RKT-60/2003

1 PREZES URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI i KONSUMENTÓW DELEGATURA URZ Ę DU OCHRONY KONKURENCJI I KONSUMENTÓW W KATOWICACH 40-024 Katowice, ul. Powsta ń ców 41a Tel./Fax (0-32) 256-46-96, Tel./Fax (0-32) 255-26-47, Tel./Fax (0-32) 255-44-04 E-mail: katowice@uokik.gov.pl Katowice, dn. 19.12.2003r. RKT-61-s-60/03/SB DECYZJA Nr RKT-60/2003 Na podstawie art. 28 ust. 6 oraz art. 23d w zwi ą zku z art. 23a ustawy z dnia 15 grudnia 2000r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. z 2003r. Nr 86, poz. 804) oraz stosownie do art. 28 ust. 6 tej ustawy i § 6 rozporz ą dzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie okre ś lenia w ł a ś ciwo ś ci miejscowej i rzeczowej delegatur Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów (Dz. U. Nr 18, poz. 172 z pó ź n. zm.), po przeprowadzeniu z urz ę du post ę powania w sprawie praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów, - dzia ł aj ą c w imieniu Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów: stwierdza si ę , ż e nie narusza zbiorowych interesów konsumentów praktyka polegaj ą ca na emitowaniu przez Zak ł ad Produkcyjno-Handlowo-Us ł ugowy „ALSECCO” Mariusz Z., Stanis ł aw K., Grzegorz Z. spó ł ka jawna, ul. Podolska 2a, 48-363 Nysa, ulotek rozpowszechnianych w kwietniu 2003r. reklamuj ą cych ofert ę „250z ł rabatu do ka ż dego okna”, gdy ż nie wprowadza konsumentów w b łą d co do przedmiotu reklamy. Uzasadnienie W dniach 8-9 kwietnia 2003r. Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Katowicach przeprowadzi ł kontrol ę w punkcie sprzeda ż y ZPHU „ALSECCO”, Chorzów, ul. D ą browskiego 70, którego w ł a ś cicielami s ą Panowie Mariusz Z., Stanis ł aw K., Grzegorz Z.. Poniewa ż analiza dokumentów i informacji zebranych w toku powy ż szej kontroli (Karty nr – 76-109) da ł a podstaw ę do wst ę pnego przyj ę cia, i ż w opisanej sprawie mog ł o nast ą pi ć naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (tekst jedn. Dz.U. 2003r. Nr 86, poz. 804) – zwanej dalej ustaw ą antymonopolow ą , w dniu 18.06.2003r. wszcz ę te zosta ł o post ę powanie w sprawie naruszenia zbiorowych interesów konsumentów przez Zak ł ad Produkcyjno-Handlowo-Us ł ugowy „ALSECCO” Mariusz Z., Stanis ł aw K., Grzegorz Z. spó ł ka jawna, ul. Podolska 2a, 48-363 Nysa (Karta nr 48 – 50) - zwany dalej ALSECCO poprzez prowadzenie nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d reklamy. Prowadzenie reklamy nieuczciwej i wprowadzaj ą cej w b łą d polega na oferowaniu konsumentom ulotek reklamowych, których tre ś ci informowa ł y, i ż „Tylko w kwietniu 0,45% prowizji do ka ż dej raty”, pomijaj ą c fakt, i ż przy zakupie w systemie ratalnym doliczana jest dodatkowo warto ść wynosz ą ca odpowiednio 6% warto ś ci zamówienia. W odpowiedzi na zarzuty przedstawione w postanowieniu nr 1 o wszcz ę ciu post ę powania ALSECCO w pi ś mie z dnia 30.06.2003r. (Karta 3) przedstawi ł sposób wyliczenia ko ń cowej warto ś ci okien przyjmowany w miesi ą cu kwietniu oraz czerwcu w tym z uwzgl ę dnieniem promocji, o której mowa w ulotce. Przedstawione zosta ł y równie ż cenniki, które w opinii 2 ALSECCO obowi ą zywa ł y przy sprzeda ż y okien w kwietniu oraz czerwcu. Przedstawiona zosta ł a równie ż ulotka reklamowa obowi ą zuj ą ca w czerwcu. Do pisma z dnia 06.08.2003r. (Karty nr 19—47) do łą czone zosta ł y przyk ł adowe umowy sprzeda ż y zawarte w kwietniu oraz czerwcu, których p ł atno ść nast ą pi ł a gotówk ą lub z udzielonego konsumentowi kredytu. Do ka ż dej umowy zosta ł o do łą czone opracowanie sposobu wyliczenia ko ń cowej kwoty. Organ Antymonopolowy zwa ż y ł co nast ę puje. Zgodnie z art. 23a) ust. 1 ustawy antymonopolowej za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę godz ą ce w nie bezprawne dzia ł ania przedsi ę biorcy. Nie jest zbiorowym interesem konsumentów suma indywidualnych interesów konsumentów. Ustawa antymonopolowa w art. 23 a ust. 2 stanowi, ż e za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów uwa ż a si ę w szczególno ś ci stosowanie postanowie ń wzorców umów, które zosta ł y wpisane do rejestru postanowie ń wzorców umowy uznanych za niedozwolone, o których mowa w art. 479 45 Kodeksu post ę powania cywilnego, naruszanie obowi ą zku udzielania konsumentom rzetelnej, prawdziwej i pe ł nej informacji, nieuczciw ą lub wprowadzaj ą c ą w b łą d reklam ę i inne czyny nieuczciwej konkurencji godz ą ce w zbiorowe interesy konsumentów. W przyk ł adowym katalogu praktyk naruszaj ą cych zbiorowe interesy konsumentów zosta ł a wymieniona reklama wprowadzaj ą ca w b łą d. Zosta ł o to zaczerpni ę te z katalogu czynów nieuczciwej konkurencji okre ś lonego przez ustaw ę z dnia 16 kwietnia 1993r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 1993r. Nr 47, poz. 211 z pó ź n. zm.). Zakaz reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania wolnej i uczciwej konkurencji. Tylko bowiem wtedy, gdy klient ma prawid ł ow ą informacj ę o towarach i us ł ugach mo ż e on, dokonuj ą c rzeczowo uzasadnionego wyboru mi ę dzy ofertami, z którymi wyst ę puj ą na rynku konkuruj ą ce przedsi ę biorstwa, w ł a ś ciwie odegra ć wyznaczon ą mu w walce konkurencyjnej rol ę arbitra. Unormowanie dotycz ą ce reklamy wprowadzaj ą cej w b łą d ma na celu nie tylko ochron ę interesów konkurentów, ale tak ż e ochron ę interesów klientów, a zw ł aszcza konsumentów, i interesu publicznego. Kryterium wprowadzenia w b łą d stanowi jedno z wa ż niejszych kryteriów oceny uczciwo ś ci dzia ł a ń podejmowanych w procesie rywalizacji na rynku. Reklam ą jest wypowied ź w ś rodkach masowego przekazu, na towarze, ulotce, plakacie itd., która odnosi si ę do towarów i us ł ug i której bezpo ś rednim lub po ś rednim celem jest nak ł onienie potencjalnych odbiorców do nabywania towarów i us ł ug lub innego z nich korzystania. Z wprowadzeniem w b łą d przez reklam ę mamy do czynienia wówczas, gdy powsta ł e na podstawie reklamy wyobra ż enia nie s ą zgodne ze stanem rzeczywistym. Decyduj ą ce znaczenie maj ą wyobra ż enia adresatów reklamy, a nie opinie reklamuj ą cych czy agencji reklamowych. Przyczyn ą niezgodnych ze stanem rzeczywistym wyobra ż e ń adresatów reklamy mog ą by ć nie tylko wypowiedzi reklamowe, które s ą nieprawdziwe, ale równie ż takie, które cho ć same prawdziwe, mog ą prowadzi ć do nieprawid ł owych wniosków. Cz ę sto zatem ocena, czy wypowied ź reklamowa wprowadza w b łą d, zale ż y od okoliczno ś ci, w których reklama si ę pojawia i mo ż e by ć ró ż na w zale ż no ś ci od konkretnej sytuacji. /Por. Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji Komentarz, pod redakcj ą prof. dr hab. Janusza Szwaji, Wydawnictwo CH BECK, Warszawa 2000, s.453, 454 oraz 458/ Jako „sprzeczne z prawem” nale ż y kwalifikowa ć zachowania sprzeczne z nakazem zawartym w ustawie, rozporz ą dzeniu wydanym na podstawie i dla wykonania ustawy, umow ą mi ę dzynarodow ą maj ą c ą bezpo ś rednie zastosowanie w stosunkach wewn ę trznych. Sprzeczne z prawem s ą czyny: zabronione i zagro ż one sankcj ą karn ą , czyny zabronione pod sankcjami dyscyplinarnymi, czyny zakazane przepisami administracyjnymi lub przepisami prawa gospodarczego publicznego, czyny zabronione przepisami o charakterze cywilnym, sprzeczne z nakazami zawartymi w prawie cywilnym lub prawie administracyjnym. Bezprawno ść jest tak ą cech ą dzia ł ania, która polega na jego sprzeczno ś ci z normami prawa lub zasadami 3 wspó łż ycia spo ł ecznego, bez wzgl ę du na win ę , a nawet ś wiadomo ść sprawcy. Dla ustalenia bezprawno ś ci dzia ł ania wystarczy ustalenie, ż e okre ś lone zachowanie koliduje z przepisami prawa. Brak cech bezprawno ś ci winien, w my ś l art. 6 KC, wykaza ć przedsi ę biorca. Wobec powy ż szego, aby okre ś lone zachowanie mog ł o zosta ć uznane za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów konieczne jest łą czne spe ł nienie dwóch przes ł anek: - bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy, - dzia ł anie powy ż sze narusza zbiorowe interesy konsumentów. Oceniana tre ść ulotki reklamowej (Karta nr 76 – verte) informowa ł a, i ż w miesi ą cu kwietniu prowadzona jest wielka kampania promocyjna Kredyt dla Ciebie, gdzie pobierane s ą tylko 0,45% prowizji do ka ż dej raty. Dodatkowo ulotka informowa ł a, i ż u reklamuj ą cego si ę sprzedawcy s ą najni ż sze ceny na rynku. „Odwied ź nasz salon w dniach od 01.04 do 30.04. poka ż ulotk ę reklamow ą a otrzymasz do 250 z ł rabatu do ka ż dego okna”. Na podstawie przyk ł adowych umów zgromadzonych w trakcie post ę powania, a tak ż e w trakcie kontroli przeprowadzonej przez Wojewódzki Inspektorat Inspekcji Handlowej w Katowicach w punkcie sprzeda ż y ZPHU „ALSECCO”, ul. D ą browskiego 70 w Chorzowie w miesi ą cu kwietniu stwierdzono, i ż przedsi ę biorca udziela ł rabatu przy sprzeda ż y okien. Udzielane rabaty by ł y zró ż nicowane, tak wi ę c mo ż na wnioskowa ć , i ż by ł y one indywidualnie negocjowane przez konsumentów. Rabaty by ł y udzielane równie ż w sytuacji, gdy p ł atno ść za zakupione towary nast ę powa ł a na podstawie umowy kredytu na zakup towarów / us ł ug udzielonego przez Kredyt Bank S.A. Tak wi ę c faktyczna cena jak ą zap ł aci ł konsument za zakupione okna w firmie ALSECCO by ł a negocjowana. Z analizy informacji jakie zawarte s ą na dokumentach wystawianych przez sprzedawc ę dokumentuj ą cych dokonanie zakupu, tj. „zamówienie – umowa” oraz „umowa kredytu na zakup towarów / us ł ug” stwierdzono, i ż konsument dokonuj ą c zakupu okna przy wykorzystaniu kredytu faktycznie ponosi ł koszty zwi ą zane z obs ł ug ą kredytu w wysoko ś ci 4,5% warto ś ci kredytu, który przy 10 ratach wynosi ł 0,45% miesi ę cznie. Tak wi ę c w zakresie kosztów kredytu reklama niewprowadza ł a w b łą d. Oceniana reklama podawa ł a faktyczny koszt kredytu, tj. ile bank dolicza miesi ę cznie z tytu ł u udzielonego kredytu. Analizuj ą c tre ść zamieszczon ą na ocenianej ulotce, mo ż na stwierdzi ć , i ż jest ona reklam ą oferty nabycia okien przy wykorzystaniu kredytu udzielonego przez Kredyt Bank S.A. za po ś rednictwem Ż agiel. Ulotka informuje, i ż je ż eli kto ś skorzysta z oferty ulotki i zg ł osi si ę z ni ą do punktu sprzeda ż y do 30 kwietnia, to uzyska rabat do 250 z ł do ka ż dego okna, a bank z tytu ł u prowizji b ę dzie pobiera ł tylko 0,45% do ka ż dej raty. Jak ustalono w trakcie kontroli informacje zamieszczone na ulotce by ł y prawdziwe. Faktycznie ALSECCO udziela ł rabaty na zakupione okna, potwierdzone równie ż zosta ł o, i ż bank z tytu ł u udzielanego kredytu, pobiera ł miesi ę cznie op ł at ę w wysoko ś ci 0,45% od warto ś ci kredytu przy za ł o ż eniu planu ratalnego 10 rat. Faktyczna cena jak ą konsument musi zap ł aci ć , w sytuacji, gdy by ł udzielany rabat, by ł a negocjowana indywidualnie. Na podstawie posiadanych umów nie mo ż na wyznaczy ć jednorodnej praktyki kszta ł towania ostatecznej ceny zakupu, jak ą p ł aci konsument. W sprawie opisanej w sentencji praktyki ALSECCO, po przeanalizowaniu zgromadzonych informacji organ antymonopolowy uzna ł za zasadne stwierdzi ć , i ż w oparciu o zgromadzony materia ł , ALSECCO nie narusza zbiorowych interesów konsumentów. W przedmiotowej sprawie nie zaistnia ł y łą cznie obie przes ł anki konieczne do uznania zachowania przedsi ę biorcy za praktyk ę naruszaj ą c ą zbiorowe interesy konsumentów – bezprawne dzia ł anie przedsi ę biorcy i naruszenie zbiorowych interesów konsumentów. St ą d nale ż a ł o orzec jak w sentencji decyzji. 4 Stosownie do tre ś ci art. 78 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w zwi ą zku z art. 479 28 § 2 k.p.c. – od niniejszej decyzji przys ł uguje odwo ł anie do S ą du Okr ę gowego w Warszawie – S ą du Ochrony Konkurencji i Konsumentów, w terminie dwutygodniowym od dnia jej dor ę czenia, za po ś rednictwem Prezesa Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów - Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach. Dyrektor Delegatury Urz ę du Ochrony Konkurencji i Konsumentów w Katowicach Alicja Kral