RKT-55/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 16.08.2006r. RKT-61-05/06/MI DECYZJA Nr RKT - 55/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003 r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du w dniu 13.09.2005r. przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A., 42-200 Cz ę stochowa, ul. Jaskrowska 14/44, − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ż e ustawy, uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie polegaj ą ce na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci stoj ą w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) w ten sposób, ż e: 1. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki, o którym mowa w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257), 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie zawieraj ą wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie obejmuj ą cym: a) obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego dokonuj ą cego odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, b) uprawnienia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie przeprowadzania u odbiorców us ł ug kontroli wodomierzy g ł ównych i urz ą dze ń pomiarowych, kontroli urz ą dze ń i instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz usuwania awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz w § 51 ust. 3 i 4, § 53 ust. 1, § 57 ust. 4 i 5 oraz § 59 ust. 3 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; c) obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminu rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, o których mowa w § 52 ust. 7 i § 58 ust. 4 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego 1 za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; 3. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 6 tej ż e ustawy nie reguluj ą w sposób pe ł ny kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy poprzez nieokre ś lenie wszystkich sytuacji uprawniaj ą cych przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , polegaj ą ce na umieszczeniu w tre ś ci wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami, jak i wszystkich nowo zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń informuj ą cych o: a. terminie p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki, o którym mowa w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) b. obowi ą zkach, jakie spoczywaj ą na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnym dokonuj ą cym odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, c. uprawnieniach i obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie przeprowadzania u odbiorców us ł ug kontroli wodomierzy g ł ównych i urz ą dze ń pomiarowych, kontroli urz ą dze ń i instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz usuwania awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa, o czym mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz w § 51 ust. 3 i 4, § 53 ust. 1, § 57 ust. 4 i 5 oraz § 59 ust. 3 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; d. obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminu rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, o których mowa w § 52 ust. 7 i § 58 ust. 4 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; e. sytuacjach, które uprawniaj ą przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego wzgl ę dem konsumentów niedotrzymuj ą cych warunków umowy, a o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, – niezw ł ocznie po uprawomocnieniu si ę niniejszej decyzji w przypadku umów nowo zawieranych, za ś w przypadku umów zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. III. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy postanawia si ę obci ąż y ć Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 93 PLN (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t trzy). 2 Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) zosta ł o przeprowadzone z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie (zwanego dalej „PWiK Cz ę stochowa” lub „Spó ł k ą ”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku przedmiotowego post ę powania wyja ś niaj ą cego zbadano pod k ą tem zgodno ś ci z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa z konsumentami (karty nr 13-18 verte) w oparciu o wykorzystywane w obrocie konsumenckim wzorce umowne (karty nr 21-27 verte, 30-31 verte). Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 13.09.2005r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o z urz ę du przeciwko PWiK Cz ę stochowa post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karty nr 1-1 verte). Przedsi ę biorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 w/w ustawy poprzez podejmowanie bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) (zwana dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) w ten sposób, ż e: 1. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych terminu wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy dostawc ą a odbiorc ą us ł ug zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie zawieraj ą wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie obejmuj ą cym: a. obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w przypadku odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , b. uprawnienia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie przeprowadzania kontroli wodomierzy g ł ównych, urz ą dze ń pomiarowych, urz ą dze ń lub instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz usuwania awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa, c. obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminu rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, 3. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 6 tej ż e ustawy nie reguluj ą w sposób pe ł ny kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy poprzez nieokre ś lenie wszystkich sytuacji uprawniaj ą cych przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 2), PWiK Cz ę stochowa w pierwszej kolejno ś ci poinformowa ł o, ż e zmieni ł o tre ść stosowanych wzorców umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Wprowadzenie nowych wzorów – jak poda ł a Spó ł ka – spowodowane by ł o wej ś ciem w ż ycie w dniu 17 sierpnia 2005 r. nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków 1 . Przedsi ę biorca wskaza ł , i ż do tre ś ci zmienionych wzorców umownych wprowadzono równie ż postanowienia, których brak zarzucono PWiK w niniejszym post ę powaniu (karta nr 39). 1 Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729). 3 Ponadto PWiK Cz ę stochowa – odnosz ą c si ę do zarzutu niezamieszczenia w umowach informacji o obowi ą zkach dostawcy us ł ug w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji – wyja ś ni ł o, ż e stosownie do obowi ą zuj ą cego na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, a tak ż e zgodnie z nowo wprowadzonymi wzorami umów, reklamacje dotycz ą ce prowadzonych rozlicze ń rozpatrywane s ą w terminie 30 dni od daty z ł o ż enia wniosku, a odbiorcy pisemnie s ą informowani o uznaniu lub odrzuceniu wniesionej reklamacji. Przedsi ę biorstwo poda ł o tak ż e, i ż od 1 stycznia 2004 r. na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej Spó ł ki wprowadzono now ą us ł ug ę pt. „Stan twojej sprawy”, dzi ę ki której klienci maj ą mo ż liwo ść otrzymywania za po ś rednictwem poczty elektronicznej aktualnych informacji o stanie zg ł oszonych spraw oraz uzyskiwania informacji o kolejnych etapach ich przebiegu. Spó ł ka wskaza ł a tak ż e, ż e w przypadku uznania reklamacji dotycz ą cej wysoko ś ci wystawionej faktury, nadp ł ata jest zwracana na pisemny wniosek Odbiorcy lub zaliczana na poczet bie żą cych nale ż no ś ci. Odbiorcy maj ą tak ż e mo ż liwo ść z ł o ż enia za po ś rednictwem PWiK wniosku o przeprowadzenie ekspertyzy wodomierza do Obwodowego Urz ę du Miar w Cz ę stochowie. Ponadto, w przedsi ę biorstwie dzia ł a Biuro Obs ł ugi Klienta, gdzie istnieje mo ż liwo ść za ł atwienia bie żą cych spraw i uzyskania informacji bez konieczno ś ci sk ł adania pisemnych wniosków. Z kolei w sprawach zwi ą zanych z awariami sieci i jako ś ci ą dostarczanej wody, odbiorcy mog ą kontaktowa ć si ę z Dyspozytorem Pogotowia Wodoci ą gowego pod bezp ł atnym, ca ł odobowym numerem telefonu 994. Zg ł oszenia dotycz ą ce jako ś ci wody s ą natomiast rozpatrywane przez Centralne Laboratorium przedsi ę biorstwa, które dokonuje poboru i kontroli analitycznej wody u klienta. Ponadto cz ł onkowie zarz ą du Spó ł ki w ka ż dy wtorek w godzinach od 14:00 do 15:00 pe ł ni ą dy ż ury w celu zapewnienia klientom mo ż liwo ś ci osobistego kontaktu z Zarz ą dem Spó ł ki. Prowadzona jest ewidencja wniosków odbiorców i skarg zg ł aszanych w trakcie spotka ń (karty nr 39 – 40). PWiK nie skorzysta ł o z mo ż liwo ś ci ustosunkowania si ę do pozosta ł ych zarzutów. Podnios ł o jedynie, ż e w roku 2004 oraz w okresie do 31 sierpnia 2005 r. dokona ł o odci ę cia wody do posesji odpowiednio w 114 i 120 przypadkach. Spowodowane to by ł o ka ż dorazowo zaleg ł o ś ciami w regulowaniu nale ż no ś ci przez odbiorców (karta nr 39). W toku przeprowadzonego post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Przedsi ę biorstwo Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie jest przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka dzia ł a na podstawie wpisu w Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzonego przez S ą d Rejonowy w Katowicach pod numerem 0000057953, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odprowadzanie ś cieków (karty nr 34-37 verte). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej PWiK obs ł uguje odbiorców z terenu 9 gmin cz ł onkowskich Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie tj.: Cz ę stochowy, Mykanowa, Poczesnej, Konopisk, Blachowni, Olsztyna, K ł obucka, Mied ź na oraz R ę dzin (karta nr 5). Ustalono, ż e w ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej, PWiK Cz ę stochowa w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania pos ł ugiwa ł o si ę w obrocie konsumenckim wzorcem Umowy nr … o dostarczanie wody (karty nr 21-22 verte), wzorcem Umowy nr … o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 23-24 verte), a tak ż e wzorcem Umowy nr … o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 26-27 verte) i wzorcem Umowy Nr … o dostaw ę wody (karty nr 30-31 verte), które stosowane by ł y wzgl ę dem konsumentów – wspó ł w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci przy łą czonej do sieci zabudowanej budynkami (lokalami) mieszkalnymi. Spó ł ka przedstawi ł a przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami z wykorzystaniem w/w wzorców: − Umow ę Nr 2597/04 o dostarczanie wody z dnia 15 pa ź dziernika 2004 r. (karty nr 13-14 verte); 4 − Umow ę Nr 3603/04 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 15 pa ź dziernika 2004r. (karty nr 15-16 verte), − Umow ę Nr 13023/04 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 30 wrze ś nia 2004 r. (karty nr 17-18 verte), − Umow ę Nr 2280/05 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 14 wrze ś nia 2005r. (karty nr 93-94 verte), − Umow ę Nr 32219/05 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 21 marca 2005r. (karty nr 102-103 verte); − Umow ę Nr 32434/05 o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 13 maja 2005 r. (karty nr 104-105 verte); − Umow ę Nr 32814/05 o dostarczanie wody z dnia 7 wrze ś nia 2005 r. (karty nr 106-107 verte), Ustalono, ż e Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków oraz Umowy o dostarczanie wody zawierane z konsumentami z zastosowaniem wzorców umownych, o których mowa powy ż ej, w zakresie dotycz ą cym terminu wzajemnych rozlicze ń zawieraj ą w § 11 zapis stanowi ą cy, ż e Us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie podanym na rachunku, nie precyzuj ą c przy tym, ile wynosi przys ł uguj ą cy konsumentowi termin na uregulowanie nale ż no ś ci. W tre ś ci Umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków oraz Umów o dostaw ę wody zawieranych z konsumentami b ę d ą cymi wspó ł w ł a ś cicielami posesji, do których dostarczana jest woda brak jest natomiast postanowie ń reguluj ą cych termin p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki. Wszystkie przedstawione umowy nie zawieraj ą ponadto postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa odno ś nie terminów rozpatrywania reklamacji sk ł adanych przez konsumentów. W umowach brak jest równie ż zapisów informuj ą cych, kiedy – stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne uprawnione jest do odci ę cia dostaw wody i zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w przypadku niedotrzymania warunków umowy przez odbiorc ę . W ich tre ś ci brak jest tak ż e postanowie ń , które informowa ł yby konsumentów o tym, jakie obowi ą zki ci ążą na dostawcy us ł ug w zwi ą zku z zamiarem oraz w zwi ą zku z dokonaniem odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, o czym stanowi art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Tre ść umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych z konsumentami przez PWiK Cz ę stochowa nie okre ś la równie ż , jakie s ą uprawnienia przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odpowiadaj ą ce im obowi ą zki odbiorców us ł ug oraz obowi ą zuj ą ce procedury w zakresie przeprowadzania kontroli wodomierzy g ł ównych i urz ą dze ń pomiarowych oraz urz ą dze ń i instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych znajduj ą cych si ę na terenie posesji nale żą cych do odbiorców us ł ug. Postanowienia cz ęś ciowo reguluj ą ce powy ż sze zagadnienia zawarte s ą jedynie w § 8 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków, zgodnie z którym Us ł ugodawca ma prawo kontroli instalacji wodoci ą gowej odbiorcy oraz w § 8 umów o dostarczanie wody, który stanowi, i ż Us ł ugodawca ma prawo kontroli instalacji wodoci ą gowej Us ł ugobiorcy. Przedstawiciele Us ł ugodawcy s ą uprawnieni do wst ę pu do wszelkich pomieszcze ń i miejsc wyposa ż onych w instalacje wodoci ą gowe . Ustalono ponadto, i ż w tre ś ci umów zawarte s ą nast ę puj ą ce postanowienia odnosz ą ce si ę kwestii zwi ą zanych z usuwaniem awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa wyst ę puj ą cych na terenie posesji odbiorcy s ł ug: − § 2 ust. 1 umów o dostarczanie wody oraz § 2 ust. 1 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stanowi ą , ż e Do obowi ą zków us ł ugodawcy nale ż y usuwanie awarii urz ą dze ń b ę d ą cych w jego zarz ą dzie, − § 4 ust. 3 Umów o dostaw ę wody oraz Umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków przewiduje, ż e Do obowi ą zków Us ł ugobiorcy nale ż y umo ż liwienie upowa ż nionym przedstawicielom us ł ugodawcy dost ę pu, wraz z odpowiednim sprz ę tem, do nieruchomo ś ci w celu wykonania czynno ś ci zwi ą zanych z eksploatacj ą , konserwacj ą i usuwaniem awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych b ę d ą cych w ł asno ś ci ą us ł ugodawcy (…). 5 W trakcie przeprowadzonego post ę powania ustalono, ż e w dniu 15.09.2005r. PWiK Cz ę stochowa wprowadzi ł o do obrotu konsumenckiego nowe, zmienione wzory umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karta nr 65). S ą to: − wzór Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stosowany wzgl ę dem gospodarstw domowych (karty nr 67-68 verte), − wzór Umowy o dostarczanie wody stosowany wzgl ę dem gospodarstw domowych (karty nr 71- 72 verte), − wzór Umowy o odprowadzanie ś cieków stosowany wzgl ę dem gospodarstw domowych (karty nr 75-76 verte), − wzór Umowy o dostarczanie wody stosowany wzgl ę dem konsumentów – wspó ł w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci zabudowanych lokalami (budynkami) mieszkalnymi (karty nr 79-80 verte); − wzór Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stosowany wzgl ę dem konsumentów – wspó ł w ł a ś cicieli nieruchomo ś ci zabudowanych lokalami (budynkami) mieszkalnymi; − a tak ż e wzór Umowy o dostarczanie wody oraz wzór Umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków stosowane wzgl ę dem osób korzystaj ą cych z lokali w budynkach wielolokalowych lub korzystaj ą ce z budynków po ł o ż onych na wspólnej posesji (karty nr 83- 86). Spó ł ka przedstawi ł a równie ż przyk ł adowe umowy zawarte z konsumentami na podstawie przedmiotowych wzorców, a mianowicie: − 4 umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawarte z odbiorcami indywidualnymi – konsumentami b ę d ą cymi w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci przy łą czonych do sieci (karty nr 41-42 verte, 87-92 verte); − 1 umow ę o dostarczanie wody zawart ą z odbiorc ą indywidualnym – konsumentem, w ł a ś cicielem nieruchomo ś ci przy łą czonej do sieci (karty nr 43-44 verte); − 3 umowy o odprowadzanie ś cieków zawarte z odbiorcami indywidualnymi – konsumentami (karty nr 121-126); − 3 umowy o dostarczanie wody zawarte konsumentami – wspó ł w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci (posesji) przy łą czonych do sieci (karty nr 127-133 verte); − 2 umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawarte z konsumentami – wspó ł w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci (posesji) przy łą czonych do sieci (karty nr 134 -137 verte) − 3 umowy o dostarczanie wody zawarte z konsumentami – osobami korzystaj ą cymi z lokali lub budynków po ł o ż onych w obr ę bie wspólnej nieruchomo ś ci (posesji) (karty nr 140-145); − 3 umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawarte z konsumentami – osobami korzystaj ą cymi z lokali lub budynków w obr ę bie wspólnej nieruchomo ś ci (posesji) (karty nr 146-151). Ustalono, ż e do tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych z konsumentami w oparciu o dwa pierwsze z w/w wzorów umownych wprowadzone zosta ł y nast ę puj ą ce zmiany: − § 11 umów o dostarczanie wody oraz umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków otrzyma ł brzmienie: Us ł ugobiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie podanym na fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia. − W § 6 ust. 12 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków oraz w § 6 ust. 11 umów o dostarczanie wody, zamieszczono zapis przewiduj ą cy, ż e Wszelkie reklamacje zwi ą zane z rozliczeniami oraz innymi kwestiami uregulowanymi w umowie Us ł ugodawca zobowi ą zany jest rozpatrzy ć w ci ą gu 30 dni od dnia z ł o ż enia odpowiedniego wniosku. − Zamieszczono równie ż w § 5 ust. 4 umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków oraz umów o dostarczanie wody postanowienie umowne, stosownie do którego Us ł ugobiorca 6 zobowi ą zuje si ę do umo ż liwienia przedstawicielom Us ł ugodawcy po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia: (…) - przeprowadzenia kontroli urz ą dzenia pomiarowego lub wodomierza g ł ównego, - sprawdzenia ilo ś ci i jako ś ci ś cieków wprowadzanych do sieci, - odci ę cia przy łą cza wodoci ą gowego lub przy łą cza kanalizacyjnego, - usuni ę cia awarii przy łą cza wodoci ą gowego lub przy łą cza kanalizacyjnego. W odniesieniu do pozosta ł ych umów ustalono, i ż w ich tre ś ci nie uwzgl ę dniono powy ż szych modyfikacji; w umowach o odprowadzanie ś cieków oraz w umowach o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawieranych z wspó ł w ł a ś cicielami posesji, do których dostarczana jest woda oraz z osobami korzystaj ą cymi z lokali w obr ę bie nieruchomo ś ci wspólnych, brak jest zapisu precyzuj ą cego termin p ł atno ś ci faktury za ś wiadczone us ł ugi oraz zapisów okre ś laj ą cych termin, w jakim dostawca us ł ug zobowi ą zany jest rozpatrywa ć sk ł adane przez konsumentów reklamacje. W ich tre ś ci nie zamieszczono równie ż szczegó ł owych informacji na temat uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i procedur obowi ą zuj ą cych w zakresie przeprowadzania kontroli wodomierzy g ł ównych, urz ą dze ń pomiarowych oraz urz ą dze ń i instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych znajduj ą cych si ę w obr ę bie nieruchomo ś ci odbiorców us ł ug oraz usuwania awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji dostawcy us ł ug. W toku post ę powania, w pi ś mie z dnia 07.12.2005r. Spó ł ka poda ł a, i ż w oparciu o wzorce umowne stosowane do dnia 15.09.2005r. zawartych zosta ł o z konsumentami […] umów, co stanowi blisko […]% ogó ł u umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawartych przez Spó ł k ę (karta nr 98). Natomiast na dzie ń 22.05.2006r. w oparciu o zmienione wzory zawarto umowy z […] konsumentami, z czego […] umów zast ą pi ł o umowy zawarte w oparciu o wzorce stosowane przed dniem 15.09.2005r. (karta nr 120). W trakcie przedmiotowego post ę powania ustalono, i ż w dacie jego wszcz ę cia obowi ą zywa ł na terenie dzia ł alno ś ci PWiK Cz ę stochowa Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr 9/2003 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gminy ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie z dnia 25 lutego 2003 r. (karty nr 7-12 verte). W zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729), zosta ł on zast ą piony nowym Regulaminem, uwzgl ę dniaj ą cym zmiany w przepisach prawa wynikaj ą ce z w/w ustawy, wprowadzonym moc ą Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie z dnia 17 lutego 2006 r., który opublikowany zosta ł w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego z dnia 28 kwietnia 2006 r. i wszed ł w ż ycie 12 maja 2006 r. (karty nr 120, 152-163). Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter 7 przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - dzia ł anie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, - dzia ł anie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wtedy, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieograniczonej liczby podmiotów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosown ą definicj ę w tym zakresie zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . I.1. W przedmiotowej sprawie Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść mo ż e sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w ten sposób, i ż nie zawiera postanowie ń dotycz ą cych terminu wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy dostawc ą a odbiorc ą us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Dla stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w pierwszej kolejno ś ci zachodzi konieczno ść wykazania, ż e dzia ł anie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem postawionego w niniejszym post ę powaniu zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Aktem prawnym okre ś laj ą cym zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż ej, w my ś l art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zawiera ć powinna m.in. postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii zawarte s ą natomiast mi ę dzy innymi w rozporz ą dzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) (zwane dalej „rozporz ą dzeniem w sprawie okre ś lania taryf”) wydanym na podstawie art. 23, 25 i 27 ust. 2 w/w ustawy. Rozporz ą dzenie w Rozdziale 5 pt. Warunki prowadzenia rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków, w § 17 ust. 1 stanowi, i ż Odbiorca us ł ug dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki w terminie okre ś lonym w fakturze, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jej dostarczenia . 8 W tre ś ci zawieranych z konsumentami przez PWiK Cz ę stochowa umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków brak jest postanowie ń okre ś laj ą cych termin uiszczenia nale ż no ś ci za pobrane us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne. Umowy zawieraj ą jedynie zapis, i ż odbiorca dokonuje zap ł aty za dostarczon ą wod ę i odprowadzane ś cieki w terminie podanym na rachunku, nie precyzuj ą c przy tym, ile wynosi przys ł uguj ą cy konsumentom na podstawie rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf termin na dokonanie p ł atno ś ci nale ż no ś ci. Bior ą c pod uwag ę , ż e ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek zamieszczenia w umowach o dostaw ę wody i odbiór ś cieków odpowiednich postanowie ń w tym zakresie – niedotrzymanie tego obowi ą zku jest naruszeniem prawa, a zatem nosi znamiona bezprawno ś ci. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy konsumenci w tre ś ci zawieranych umów nie s ą informowani o terminie wzajemnych rozlicze ń . Niepodawanie w umowach informacji, ż e konsumentom przys ł uguje 14 – dniowy termin na dokonanie p ł atno ś ci nale ż no ś ci w oczywisty sposób narusza art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zosta ł a zatem spe ł niona pierwsza przes ł anka konieczna do stwierdzenia naruszenia przez PWiK Cz ę stochowa art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej. Dla stwierdzenia stosowania praktyki, o której mowa w w/w przepisie w dalszej kolejno ś ci niezb ę dne jest wykazanie, ż e zachowanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów. Rozpatruj ą c przedmiotow ą kwesti ę nale ż y stwierdzi ć , i ż niezamieszczenie w umowach postanowie ń informuj ą cych konsumentów o przys ł uguj ą cym im na podstawie obowi ą zuj ą cych przepisów prawa terminie na uiszczenie nale ż no ś ci godzi w ich interesy rozumiane jako prawo do uzyskania pe ł nej informacji na temat wszystkich elementów łą cz ą cego ich z dostawc ą us ł ug stosunku zobowi ą zaniowego tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od profesjonalisty w omawianym kontek ś cie odpowiednich standardów zachowania. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy wy łą cznie w gestii przedsi ę biorcy pozostaje kwestia daty dostarczenia faktury konsumentowi oraz to, jaki czas przys ł ugiwa ł b ę dzie konsumentom na uiszczenie nale ż no ś ci. W przypadku, gdy w umowach brak jest jakichkolwiek gwarancji, i ż przedsi ę biorca dor ę czy rachunek na co najmniej 14 dni przed terminem p ł atno ś ci, uprawnienia konsumentów wynikaj ą ce z rozporz ą dzenia w sprawie okre ś lania taryf mog ą nie by ć respektowane. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e termin na dokonanie p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi wodoci ą gowe i kanalizacyjne wynosi ć b ę dzie mniej ni ż 14 dni, w tym, ż e b ę dzie na tyle krótki, ż e konsument nawet przy dochowaniu nale ż ytej staranno ś ci nie b ę dzie w stanie ui ś ci ć nale ż no ś ci w terminie podanym na rachunku, zw ł aszcza, ż e cz ęść konsumentów dokonuj ą c p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki dokonuje wp ł at w placówkach pocztowych lub bankowych, za ś od momentu wp ł aty ś rodków pieni ęż nych do momentu uznania rachunku bankowego dostawcy us ł ug up ł ywa okre ś lony okres czasu zwi ą zany z realizacj ą polecenia przelewu. W ten sposób powsta ć mo ż e opó ź nienie w zap ł acie, a w konsekwencji konieczno ść uiszczenia odsetek ustawowych z powy ż szego tytu ł u. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów postanowie ń informuj ą cych, w jakim terminie dostawca us ł ug zobowi ą zany jest do dostarczenia faktury konsumentowi prowadzi ć wi ę c mo ż e do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i wywo ł a ć po stronie s ł abszych uczestników rynku wymierne negatywne skutki o charakterze finansowym w postaci konieczno ś ci uiszczenia odsetek. W wyniku braku mo ż liwo ś ci – na skutek zaniechania po stronie przedsi ę biorcy – zapoznania si ę przez konsumentów z ca ł okszta ł tem warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zwi ą zanych ze sposobami i terminami wzajemnym rozlicze ń w zakresie terminu p ł atno ś ci za pobrane us ł ugi, zagro ż one s ą zatem bezpo ś rednio ich interesy ekonomiczne. W tym stanie rzeczy nale ż y uzna ć , ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem omawianego zarzutu obarczone jest cech ą bezprawno ś ci oraz godzi w interesy konsumentów. I.2.a. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono w niniejszym post ę powaniu Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie jest naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków poprzez niezamieszczenie w tre ś ci 9 zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wszystkich postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie obowi ą zków, jakich dope ł ni ć musi przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w przypadku odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej. W celu stwierdzenia naruszenia przez przedsi ę biorc ę art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y po pierwsze wykaza ć , ż e obj ę te powy ż szym zarzutem zachowanie jest bezprawne. Rozstrzygaj ą c przedmiotow ą kwesti ę podnie ść nale ż y, i ż stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę umowa, na podstawie której odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowego w zakresie mo ż liwo ś ci odci ę cia dostaw wody i zamkni ę cia przy łą cza wodoci ą gowego wzgl ę dem odbiorców us ł ug, którzy ł ami ą warunki zawartej umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków uregulowane s ą w art. 8 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . I tak, stosownie do art. 8 ust. 1 tej ustawy, dostawca us ł ug ma prawo odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne, je ż eli zachodzi jedna z przes ł anek wymienionych w punkcie 1 do 4 tego przepisu. Z odci ę ciem dostaw wody i wstrzymaniem odbioru ś cieków wi ążą si ę jednak okre ś lone procedury okre ś lone w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Fakt niezamieszczenia w umowach informacji o tych procedurach i zwi ą zanych z nimi obowi ą zkach dostawcy us ł ug stanowi istot ę rozpatrywanego zarzutu. Art. 8 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi, ż e przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, które odci ęł o dostaw ę wody z powodu nieuiszczenia przez odbiorc ę nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty jest obowi ą zane do równoczesnego udost ę pnienia zast ę pczego punktu poboru wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi i poinformowania o mo ż liwo ś ciach korzystania z tego punktu. Z kolei art. 8 ust. 3 przedmiotowej ustawy stanowi, ż e o zamiarze odci ę cia dostawy wody lub zamkni ę cia przy łą cza wodoci ą gowego oraz o miejscach i sposobie udost ę pniania zast ę pczych punktów poboru wody przedsi ę biorstwo zawiadamia powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorc ę us ł ug co najmniej na 20 dni przed planowanym terminem odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego. W zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków brak jest postanowie ń informuj ą cych konsumentów o obowi ą zkach, jakie ci ążą na przedsi ę biorcy w zwi ą zku z wstrzymaniem ś wiadczenia us ł ug wodoci ą gowych lub kanalizacyjnych. Konsumenci nie otrzymuj ą zatem pe ł nej informacji o obowi ą zkach dostawcy us ł ug, co stoi w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zgodnie z którym umowa o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków powinna informowa ć o prawach i obowi ą zkach stron umowy. Skoro bowiem przepis powy ż szy obliguje dostawc ę us ł ug do zamieszczenia w umowach postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy, a cz ęść uregulowa ń w tym zakresie zawarta jest w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , to konsument w momencie zawierania umowy powinien mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z tymi postanowieniami. Pogl ą d ten, uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi wiedzy o wszystkich wynikaj ą cych z w/w ustawy elementach stosunku zobowi ą zaniowego, do którego przyst ę puje tak, aby maksymalnie zabezpieczy ć jego interesy. Je ż eli zatem ustawa o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera postanowienia istotne z punktu widzenia praw i obowi ą zków konsumentów oraz dostawcy us ł ug, powinny one – bior ą c pod uwag ę cytowany przepis art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – zosta ć inkorporowane do tre ś ci umowy, co umo ż liwi konsumentowi zapoznanie si ę z ich tre ś ci ą . Dzi ę ki temu konsument b ę dzie móg ł w pe ł ni korzysta ć ze swoich uprawnie ń , egzekwowa ć na dostawcy us ł ug w ł a ś ciwe zachowania, jak równie ż nale ż ycie wykonywa ć wszystkie spoczywaj ą ce na nim obowi ą zki. Zamieszczenie w umowie maksimum informacji o prawach i obowi ą zkach stron umowy le ż y zatem w interesie konsumenta jako s ł abszej strony stosunku zobowi ą zaniowego. Bior ą c powy ż sze pod 10 uwag ę stwierdzi ć nale ż y, ż e kwestionowane w ramach niniejszego zarzutu zachowanie przedsi ę biorcy nosi znamiona bezprawno ś ci. Brak w umowach zapisów dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa, które odcina dostaw ę wody lub zamyka przy łą cze kanalizacyjne nie jest dla konsumentów oboj ę tny. Mo ż e zaistnie ć sytuacja, ż e przedsi ę biorstwo nie wykona powinno ś ci przewidzianych w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę (odetnie wod ę lub zamknie przy łą cze kanalizacyjne bez powiadomienia o tym zamiarze konsumenta b ą d ź nie zapewni zast ę pczego punktu poboru wody przeznaczonej do spo ż ycia przez ludzi), za ś nie ś wiadomi istnienia tych obowi ą zków konsumenci nie b ę d ą egzekwowa ć od dostawcy us ł ug odpowiedniego zachowania. Zamieszczenie w umowach postanowie ń wynikaj ą cych z w/w przepisów ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi ć b ę dzie wi ę c dla konsumentów gwarancj ę , ż e dostawca us ł ug spe ł ni wymagane prawem obowi ą zki. Ich realizacja mo ż e mie ć z kolei bezpo ś redni i pozytywny wp ł yw na zachowania samych konsumentów. Dope ł nienie przez dostawc ę obowi ą zku polegaj ą cego na informowaniu o planowanym zamkni ę ciu przy łą cza wodoci ą gowego lub kanalizacyjnego mo ż e skutkowa ć tym, ż e zmobilizowany realn ą gro ź b ą wstrzymania dostaw wody i odbioru ś cieków konsument podejmie wysi ł ki, w wyniku których zaniechanie ś wiadczenia us ł ug na jego rzecz nie stanie si ę konieczne. Tak wi ę c niezamieszczenie w umowach zawieranych z konsumentami rozpatrywanych w ramach przedmiotowego zarzutu postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa w zwi ą zku z wstrzymaniem ś wiadczenia us ł ug mo ż e spowodowa ć niekorzystne skutki po stronie konsumentów, b ę d ą ce konsekwencj ą nieznajomo ś ci wszystkich warunków umowy. Z powy ż szego wynika, ż e zachowanie przedsi ę biorcy polegaj ą ce na niezamieszczeniu w umowach zawieranych konsumentami postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowego na wypadek odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nosi znamiona bezprawno ś ci oraz godzi w interesy konsumentów. I.2.b. W przedmiotowym post ę powaniu PWiK Cz ę stochowa w dalszej kolejno ś ci postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, ż e wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ustawy nie zawieraj ą postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowego w zakresie przeprowadzania u odbiorców us ł ug kontroli wodomierzy g ł ównych i urz ą dze ń pomiarowych, kontroli instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, kontroli znajduj ą cych si ę w obr ę bie nieruchomo ś ci nale żą cej do odbiorcy us ł ug urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych oraz usuwania awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa, co stanowi ć mo ż e naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Jak ju ż podniesiono, art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków przewiduje, ż e umowa, na podstawie której odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug uregulowane zosta ł y mi ę dzy innymi w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, a tak ż e – stosownie do art. 19 ust. 1 w/w ustawy – w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cym na terenie gmin, w których PWiK Cz ę stochowa prowadzi swoj ą dzia ł alno ść . W powy ż szych aktach prawnych zawarte s ą szczegó ł owe przepisy odnosz ą ce si ę do kwestii zwi ą zanych z przeprowadzaniem kontroli u odbiorców us ł ug przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne oraz przeprowadzania przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez to przedsi ę biorstwo znajduj ą cych si ę w granicach nieruchomo ś ci nale żą cej do odbiorcy us ł ug. 11 Zgodnie z art. 7 pkt 1 – 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , osoby reprezentuj ą ce przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia, maj ą prawo wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektów budowlanych nale żą cych do osób, których nieruchomo ś ci zosta ł y przy łą czone do sieci i które posiadaj ą tytu ł prawny do korzystania z nieruchomo ś ci b ą d ź osób korzystaj ą cych z lokali w budynkach przy łą czonych do sieci, w celu: 1) zainstalowania lub demonta ż u wodomierza g ł ównego; 2) przeprowadzenia kontroli urz ą dzenia pomiarowego, wodomierza g ł ównego lub wodomierzy zainstalowanych przy punktach czerpalnych (…); 3) przeprowadzenia przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez to przedsi ę biorstwo; 4) sprawdzenia ilo ś ci i jako ś ci ś cieków wprowadzanych do sieci; 5) odci ę cia przy łą cza wodoci ą gowego lub przy łą cza kanalizacyjnego lub za ł o ż enia plomb na zamkni ę tych zaworach odcinaj ą cych dostarczanie wody do lokalu; 6) usuni ę cia awarii przy łą cza wodoci ą gowego lub kanalizacyjnego (je ż eli umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tak stanowi). Przed wej ś ciem w ż ycie w dniu 17 sierpnia 2005 r. nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , cytowany przepis gwarantowa ł natomiast, i ż przedstawiciele przedsi ę biorstwa wodci ą ciogowo – kanalizacyjnego, po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia, maj ą prawo wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub do pomieszcze ń ka ż dego, kto korzysta z us ł ug, celem przeprowadzenie kontroli urz ą dzenia pomiarowego, wodomierza g ł ównego lub wodomierzy zainstalowanych w lokalu, dokonania ich bada ń i pomiarów, przeprowadzenia przegl ą dów i napraw urz ą dze ń posiadanych przez przedsi ę biorstwo, a tak ż e sprawdzenia ilo ś ci i jako ś ci ś cieków wprowadzanych do sieci. Okre ś lone postanowienia o zbli ż onym zakresie unormowania zawiera równie ż Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie dzia ł alno ś ci PWiK. Regulamin b ę d ą cy w mocy w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania w § 7 ust. 3 przewidywa ł , ż e Przedsi ę biorstwo ma prawo kontrolowa ć stan techniczny wodomierza g ł ównego i urz ą dze ń lub instalacji wodoci ą gowych przez upowa ż nionego pracownika u odbiorcy us ł ug. § 46 ust. 4 stanowi ł natomiast, ż e Przedsi ę biorstwo ma prawo kontrolowa ć urz ą dzenia pomiarowe, urz ą dzenia lub wewn ę trzne instalacje kanalizacyjne przez upowa ż nionego pracownika u odbiorcy us ł ug. Ponadto Regulamin zawiera ł odpowiednie zapisy odnosz ą ce si ę do obowi ą zków odbiorców us ł ug w powy ż szym zakresie. Zgodnie z § 9 ust. 1 i § 48 ust. 2 i 3 Regulaminu odbiorca zobowi ą zany by ł do: umo ż liwienia dost ę pu pracownikom przedsi ę biorstwa do wodomierza g ł ównego w celu dokonywania kontroli funkcjonowania wodomierza, a tak ż e wewn ę trznej instalacji wodoci ą gowej, umo ż liwienia swobodnego dost ę pu upowa ż nionym pracownikom przedsi ę biorstwa w celu pobrania ś cieków do analizy fizykochemicznej oraz umo ż liwienia dokonania przez upowa ż nionych pracowników przedsi ę biorstwa kontroli wewn ę trznej instalacji kanalizacyjnej i urz ą dze ń podczyszczaj ą cych. Obecnie obowi ą zuj ą cy na terenie gmin obs ł ugiwanych przez PWiK Cz ę stochowa Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, który wszed ł w ż ycie w dniu 12 maja 2006 r., w § 51 ust. 3 i 4 zawiera postanowienia, zgodnie z którymi Przedsi ę biorstwo ma prawo: kontrolowa ć stan techniczny wodomierza g ł ównego i urz ą dze ń lub instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych przez upowa ż nionego pracownika u odbiorcy us ł ug oraz ma prawo wst ę pu na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego w przypadkach i na zasadach okre ś lonych w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . § 57 ust. 4 i 5 tego Regulaminu przewiduje, ż e Przedsi ę biorstwo ma prawo kontrolowa ć urz ą dzenia pomiarowe, urz ą dzenia lub wewn ę trzne instalacje kanalizacyjne przez upowa ż nionego pracownika u odbiorcy us ł ug oraz ma prawo wst ę pu na teren posesji (w pasie o szeroko ś ci 3 m na przebiegu przewodów kanalizacyjnych b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa) w celu usuni ę cia awarii. Jednocze ś nie zgodnie z § 53 ust. 1 oraz § 59 ust. 3 Regulaminu, odbiorca us ł ug jest zobowi ą zany do umo ż liwienia wst ę pu osobom reprezentuj ą cym przedsi ę biorstwo na teren nieruchomo ś ci lub obiektu budowlanego na zasadach i w celach okre ś lonych w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę oraz umo ż liwienia dokonania 12 kontroli przez upowa ż nionych pracowników przedsi ę biorstwa wewn ę trznej instalacji kanalizacyjnej i urz ą dze ń podczyszczaj ą cych. W zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków brak jest szczegó ł owych zapisów odno ś nie kwestii dotycz ą cych uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i obowi ą zków odbiorcy us ł ug oraz procedur obowi ą zuj ą cych w zakresie kontroli urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, kontroli wewn ę trznych instalacji odbiorcy us ł ug, kontroli wodomierzy oraz urz ą dze ń do pomiaru ilo ś ci odprowadzonych ś cieków oraz w zakresie usuwania awarii b ę d ą cych w eksploatacji przedsi ę biorstwa urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Umowy ograniczaj ą si ę jedynie do poinformowania, ż e us ł ugodawca ma prawo kontroli instalacji wodoci ą gowej i kanalizacyjnej us ł ugobiorcy oraz obowi ą zek usuwania awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych i kanalizacyjnych b ę d ą cych w jego zarz ą dzie, za ś do obowi ą zków us ł ugobiorcy nale ż y umo ż liwienie upowa ż nionym przedstawicielom us ł ugodawcy dost ę pu do nieruchomo ś ci w celu wykonania czynno ś ci zwi ą zanych z eksploatacj ą , konserwacj ą i usuwaniem awarii urz ą dze ń wodoci ą gowych b ę d ą cych w ł asno ś ci ą us ł ugodawcy, nie precyzuj ą przy tym jednak procedur i warunków przeprowadzania przegl ą dów, napraw oraz czynno ś ci kontrolnych. Fakt, i ż w umowach nie zamieszczono szczegó ł owych informacji, o których mowa powy ż ej ś wiadczy o tym, ż e konsumenci nie s ą informowani o ca ł o ś ci ci ążą cych na nich obowi ą zków oraz uprawnieniach i obowi ą zkach dostawcy us ł ug. W momencie zawarcia umowy Odbiorca nie otrzymuje bowiem kompletnej informacji o tym, kto, na jakiej podstawie, a tak ż e w jakim zakresie mo ż e przeprowadzi ć u odbiorcy kontrol ę b ą d ź przeprowadzi ć czynno ś ci zwi ą zane z usuwaniem awarii urz ą dze ń nale żą cych do dostawcy us ł ug, a tak ż e, jakimi dokumentami powinna si ę legitymowa ć osoba chc ą ca przeprowadzi ć kontrol ę , o czym mowa w powo ł anych wy ż ej przepisach ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę oraz Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy ma zatem miejsce naruszenie art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , który stanowi, i ż umowa, na podstawie której odbywa si ę dostawa wody i odbiór ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy. Kieruj ą c si ę zasad ą wyra ż on ą w art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, Organ Antymonopolowy stoi na stanowisku, ż e w obrocie konsumenckim zachodzi potrzeba obj ę cia tre ś ci ą umowy wszystkich elementów stosunku zobowi ą zaniowego, w tym praw i obowi ą zków stron umowy wynikaj ą cych z obowi ą zuj ą cych przepisów prawa. Konsument zawieraj ą c umow ę powinien mie ć bowiem mo ż liwo ść dowiedzenia si ę o wszystkich elementach umowy, której jest stron ą , tak aby móg ł w pe ł ni realizowa ć swoje prawa oraz nale ż ycie wykonywa ć swoje obowi ą zki. Niepodawanie w umowach pe ł nej informacji na temat praw i obowi ą zków dostawcy i odbiorcy us ł ug jest zatem naruszeniem art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , a zatem kwestionowane zachowanie PWiK Cz ę stochowa nosi znamiona bezprawno ś ci. Aby zachowanie przedsi ę biorcy mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, nale ż y wykaza ć równie ż , ż e godzi ono w interesy konsumentów. W powy ż szym przypadku naruszone zosta ł y interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich prawach i obowi ą zkach stron umowy. Nieznajomo ść po stronie konsumentów ich obowi ą zków w zakresie umo ż liwienia PWiK wst ę pu na teren nieruchomo ś ci zajmowanych przez konsumentów celem wykonania szeroko poj ę tych czynno ś ci kontrolnych, jak równie ż brak wiedzy na temat warunków i procedur takich kontroli (obowi ą zek okazania legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia) wi ąż e si ę mo ż liwo ś ci ą wyst ą pienia negatywnych skutków po stronie konsumentów. Brak znajomo ś ci opisanych praw i obowi ą zków stron umowy doprowadzi ć mo ż e bowiem do sytuacji, ż e konsumenci nie b ę d ą wykonywa ć swoich obowi ą zków, o istnieniu których nie mieli mo ż liwo ś ci zapoznania si ę w oparciu o tre ść umowy, jak równie ż , ż e nie b ę d ą egzekwowa ć od przedsi ę biorcy przewidzianych w przepisach prawa standardów i procedur post ę powania. Niewiedza w powy ż szym zakresie mo ż e równie ż narazi ć konsumentów na kontrol ę przez osob ę nieupowa ż nion ą do jej przeprowadzenia. Dodatkowo szczegó ł owe okre ś lenie omawianych warunków w umowie, chroni konsumentów przed odpowiedzialno ś ci ą karn ą , o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w 13 wod ę w sytuacji, gdy konsument nie dopu ś ci przedstawiciela przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo- kanalizacyjnego do przeprowdzenia kontroli zgodnie z art. 7 tej ż e ustawy. Tak wi ę c, aby wykonywa ć spoczywaj ą ce na nim obowi ą zki, konsument musi otrzyma ć szczegó ł ow ą informacj ę na ich temat, a tak ż e o informacj ę obowi ą zkach i uprawnieniach pracowników przedsi ę biorcy. W zwi ą zku z powy ż szym uzna ć nale ż y, i ż w okoliczno ś ciach rozpatrywanego zarzutu ma miejsce bezprawno ść dzia ł ania przedsi ę biorcy oraz zagro ż enie dla interesów konsumentów. I.2.c. W przedmiotowym post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów PWiK Cz ę stochowa postawiono równie ż zarzut naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, w tre ś ci których – wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – nie okre ś lono wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odnosz ą cych si ę do terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych. Zgodnie z art. 19 ust. 2 pkt 7) w/w ustawy, prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowego oraz odbiorców us ł ug, w tym standardy obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposoby za ł atwiania reklamacji, okre ś la obowi ą zuj ą cy na obszarze danej gminy Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W obrocie konsumenckim zachodzi za ś konieczno ść dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu, co wynika, jak ju ż podniesiono, z uwarunkowanej przez art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi warunkami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesy. Je ż eli zatem Regulamin zawiera postanowienia dotycz ą ce obowi ą zków dostawcy w zakresie sposobów za ł atwiania reklamacji, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy. Stosownie do § 8 ust. 7 oraz § 47 ust. 4 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na obszarze dzia ł alno ś ci PWiK Cz ę stochowa w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, Odbiorca us ł ug ma prawo żą da ć rozpatrzenia reklamacji w ci ą gu 30 dni. Równie ż Regulamin aktualnie obowi ą zuj ą cy na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki, stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie z dnia 17 lutego 2006 r., przewiduje prawo odbiorcy do żą dania rozpatrzenia z ł o ż onej reklamacji w terminie 30 dni (§ 52 ust. 7 i § 58 ust. 4 Regulaminu). Ponadto, § 50 ust. 7 w/w Regulaminu zawiera zapis przewiduj ą cy, ż e Przedsi ę biorstwo ma obowi ą zek rozpatrywa ć reklamacje odbiorców us ł ug dotycz ą ce nale ż nych op ł at w terminie 30 dni. W umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa nie zamieszczono zapisów informuj ą cych o terminach za ł atwiania reklamacji sk ł adanych przez konsumentów. W tre ś ci umów brak jest zatem informacji o wszystkich, wynikaj ą cych z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, prawach i obowi ą zkach stron umowy. Zaniechanie zamieszczenia w umowie przedmiotowych postanowie ń jest zatem dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Niezamieszczenie w umowie odpowiednich postanowie ń w powy ż szym zakresie spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje. Obowi ą zuj ą cy Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków w sposób wyra ź ny okre ś la, w jakim terminie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne jest zobowi ą zane podj ąć dzia ł ania w zwi ą zku z reklamacjami konsumenckimi dotycz ą cymi jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug oraz wysoko ś ci op ł at za pobrane 14 us ł ugi. Powy ż szy zapis nak ł ada na profesjonalist ę ś ci ś le okre ś lone obowi ą zki, które maj ą na celu stworzenie konsumentowi odpowiednich warunków dochodzenia roszcze ń w celu zapewnienia nale ż ytej realizacji us ł ug dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa umowach brak jest natomiast jakichkolwiek klauzul dotycz ą cych standardów obs ł ugi odbiorców odnosz ą cych si ę do terminów rozpatrywania reklamacji, które okre ś la ł yby obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w tym zakresie, a zarazem odpowiadaj ą ce im prawa odbiorców us ł ug. Zaniechanie zamieszczenia w umowach zapisu informuj ą cego, i ż reklamacje konsumentów rozpatrywane s ą w terminie 30 dni od daty ich zg ł oszenia godzi zatem w interesy konsumentów z tego wzgl ę du, i ż nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie obowi ą zki ci ążą w tym wzgl ę dzie na przedsi ę biorcy. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona na ł o ż onych moc ą Regulaminu obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów reguluj ą cych terminy rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich praw, co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Maj ą c na uwadze powy ż sze, nale ż y stwierdzi ć , i ż praktyka polegaj ą ca na nieumieszczeniu w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa w zakresie terminów rozpatrywania reklamacji sk ł adanych przez konsumentów nosi znamiona bezprawno ś ci i narusza interesy konsumentów. I.3. W przedmiotowym post ę powaniu PWiK Cz ę stochowa postawiono równie ż zarzut naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów poprzez zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść wbrew art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nie reguluje w sposób pe ł ny kwestii dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy poprzez nieokre ś lenie sytuacji uprawniaj ą cych przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, 4 w/w ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. Art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę stanowi, ż e umowa o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce odpowiedzialno ś ci stron za niedotrzymanie warunków umowy. Kwesti ę odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug z tytu ł u niedotrzymania warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków reguluje mi ę dzy innymi art. 8 ust. 1 pkt 1-4 w/w ustawy, zgodnie z którym w przypadku, gdy: 1) przy łą cze wodoci ą gowe lub przy łą cze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa, 2) odbiorca us ł ug nie ui ś ci ł nale ż no ś ci za pe ł ne dwa okresy obrachunkowe, nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej op ł aty, 3) jako ść wprowadzanych ś cieków nie spe ł nia wymogów okre ś lonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pomini ę cie urz ą dzenia pomiarowego, 4) zosta ł stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ś cieków to jest (…) przy celowo uszkodzonych albo pomini ę tych wodomierzach lub urz ą dzeniach pomiarowych, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne mo ż e odci ąć dostaw ę wody lub zamkn ąć przy łą cze kanalizacyjne. Równie ż zapisy zawarte w § 5 ust. 5 i § 46 ust. 6 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cego na terenie dzia ł alno ś ci PWiK w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania przewidywa ł y, ż e przedsi ę biorstwo ma prawo odci ąć dostaw ę wody i zamurowa ć lub odci ąć przy łą cze kanalizacyjne w razie wyst ą pienia okoliczno ś ci, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Stanowi o tym równie ż § 51 ust. 5 i 6 oraz § 57 ust. 7 15 Regulaminu obecnie obowi ą zuj ą cego na terenie gmin cz ł onkowskich Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie. W umowach zawieranych z konsumentami przez PWiK Cz ę stochowa zawarte jest jedynie postanowienie, i ż w razie opó ź niania si ę z zap ł at ą za wod ę za dwa pe ł ne okresy obrachunkowe nast ę puj ą ce po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaleg ł ej zap ł aty us ł ugodawca ma prawo dokona ć zamkni ę cia przy łą cza wodoci ą gowego (odci ę cia dop ł ywu wody) i przy łą cza kanalizacyjnego. Brak jest natomiast informacji o prawie dostawcy us ł ug do wstrzymania ś wiadczenia us ł ug w zakresie opisanym w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Oznacza to, ż e konsument nie otrzymuje pe ł nej informacji o tym, jaka odpowiedzialno ść grozi mu za niewykonanie obowi ą zków wynikaj ą cych z umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Z tre ś ci umowy konsument nie dowiaduje si ę bowiem o wszystkich przes ł ankach, które zgodnie z ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i obowi ą zuj ą cym Regulaminem dostarczania wody i odprowadzania ś cieków skutkowa ć mog ą odci ę ciem dostaw wody lub zamkni ę ciem przy łą cza kanalizacyjnego przez przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umów przedmiotowych postanowie ń stoi w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , w my ś l którego umowa o ś wiadczenie us ł ug z zakresu dostaw wody i odbioru ś cieków powinna zawiera ć zapisy dotycz ą ce odpowiedzialno ś ci dostawcy i odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy. Do ich zamieszczenia zobowi ą zuje PWiK Cz ę stochowa równie ż Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, którego postanowienia wi ążą przedsi ę biorstwo na podstawie art. 19 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu wod ę , i w którym zawarte s ą postanowienia odno ś nie praw i obowi ą zków stron umowy o dostaw ę wody i odbiór ś cieków, jakie powinien otrzyma ć konsument w momencie jej zawierania. Zachowanie Spó ł ki b ę d ą ce przedmiotem w oceny w ramach omawianego zarzutu nosi zatem cechy bezprawno ś ci. Brak w umowie postanowie ń wynikaj ą cych z art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę jest równoznaczny z tym, ż e konsumenci nie otrzymuj ą pe ł nej informacji na temat odpowiedzialno ś ci, jaka grozi im za niedotrzymanie warunków umowy. Prawdopodobna jest zatem sytuacja, ż e us ł ugodawca zastosuje przewidziane w w/w przepisie sankcje, których istnienia konsumenci nie mogli by ć ś wiadomi, z tego wzgl ę du, i ż nie zosta ł y one uj ę te w tre ś ci umowy. Mo ż e to doprowadzi ć do nadu ż ycia przys ł uguj ą cych us ł ugodawcy w tym zakresie uprawnie ń i wykorzystania niewiedzy konsumentów poprzez wstrzymanie ś wiadczenia us ł ug w przypadkach nieprzewidzianych ustaw ą . Zawarcie w umowie kompletnych informacji zwi ą zanych odpowiedzialno ś ci ą odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy mo ż e z kolei spe ł nia ć rol ę prewencyjn ą i przyczyni ć si ę do tego, ż e ś wiadomy gro żą cej mu odpowiedzialno ś ci konsument powstrzyma si ę od takich dzia ł a ń , które skutkowa ć mog ą przerwaniem ś wiadczenia us ł ug na jego rzecz. Zapobiegnie równie ż mo ż liwo ś ci bezprawnego odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w sytuacjach wykraczaj ą cych poza przypadki wymienione w sposób taksatywny w ustawie o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Nieobj ę cie tre ś ci ą umowy odpowiednich postanowie ń informuj ą cych o tym, w jakich przypadkach dostawca us ł ug uprawniony jest do wstrzymania ś wiadczenia us ł ug dostawy wody i odbioru ś cieków godzi zatem w interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy elementach stosunku zobowi ą zaniowego, jak odpowiedzialno ść odbiorcy za niedotrzymanie warunków umowy. Dysproporcja za ś pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w przedmiotowym zakresie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą , jak ą posiada konsument mo ż e wywo ł a ć zatem po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki, dlatego uzna ć nale ż y, ż e zachowanie PWiK Cz ę stochowa wi ąż e si ę z naruszeniem interesów konsumentów. 16 Jak wykazano powy ż ej, dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w C ę stochowie obj ę te punktem I.1. i I.2.a-c i I.3. niniejszej decyzji, a polegaj ą ce na: 1. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niezamieszczenie w tre ś ci zwieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki, o którym mowa w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257), 2. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niezamieszczenie w tre ś ci zwieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie: a. obowi ą zkow przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego dokonuj ą cego odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, b. uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie przeprowadzania u odbiorców us ł ug kontroli wodomierzy g ł ównych, urz ą dze ń pomiarowych, urz ą dze ń i instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, o których mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz w § 51 ust. 3 i 4, § 53 ust. 1, § 57 ust. 4 oraz § 59 ust. 3 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; c. obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminu rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, o których mowa w § 52 ust. 7 i § 58 ust. 4 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; 3. naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niezamieszczenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy poprzez nieokre ś lenie wszystkich sytuacji uprawniaj ą cych przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego, o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , s ą obarczone cech ą bezprawno ś ci. Wykazano równie ż , ż e opisane praktyki godz ą w interesy konsumentów, którzy zawarli umowy zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w oparciu o obowi ą zuj ą ce zarówno przed, jak i po 15 wrze ś nia 2005 r. wzorce umowne. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy w dalszej kolejno ś ci nale ż y wykaza ć , ż e w zwi ą zku z zakwestionowanymi zachowaniami PWiK Cz ę stochowa naruszone zosta ł y interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane praktyki PWiK Cz ę stochowa skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stwierdzonych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę , z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków o tre ś ci 17 zakwestionowanej w niniejszym post ę powaniu, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć wynikaj ą ce z art. 6 ust. 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę prawo wszystkich odbiorców przedsi ę biorstwa (konsumentów) do otrzymania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji o wszystkich elementach umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków w zakresie terminów wzajemnych rozlicze ń , praw i obowi ą zków stron umowy oraz odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e dzia ł ania Przedsi ę biorstwa Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu cz ę stochowskiego S.A. w Cz ę stochowie b ę d ą ce przedmiotem postawionych w niniejszym post ę powaniu zarzutów, o których mowa w pkt I.1., I.2.a-c i I.3. niniejszej decyzji, godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia przez w/w przedsi ę biorc ę art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y zatem łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. Nale ż y podnie ść równie ż , i ż w przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł y przes ł anki do stwierdzenia zaniechania stosowania przez przedsi ę biorc ę praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w rozumieniu art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. PWiK Cz ę stochowa w dniu 15 wrze ś nia 2005 r. wprowadzi ł o wprawdzie do obrotu nowe, zmienione wzorce umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jednak ż e tylko cz ęść umów zawierane na ich podstawie i w ograniczonym zakresie uwzgl ę dnia postawione w niniejszej sprawie zarzuty. Do umów o dostarczanie wody oraz umów o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków zawieranych konsumentami b ę d ą cymi w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci przy łą czonych do sieci wprowadzono postanowienia, które uwzgl ę dniaj ą zarzuty przedstawione w punkcie I.1., I.2. b. i c. oraz I.3. przedmiotowej decyzji. Do umów tych wprowadzono zapisy informuj ą ce, ż e odbiorca dokonuje zap ł aty za ś wiadczone us ł ugi w terminie wskazanym na rachunku, który nie mo ż e by ć krótszy ni ż 14 dni od daty jego dostarczenia, zapisy informuj ą ce, ż e przedsi ę biorstwo zobowi ą zane jest rozpatrywa ć reklamacje konsumenckie w terminie 30 dni od daty ich otrzymania, a tak ż e postanowienie przewiduj ą ce, ż e us ł ugobiorca zobowi ą zuje si ę do umo ż liwienia przedstawicielom us ł ugodawcy przeprowadzenia czynno ś ci kontrolnych po okazaniu legitymacji s ł u ż bowej i pisemnego upowa ż nienia. Pozosta ł e umowy tj. umowy o dostarczanie wody i/lub odprowadzanie ś cieków zawierane z wspó ł w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci, umowy o dostarczanie wody i/lub odprowadzanie ś cieków zawierane z osobami korzystaj ą cymi z lokali (budynków) w obr ę bie nieruchomo ś ci b ę d ą cej przedmiotem wspó ł w ł asno ś ci oraz umowy o odprowadzanie ś cieków nie uwzgl ę dniaj ą powy ż szych modyfikacji. W umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez PWiK brak jest ponadto postanowie ń dotycz ą cych odpowiedzialno ś ci odbiorców us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy, o której mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , a tak ż e o obowi ą zkach, jakie ci ążą na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnym, które odcina dostaw ę wody lub zamyka przy łą cze kanalizacyjne. Z uwagi zatem na fakt, i ż Spó ł ka w obrocie konsumenckim nadal zawiera umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ść narusza art. 6 ust. 3 pkt 2, 3 i 6 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , uzasadnione jest nakazanie PWiK Cz ę stochowa zaprzestania stosowania opisanych w niniejszej decyzji praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów. St ą d orzeczono jak w punkcie I.1., I.2.a-c oraz I.3. sentencji decyzji. II. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś lono w przedmiotowej 18 sprawie umieszczenie w tre ś ci wszystkich zarówno nowo zawieranych przez PWiK Cz ę stochowa z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jak i wszystkich umów dotychczas zawartych z konsumentami nast ę puj ą cych postanowie ń : a. postanowie ń dotycz ą cych terminu p ł atno ś ci za dostarczon ą wod ę i odprowadzone ś cieki, o którym mowa w § 17 ust. 1 rozporz ą dzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 marca 2002 r. w sprawie okre ś lania taryf, wzoru wniosku o zatwierdzenie taryf oraz warunków rozlicze ń za zbiorowe zaopatrzenie w wod ę i zbiorowe odprowadzanie ś cieków (Dz.U. Nr 26, poz. 257) b. postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków, jakie spoczywaj ą na przedsi ę biorstwie wodoci ą gowo – kanalizacyjnego dokonuj ą cym odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego w zwi ą zku z niedotrzymaniem warunków umowy przez odbiorc ę , o których mowa w art. 8 ust. 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, c. postanowie ń dotycz ą cych uprawnie ń przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie przeprowadzania u odbiorców us ł ug kontroli wodomierzy g ł ównych, urz ą dze ń pomiarowych, urz ą dze ń i instalacji wodoci ą gowych i kanalizacyjnych, o czym mowa w art. 7 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz w § 51 ust. 3 i 4, § 53 ust. 1, § 57 ust. 4 i 5 oraz § 59 ust. 3 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; d. postanowie ń dotycz ą cych obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminu rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, o których mowa w § 52 ust. 7 i § 58 ust. 4 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cego za łą cznik do Uchwa ł y Nr 5/06 Zgromadzenia Zwi ą zku Komunalnego Gmin ds. Wodoci ą gów i Kanalizacji w Cz ę stochowie; e. postanowie ń informuj ą cych o sytuacjach, które uprawniaj ą przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne do odci ę cia dostaw wody lub zamkni ę cia przy łą cza kanalizacyjnego wzgl ę dem konsumentów niedotrzymuj ą cych warunków umowy, a o których mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1, 3, 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków, Powy ż szy obowi ą zek dotyczy wszystkich umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zarówno tych nowo zawieranych, jak i umów dotychczas zawartych z konsumentami. Wyj ą tkiem s ą – w zakresie punktów a, c, i d – umowy o dostarczanie wody oraz umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków (zawierane z konsumentami b ę d ą cymi w ł a ś cicielami nieruchomo ś ci, do których doprowadzana jest woda) zawarte po 15 wrze ś nia 2005 r., poniewa ż w tym dniu PWiK wprowadzi ł o zmienione wzorce w/w umów uwzgl ę dniaj ą ce informacje zawarte w powo ł anych punktach. Celem okre ś lenia, na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ś rodków usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym z wszystkimi konsumentami Spó ł ki zawarte zostan ą umowy informuj ą ce o terminie rozlicze ń za ś wiadczone us ł ugi, wszystkich prawach i obowi ą zkach stron umowy oraz odpowiedzialno ś ci odbiorcy us ł ug za niedotrzymanie warunków umowy, tak aby konsumenci mogli korzysta ć z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń i wykonywali obowi ą zki nie nara ż aj ą c si ę na sankcje lub dodatkowe, nieuzasadnione koszty. Dopiero w sytuacji, gdy z wszystkimi konsumentami zawarte zostan ą umowy uwzgl ę dniaj ą ce postawione w przedmiotowym post ę powaniu zarzuty, mówi ć mo ż na o zaprzestaniu naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Opisane powy ż ej zmiany powinny zosta ć wprowadzone do tre ś ci umów nowo zawieranych z konsumentami niezw ł ocznie po uprawomocnieniu si ę niniejszej decyzji, natomiast w przypadku umów zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt II sentencji niniejszej decyzji. III. Stosownie do tre ś ci art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy 19 rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Przedsi ę biorstwu Wodoci ą gów i Kanalizacji Okr ę gu Cz ę stochowskiego S.A. z siedzib ą w Cz ę stochowie w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I niniejszej decyzji stwierdzi ł naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, uznaj ą c zasadno ść pi ę ciu postawionych przedsi ę biorcy zarzutów. Kosztami niniejszego post ę powania s ą dla Organu Antymonopolowego wydatki w wysoko ś ci 93 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć PWiK Czestochowa kosztami przeprowadzonego post ę powania w kwocie 93 PLN (s ł ownie z ł otych: dziewi ęć dziesi ą t trzy). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie III sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 20