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z odbiorcami us ł ug. W zakresie dotycz ą cym terminu wzajemnych rozlicze ń umowy w § 11 ust. 1 zawieraj ą postanowienie przewiduj ą ce, ż e Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, nie precyzuj ą c przy tym, ile wynosi przys ł uguj ą cy konsumentowi termin na uregulowanie nale ż no ś ci. W tre ś ci umów nie zamieszczono równie ż informacji, w jakim terminie przedsi ę biorstwo – wodoci ą gowo kanalizacyjne obowi ą zane jest rozpatrywa ć sk ł adane przez konsumentów reklamacje dotycz ą ce jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug. W dniu 01.11.2005r. RPWiK Zawiercie wycofa ł o z obrotu konsumenckiego wzór umowy, o którym mowa powy ż ej, zast ę puj ą c go: − wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 65-68); − wzorcem umowy o odprowadzanie ś cieków (karty nr 69-71) oraz − wzorcem umowy o zaopatrzenie w wod ę (karty nr 72-74 verte), w oparciu o które zawarte zosta ł y nast ę puj ą ce umowy przedstawione przez Spó ł k ę w toku przeprowadzonego post ę powania: − umowa o zaopatrzenie w wod ę z dnia 07.11.2005r. (karty nr 75-77 verte); − umowa 1/2005 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 21.11.2005r. (karty nr 141-143 verte); − umowa 2/2005 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 28.11.2005r. (karty nr 144-146); − umowa 4/2005 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 26.11.2005r. (karty nr 147-149). W tre ś ci przedmiotowych umów zamieszczono postanowienie umowne przewiduj ą ce, ż e Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i/lub odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od dnia jej dostarczenia (§ 14 ust. 3 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o odprowadzanie ś cieków, § 15 ust. 3 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ). Do umów wprowadzono równie ż w § 10 zapis okre ś laj ą cy, w jakich okresach czasu dokonywane b ę d ą rozliczenia z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Otrzyma ł on nast ę puj ą ce brzmienie: Rozliczenia za us ł ugi 3 zaopatrzenia w wod ę i/lub odprowadzania ś cieków s ą prowadzone przez Przedsi ę biorstwo z Odbiorcami us ł ug w oparciu o obowi ą zuj ą ce ceny i stawki op ł at okre ś lone w taryfach w … okresie obrachunkowym . W powy ż szych umowach brak jest natomiast postanowie ń dotycz ą cych terminów rozpatrywania przez dostawc ę us ł ug sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Powy ż szymi wzorcami Spó ł ka pos ł ugiwa ł a si ę do dnia 05.12.2005r. W okresie, w którym znajdowa ł y si ę one w obrocie zawarto na ich podstawie ogó ł em […] umów z konsumentami (karta nr 140). W dniu 05.12.2005r, RPWiK Zawiercie wprowadzi ł o do obrotu kolejne zmodyfikowane wzorce umowne: − wzorzec umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karty nr 128-131), − wzorzec umowy o zaopatrzenie w wod ę (karty nr 132-134), − wzorzec umowy o odprowadzanie ś cieków (karty nr 125-127). Spó ł ka wskaza ł a, ż e na dzie ń 20.03.2006r. w oparciu o nowo wprowadzone wzorce zawartych zosta ł o z konsumentami […] umów. Do tego dnia Spó ł ka nie przyst ą pi ł a natomiast do wymiany umów, których tre ść odbiega od tre ś ci aktualnie wykorzystywanych wzorów, zawartych z konsumentami przed dniem 05.12.2005r. Poda ł a, ż e nast ą pi to po wej ś ciu w ż ycie na terenie wszystkich Gmin, w których prowadzi dzia ł alno ść znowelizowanych Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W toku post ę powania RPWiK przed ł o ż y ł o równie ż przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami na podstawie przedstawionych wzorców: − Umow ę 19/2005 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 22.12.2005r. (karty nr 150-152); − Umow ę 30/2006 o zaopatrzenie w wod ę z dnia 04.01.2006r. (karty nr 153-155); − Umow ę nr 31/2006 o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z dnia 06.01.2006r. (karty nr 156-159). W § 10 przedmiotowych umów, podobnie do umów zawieranych z konsumentami w oparciu wzorce umowne poprzednio wykorzystywane w obrocie gospodarczym, zawarte s ą postanowienia informuj ą ce, w jakich okresach obrachunkowych prowadzone s ą rozliczenia za us ł ugi zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków z odbiorcami us ł ug. Umowy te w zakresie dotycz ą cym terminu p ł atno ś ci zawieraj ą równie ż zapisy, zgodnie z którymi Odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie wskazanym na fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od dnia jej dostarczenia (§ 14 ust. 3 umów o zaopatrzenie w wod ę oraz umów o odprowadzanie ś cieków, § 15 ust. 3 umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków ). Ponadto, w § 16 wszystkich umów zamieszczono postanowienia dotycz ą ce standardów i terminów rozpatrywania przez Spó ł k ę sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Stosownie do ich tre ś ci Odbiorca us ł ug ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych sposobu realizacji przez Przedsi ę biorstwo umowy, w szczególno ś ci ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za te us ł ugi. Reklamacja jest wnoszona w formie pisemnej. Przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki, w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od dnia jej wniesienia. Przedsi ę biorstwo udziela odpowiedzi na reklamacj ę w formie pisemnej. W toku przeprowadzonego post ę powania ustalono, ż e w dacie jego wszcz ę cia na obszarze dzia ł alno ś ci RPWiK Zawiercie obowi ą zywa ł y nast ę puj ą ce Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków : − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLII/469/02 Rady Miejskiej w Zawierciu z dnia 27 sierpnia 2002 r. (karty nr 15-20); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na trenie Gminy Ł azy stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XXXIX/224/02 Rady Miejskiej Ł az z dnia 2 pa ź dziernika 2002 r. (karty nr 21-27); 4 − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na obszarze gminy Ogrodzieniec stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLVIII/332/2002 Rady Miejskiej w Ogrodzie ń cu (karty nr 29-34); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie miasta Por ę ba stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XXX/260/2002 Rady Miasta Por ę ba z dnia 10 pa ź dziernika 2002 r. (karty nr 35-40); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na obszarze Gminy Siewierz stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Rady Miejskiej w Siewierzu Nr LVI/339/2002 z dnia 26 wrze ś nia 2002 r. (karty nr 42-45 verte); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Miasta i Gminy Pilica stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLIII/273/2002 Rady Miasta i Gminy w Pilicy z dnia 4 pa ź dziernika 2002 r. (karty nr 46-52); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy W ł odowice stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr 221/XXIX/02 Rady Gminy we W ł odowicach z dnia 30 sierpnia 2002 r. (karty nr 53-57). W przedmiotowych Regulaminach, w rozdzia ł ach dotycz ą cych sposobu rozlicze ń za pobran ą wod ę i odprowadzone ś cieki, zawarte s ą zapisy obliguj ą ce do zamieszczenia w umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresu obrachunkowego, w jakim dokonywane s ą rozliczenia z odbiorcami us ł ug. Regulaminy zawieraj ą postanowienia, stosownie do których Strony okre ś l ą w umowie okres obrachunkowy, o czym stanowi § 20 ust. 1 Regulaminów obowi ą zuj ą cych w gminach Zawiercie, Ł azy, Por ę ba, Siewierz i Pilica oraz § 22 ust. 1 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie W ł odowice i § 27 ust. 1 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Ogrodzieniec. Zapisy Regulaminów dotycz ą ce obs ł ugi i praw odbiorców us ł ug reguluj ą ponadto kwestie dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie sposobów i terminów za ł atwiania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug. I tak, postanowienia zawarte § 30 Regulaminów obowi ą zuj ą cych w gminach Zawiercie, Siewierz i Pilica przewiduj ą , ż e Przedsi ę biorstwo winno reagowa ć niezw ł ocznie na zg ł oszone reklamacje, nie d ł u ż ej jednak ni ż w ci ą gu 14 dni. Podobnie § 49 ust. 3 i § 35 ust. 3 Regulaminów obowi ą zuj ą cych odpowiednio na obszarze Gmin Ogrodzieniec i W ł odowice przewidywa ł y, ż e Przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne zobowi ą zane jest do powiadomienia zainteresowanego o sposobie za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. Z kolei § 30 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, jaki obowi ą zywa ł na terenie gminy Ł azy stanowi ł , ż e termin reagowania przez dostawc ę na zg ł oszone reklamacje to 7 dni od daty ich wniesienia. Jak ustalono w toku post ę powania, w zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie w dniu 17 sierpnia 2005r. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729), powy ż sze Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków (oprócz Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Ogrodzieniec) zast ą pione zosta ł y nowymi Regulaminami uwzgl ę dniaj ą cymi zmiany w przepisach prawa wynikaj ą ce z w/w nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Obecnie na obszarze dzia ł alno ś ci RPWiK Zawiercie obowi ą zuj ą zatem: − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Zawiercia stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Rady Miejskiej w Zawierciu z dnia 25 stycznia 2006 r. (karty nr 193- 207); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Miasta Por ę ba stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XXX/256/06 Rady Miasta Por ę ba z dnia 1 lutego 2006 r. (karty nr 208-223); 5 − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy W ł odowice stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr 216/XXVII/2005 Rady Gminy we W ł odowicach z dnia 29 grudnia 2005 r. (karty nr 224-231); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie miasta i gminy Siewierz stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLV/338/06 Rady Miejskiej w Siewierzu z dnia 23 lutego 2006 r. (karty nr 233-245); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie miasta i gminy Pilica stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XXXVII/281/2006 Rady Miasta i Gminy Pilicy z dnia 15 lutego 2006 r. (karty nr 247-271); − Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków na terenie Gminy Ł azy stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XXXV/297/06 Rady Miejskiej w Ł azach z dnia 16 lutego 2006 r. (karty nr 273-282). W aktualnie obowi ą zuj ą cych Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków równie ż zawarte s ą postanowienia przewiduj ą ce, ż e umowy, na podstawie których obywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinny postanowienia dotycz ą ce okresu rozliczeniowego. Postanowienia zawarte w § 24 Regulaminów obowi ą zuj ą cych na obszarze gmin Zawiercie, Por ę ba, Siewierz oraz Pilica stanowi ą , ż e d ł ugo ść okresu obrachunkowego okre ś la umowa, przy czym jest to okres nie krótszy ni ż jeden miesi ą c i nie d ł u ż szy ni ż sze ść miesi ę cy. Podobne zapisy zawiera równie ż § 17 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie W ł odowice oraz § 24 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie Ł azy, zgodnie z którymi Strony okre ś laj ą w umowie okres obrachunkowy (…). Powy ż sze Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w rozdzia ł ach dotycz ą cych standardów obs ł ugi odbiorców zawieraj ą ponadto postanowienia odnosz ą ce si ę do sposobów i terminów za ł atwiania reklamacji sk ł adanych przez konsumentów. Stosownie do § 48 ust. 1 – 4 Regulaminu obowi ą zuj ą cego na terenie Gminy Zawiercie Odbiorca us ł ug ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych sposobu realizacji przez Przedsi ę biorstwo umowy, w szczególno ś ci ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za te us ł ugi. Reklamacja jest wnoszona w formie pisemnej. Przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane rozpatrzy ć reklamacj ę bez zb ę dnej zw ł oki, w terminie nie d ł u ż szym jednak ni ż 14 dni od daty jej wniesienia. Przedsi ę biorstwo udziela odpowiedzi na reklamacj ę w formie pisemnej. Postanowienia o to ż samej tre ś ci zawiera równie ż § 48 ust. 1 – 4 Regulaminów obowi ą zuj ą cych w gminach Por ę ba, Siewierz i Pilica oraz § 29 ust. 3 Regulaminu obowi ą zuj ą cego w gminie W ł odowice, zgodnie z którym Przedsi ę biorstwo zobowi ą zane jest do powiadomienia zainteresowanego o sposobie za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni od daty wp ł ywu. Termin ten mo ż e ulec przed ł u ż eniu, je ż eli istnieje konieczno ść przeprowadzenia szczegó ł owego post ę powania wyja ś niaj ą cego. Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą ce na obszarze dzia ł alno ś ci RPWiK Zawiercie nie stanowi ą za łą czników do zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Konsumenci mog ą zapozna ć si ę z tre ś ci ą Regulaminów w siedzibie przedsi ę biorstwa, gdzie istnieje mo ż liwo ść ich bezp ł atnego skopiowania. Mo ż liwe jest równie ż udost ę pnienie konsumentowi Regulaminu w formie elektronicznej (karta nr 139). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie 6 postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieograniczonej liczby podmiotów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosown ą definicj ę w tym zakresie zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . I.1. W przedmiotowej sprawie Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Zawierciu postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, i ż nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń stron umowy w zakresie obejmuj ą cym: - termin p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz - d ł ugo ść obowi ą zuj ą cych okresów obrachunkowych. Dla stwierdzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zachodzi w pierwszej kolejno ś ci konieczno ść wykazania, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem w/w zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Aktem prawnym okre ś laj ą cym zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż ej, zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę 7 zawiera ć powinna m.in. postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii zawarte s ą natomiast mi ę dzy innymi w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) (zwanym dalej „rozporz ą dzeniem w sprawie okre ś lania taryf”) wydanym na podstawie art. 23, 25 i 27 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Rozporz ą dzenie w Rozdziale 5 pt. Warunki prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, w § 17 ust. 1 stanowi, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia . W tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami przez RPWiK Zawiercie w oparciu o wzorzec umowny wykorzystywany w obrocie w okresie od 2002 roku do 01.11.2005r. brak jest postanowie ń precyzyjnie okre ś laj ą cych termin uiszczenia nale ż no ś ci za pobrane us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne. Umowy stanowi ą jedynie, i ż odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki w terminie podanym na rachunku, nie precyzuj ą c przy tym, kiedy przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zane jest dostarczy ć faktur ę konsumentowi i ile w zwi ą zku z tym wynosi przys ł uguj ą cy konsumentom na podstawie rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf termin na dokonanie p ł atno ś ci nale ż no ś ci. Bior ą c pod uwag ę , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek zamieszczenia w umowach o dostaw ę wody i odbiór ś cieków odpowiednich postanowie ń w tym zakresie – niedotrzymanie tego obowi ą zku jest naruszeniem prawa, a wi ę c nosi znamiona bezprawno ś ci. Zaniechanie zamieszczenia w umowach postanowie ń przewiduj ą cych, ż e konsumentom przys ł uguje co najmniej 14 – dniowy termin na dokonanie p ł atno ś ci nale ż no ś ci w oczywisty sposób narusza zatem art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Oznacza to, i ż w omawianym zakresie zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka konieczna do stwierdzenia naruszenia przez RPWiK Zawiercie art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej. Nieobj ę cie tre ś ci ą umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń informuj ą cych konsumentów o przys ł uguj ą cym im na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa terminie na uiszczenie nale ż no ś ci godzi w ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania pe ł nej informacji na temat wszystkich elementów łą cz ą cego ich z dostawc ą us ł ug stosunku zobowi ą zaniowego tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od profesjonalisty w omawianym kontek ś cie odpowiednich standardów zachowania. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy wy łą cznie w gestii przedsi ę biorcy pozostaje kwestia daty dostarczenia faktury konsumentowi oraz to, jaki czas przys ł ugiwa ł b ę dzie konsumentom na uiszczenie nale ż no ś ci. W przypadku, gdy w umowach brak jest jakichkolwiek gwarancji, i ż przedsi ę biorca dor ę czy rachunek przynajmniej 14 dni przed terminem p ł atno ś ci, uprawnienia konsumentów wynikaj ą ce z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mog ą nie by ć respektowane. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e termin na dokonanie p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne wynosi ć b ę dzie mniej ni ż 14 dni, w tym, ż e b ę dzie na tyle krótki, ż e konsument nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę dzie w stanie ui ś ci ć nale ż no ś ci w terminie podanym na rachunku, zw ł aszcza, ż e cz ęść konsumentów dokonuj ą c p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki dokonuje wp ł at w placówkach pocztowych lub bankowych, za ś od momentu wp ł aty ś rodków pieni ęż nych do momentu uznania rachunku bankowego dostawcy us ł ug up ł ywa okre ś lony okres czasu zwi ą zany z realizacj ą polecenia przelewu. W ten sposób powsta ć mo ż e opó ź nienie w zap ł acie, a w konsekwencji konieczno ść uiszczenia nieuzasadnionych odsetek ustawowych z powy ż szego tytu ł u. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń informuj ą cych, w jakim terminie dostawca us ł ug zobowi ą zany jest do dostarczenia faktur konsumentom prowadzi ć wi ę c mo ż e do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i wywo ł a ć po 8 stronie s ł abszych uczestników rynku wymierne negatywne skutki o charakterze finansowym w postaci konieczno ś ci uiszczenia odsetek za zw ł ok ę w zap ł acie. W wyniku braku mo ż liwo ś ci – na skutek zaniechania po stronie przedsi ę biorcy – zapoznania si ę przez konsumentów z ca ł okszta ł tem warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zwi ą zanych z terminami wzajemnym rozlicze ń w zakresie terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi, zagro ż one s ą zatem bezpo ś rednio ich interesy ekonomiczne. W przedmiotowym post ę powaniu Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Zawierciu postawiono równie ż zarzut naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niezamieszczenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów obrachunkowych, w jakich dokonywanie s ą rozliczenia z tytu ł u ś wiadczonych us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej. Jak ju ż podniesiono, art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek umieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Uszczegó ł owienie tego przepisu zawarte jest w obowi ą zuj ą cych na terenie dzia ł alno ś ci Spó ł ki Regulaminach dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , których postanowienia, w tym postanowienia dotycz ą ce wymogów, jakim odpowiada ć powinny umowy o zaopatrzenie w wod ę , wi ążą przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Regulaminy przewiduj ą , i ż – w zakresie prowadzenia rozlicze ń z tytu ł u dostarczania wody i odprowadzania ś cieków – w umowach o dostaw ę wody i odbiór ś cieków powinny znale źć si ę postanowienia dotycz ą ce okresu obrachunkowego. Stanowi ą o tym zarówno Regulaminy, które obowi ą zywa ł y na obszarze obj ę tym dzia ł alno ś ci ą Spó ł ki w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, jak i Regulaminy aktualnie obowi ą zuj ą ce na przedmiotowym terenie. Zawierane przez RPWiK Zawiercie z konsumentami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie spe ł niaj ą powy ż szego wymogu, poniewa ż nie zawieraj ą zapisów okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów rozliczeniowych. Bior ą c pod uwag ę , ż e Regulaminy dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą ce na terenie dzia ł alno ś ci Spó ł ki wyra ź nie precyzuje, i ż w umowach powinny znale źć si ę stosowne postanowienia w tym zakresie, ich niezamieszczenie w tre ś ci zawieranych umów jest naruszeniem prawa. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umowy postanowie ń informuj ą cych o tym, w jakich okresach czasu dokonywane b ę d ą rozliczenia z konsumentami stoi zatem w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , w my ś l którego umowa powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce terminów wzajemnych rozlicze ń . Je ż eli bowiem Regulaminy stanowi ą , ż e tre ść umowy okre ś la okresy obrachunkowe przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne – maj ą c na wzgl ę dzie tre ść art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – powinno w tre ś ci umowy zamie ś ci ć stosowne w tym wzgl ę dzie postanowienia. Z powy ż szego wynika, i ż zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych regulacji powoduje, ż e odbiorca w chwili zawierania umowy, jak i w trakcie jej realizacji nie jest w stanie ustali ć na jej podstawie, w jakich terminach (okresach czasu) wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi oraz zwi ą zane z nimi odczyty wskaza ń wodomierza. Dostawca us ł ug mo ż e w zwi ą zku z tym w sposób arbitralny ustala ć d ł ugo ść cykli obrachunkowych, w których nast ę puj ą rozliczenia us ł ug i zwi ą zane z nimi odczyty urz ą dze ń pomiarowych. Prowadzi to po stronie konsumentów do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i ogranicza swobod ę w zakresie gospodarowania ś rodkami pieni ęż nymi w d ł u ż szym okresie czasu. Zamieszczenie w umowie odpowiednich zapisów odnosz ą cych si ę do terminów dokonywanych rozlicze ń spowoduje, ż e konsument otrzyma gwarancj ę regularno ś ci cykli rozliczeniowych, dzi ę ki czemu b ę dzie w stanie podporz ą dkowa ć 9 im dokonywane wydatki i w odpowiednim czasie zabezpieczy ć ś rodki finansowe na pokrycie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Brak w tre ś ci umowy odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych okresów rozrachunkowych nie jest zatem dla konsumentów oboj ę tny i godzi w ich interesy rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego, które dotycz ą tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy konsumentem a dostawc ą us ł ug. Dysproporcja pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w tym wzgl ę dzie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą , jak ą posiada konsument mo ż e wywo ł a ć po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki. Dlatego uzna ć nale ż y, ż e zachowanie RPWiK Zawiercie wi ąż e si ę z naruszeniem interesów konsumentów. I.2. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono RPWiK Zawiercie w przedmiotowym post ę powaniu, jest zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy o zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w ten sposób, i ż wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego zwi ą zanych z terminami rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy . Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy. Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) w/w ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji. W my ś l w/w przepisu, postanowienia Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , jakie obowi ą zywa ł y na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania przewidywa ł y, ż e dostawca us ł ug powinien reagowa ć na zg ł oszone reklamacje w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 lub 7 dni od dnia ich wniesienia. Równie ż Regulaminy aktualnie obowi ą zuj ą ce na obszarze Gmin, w których dzia ł alno ść prowadzi RPWiK zawieraj ą postanowienia, zgodnie z którymi reklamacje dotycz ą ce ilo ś ci i jako ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi Spó ł ka powinna rozpatrzy ć w terminie 14 od dnia ich z ł o ż enia. RPWiK Zawiercie pos ł uguje si ę w obrocie z konsumentami wzorcami umów o ś wiadczenie us ł ug w zakresie dostaw wody i odbioru ś cieków. Wzorce umowne, które s ą przeznaczone do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami wi ążą natomiast odbiorc ę indywidualnego – konsumenta na zasadach okre ś lonych w art. 384 – 385 3 Kodeksu Cywilnego. W obrocie konsumenckim zachodzi konieczno ść dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Pogl ą d taki uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi warunkami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulamin zawiera postanowienia dotycz ą ce obowi ą zków dostawcy w zakresie sposobów i terminów za ł atwiania reklamacji, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy zgodnie z postanowieniami Regulaminu. 10 Regulaminy obowi ą zuj ą ce na terenie obj ę tym dzia ł alno ś ci ą RPWiK – jak wskazano powy ż ej – w sposób wyra ź ny okre ś laj ą , w jakim terminie przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane podj ąć dzia ł ania w zwi ą zku z reklamacjami konsumenckimi dotycz ą cymi jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za us ł ugi. Postanowienia Regulaminów nak ł adaj ą na profesjonalist ę ś ci ś le okre ś lone obowi ą zki w tym zakresie, które maj ą na celu stworzenie konsumentowi odpowiednich warunków dochodzenia roszcze ń w celu zapewnienia nale ż ytej realizacji us ł ug dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W zawieranych przez RPWiK Zawiercie w okresie od 2002 r. do dnia 05.12.2005r. umowach brak jest natomiast jakichkolwiek klauzul dotycz ą cych standardów obs ł ugi odbiorców odno ś nie terminów rozpatrywania reklamacji, które okre ś la ł yby obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w tym zakresie, a zarazem odpowiadaj ą ce im prawa odbiorców us ł ug. W tre ś ci umów brak jest zatem informacji o wszystkich, wynikaj ą cych z Regulaminów dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, prawach i obowi ą zkach stron umowy. W zwi ą zku z tym nale ż y uzna ć , ż e zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych postanowie ń jest dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania przez RPWiK Zawiercie praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Niezamieszczenie w tre ś ci umów odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych standardów rozpatrywania reklamacji przez dostawc ę us ł ug spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona na ł o ż onych moc ą Regulaminu obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, ż e dostawca us ł ug ma obowi ą zek rozpatrzy ć reklamacj ę w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od daty jej zg ł oszenia przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia roszcze ń , co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Jak wykazano powy ż ej zachowania RPWiK Zawiercie zakwestionowane w pkt I.1. i I.2. niniejszej decyzji, a polegaj ą ce na naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niezamieszczenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń dotycz ą cych terminów p ł atno ś ci, okresów obrachunkowych oraz obowi ą zków przedsi ę biorstwa w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, obarczone s ą cech ą bezprawno ś ci. Opisane praktyki godz ą równie ż w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) oraz równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul dotycz ą cych wzajemnych rozlicze ń oraz praw i obowi ą zków stron umowy sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i prowadzi do nierównowagi pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada konsument a wiedz ą dostawcy us ł ug, na niekorzy ść tego pierwszego. Z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika bowiem, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę 11 dochodzenie ich przez konsumenta. Niepodawanie w umowach zawieranych z konsumentami kompletnej informacji o warunkach wzajemnych rozlicze ń , a tak ż e o standardach rozpatrywania reklamacji mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dowiedziono zatem, ż e analizowane zachowania przedsi ę biorcy s ą bezprawne oraz godz ą w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez RPWiK Zawiercie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania RPWiK Zawiercie skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci zakwestionowanej w toku niniejszego post ę powania, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć wynikaj ą ce z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę prawo wszystkich konsumentów, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do otrzymania pe ł nej informacji na temat warunków prowadzenia rozlicze ń z dostawc ą us ł ug, w tym informacji o terminach p ł atno ś ci i d ł ugo ś ci cykli obrachunkowych oraz praw i obowi ą zków stron umowy odnosz ą cych si ę do terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e zachowania Rejonowego Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. w Zawierciu b ę d ą ce przedmiotem omawianych zarzutów, godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia przez w/w przedsi ę biorc ę art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y zatem łą cznie obydwie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawno ść dzia ł ania i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Jednocze ś nie nale ż y stwierdzi ć , i ż w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia, i ż RPWiK Zawiercie zaniecha ł o stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23e ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji konsumentów. Przedsi ę biorca wprowadzi ł wprawdzie do obrotu (w dniu 01.11.2005r. oraz w dniu 05.12.2005r.) zmienione wzorce umowne, w których tre ś ci uwzgl ę dniono w ca ł o ś ci zarzuty Organu Antymonopolowego, jednak ż e nie przeprowadzi ł dotychczas wymiany wszystkich zawartych z konsumentami umów, których tre ść zosta ł a zakwestionowana w toku przedmiotowego post ę powania. W zwi ą zku zatem z faktem, ż e du ż a cze ść odbiorców Spó ł ki w dalszym ci ą gu zwi ą zana jest umowami o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w 12 których tre ś ci nie okre ś lono terminów p ł atno ś ci za ś wiadczone us ł ugi, obowi ą zuj ą cych okresów obrachunkowych oraz terminów, w jakich dostawca us ł ug obowi ą zany jest reagowa ć na sk ł adane przez konsumentów reklamacje, nale ż y stwierdzi ć , ż e stwierdzone praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów s ą przez Spó ł k ę nadal kontynuowane. W zwi ą zku z powy ż szym uzasadnione jest nakazanie RPWiK Zawiercie zaprzestania stwierdzonych narusze ń art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej stosownie do art. 23c ust. 1 tej ż e ustawy. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1. i I.2. sentencji niniejszej decyzji. II. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś lono w przedmiotowej sprawie: − zamieszczenie w tre ś ci wszystkich umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami przed 01.11.2005r. postanowie ń informuj ą cych o terminach wzajemnych rozlicze ń mi ę dzy stronami umowy (tj. postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi oraz d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z tytu ł u dostarczonych us ł ug); − zamieszczeniu w tre ś ci wszystkich umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami przed 05.12.2005r. postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Powy ż sze zmiany powinny zosta ć wprowadzone do tre ś ci umów w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Celem okre ś lenia na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ś rodków usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym z wszystkimi konsumentami zawarte zostan ą umowy, których tre ść w sposób wyczerpuj ą cy informowa ć b ę dzie o wszystkich elementach umowy wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zwi ą zanych z terminami wzajemnych rozlicze ń oraz prawami i obowi ą zkami stron umowy. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. III. Stosownie do tre ś ci art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Rejonowemu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Sp. z o.o. Zawierciu w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I.1. i I.2. sentencji niniejszej decyzji uzna ł zasadno ść dwóch postawionych przedsi ę biorcy zarzutów i stwierdzi ł naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w wysoko ś ci 69 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć RPWiK Zawiercie kosztami przeprowadzonego post ę powania w kwocie 69 PLN (s ł ownie z ł otych: sze ść dziesi ą t dziewi ęć ). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. 13 Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000 w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 14