RKT-60/2004

1 DELEGATURA UOKiK W KATOWICACH Katowice, dn. 29.10.2004r. RKT-61-26/04/SB DECYZJA Nr RKT- 60/2004 I Na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zwi ą zku z art. 80 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z zm. Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 ww. ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz.U. z 2002r. Nr 18, poz. 172; z 2003r. Nr 6, poz. 68) – w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: umarza si ę post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, wszcz ę te z urz ę du w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez „GWARANCJA” Sp. z o.o., ul. Zebrzydowicka 117, 44-200 Rybnik, praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, które mog ą narusza ć art. 23a ust. 1 i 2 powo ł anej na wst ę pie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, poprzez: I stosowanie w ogólnych warunkach umowy do łą czonych do pisma z dnia 17.09.2003r. postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego: 1) art. 3. 1 OWU „(...) Jednocze ś nie przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy.” 2) Art. 17 OWU „ W przypadku, gdy w ci ą gu 2 (dwóch) kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz pozwalaj ą cy na przydzia ł towaru, GWARANCJA upowa ż niona jest do wstrzymania aktów operacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji danego Funduszu lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom Funduszu i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie Inwestorom Funduszu, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania. 3) Art. 19 OWU Likwidacja grupy 1. W ci ą gu 3 (trzech) miesi ę cy, licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego, GWARANCJA dokona ostatecznej likwidacji Funduszu. 2. Fundusze, jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji Funduszu, zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w Funduszu z powodów niezawinionych przez GWARANCJA (np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia z tytu ł u niezap ł aconych rat lub kosztów s ą dowych od uczestników Funduszu lub por ę czycieli), b) wyp ł at ę rat podstawowych Inwestorom Funduszu, którym nie zosta ł przydzielony towar, a którzy odst ą pili od umowy lub zosta ł a im wypowiedziana umowa przez GWARANCJA, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 14 oraz art. 15 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji GWARANCJA ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Inwestora Funduszu. 2 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu, wywo ł ane przez zdarzenia nie uwzgl ę dnione w tej umowie, a niezale ż ne od GWARANCJA, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie Inwestorów Funduszu. 4) art. 20 OWU „Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia GWARANCJA zrealizowania przedmiotu umowy Inwestor Funduszu, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GWARANCJA nieodwo ł alnie i nie wygasaj ą ce nawet po ś mierci Inwestora Funduszu pe ł nomocnictwo na okres wa ż no ś ci prawnej funduszu, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GWARANCJA do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych Inwestora Funduszu, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GWARANCJA mog ł yby przynie ść szkody programowi i Funduszowi.” jako bezprzedmiotowe. II Zgodnie z art. 23e ust. 1 i 2 w zwi ą zku z art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z zm. Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: uznaje si ę praktyk ę „GWARANCJA” Sp. z o.o., ul. Zebrzydowicka 117, 44-200 Rybnik, polegaj ą c ą na emitowaniu w prasie reklam „Oferta lepsza ni ż KREDYT!”, „Na wszystko potrzebne s ą pieni ą dze” w zakresie przedmiotu ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug, za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdza si ę zaniechanie jej stosowania. Uzasadnienie W dniu 09.09.2003r. w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (zwanego dalej organem antymonopolowym), z urz ę du wszcz ę te zosta ł o post ę powanie wyja ś niaj ą ce maj ą ce na celu wst ę pne ustalenie, czy „GWARANCJA” Sp. z o.o., ul. Zebrzydowicka 117, 44- 200 Rybnik (zwany dalej GWARANCJA) w umowach zawieranych z konsumentami stosuje postanowienia nosz ą ce znamiona niedozwolonych postanowie ń umownych, o których mowa w kodeksie cywilnym. W zwi ą zku z ustaleniami dokonanymi w trakcie w/w post ę powania wyja ś niaj ą cego oraz na podstawie analizy uzyskanych dokumentów, w dniu 11.02.2004r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów w zwi ą zku z podejrzeniem podejmowania przez GWARANCJA, bezprawnych dzia ł a ń nosz ą cych znamiona praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, co mo ż e stanowi ć naruszenie art. 23a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804 z zm. Dz. U. z 2003r. Nr 60, poz. 535 i Dz.U. z 2003r. Nr 170, poz. 1652, Dz.U. z 2004r. Nr 93, poz. 891) – zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , poprzez: I stosowanie w ogólnych warunkach umowy do łą czonych do pisma z dnia 17.09.2003r. postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479(45) Kodeksu post ę powania cywilnego: 1) art. 3. 1 OWU „(...) Jednocze ś nie przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z tre ś ci niniejszej umowy.” 2) Art. 17 OWU „ W przypadku, gdy w ci ą gu 2 (dwóch) kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz pozwalaj ą cy na przydzia ł towaru, GWARANCJA upowa ż niona jest do wstrzymania 3 aktów operacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji danego Funduszu lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom Funduszu i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie Inwestorom Funduszu, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania. 3 ) Art. 19 OWU Likwidacja grupy 1. W ci ą gu 3 (trzech) miesi ę cy, licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego, GWARANCJA dokona ostatecznej likwidacji Funduszu. 2. Fundusze, jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji Funduszu, zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w Funduszu z powodów niezawinionych przez GWARANCJA (np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia z tytu ł u niezap ł aconych rat lub kosztów s ą dowych od uczestników Funduszu lub por ę czycieli), b) wyp ł at ę rat podstawowych Inwestorom Funduszu, którym nie zosta ł przydzielony towar, a którzy odst ą pili od umowy lub zosta ł a im wypowiedziana umowa przez GWARANCJA, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 14 oraz art. 15 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji GWARANCJA ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Inwestora Funduszu. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu, wywo ł ane przez zdarzenia nie uwzgl ę dnione w tej umowie, a niezale ż ne od GWARANCJA, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie Inwestorów Funduszu. 4) art. 20 OWU „Pe ł nomocnictwo. Dla umo ż liwienia GWARANCJA zrealizowania przedmiotu umowy Inwestor Funduszu, którego dane osobowe wymienione s ą na pierwszej stronie umowy, przez jej zawarcie przekazuje na rzecz GWARANCJA nieodwo ł alnie i nie wygasaj ą ce nawet po ś mierci Inwestora Funduszu pe ł nomocnictwo na okres wa ż no ś ci prawnej funduszu, a ż do ostatecznego rozliczenia. Pe ł nomocnictwo to obejmuje prawo GWARANCJA do równoprawnego rozwi ą zywania spraw dotycz ą cych Inwestora Funduszu, w tym spowodowanych okoliczno ś ciami si ł y wy ż szej, a które poza wol ą GWARANCJA mog ł yby przynie ść szkody programowi i Funduszowi.” II stosowanie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy emitowane w prasie „Oferta lepsza ni ż KREDYT!”, „Na wszystko potrzebne s ą pieni ą dze” w zakresie przedmiotu ś wiadczonych przez przedsi ę biorc ę us ł ug. Z uwagi na fakt zwrotu zawiadomienia o wszcz ę ciu post ę powania do organu antymonopolowego, w dniu 16.04.2004r. w siedzibie przedsi ę biorcy „GWARANCJA” Sp. z o.o., ul. Zebrzydowicka 117 (adres zgodny z KRS) przeprowadzona zosta ł a kontrola, maj ą ca na celu ustalenie, czy przedsi ę biorca nadal prowadzi dzia ł alno ść pod adresem zarejestrowania, z uwagi na fakt, i ż kolejne pisma wysy ł ane z dnia 27.02.2004r., 09.04.2004r. zosta ł y zwrócone z adnotacj ą poczty adresat wyprowadzi ł si ę . W trakcie kontroli ustalono, i ż 1. Na drzwiach wynajmowanych pokojów, w których by ł a prowadzona dzia ł alno ść gospodarcza nie by ł o tablic o prowadzeniu w nich dzia ł alno ś ci przez „GWARANCJA”. Nie by ł o równie ż informacji, gdzie obecnie jest prowadzona dzia ł alno ść „GWARANCJA”, czy te ż adresu lub telefonu kontaktowego. 2. pracownik dzia ł u ksi ę gowo ś ci Przedsi ę biorstwa Remontowo-Budowlanego S.A. w upad ł o ś ci, ul. Zebrzydowicka 117, w Rybniku (administrator budynku, w którym GWARANCJA mia ł a swoj ą siedzib ę ) poinformowa ł , i ż : - umowa wynajmu lokalu zosta ł a wypowiedziana z dniem 31.03.2004r., - przedstawiciele GWARANCJA w miesi ą cach styczniu, lutym pojawiali si ę rzadko, natomiast w miesi ą cu marcu nikt nie przychodzi ł , - GWARNCJA nie pozostawi ł a, ż adnego adresu oraz numeru kontaktowego, czy te ż adresu, gdzie administrator mia ł by przekazywa ć korespondencj ę , - pracownicy GWARANCJA nie przychodz ą do administratora, w celu odebrania ewentualnej korespondencji. 4 Celem ustalenia stanu prawnego GWARANCJA Spó ł ki z ograniczon ą odpowiedzialno ś ci ą , organ antymonopolowy zwróci ł si ę do Krajowego Rejestru S ą dowego o dor ę czenie aktualnego odpisu. Na podstawie otrzymanego w dniu 06.05.2004r. odpisu z KRS ustalono, i ż przedsi ę biorca nie zmieni ł adresu siedziby oraz nie zg ł osi ł likwidacji Spó ł ki, a tak ż e nie jest w stanie upad ł o ś ci. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a) ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. Zarzucan ą praktyk ą naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów, jest stosowanie postanowienia wzorca umownego, które zosta ł o wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o którym mowa w art. 479 45 § 2 Kodeksu post ę powania cywilnego. Wzorce umowne wykorzystywane przy zawieraniu umów z konsumentami mog ą by ć poddane kontroli abstrakcyjnej. Kontroli abstrakcyjnej wzorca jako takiego (art. 479 36 – 479 45 K.p.c.) dokonuje si ę niezale ż nie od tego, czy wzorzec by ł , czy te ż nie by ł zastosowany w konkretnej umowie. Kontrola taka obejmuje klauzule pojedyncze lub zbiorowe (ca ł y wzorzec lub jego fragment). Oceny postanowie ń w wypadku kontroli abstrakcyjnej dokonuje S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów i wy łą cznie do kompetencji tego S ą du nale ż y uznanie postanowie ń wzorców umownych za niedozwolone. Art. 479 43 K.p.c rozszerza prawomocno ść wyroku wydanego w sprawie o uznanie postanowie ń wzorca umowy za niedozwolone na osoby trzecie. Skutek tzw. prawomocno ś ci rozszerzonej nast ę puje od chwili wpisania wzorca umowy do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, prowadzonego przez Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, o którym mowa w art. 479 45 §2 k.p.c. Konsekwencj ą umieszczenia postanowienia umownego w w/w rejestrze, jest to, ż e pos ł u ż enie si ę nim b ę dzie mia ł o skutek wprowadzenia do umowy elementu bezwzgl ę dnie przez prawo zakazanego. Wpis do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych oznacza, ż e od tego momentu stosowanie takiej klauzuli jest zakazane we wszystkich wzorcach umownych. S ą d dokonuj ą c oceny postanowienia umownego ocenia okre ś lony zapis, i w momencie jego wpisania do rejestru klauzula przestaje by ć postanowieniem konkretnego wzorca umownego, a staje si ę samodzielnie funkcjonuj ą c ą zasad ą , która zosta ł a zakwestionowana. Ze wzgl ę du na rozszerzon ą skuteczno ść klauzul (art. 479 43 K.p.c), spe ł niaj ą one funkcj ę podobn ą do przepisów prawa. Tak wi ę c, dokonuj ą c oceny tre ś ci postanowie ń umownych wykorzystywanych przez przedsi ę biorców we wzorcach umownych nale ż y wykorzystywa ć regu ł y interpretacji wykszta ł cone w nauce prawa i praktyce orzeczniczej (wyk ł adnia j ę zykowa, systemowa, funkcjonalna i inna). St ą d te ż , niedozwolone b ę d ą takie postanowienia umów, które mieszcz ą si ę w „hipotezie” klauzuli wpisanej do rejestru, której tre ść zostanie ustalona w oparciu o dokonan ą jej wyk ł adni ę . Nie jest zatem konieczna dok ł adna, literalna identyczno ść klauzuli wpisanej do rejestru i klauzuli z ni ą porównywanej. Na podstawie analizy informacji zgromadzonych w trakcie post ę powania wyja ś niaj ą cego powsta ł o podejrzenie, i ż GWARANCJA, w umowach zawartych w oparciu o wzorce umowne do łą czone do pisma z dnia 17.09.2003r. (Karty nr 12, 13; 21, 22, 36, 37) stosowa ł a postanowienia wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w pkt I sentencji decyzji 5 Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 1 sentencji decyzji zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 27 marca 2002r. Sygn. akt XVII Amc 41/01 S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów w w/w sprawie z powództwa Federacji Konsumentów w Warszawie przeciwko Financial Partners Sp. z o.o. w Warszawie, i zakazane zosta ł o stosowanie postanowienia w brzmieniu: „uczestnik przyjmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z niniejszej umowy”. Jednak S ą d Apelacyjny w Warszawie, I Wydzia ł Cywilny w wyroku sygn. akt I ACa 1412/02 z dnia 27 czerwca 2003r. stwierdzi ł , i ż okre ś lenie, ż e cz ł onek grupy przejmuje na siebie ca ł o ść praw i zobowi ą za ń wynikaj ą cych z umowy nie oznacza, ż e wy łą czeniu lub ograniczeniu podlega odpowiedzialno ść kontrahenta wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie umowy. S ą d Apelacyjny powy ż szym wyrokiem potwierdzi ł wcze ś niejsze orzeczenie S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 6 maja 2002r. Sygn. akt XVII Amc 50/01 dotycz ą ce tej samej sprawy, ż e zapis ten ma charakter wy łą cznie deklaratoryjny, gdy ż zawsze strona zawieraj ą ca umow ę przyjmuje na siebie prawa i obowi ą zki wynikaj ą ce z tej umowy. Jest to istot ą zobowi ą za ń umownych. Wymieniony zapis nie ma w ogóle zwi ą zku z istot ą lub zakresem odpowiedzialno ś ci Spó ł ki wzgl ę dem konsumenta za nienale ż yte wykonanie lub niewykonanie zobowi ą zania. Oczywistym jest bowiem, ż e jedna strona umowy nie mo ż e (co do zasady) przej ąć praw jakie przys ł uguj ą drugiej stronie ani obowi ą zków, które obci ąż aj ą drug ą stron ę umowy. Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 2 sentencji decyzji zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 27 lutego 2002r. Sygn. akt XVII Amc 27/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 23 sierpnia 2002r. pod numerem 4. W sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Po ś rednictwu Handlowo-Finansowemu MeCom Sp. z o.o. w Szczecinie, uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „W przypadku gdyby w danym miesi ą cu ś rodki wniesione przez Klientów uczestników danej grupy nie wystarczy ł y na zakup jednego Produktu wówczas zebrana kwota zostanie przeniesiona na nast ę pny miesi ą c, zasilaj ą c fundusz grupy w nast ę pnym Akcie Asygnacyjnym. W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na zakup jednego Produktu, MeCom jest upowa ż nione do przedterminowej likwidacji danej grupy lub podj ę cia innych kroków, które pos ł u żą interesom grupy i umo ż liwi ą dalsze funkcjonowanie w Systemie Klientom, którzy wype ł nili swoje zobowi ą zania terminowo ” Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 2 zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 27 listopada 2002r. Sygn. akt XVII Amc 56/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 25 marca 2003r. pod numerem 36. W sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bielsku-Bia ł ej przeciwko Towarzystwu Finansowemu „PRESTIGE” Sp. z o.o.. w Katowicach (obecnie Towarzystwu Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „Inwestor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach), S ą d uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: "W przypadku, gdy w ci ą gu dwóch (2) kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na przydzia ł Towaru, Prestige upowa ż nione jest do wstrzymania aktów asygnacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji danej grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom grupy i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie Uczestnikom Grupy, którzy wype ł nili terminowo swoje zobowi ą zania." Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 2 zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 2 grudnia 2002r. Sygn. akt XVII Amc 58/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 51. W sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bielsku-Bia ł ej przeciwko Polskiej Grupie Kapita ł owej 6 „Kredyt” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „W przypadku gdyby w danym akcie asygnacyjnym ś rodki wp ł acone tworz ą ce fundusz, nie wystarczy ł y na przydzia ł jednego towaru, wówczas zebrana kwota zostanie przeniesiona na nast ę pny akt asygnacyjny zasilaj ą c fundusz grupy. W przypadku gdy w ci ą gu dwóch kolejnych miesi ę cy nie zostanie zebrany fundusz grupy, pozwalaj ą cy na przydzia ł Towaru, PKG Kredyt upowa ż nione jest do wstrzymania aktów asygnacyjnych i przyst ą pienia do przedterminowej likwidacji grupy lub do podj ę cia innego rozwi ą zania, które najlepiej pos ł u ż y interesom grupy i umo ż liwi dalsze funkcjonowanie w programie Uczestnikom Grupy, którzy terminowo wype ł nili swoje zobowi ą zania." Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 3 zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 27 lutego 2002r. Sygn. akt XVII Amc 27/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 23 sierpnia 2002r. pod numerem 3. W sprawie z powództwa Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów przeciwko Po ś rednictwu Handlowo- Finansowemu MeCom Sp. z o.o. w Szczecinie, uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: 1. W okresie trzech miesi ę cy po terminie zako ń czenia planu ratalnego MeCom dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez MeCom (np. niemo ż no ść wyegzekwowania zaleg ł o ś ci p ł atniczych od Klientów lub por ę czycieli itp.). b) wyp ł at ę rat czystych Klientom, którym nie zosta ł przydzielony Produkt, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w & 16 i & 17 niniejszej umowy. 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji ś rodki finansowe b ę d ą nie-wystarczaj ą ce do ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci wyp ł acane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Klienta. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy, wy-wo ł ane przez zdarzenia nie uwzgl ę dnione w tej Umowie, a niezale ż ne od MeCom, b ę dzie obci ąż a ć proporcjonalnie wszystkich Klientów uczestników danej grupy. Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 3 zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 27 listopada 2002r. Sygn. akt XVII Amc 56/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 25 marca 2003r. pod numerem 34. W sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bielsku-Bia ł ej przeciwko Towarzystwu Finansowemu „PRESTIGE” Sp. z o.o.. w Katowicach (obecnie Towarzystwu Wspierania Przedsi ę biorczo ś ci „Inwestor” Sp. z o.o. z siedzib ą w Katowicach), uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: "1. W ci ą gu trzech miesi ę cy, licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego, Prestige dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: a) pokrycie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez Prestige (np. niemo ż no ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od Uczestników Grupy lub por ę czycieli), b) wyp ł at ę rat podstawowych Uczestnikom Grupy, którym nie zosta ł przydzielony Towar, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni, zgodnie z zasadami okre ś lonymi w art. 14 i art. 15. 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji Prestige ś rodki finansowe b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci dokonywane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at ka ż dego Uczestnika Grupy. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszu grupy, wywo ł ane przez zad ł u ż enia nie uwzgl ę dnione w tej Umowie, a niezale ż ne od Prestige, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie Uczestników Grupy." 7 Zbli ż ona tre ść postanowienia przytoczonego w pkt I ppkt 3 zosta ł a uznana za niedozwolon ą wyrokiem z dnia 2 grudnia 2002r. Sygn. akt XVII Amc 58/01 przez S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a nast ę pnie wpisana do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych w dniu 14 sierpnia 2003r. pod numerem 49. W sprawie z powództwa Powiatowego Rzecznika Konsumentów w Bielsku-Bia ł ej przeciwko Polskiej Grupie Kapita ł owej „Kredyt” Sp. z o.o. z siedzib ą w Krakowie, uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „1. W ci ą gu trzech miesi ę cy licz ą c od terminu zako ń czenia planu ratalnego PGK Kredyt dokona ostatecznej likwidacji grupy. 2. Fundusze jakie ewentualnie pozostan ą po likwidacji grupy zostan ą przeznaczone na: - pokrywanie strat powsta ł ych w grupie z powodów niezawinionych przez PGK Kredyt (np. niemo ż liwo ść wyegzekwowania zad ł u ż enia od uczestników grupy lub por ę czycieli); - wyp ł at ę rat podstawowych Uczestnikom Grupy, którym nie zosta ł przydzielony Towar, a którzy zrezygnowali lub zostali wykluczeni zgodnie z zasadami okre ś lonymi w § 14 i § 15. 3. Je ż eli b ę d ą ce w dyspozycji PGK Kredyt ś rodki finansowe, b ę d ą niewystarczaj ą ce dla ca ł kowitego zaspokojenia wierzytelno ś ci w powy ż szej kolejno ś ci p ł atno ś ci, nale ż no ś ci regulowane b ę d ą proporcjonalnie do wysoko ś ci wp ł at, ka ż dego uczestnika grupy. 4. Jakiekolwiek zmniejszenie si ę funduszy grupy, wywo ł ane przez zdarzenia nie przewidziane w niniejszej umowie, a niezale ż ne od PGK Kredyt, b ę dzie obci ąż a ł o proporcjonalnie Uczestników Grupy.” Postanowienie wskazane w pkt I ppkt 4 zosta ł o uznane za niedozwolone wyrokiem S ą du Okr ę gowego w Warszawie –S ą d Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 marca 2002r. Sygn. akt XVII Amc 41/01, a do rejestru niedozwolonych postanowie ń umownych wpisane w dniu 15 pa ź dziernika 2002r. pod numerem 16. W sprawie z powództwa Federacji Konsumentów w Warszawie przeciwko Financial Partners Sp. z o.o. w Warszawie, uzna ł za niedozwolone i zakaza ł stosowania postanowienia w brzmieniu: „uczestnik sk ł adaj ą c swój podpis pod niniejsz ą umow ą udziela Financial Partners nieodwo ł alnego pe ł nomocnictwa do równoprawnego rozwi ą zywania przez Financial Partners spraw dotycz ą cych uczestników, w tym spowodowanych si łą wy ż sz ą , a które poza wol ą Financial Partners mog ł oby przynie ść szkod ę systemowi lub uczestnikowi" Jednak w wyniku powtórnej analizy tre ś ci kwestionowanych postanowie ń w trakcie prowadzenia niniejszego post ę powania organ antymonopolowy w sprawie tre ś ci zapisu kwestionowanego w pkt I ppkt 1 sentencji decyzji stwierdzi ł , i ż post ę powanie to jest bezpodstawne z uwagi na fakt, i ż S ą d Okr ę gowy w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku a dnia 21 sierpnia 2002r. Sygn. akt XVII Amc 50/01 uzna ł , i ż postanowienie takie nie narusza interesów konsumentów. Natomiast w dniu 11.05.2004r. wytoczy ł przed S ą dem Okr ę gowym w Warszawie – S ą dem Ochrony Konkurencji i Konsumentów powództwo o uznanie postanowie ń kwestionowanych w pkt I ppkt 2, 3 i 4 w punkcie sentencji decyzji wzorca stosowanego przez przedsi ę biorc ę za niedozwolone. Tak wi ę c, S ą d wyda orzeczenie w przedmiotowej sprawie. Zdaniem organu antymonopolowego w/w zapisy stosowane przez GWARANCJA nosz ą znamiona niedozwolonych postanowie ń umownych okre ś lonych w art. 385 3 pkt 2, 4, 11, 12 i 21 k.c. oraz 385 1 § 1 k.c. zgodnie z którymi za niedozwolone postanowienia umowne uwa ż a si ę w szczególno ś ci te, które: - wy łą czaj ą lub istotnie ograniczaj ą odpowiedzialno ść wzgl ę dem konsumenta za niewykonanie lub nienale ż yte wykonanie zobowi ą zania, - przewiduj ą postanowienia, z którymi konsument nie mia ł mo ż liwo ś ci zapozna ć si ę przed zawarciem umowy, - przyznaj ą tylko kontrahentowi konsumenta uprawnienie do stwierdzania zgodno ś ci ś wiadczenia z umow ą , 8 - wy łą czaj ą obowi ą zek zwrotu konsumentowi uiszczonej zap ł aty za ś wiadczenie nie spe ł nione w ca ł o ś ci lub cz ęś ci, je ż eli konsument zrezygnuje z zawarcia umowy lub jej wykonania, - uzale ż niaj ą odpowiedzialno ść kontrahenta konsumenta od wykonania zobowi ą za ń przez osoby, za po ś rednictwem których kontrahent konsumenta zawiera umow ę lub przy których pomocy wykonuje swoje zobowi ą zanie, albo uzale ż niaj ą t ę odpowiedzialno ść od spe ł nienia przez konsumenta nadmiernie uci ąż liwych formalno ś ci. Poniewa ż od decyzji organu antymonopolowego w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów s ł u ż y odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie - S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w konsekwencji ten sam organ rozstrzyga ł by co do meritum, a wi ę c czy kwestionowane zapisy naruszaj ą interesy konsumentów i czy ich wykorzystywanie w obrocie z konsumentami powinno by ć zakazane. Z tego wzgl ę du, z uwagi na ekonomik ę post ę powania przed organem antymonopolowym zb ę dne jest prowadzenie dwóch spraw o tym samym przedmiocie. Zgodnie z art. 105 §1 k.p.a., gdy post ę powanie z jakiejkolwiek przyczyny sta ł o si ę bezprzedmiotowe, organ administracji wydaje decyzj ę o umorzeniu post ę powania. Przedmiotem post ę powania by ł a ocena naruszenia art. 23a ust. 1 i 2 ustawy antymonopolowej przez GWARANCJA w zakresie zawierania umów. W trakcie post ę powania organ antymonopolowy uzna ł , i ż w zakresie pkt I ppkt 1 sentencji, zarzut wszcz ę cia jest bezpodstawny, a takze w pozosta ł ej cz ęś ci pkt I sentencji uzna ł za s ł uszne skierowa ć powództwo do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który rozstrzygnie, czy w/w tre ść ogólnych warunków umowy narusza Kodeks cywilny i jest niedozwolonym postanowieniem umownym. Nale ż a ł o wi ę c uzna ć , i ż prowadzenie post ę powania w zakresie obj ę tym sentencj ą decyzji przeciwko GWARANCJA pod tym zarzutem jest bezprzedmiotowe. Spe ł niona zosta ł a zatem przes ł anka umorzenia post ę powania okre ś lona w art. 105 §1 k.p.a. St ą d nale ż a ł o orzec jak w pkt I sentencji decyzji. Analiza tre ś ci reklamy prasowej otrzymanej w trakcie kontroli przeprowadzonej w siedzibie przedsi ę biorcy w dniu 18.11.2003r. wykaza ł a, i ż tre ś ci przedmiotowej reklamy mog ą wprowadza ć w b łą d potencjalnych konsumentów w zakresie przedmiotu ś wiadczonych przez niego us ł ug. Reklama sugeruje, i ż jej przedmiotem jest oferta, która gwarantuje szybkie i pewne otrzymanie gotówki od reklamuj ą cego si ę przedsi ę biorcy. Informacje „Oferta lepsza ni ż KREDYT!”, „Na wszystko potrzebne s ą pieni ą dze” zapewniaj ą , i ż konsument otrzyma gotówk ę , któr ą b ę dzie móg ł dowolnie rozporz ą dza ć . Dodatkowo gwarantuje, i ż oferta jest lepsza ni ż kredyt, a wi ę c posiada wszystkie cechy kredytu i daje dodatkowe bli ż ej nieokre ś lone w reklamie korzy ś ci. Sposób przedstawienia s ł ów „KREDYT”, „pieni ą dze”, „RATY”, „48 godz.” dzi ę ki wielko ś ci czcionki jednoznacznie sugeruje potencjalnym klientom, i ż oferta ma wszelkie cechy kredytu gotówkowego udzielonego w czasie 48 godzin. Takie wra ż enie jednak nie ma potwierdzenia w cechach oferty okre ś lonej w umowie oraz w ogólnych warunkach umowy. GWARANCJA w bli ż ej niokre ś lonym czasie oraz bez zapewnienia gwarancji, umo ż liwia konsumentowi – cz ł onkowi grupy dokonanie zakupu towaru okre ś lonego w umowie ze ś rodków pochodz ą cych z wp ł at wszystkich cz ł onków samofinansuj ą cej si ę grupy osób na wspólny fundusz. Zgodnie z art. 39 k.p.a. organ administracji publicznej dor ę cza pisma za pokwitowaniem przez poczt ę , przez swoich pracowników lub przez inne upowa ż nione osoby lub organy. Z uwagi na fakt, i ż zawiadomienie o wszcz ę ciu wraz z postanowieniem o wszcz ę ciu, a tak ż e zawiadomienie oraz postanowienie o zaliczeniu w poczet dowodów wys ł ane w dniu 11.02.2004r. zosta ł y zwrócone do organu antymonopolowego z adnotacj ą , nie podj ę to w terminie, a kolejne pismo zosta ł o zwrócono z adnotacja adresat wyprowadzi ł si ę , bezskutecznie próbowano dor ę czy ć pismo przez uprawnionego pracownika. Dodatkowo w dniu 16.04.2004r. w siedzibie przedsi ę biorcy zosta ł a przeprowadzona kontrola, w trakcie której ustalono, i ż Spó ł ka nie prowadzi ju ż dzia ł alno ś ci pod adresem okre ś lonym w KRS, oraz i ż nie jest mo ż liwe ustalenie 9 aktualnego jej adresu. Poniewa ż wszystkie pisma by ł y kierowane na adres siedziby przedsi ę biorcy okre ś lony w KRS, a GWARANCJA w trakcie post ę powania nie poinformowa ł a o zmianie swego adresu, na podstawie art. 41 § 2 k.p.a. organ antymonopolowy uzna ł , i ż dor ę czenie pism pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny. Tak wi ę c zosta ł y dope ł nione wszystkie formalne obowi ą zki, w celu umo ż liwienia przedsi ę biorcy ustosunkowania si ę do zarzutu. Bior ą c to pod uwag ę organ antymonopolowy orzek ł zgodnie ze stanem w ł asnej wiedzy. Z uwagi na fakt, i ż nie otrzymano ż adnych wyja ś nie ń od GWARANCJA równie ż w sprawie zaniechania stosowania reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, organ antymonopolowy samodzielnie monitorowa ł reklamy prasowe, jednak nie stwierdzi ł , aby przedsi ę biorca nadal emitowa ł zakwestionowane reklamy. Bior ą c pod uwag ę powy ż sze, organ antymonopolowy stwierdzi ł , i ż istniej ą przes ł anki wystarczaj ą ce do stwierdzenia, i ż GWARANCJA zaprzesta ł a stosowania praktyki, o której mowa w art. 23a ustawy antymonopolowej, tj. reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d, przez co uzasadnionym sta ł o si ę uznanie na podstawie art. 23e ust. 2 ustawy antymonopolowej, praktyki za naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów i stwierdzenie zaniechania jej stosowania. St ą d nale ż a ł o orzec jak w punkcie II sentencji decyzji. Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy antymonopolowej w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral