RKT-56/2006

DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dnia 16.08.2006r. RKT-61-12/06/MI DECYZJA Nr RKT – 56/2006 Stosownie do art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 244, poz. 2080) i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. Nr 18, poz. 172; Dz.U. z 2003r. Nr 6, poz. 68), po przeprowadzeniu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów wszcz ę tego z urz ę du w dniu 07.12.2005r. przeciwko Bytomskiemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu Sp. z o.o., 41-902 Bytom, Pl. Ko ś ciuszki 11, − dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: I. Na podstawie art. 23c ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł ania Bytomskiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu polegaj ą ce na zawieraniu z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci stoj ą w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) w ten sposób, i ż : 1. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy stanowi ą cym o wymogu zamieszczenia w umowach postanowie ń dotycz ą cych terminów wzajemnych rozlicze ń nie zawieraj ą postanowie ń reguluj ą cych d ł ugo ść okresów obrachunkowych, 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego odno ś nie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, i nakazuje si ę zaniechanie ich stosowania. II. Na podstawie art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 tej ustawy uznaje si ę za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów bezprawne dzia ł anie Bytomskiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu polegaj ą ce na tym, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków nie okre ś lono – wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858) – wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym uprawnie ń odbiorców us ł ug do żą dania upustu nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania z dniem 7 kwietnia 2006 r. III. Na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś la si ę Bytomskiemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu, ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów , polegaj ą ce 1 na zamieszczeniu w tre ś ci zarówno wszystkich nowo zawieranych, jak i wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń informuj ą cych o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia za pobrane us ł ugi oraz postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji – niezw ł ocznie po uprawomocnieniu si ę niniejszej decyzji w przypadku umów nowo zawieranych, za ś w przypadku umów dotychczas zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. IV. Na podstawie art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 75 tej ustawy, postanawia si ę obci ąż y ć Bytomskie Przedsi ę biorstwo Komunalne Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu kosztami przeprowadzonego post ę powania i zobowi ą za ć w/w przedsi ę biorc ę do zwrotu na rzecz Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwoty 58 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t osiem). Uzasadnienie W imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej „Organem Antymonopolowym”) przeprowadzone zosta ł o z urz ę du post ę powanie wyja ś niaj ą ce w sprawie wst ę pnego ustalenia, czy w zwi ą zku z dzia ł alno ś ci ą Bytomskiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu (zwanego dalej „BPK Bytom” lub „Spó ł k ą ”) wyst ę puje naruszenie uzasadniaj ą ce wszcz ę cie post ę powania w sprawie zakazu stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, o których mowa w art. 23a ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów (zwanej te ż dalej „ustaw ą antymonopolow ą ”). W toku post ę powania zbadano warunki umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawieranych przez BPK Bytom z konsumentami w oparciu o wykorzystywany w obrocie konsumenckim wzorzec umowny. Poniewa ż analiza tre ś ci w/w dokumentów da ł a podstawy do przyj ę cia, ż e w przedmiotowej sprawie mog ł o doj ść do naruszenia przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w dniu 07.12.2005r. Postanowieniem Nr 1 wszcz ę te zosta ł o z urz ę du post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 1). Przedsi ę biorcy postawiono zarzuty naruszenia art. 23a ust. 1 w/w ustawy poprzez podejmowanie bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków , których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków (zwanej dalej „ustaw ą o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę ”) w ten sposób, ż e: 1. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 2 tej ż e ustawy nie zawieraj ą postanowie ń reguluj ą cych d ł ugo ść okresów obrachunkowych, 2. wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym: − obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug, − uprawnie ń odbiorców w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania upustów nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci. W odpowiedzi na zawiadomienie o wszcz ę ciu post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów BPK Bytom podnios ł o, i ż ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków by ł a pierwszym aktem prawnym, który kompleksowo regulowa ł sprawy zaopatrzenia w wod ę i odprowadzania ś cieków, nak ł adaj ą c jednocze ś nie na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek zawierania z konsumentami umów o dostaw ę wody i odbiór ś cieków. 2 Spó ł ka wskaza ł a, i ż w trakcie opracowywania tre ś ci przedmiotowych umów do ł o ż y ł a maksimum staranno ś ci, aby ich warunki by ł y zgodne z obowi ą zuj ą cymi przepisami prawa. Zwróci ł a równie ż uwag ę na fakt, i ż w tym okresie czasu brak by ł o w ś ród przedsi ę biorców bran ż y wodoci ą gowo – kanalizacyjnej do ś wiadczenia w kompleksowym regulowaniu tre ś ci umów (karta nr 34). BPK Bytom podnios ł o w dalszej kolejno ś ci, ustosunkowuj ą c si ę do pierwszego postawionego w niniejszej sprawie zarzutu, i ż z tre ś ci art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zgodnie z którym umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń , nie wynika w sposób wyra ź ny, i ż poj ę cie „terminu” odnosi si ę zarówno do d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, jak i terminów zap ł aty. Spó ł ka poda ł a, i ż w zwi ą zku z powy ż szym przyj ę to rozwi ą zanie z Kodeksu cywilnego mówi ą ce, i ż podstaw ą zap ł aty jest faktura, a uiszczenie zap ł aty powinno nast ą pi ć w terminie 14 dni od jej otrzymania (karty nr 34-35) . Poinformowa ł a tak ż e, ż e faktury wystawiane s ą zgodnie z zapisem zawartym w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, tj. nie rzadziej ni ż raz na trzy miesi ą ce, a zwyczajowo raz na miesi ą c. O terminach rozlicze ń konsumenci informowani s ą w trakcie podpisywania umowy, a o ewentualnych zmianach dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych konsumenci dowiaduj ą si ę na bie żą co poprzez inkasentów BPK (karta nr 36). Odnosz ą c si ę do zarzutów naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez nieokre ś lenie wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy Spó ł ka wyja ś ni ł a, i ż obowi ą zki us ł ugodawcy b ę d ą ce zarazem prawami odbiorcy us ł ug zosta ł y okre ś lone w § 2 zawieranych przez Spó ł k ę umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków. Tre ść art. 6 ust. 3 pkt 3 w/w ustawy nie okre ś la, jakiego rodzaju prawa i obowi ą zki powinny zosta ć zamieszczone w tre ś ci umów. W zwi ą zku z powy ż szym przedsi ę biorca wpisa ł do umowy swoje obowi ą zki, które z jego punktu widzenia by ł y najwa ż niejsze z punktu widzenia konsumentów. BPK Bytom podnios ł o, i ż w tre ś ci zawieranych umów poinformowa ł o o mo ż liwo ś ci sk ł adania reklamacji przez us ł ugobiorców, uregulowa ł o równie ż kwesti ę , w jakim terminie nast ę puje zwrot nadp ł aty w przypadku pozytywnego rozpatrzenia reklamacji. Kwestia terminu rozpatrzenia reklamacji zosta ł a natomiast szczegó ł owo uregulowana w § 29 pkt 4 obowi ą zuj ą cego Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, który jest cz ęś ci ą sk ł adow ą umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, co wynika z § 12 tych umów. BPK Bytom podkre ś li ł o, ż e tre ść obowi ą zuj ą cego Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków jest dost ę pna w siedzibie przedsi ę biorstwa oraz na jego stronie internetowej www.bpk.pl (karta nr 35). Spó ł ka wyrazi ł a równie ż stanowisko, i ż z tre ś ci ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nie wynika wprost, i ż w stosowanych umowach, a szczególno ś ci w zakresie zapisów umownych odnosz ą cych si ę do praw i obowi ą zków stron umowy, nale ż y wprowadzi ć postanowienia dotycz ą ce upustów nale ż no ś ci, jakich domaga ć si ę mog ą odbiorcy us ł ug w przypadku dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci. BPK przyj ęł o, i ż tego rodzaju zdarzenia nie powinny mie ć miejsca, a w razie sporadycznych przypadków b ę dzie si ę je ustala ł o z danym us ł ugobiorc ą z zastosowaniem przepisów kodeksu cywilnego (karta nr 35). BPK Bytom wskaza ł o równie ż , i ż w jego ocenie postanowienia dotychczas obowi ą zuj ą cych umów nie wskazuj ą na to, aby zawiera ł y one tre ś ci bezprawne, a zatem nie mog ą one narusza ć zbiorowych interesów konsumentów (karta nr 36). Jednocze ś nie Spó ł ka poinformowa ł a o zamiarze dokonania zmian w zawieranych umowach o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, co spowodowane jest wej ś ciem w ż ycie w dniu 17 sierpnia 2005 r. ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729). BPK Bytom wskaza ł o, i ż dostosowuj ą c umowy do znowelizowanych przepisów prawa we ź mie równie ż pod uwag ę stanowisko Organu Antymonopolowego wyra ż one w zawiadomieniu o wszcz ę ciu przedmiotowego post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów (karta nr 36). 3 W toku post ę powania Organ Antymonopolowy ustali ł nast ę puj ą cy stan faktyczny. Bytomskie Przedsi ę biorstwo Komunalne Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu posiada status przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spó ł ka prowadzi dzia ł alno ść na podstawie wpisu do Rejestru Przedsi ę biorców Krajowego Rejestru S ą dowego prowadzonego przez S ą d Rejonowy w Katowicach pod numerem 0000016744, zgodnie z którym przedmiotem jej dzia ł alno ś ci jest mi ę dzy innymi dzia ł alno ść us ł ugowa w zakresie rozprowadzania wody oraz odprowadzanie ś cieków (karty nr 17-20). Terytorialny zasi ę g powy ż szej dzia ł alno ś ci Spó ł ki obejmuje obszar Gminy Bytom (karta nr 5). W ramach prowadzonej dzia ł alno ś ci us ł ugowej, BPK Bytom, stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , zawiera z odbiorcami us ł ug umowy, na podstawie których odbywa si ę dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków. Ustalono, i ż Spó ł ka w powy ż szym zakresie pos ł uguje si ę wzorcem Umowy Nr TZ/… o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków (karty nr 37-38 verte) oraz wzorcem Umowy Nr TZ/… o dostaw ę wody (karty nr 39-40 verte). Wzorce te w obrocie konsumenckim stosowane s ą od maja 2003 roku. Na dzie ń 10.02.2006r. zawarto z ich wykorzystaniem […] umów, w tym […] umów zawartych zosta ł o z konsumentami. Ogólna liczba odbiorców, na rzecz których BPK Bytom ś wiadczy us ł ugi wynosi natomiast […], z czego […] odbiorców to konsumenci (karta nr 104). Na potwierdzenie, ż e w/w wzorce faktycznie stosowane s ą w obrocie gospodarczym Spó ł ka przedstawi ł a przyk ł adowe umowy zawarte z ich wykorzystaniem: − Umow ę Nr TZ/273/04 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 08.10.2004r. (karty nr 8-9 verte); − Umow ę Nr TZ/235/05 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 14.12.2005r. (karty nr 41-42 verte); − Umow ę Nr TZ/233/05 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 12.12.2005r. (karty nr 43-44 verte); − Umow ę Nr TZ/234/05 o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków z dnia 13.12.2005r. (karty nr 45-46 verte). Ustalono, ż e w tre ś ci przedmiotowych umów brak jest zapisów dotycz ą cych d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia z odbiorcami us ł ug. Umowy nie informuj ą tak ż e, w jakim terminie przedsi ę biorstwo – wodoci ą gowo kanalizacyjne obowi ą zane jest rozpatrywa ć sk ł adane przez konsumentów reklamacje dotycz ą ce jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug. Nie zawieraj ą ponadto postanowie ń przewiduj ą cych, ż e w przypadku dostaw wody i pogorszonej jako ś ci konsumenci maj ą prawo żą da ć obni ż enia nale ż no ś ci za pobrane us ł ugi. W toku post ę powania ustalono równie ż , i ż w dacie jego wszcz ę cia na obszarze gminy Bytom obowi ą zywa ł Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLVIII/898/02 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 28 sierpnia 2002 r. (karty nr 11- 16). W zwi ą zku z wej ś ciem w ż ycie nowelizacji ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i odprowadzaniu ś cieków 1 zosta ł on zast ą piony nowym Regulaminem uwzgl ę dniaj ą cym zmiany w przepisach prawa wynikaj ą ce z w/w ustawy, wprowadzonym moc ą Uchwa ł y Nr XLI/819/06 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 9 lutego 2006 r. Regulamin powy ż szy zosta ł opublikowany w Dzienniku Urz ę dowym Województwa Ś l ą skiego Nr 35, poz. 1011 z dnia 23 marca 2006 r. i wszed ł w ż ycie 7 kwietnia 2006 roku 2 . Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków nie stanowi za łą cznika do zawieranych z konsumentami przez BPK Bytom umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków (karta nr 131). 1 Ustawa z dnia 22 kwietnia 2005 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków i niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 85, poz. 729). 2 za: http://www.katowice.uw.pl/urzadkatowice.php?urzad/uw_dzienniki_2006 4 Organ Antymonopolowy zwa ż y ł , co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów przez praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów rozumie si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów w art. 23a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zbiorowe interesy konsumentów podlegaj ą zatem ochronie przed wymierzonymi w nie naruszeniami polegaj ą cymi na sprzecznych z prawem dzia ł aniach przedsi ę biorców. Tworz ą c katalog dzia ł a ń naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów ustawodawca pos ł u ż y ł si ę terminem „w szczególno ś ci”, co oznacza, ż e ma on charakter przyk ł adowy. Zamiarem ustawodawcy by ł o uznanie za praktyk ę dzia ł a ń , które naruszy ł y przepisy innych aktów prawnych. Aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: − zachowanie przedsi ę biorcy musi nosi ć znamiona bezprawno ś ci, − zachowanie powy ż sze musi godzi ć w zbiorowe interesy konsumentów. Pierwsza przes ł anka zostaje spe ł niona, gdy przedsi ę biorca podejmuje dzia ł ania sprzeczne z prawem lub, gdy nie dope ł nia ci ążą cego na nim obowi ą zku. Druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów jest natomiast spe ł niona wówczas, gdy dane dzia ł anie lub zaniechanie przedsi ę biorcy godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni bowiem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym; znajduje zastosowanie wówczas, gdy okre ś lone zachowanie dotyka nieograniczonej liczby podmiotów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Stosownie do przepisu art. 4 pkt 11 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ilekro ć w ustawie jest mowa o konsumencie, nale ż y przez to rozumie ć konsumenta w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 16, poz. 93 ze zm.). Stosown ą definicj ę w tym zakresie zawiera przepis art. 22 1 K.c., zgodnie z którym za konsumenta uwa ż a si ę osob ę fizyczn ą dokonuj ą c ą czynno ś ci prawnej niezwi ą zanej bezpo ś rednio z jej dzia ł alno ś ci ą gospodarcz ą lub zawodow ą . I.1. W przedmiotowej sprawie Bytomskiemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu postawiono zarzut podejmowania bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów okre ś lonych w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, polegaj ą cych na zawieraniu z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, i ż nie zawieraj ą postanowie ń okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów obrachunkowych. Dla stwierdzenia stosowania praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zachodzi w pierwszej kolejno ś ci konieczno ść wykazania, ż e zachowanie przedsi ę biorcy b ę d ą ce przedmiotem w/w zarzutu nosi znamiona bezprawno ś ci. Aktem prawnym okre ś laj ą cym zasady i warunki zbiorowego zaopatrzenia w wod ę przeznaczon ą do spo ż ycia przez ludzi oraz zbiorowego odprowadzania ś cieków jest ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków. 5 Zgodnie z art. 6 ust. 1 tej ustawy dostarczanie wody lub odprowadzanie ś cieków odbywa si ę na podstawie pisemnej umowy o zaopatrzenie w wod ę lub odprowadzanie ś cieków zawartej mi ę dzy przedsi ę biorstwem wodoci ą gowo – kanalizacyjnym a odbiorc ą us ł ug. Umowa, o której mowa powy ż ej, zgodnie z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zawiera ć powinna m.in. postanowienia dotycz ą ce sposobu i terminów wzajemnych rozlicze ń . Szczegó ł owe uregulowania odno ś nie przedmiotowych kwestii zawarte s ą natomiast mi ę dzy innymi w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, którego postanowienia – w tym postanowienia dotycz ą ce wymogów, jakim odpowiada ć powinna umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków – wi ążą przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne na podstawie art. 19 ust. 1 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Zgodnie § 29 Regulaminu obowi ą zuj ą cego na obszarze gminy Bytom w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, zawartym w Dziale V pt. Zasady rozliczania nale ż no ś ci za dostarczon ą wod ę lub odbierane ś cieki, Okresy obrachunkowe okre ś la umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków z zastrze ż eniem, i ż nie mog ą by ć d ł u ż sze ni ż 3 miesi ą ce (karta nr 15). To ż same postanowienia zawiera równie ż Regulamin aktualnie obowi ą zuj ą cy na terenie dzia ł alno ś ci BPK Bytom. W Rozdziale VI dotycz ą cym Sposobu rozlicze ń w oparciu o ceny i stawki op ł at ustalone w taryfach, w § 20 ust. 1 zawiera on postanowienie, stosownie do którego Strony okre ś laj ą w umowie okres obrachunkowy (karta nr 126 verte). Zawierane przez BPK Bytom z konsumentami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie spe ł niaj ą powy ż szego wymogu, poniewa ż nie zawieraj ą zapisów okre ś laj ą cych d ł ugo ść okresów rozliczeniowych. Bior ą c pod uwag ę , ż e Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie dzia ł alno ś ci Spó ł ki wyra ź nie precyzuje, i ż w umowach powinny znale źć si ę stosowne postanowienia w tym zakresie, ich niezamieszczenie w tre ś ci zawieranych umów jest naruszeniem prawa. Zaniechanie obj ę cia tre ś ci ą umowy postanowie ń informuj ą cych o tym, w jakich okresach czasu dokonywane b ę d ą rozliczenia z konsumentami stoi w sprzeczno ś ci z art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , w my ś l którego umowa powinna zawiera ć postanowienia dotycz ą ce terminów wzajemnych rozlicze ń . Je ż eli bowiem Regulaminy stanowi ą , ż e tre ść umowy okre ś la okresy obrachunkowe przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne – maj ą c na wzgl ę dzie tre ść art. 6 ust. 3 pkt 2 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę – powinno w tre ś ci umowy zamie ś ci ć stosowne w tym wzgl ę dzie postanowienia. Z powy ż szego wynika, i ż zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej, tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Zaniechanie zamieszczenia w umowach przedmiotowych regulacji powoduje, ż e odbiorca w chwili zawierania umowy, jak i w trakcie jej realizacji nie jest w stanie ustali ć na jej podstawie, w jakich terminach (okresach czasu) wystawiane b ę d ą faktury za ś wiadczone us ł ugi oraz zwi ą zane z nimi odczyty wskaza ń wodomierza. Dostawca us ł ug mo ż e w zwi ą zku z tym w sposób arbitralny ustala ć d ł ugo ść cykli obrachunkowych, w których nast ę puj ą rozliczenia us ł ug i zwi ą zane z nimi odczyty urz ą dze ń pomiarowych. Prowadzi to po stronie konsumentów do niepewno ś ci obrotu gospodarczego i ogranicza swobod ę w zakresie gospodarowania ś rodkami pieni ęż nymi w d ł u ż szym okresie czasu. Zamieszczenie w umowie odpowiednich zapisów odnosz ą cych si ę do terminów dokonywanych rozlicze ń spowoduje, ż e konsument otrzyma gwarancj ę regularno ś ci cykli rozliczeniowych, dzi ę ki czemu b ę dzie w stanie podporz ą dkowa ć im dokonywane wydatki i w odpowiednim czasie zabezpieczy ć ś rodki finansowe na pokrycie nale ż no ś ci z tytu ł u dostaw wody i odprowadzania ś cieków. Brak w tre ś ci umowy odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych okresów rozrachunkowych nie jest zatem dla konsumentów oboj ę tny i godzi w ich interesy rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej informacji o wszystkich elementach stosunku zobowi ą zaniowego, które dotycz ą tak zasadniczych z punktu widzenia nale ż ytego wykonania umowy kwestii, jak warunki wzajemnych rozlicze ń pomi ę dzy konsumentem a dostawc ą us ł ug. Dysproporcja pomi ę dzy wiedz ą , jak ą posiada w tym wzgl ę dzie przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne a wiedz ą , jak ą posiada konsument mo ż e 6 wywo ł a ć po stronie tych drugich wy ż ej opisane, negatywne skutki. Dlatego uzna ć nale ż y, ż e zachowanie BPK Bytom wi ąż e si ę z naruszeniem interesów konsumentów. I.2. Kolejn ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, której stosowanie zarzucono BPK Bytom w przedmiotowym post ę powaniu, jest zawieranie z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, których tre ś ci mog ą sta ć w sprzeczno ś ci z przepisami ustawy o zbiorowym odprowadzaniu ś cieków w ten sposób, i ż wbrew art. 6 ust. 3 pkt 3 tej ż e ustawy nie okre ś laj ą wszystkich praw i obowi ą zków stron umowy w zakresie dotycz ą cym obowi ą zków przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego zwi ą zanych z terminami rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Stosownie do art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , umowa o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków zawiera ć powinna postanowienia dotycz ą ce praw i obowi ą zków stron umowy . Prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego oraz odbiorców us ł ug okre ś la mi ę dzy innymi Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków obowi ą zuj ą cy na terenie danej gminy. Stosownie do art. 19 ust. 2 pkt 7) w/w ustawy Regulamin okre ś la prawa i obowi ą zki dostawcy i odbiorcy us ł ug wodoci ą gowych i kanalizacyjnych w zakresie standardów obs ł ugi odbiorców us ł ug, a w szczególno ś ci sposobów za ł atwiania reklamacji. BPK Bytom pos ł uguje si ę w obrocie z konsumentami wzorcami umów o ś wiadczenie us ł ug w zakresie dostaw wody i odbioru ś cieków. Wzorce umowne, które s ą przeznaczone do wykorzystania przy zawieraniu umów z konsumentami wi ążą natomiast odbiorc ę indywidualnego – konsumenta na zasadach okre ś lonych w art. 384 – 385 3 Kodeksu Cywilnego. W obrocie konsumenckim zachodzi konieczno ść dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi postanowieniami Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Pogl ą d taki uwarunkowany art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego znajduje oparcie w konieczno ś ci zapewnienia konsumentowi mo ż liwo ś ci zapoznania si ę ze wszystkimi warunkami umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, do jakiej zamierza przyst ą pi ć , w celu maksymalnego zabezpieczenia jego interesów. Je ż eli zatem Regulamin zawiera postanowienia dotycz ą ce obowi ą zków dostawcy w zakresie sposobów i terminów za ł atwiania reklamacji, przedsi ę biorstwo wodoci ą gowo – kanalizacyjne, maj ą c na uwadze wymagania zawarte art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę , powinno doprecyzowa ć przedmiotowe kwestie w tre ś ci umowy zgodnie z postanowieniami Regulaminu. Zgodnie z § 32 Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, jaki obowi ą zywa ł w Gminie Bytom w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, Odbiorca ma prawo zg ł aszania reklamacji dotycz ą cych ś wiadczonych us ł ug w formie pisemnej , natomiast Przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane do powiadomienia Odbiorcy o sposobie za ł atwienia reklamacji w terminie 14 dni, a szczególnie skomplikowanych przypadkach 30 dni od dnia przyj ę cia reklamacji (…) . Równie ż Regulamin aktualnie obowi ą zuj ą cy na obszarze dzia ł alno ś ci Spó ł ki, stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y Nr XLI/819/06 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 9 lutego 2006 r. w § 29 ust. 4 przewiduje, ż e Przedsi ę biorstwo jest obowi ą zane rozpatrzy ć reklamacje bez zb ę dnej zw ł oki nie d ł u ż ej jednak ni ż w terminie 14 dni od daty jej wniesienia. Regulamin w sposób wyra ź ny okre ś la wi ę c, w jakim terminie przedsi ę biorstwo jest zobowi ą zane podj ąć dzia ł ania w zwi ą zku z reklamacjami konsumenckimi dotycz ą cymi jako ś ci i ilo ś ci ś wiadczonych us ł ug. Powy ż szy zapis nak ł ada na profesjonalist ę ś ci ś le okre ś lone obowi ą zki w tym zakresie, które maj ą na celu stworzenie konsumentowi odpowiednich warunków dochodzenia roszcze ń w celu zapewnienia nale ż ytej realizacji us ł ug dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W zawieranych przez BPK Bytom umowach brak jest natomiast jakichkolwiek klauzul dotycz ą cych standardów obs ł ugi odbiorców odno ś nie terminów 7 rozpatrywania reklamacji, które okre ś la ł yby obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w tym zakresie, a zarazem odpowiadaj ą ce im prawa odbiorców us ł ug. W tre ś ci umów brak jest zatem informacji o wszystkich, wynikaj ą cych z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, prawach i obowi ą zkach stron umowy. Zaniechanie zamieszczenia w umowie przedmiotowych postanowie ń jest zatem dzia ł aniem bezprawnym i stanowi przejaw naruszenia art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Spe ł niona zosta ł a zatem pierwsza przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia stosowania przez BPK Bytom praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów. Niezamieszczenie w umowie odpowiednich postanowie ń dotycz ą cych standardów rozpatrywania reklamacji przez dostawc ę us ł ug spowodowa ć mo ż e po stronie konsumentów negatywne konsekwencje wynikaj ą ce z faktu, ż e nie s ą oni w stanie ustali ć , jakie konkretnie obowi ą zki ci ążą w tym zakresie na profesjonali ś cie. Nie ś wiadomo ść co do istnienia okre ś lonych wymogów za ł atwiania reklamacji mo ż e spowodowa ć , ż e konsumenci nie b ę d ą korzysta ć ze swoich uprawnie ń w tym zakresie, jak równie ż ż e nie b ę d ą wymaga ć od przedsi ę biorcy okre ś lonego zachowania, gdy ten nie wykona na ł o ż onych moc ą Regulaminu obowi ą zków. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów informuj ą cych, ż e dostawca us ł ug ma obowi ą zek rozpatrzy ć reklamacj ę w terminie nie d ł u ż szym ni ż 14 dni od daty jej zg ł oszenia przyczyni si ę zatem do stworzenia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia ich praw, co jest tym bardziej istotne, i ż w przedmiotowej sprawie s ą oni s ł abszymi stronami umów o charakterze adhezyjnym zawieranych z monopolist ą . Jak wykazano powy ż ej zachowania BPK Bytom zakwestionowane w pkt I.1. i I.2. niniejszej decyzji, a polegaj ą ce na naruszeniu art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę poprzez niezamieszczenie w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów postanowie ń dotycz ą cych okresów obrachunkowych oraz obowi ą zków przedsi ę biorstwa w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji, obarczone s ą cech ą bezprawno ś ci. Opisane praktyki godz ą równie ż interesy konsumentów rozumiane jako prawo do otrzymania pe ł nej i wyczerpuj ą cej informacji na temat wszystkich warunków umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków tak, aby konsumenci mogli w pe ł ni korzysta ć ze swoich praw, wykonywa ć obowi ą zki bez nara ż ania si ę na sankcje, a tak ż e wymaga ć od dostawcy us ł ug odpowiednich standardów zachowania. Z faktu istnienia utrudnie ń w zapoznaniu si ę z ca ł okszta ł tem uprawnie ń odbiorcy wynikaj ą cych z zawartej umowy o dostarczanie wody i odprowadzanie ś cieków wynika bowiem, i ż z powodu niepe ł nej ich znajomo ś ci z przyczyn le żą cych po stronie przedsi ę biorcy, uci ąż liwe, a nawet niemo ż liwe mo ż e okaza ć si ę dochodzenie ich przez konsumenta. Niepodawanie w umowach zawieranych z konsumentami kompletnej informacji o warunkach wzajemnych rozlicze ń stron umowy, a tak ż e o standardach rozpatrywania reklamacji mo ż e doprowadzi ć do niekorzystania przez konsumentów z przys ł uguj ą cych im uprawnie ń , jak równie ż do nieegzekwowania od dostawcy us ł ug zachowa ń , które na profesjonali ś cie wymuszaj ą przepisy ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę i zbiorowym odprowadzaniu ś cieków oraz postanowienia Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy dowiedziono zatem, ż e analizowane zachowania przedsi ę biorcy s ą bezprawne oraz godz ą w interesy konsumentów. W celu stwierdzenia stosowania przez BPK Bytom praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, konieczne jest w dalszej kolejno ś ci wykazanie, ż e zachowania te godz ą w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów okre ś la zasady podejmowanej w interesie publicznym ochrony interesów konsumentów oraz reguluje zasady i tryb przeciwdzia ł ania praktykom naruszaj ą cym zbiorowe interesy konsumentów, co wynika z tre ś ci art. 1 ust. 1 i 2 tej ustawy. Zbiorowy interes konsumentów dotyczy nieokre ś lonego ogó ł u, a naruszenie tego interesu 8 mo ż e mie ć miejsce wtedy, gdy skutkami dzia ł a ń sprzecznych z ustaw ą o ochronie konkurencji konsumentów dotkni ę ty jest szerszy kr ą g uczestników rynku oraz wtedy, gdy dzia ł ania te wywo ł uj ą inne niekorzystne zjawiska. Ustawa antymonopolowa w odniesieniu do konsumentów chroni zatem ich interesy jako zjawiska o charakterze instytucjonalnym, zbiorowym. W przedmiotowej sprawie opisane dzia ł ania BPK Bytom skierowane s ą do nieokre ś lonego kr ę gu konsumentów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Antykonsumenckie ostrze stosowanych praktyk wymierzone jest bowiem we wszystkich rzeczywistych odbiorców ś wiadczonych przez Spó ł k ę us ł ug, z którymi zawarto umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jak równie ż w jej potencjalnych odbiorców, b ę d ą cych konsumentami w rozumieniu przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, przez który nale ż y rozumie ć wynikaj ą ce z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę prawo wszystkich konsumentów, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków do otrzymania pe ł nej informacji na temat warunków prowadzenia rozlicze ń z dostawc ą us ł ug, w tym d ł ugo ś ci cykli obrachunkowych oraz praw i obowi ą zków stron umowy odnosz ą cych si ę do terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e zachowania Bytomskiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego Sp. z o.o. w Bytomiu b ę d ą ce przedmiotem omawianych zarzutów, godz ą w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga z przes ł anek niezb ę dnych do stwierdzenia naruszenia przez w/w przedsi ę biorc ę art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. W przedmiotowej sprawie zaistnia ł y zatem łą cznie obydwie przes ł anki konieczne do uznania zachowa ń przedsi ę biorcy za praktyki naruszaj ą ce zbiorowe interesy konsumentów – bezprawno ść dzia ł ania i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie I.1. i I.2. sentencji niniejszej decyzji. II. W przedmiotowym post ę powaniu w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów trzecia zarzucana praktyka naruszaj ą ca zbiorowe interesy konsumentów dotyczy ł a naruszenia przez BPK Bytom art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę w ten sposób, i ż w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków nie zamieszczono postanowie ń dotycz ą cych przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnie ń w zakresie mo ż liwo ś ci żą dania upustu nale ż no ś ci w przypadku dostaw wody o nieodpowiedniej jako ś ci, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę nak ł ada na przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne obowi ą zek zamieszczenia w tre ś ci umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków postanowie ń dotycz ą cych praw i obowi ą zków stron umowy. Jak podniesiono we wcze ś niejszej cz ęś ci decyzji prawa i obowi ą zki przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego i odbiorców us ł ug uregulowane s ą mi ę dzy innymi w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków. Stosownie do § 5 ust. 5 Regulaminu obowi ą zuj ą cego na terenie Gminy Bytom w dacie wszcz ę cia przedmiotowego post ę powania, Odbiorca wody ma prawo sk ł ada ć reklamacje w sprawie upustów ilo ś ci dostarczonej wody w przypadku jej zanieczyszczenia. W zawieranych przez BPK Bytom umowach o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków brak jest jakichkolwiek informacji o tym, ż e w przypadku dostawy wody o nieodpowiedniej jako ś ci, odbiorca us ł ug ma prawo wyst ą pi ć do przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego o przyznanie upustu nale ż no ś ci. W umowach nie zamieszczono zatem kompletnej informacji o wszystkich przys ł uguj ą cych konsumentom uprawnieniach wynikaj ą cych z Regulaminu dostarczania wody i odprowadzania ś cieków, co stoi w sprzeczno ś ci z powo ł anym przepisem art. 6 ust. 3 pkt 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę . Skoro bowiem powy ż szy przepis obliguje dostawc ę us ł ug do zamieszczenia w umowach postanowie ń dotycz ą cych praw i 9 obowi ą zków stron umowy, a cz ęść uregulowa ń w tym zakresie zawarta jest w Regulaminie dostarczania wody i odprowadzania ś cieków , to konsument w momencie zawierania umowy powinien mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z tymi postanowieniami. Jak bowiem podniesiono wcze ś niej, w obrocie konsumenckim zachodzi konieczno ść dor ę czenia wzorca umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków wraz z odpowiednimi zapisami Regulaminu. Kieruj ą c si ę zasad ą wyra ż on ą w art. 384 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego, Organ Antymonopolowy stoi bowiem na stanowisku, i ż konsumenci powinni mie ć mo ż liwo ść zapoznania si ę z wszystkimi warunkami umowy, do jakiej zamierzaj ą przyst ą pi ć , co ma na celu maksymalne zabezpieczenie ich interesów. Jak wykazano powy ż ej w okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy zosta ł a spe ł niona pierwsza przes ł anka niezb ę dna do uznania dzia ł a ń BPK Bytom za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, tj. bezprawno ść zachowania przedsi ę biorcy. Dla stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów nale ż y wykaza ć równie ż , ż e kwestionowane zachowanie narusza zbiorowe interesy konsumentów. Umowy zawierane przez przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjne powinny w sposób prawid ł owy regulowa ć wszelkie aspekty ich wspó ł pracy z konsumentami. Przejawia ć si ę to powinno w ukszta ł towaniu wzajemnych relacji w sposób pe ł ny (bez pomini ę cia wszystkich kwestii wymagaj ą cych regulacji) oraz równoprawny tj. gwarantuj ą cy obu stronom umowy realizacj ę ich s ł usznych interesów. Zaniechanie wprowadzenia do umowy odpowiednich klauzul odno ś nie praw odbiorców do domagania si ę bonifikaty w razie dostaw wody o pogorszonej jako ś ci sytuuje umow ę jako jednostronnie korzystn ą i powoduje, ż e nie ś wiadomi istnienia przys ł uguj ą cych im uprawnie ń konsumenci nie b ę d ą z nich korzysta ć . Obj ę cie tre ś ci ą umów postanowie ń dotycz ą cych jako ś ciowych upustów nale ż no ś ci przyczyni si ę zatem do zapewnienia konsumentom odpowiednich warunków dochodzenia roszcze ń . Nale ż y podkre ś li ć równie ż , i ż prawo odbiorcy do domagania si ę upustu jako ś ciowego stanowi o istocie zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy wzajemnej, zgodnie z któr ą zap ł ata przys ł uguje przedsi ę biorcy proporcjonalnie do jako ś ci i ilo ś ci dostarczanej us ł ugi. Upust stanowi wi ę c dope ł nienie niepe ł nego ś wiadczenia dostawcy poprzez odpowiednie obni ż enie warto ś ci ś wiadczenia pieni ęż nego w celu przywrócenia ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron w umowie wzajemnej. Wprowadzenie do tre ś ci umów zapisów przewiduj ą cych mo ż liwo ść adekwatnego do zaistnia ł ych okoliczno ś ci obni ż enia op ł at za wod ę b ę dzie zatem równie ż gwarancj ą zachowania ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń stron umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Zaniechanie zamieszczenia w umowie zapisów dotycz ą cych upustów jako ś ciowych mo ż e zatem doprowadzi ć do tego, ż e odbiorcy nie b ę d ą domaga ć si ę przyznania obni ż enia nale ż no ś ci, za ś dostawca us ł ug b ę dzie mia ł mo ż liwo ść pobierania op ł at za wod ę z ł ej jako ś ci w wysoko ś ci ustalonej dla dostaw wody spe ł niaj ą cej wymogi jako ś ciowe, a wi ę c z naruszeniem wspomnianej zasady ekwiwalentno ś ci ś wiadcze ń . Analizowane zachowanie Spó ł ki prowadzi ć mo ż e zatem do naruszenia ekonomicznych interesów konsumentów. Opisane zaniechanie po stronie BPK Bytom godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. Wymierzone jest bowiem we wszystkich konsumentów, którzy zawarli umowy o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków, jak równie ż we wszystkich potencjalnych odbiorców us ł ug ś wiadczonych przez Spó ł k ę . Dotyka zatem nieokre ś lonego z góry kr ę gu podmiotów, których nie sposób jednoznacznie zidentyfikowa ć . Wskazuje to na naruszenie w przedmiotowej sprawie interesu publicznego, ogólnospo ł ecznego, o którym mowa w art. 1 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, rozumianego tutaj jako prawo wszystkich konsumentów, którzy zawarli z BPK Bytom umowy o dostaw ę wody i odprowadzania ś cieków do uzyskania pe ł nej informacji o wszystkich przys ł uguj ą cych im prawach wynikaj ą cych z zawartej umowy. W tym stanie rzeczy nale ż y przyj ąć , ż e dzia ł anie Bytomskiego Przedsi ę biorstwa Komunalnego Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu godzi w zbiorowe interesy konsumentów, a wi ę c druga przes ł anka niezb ę dna do stwierdzenia naruszenia art. 23a ust. 1 ustawy antymonopolowej zosta ł a spe ł niona. 10 W okoliczno ś ciach przedmiotowej sprawy zaistnia ł y zatem kumulatywnie obydwa warunki, których wykazanie niezb ę dne jest do stwierdzenia praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów, o której mowa w art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kwestionowane zachowanie BPK Bytom jest bowiem bezprawne i godzi w interesy konsumentów jako zbiorowo ś ci. W okoliczno ś ciach sprawy odnosz ą cych si ę do omawianego zarzutu zachodz ą ponadto przes ł anki pozwalaj ą ce na stwierdzenie zaniechania stosowania opisanej praktyki naruszaj ą cej zbiorowe interesy konsumentów z dniem 7 kwietnia 2006 r. W tym dniu wszed ł bowiem w ż ycie na terenie Gminy Bytom nowy Regulamin dostarczania wody i odprowadzania ś cieków stanowi ą cy za łą cznik do Uchwa ł y nr LXI/819/06 Rady Miejskiej w Bytomiu z dnia 9 lutego 2006r. W jego postanowieniach brak jest zapisu przyznaj ą cego odbiorcom prawo do domagania si ę upustu jako ś ciowego w przypadku dostarczania wody zanieczyszczonej. Wobec tego nieaktualny jest równie ż wymóg, aby taki zapis znalaz ł si ę w tre ś ci zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wod ę i odprowadzanie ś cieków. Nale ż y podkre ś li ć jednak, i ż brak w tre ś ci Regulaminu odpowiedniego postanowienia reguluj ą cego prawa konsumentów w omawianym zakresie nie ś wiadczy o tym, ż e konsumentom nie przys ł uguje prawo do żą dania obni ż enia nale ż no ś ci w przypadku dostaw wody niespe ł niaj ą cyh norm jako ś ciowych. Prawo takie wynika bezpo ś rednio z przepisów art. 560 § 1 i 3 kodeksu cywilnego dotycz ą cych mo ż liwo ś ci żą dania obni ż enia ceny rzeczy dotkni ę tej wad ą . W przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje zatem art. 23e ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zgodnie z którym w przypadku, gdy przedsi ę biorca zaprzesta ł stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a tej ustawy wydaje si ę decyzj ę o uznaniu praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzaj ą c ą zaniechanie jej stosowania. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji niniejszej decyzji. III. Zgodnie z art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, Organ Antymonopolowy mo ż e okre ś li ć w decyzji ś rodki usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania zawartego w niej nakazu. Jako ś rodki usuni ę cia skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów w celu zapewnienia wykonania nakazu okre ś lonego w pkt I sentencji niniejszej decyzji, okre ś lono w przedmiotowej sprawie umieszczenie w tre ś ci wszystkich zarówno nowo zawieranych, jak i wszystkich dotychczas zawartych z konsumentami umów o dostaw ę wody i odprowadzanie ś cieków postanowie ń informuj ą cych konsumentów o d ł ugo ś ci okresów obrachunkowych, w jakich dokonywane s ą rozliczenia za pobrane us ł ugi oraz postanowie ń informuj ą cych o obowi ą zkach przedsi ę biorstwa wodoci ą gowo – kanalizacyjnego w zakresie terminów rozpatrywania sk ł adanych przez konsumentów reklamacji. Powy ż sze zmiany powinny zosta ć wprowadzone do tre ś ci umów nowo zawieranych z konsumentami niezw ł ocznie po dacie uprawomocnienia si ę niniejszej decyzji, natomiast w przypadku umów zawartych i wykonywanych – w terminie 6 miesi ę cy od daty uprawomocnienia si ę decyzji. Celem okre ś lenia na podstawie art. 23c ust. 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, ś rodków usuni ę cia trwaj ą cych skutków naruszenia zbiorowych interesów konsumentów jest doprowadzenie do stanu, w którym z wszystkimi konsumentami zawarte zostan ą umowy, których tre ść w sposób wyczerpuj ą cy informowa ć b ę dzie o wszystkich elementach umowy wynikaj ą cych z art. 6 ust. 3 pkt 2 i 3 ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wod ę zwi ą zanych z terminami wzajemnych rozlicze ń oraz prawami i obowi ą zkami stron umowy. Wobec powy ż szego orzeka si ę jak w pkt III sentencji niniejszej decyzji. IV. Stosownie do tre ś ci art. 72 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, je ż eli post ę powanie zosta ł o wszcz ę te z urz ę du i w jego wyniku Organ Antymonopolowy stwierdzi ł naruszenie przepisów w/w ustawy, przedsi ę biorca, który dopu ś ci ł si ę tego naruszenia, 11 zobowi ą zany jest ponie ść koszty post ę powania. Zgodnie z art. 75 ustawy antymonopolowej, Organ Antymonopolowy rozstrzyga o kosztach w drodze postanowienia, które mo ż e by ć zamieszczone w decyzji ko ń cz ą cej post ę powanie. Post ę powanie przeciwko Bytomskiemu Przedsi ę biorstwu Komunalnemu Sp. z o.o. z siedzib ą w Bytomiu w sprawie stosowania praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł o wszcz ę te z urz ę du. Na podstawie ustale ń dokonanych w trakcie post ę powania Organ Antymonopolowy w punkcie I i II sentencji niniejszej decyzji uzna ł zasadno ść wszystkich trzech postawionych przedsi ę biorcy zarzutów i stwierdzi ł naruszenie art. 23a ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Kosztami niniejszego post ę powania dla Organu Antymonopolowego s ą wydatki w wysoko ś ci 58 PLN zwi ą zane z korespondencj ą ze skar ż onym przedsi ę biorc ą . W zwi ą zku z tym postanowiono obci ąż y ć Bytomskie Przedsi ę biorstwo Komunalne Sp. z o.o. w Bytomiu kosztami przeprowadzonego post ę powania w kwocie 58 PLN (s ł ownie z ł otych: pi ęć dziesi ą t osiem). Wobec powy ż szego orzeczono jak w punkcie IV sentencji decyzji. Koszty niniejszego post ę powania przedsi ę biorca obowi ą zany jest wp ł aci ć na konto Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Warszawie w NBP o/o Warszawa Nr 51101010100078782231000000. Na postanowienie o kosztach zawarte w punkcie III niniejszej decyzji, na podstawie art. 78 ust. 6 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 1 pkt 2 Kodeksu post ę powania cywilnego przys ł uguje za ż alenie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach w terminie tygodnia od dnia dor ę czenia. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 kodeksu post ę powania cywilnego – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów – Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. DYREKTOR DELEGATURY URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH Alicja Kral 12